8. бахубхан̣д̣икабхиккхуваттху
на наггачарийа̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто бахубхан̣д̣икам̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси.
са̄ваттхива̄сӣ киреко кут̣умбико бхарийа̄йа ка̄лаката̄йа паббаджи. со паббаджанто аттано паривен̣ан̃ча аггиса̄лан̃ча бхан̣д̣агаббхан̃ча ка̄ретва̄ саббампи бхан̣д̣агаббхам̣ саппимадхутела̄дӣхи пӯретва̄ паббаджи, паббаджитва̄ ча пана аттано да̄се паккоса̄петва̄ йатха̄ручикам̣ а̄ха̄рам̣ пача̄петва̄ бхун̃джати. бахубхан̣д̣о ча бахупариккха̄ро ча ахоси. раттим̣ ан̃н̃ам̣ нива̄санапа̄рупанам̣ хоти, дива̄ ан̃н̃ам̣ нива̄санапа̄рупанам̣ хоти, дива̄ ан̃н̃ам̣ виха̄рапаччанте васати. тассекадивасам̣ чӣварапаччаттхаран̣а̄ни суккха̄пентасса сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анта̄ бхиккхӯ пасситва̄ ‘‘кассима̄ни, а̄вусо’’ти пуччхитва̄ ‘‘майха’’нти вутте, ‘‘а̄вусо, бхагавата̄ тичӣвара̄ни анун̃н̃а̄та̄ни, тван̃ча пана евам̣ аппиччхасса буддхасса са̄сане паббаджитва̄ евам̣ бахупариккха̄ро джа̄то’’ти там̣ саттху сантикам̣ нетва̄, ‘‘бханте, айам̣ бхиккху атибахубхан̣д̣о’’ти а̄рочесум̣. саттха̄ ‘‘саччам̣ кира там̣ бхиккхӯ’’ти пуччхитва̄ ‘‘саччам̣, бханте’’ти вутте а̄ха – ‘‘касма̄ пана твам̣, бхиккху, майа̄ аппиччхата̄йа дхамме десите евам̣ бахубхан̣д̣о джа̄то’’ти. со та̄ваттакенева купито ‘‘имина̄ да̄ни нӣха̄рена чарисса̄мӣ’’ти па̄рупанам̣ чхад̣д̣етва̄ парисамаджджхе екачӣваро ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ саттха̄ упаттхамбхайама̄но