8. ма̄раваттху
аттхамхӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ химавантападесе аран̃н̃акут̣ика̄йам̣ вихаранто ма̄рам̣ а̄раббха катхеси.
тасмим̣ кира ка̄ле ра̄джа̄но мануссе пӣл̣етва̄ раджджам̣ ка̄ренти. атха бхагава̄ адхаммикара̄джӯнам̣ радждже дан̣д̣акаран̣апӣл̣ите мануссе дисва̄ ка̄рун̃н̃ена евам̣ чинтеси – ‘‘сакка̄ ну кхо раджджам̣ ка̄ретум̣ аханам̣ агха̄тайам̣, аджинам̣ аджа̄пайам̣, асочам̣ асоча̄пайам̣ дхаммена̄’’ти, ма̄ро па̄пима̄ там̣ бхагавато паривитаккам̣ н̃атва̄ ‘‘саман̣о готамо ‘сакка̄ ну кхо раджджам̣ ка̄рету’нти чинтеси, ида̄ни раджджам̣ ка̄ретука̄мо бхависсати, раджджан̃ча на̄метам̣ пама̄дат̣т̣ха̄нам̣, там̣ ка̄ренте сакка̄ ока̄сам̣ лабхитум̣, гаччха̄ми усса̄хамасса джанесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ а̄ха – ‘‘ка̄рету, бханте, бхагава̄ раджджам̣, ка̄рету сугато раджджам̣ аханам̣ агха̄тайам̣, аджинам̣ аджа̄пайам̣, асочам̣ асоча̄пайам̣ дхаммена̄’’ти. атха нам̣ саттха̄ ‘‘ким̣ пана ме твам̣, па̄пима, пассаси, йам̣ мам̣ твам̣ евам̣ вадесӣ’’ти ватва̄ ‘‘бхагавата̄ кхо, бханте, чатта̄ро иддхипа̄да̄ субха̄вита̄. а̄кан̇кхама̄но хи бхагава̄ химавантам̣ паббатара̄джам̣ ‘суван̣н̣а’нти адхимуччеййа, тан̃ча суван̣н̣амева асса, ахампи кхо дханена дханакаран̣ӣйам̣ карисса̄ми, тумхе дхаммена раджджам̣ ка̄рессатха̄’’ти тена вутте –
‘‘паббатасса суван̣н̣асса, джа̄тарӯпасса кевало;
двитта̄ва на̄ламекасса, ити видва̄ саман̃чаре.
‘‘йо дуккхамадаккхи йатонида̄нам̣,
ка̄месу со джанту катхам̣ намеййа;
упадхим̣ видитва̄ сан̇готи локе,
тассева джанту винайа̄йа сиккхе’’ти. (сам̣. ни. 1.156) –
има̄хи га̄тха̄хи сам̣веджетва̄ ‘‘ан̃н̃о ева кхо, па̄пима, тава ова̄до, ан̃н̃о мама, тайа̄ саддхим̣ дхаммасам̣сандана̄ на̄ма наттхи, ахан̃хи евам̣ овада̄мӣ’’ти ватва̄ има̄ га̄тха̄ абха̄си –
331. ‘‘аттхамхи джа̄тамхи сукха̄ саха̄йа̄,
тут̣т̣хӣ сукха̄ йа̄ итарӣтарена;
пун̃н̃ам̣ сукхам̣ джӣвитасан̇кхайамхи,
саббасса дуккхасса сукхам̣ паха̄нам̣.
332. ‘‘сукха̄ маттеййата̄ локе,
атхо петтеййата̄ сукха̄;
сукха̄ са̄ман̃н̃ата̄ локе,
атхо брахман̃н̃ата̄ сукха̄.
333. ‘‘сукхам̣ йа̄ва джара̄сӣлам̣, сукха̄ саддха̄ патит̣т̣хита̄;
сукхо пан̃н̃а̄йа пат̣ила̄бхо, па̄па̄нам̣ акаран̣ам̣ сукха’’нти.
таттха аттхамхӣти паббаджитасса̄пи хи чӣваракаран̣а̄дике ва̄ адхикаран̣авӯпасама̄дике ва̄ гихинопи касикамма̄дике ва̄ балавапаккхасаннисситехи абхибхавана̄дике ва̄ кичче уппанне йе там̣ киччам̣ ниппха̄детум̣ ва̄ вӯпасаметум̣ ва̄ сакконти, еварӯпа̄ сукха̄ саха̄йа̄ти аттхо. тут̣т̣хӣ сукха̄ти йасма̄ пана гихинопи сакена асантут̣т̣ха̄ сандхиччхеда̄дӣни а̄рабханти, паббаджита̄пи на̄наппака̄рам̣ анесанам̣. ити те сукхам̣ на виндантийева. тасма̄ йа̄ итарӣтарена париттена ва̄ випулена ва̄ аттано сантакена сантут̣т̣хи, айамева сукха̄ти аттхо. пун̃н̃анти маран̣ака̄ле пана йатха̄джджха̄сайена паттхаритва̄ катапун̃н̃акаммамева сукхам̣. саббасса̄ти сакалассапи пана ват̣т̣адуккхасса паха̄насан̇кха̄там̣ арахаттамева имасмим̣ локе сукхам̣ на̄ма.
маттеййата̄ти ма̄тари самма̄ пат̣ипатти. петтеййата̄ти питари самма̄ пат̣ипатти. убхайенапи ма̄та̄питӯнам̣ упат̣т̣ха̄намева катхитам̣. ма̄та̄питаро хи путта̄нам̣ анупат̣т̣хаханабха̄вам̣ н̃атва̄ аттано сантакам̣ бхӯмийам̣ ва̄ нидаханти, паресам̣ ва̄ виссадждженти, ‘‘ма̄та̄питаро на упат̣т̣хахантӣ’’ти несам̣ нинда̄пи вад̣д̣хати, ка̄йасса бхеда̄ гӯтханирайепи ниббаттанти. йе пана ма̄та̄питаро саккаччам̣ упат̣т̣хаханти, те тесам̣ сантакам̣ дханампи па̄пун̣анти, пасам̣сампи лабханти, ка̄йасса бхеда̄ сагге ниббаттанти. тасма̄ убхайампетам̣ сукханти вуттам̣. са̄ман̃н̃ата̄ти паббаджитесу самма̄ пат̣ипатти. брахман̃н̃ата̄ти ба̄хитапа̄песу буддхапаччекабуддхаса̄вакесу самма̄ пат̣ипаттийева. убхайенапи тесам̣ чатӯхи паччайехи пат̣иджагганабха̄во катхито, идампи локе сукхам̣ на̄ма катхикам̣.
сӣланти ман̣икун̣д̣алараттаваттха̄дайо хи алан̇ка̄ра̄ тасмим̣ тасмим̣ вайе т̣хита̄нам̣йева собханти. на дахара̄нам̣ алан̇ка̄ро махаллакака̄ле, махаллака̄нам̣ ва̄ алан̇ка̄ро дахарака̄ле собхати, ‘‘умматтако еса ман̃н̃е’’ти гарахуппа̄данена пана досамева джанети. пан̃часӣладасасӣла̄дибхедам̣ пана сӣлам̣ дахарасса̄пи махаллакасса̄пи саббавайесу собхатийева, ‘‘ахо вата̄йам̣ сӣлава̄’’ти пасам̣суппа̄данена соманассамева а̄вахати. тена вуттам̣ – сукхам̣ йа̄ва джара̄ сӣланти. саддха̄ патит̣т̣хита̄ти локийалокуттарато дувидха̄пи саддха̄ ниччала̄ хутва̄ патит̣т̣хита̄. сукхо пан̃н̃а̄йа пат̣ила̄бхоти локийалокуттарапан̃н̃а̄йа пат̣ила̄бхо сукхо. па̄па̄нам̣ акаран̣анти сетугха̄тавасена пана па̄па̄нам̣ акаран̣ам̣ имасмим̣ локе сукханти аттхо.
десана̄васа̄не бахӯнам̣ девата̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахосӣти.
ма̄раваттху ат̣т̣хамам̣.
на̄гаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
тевӣсатимо вагго.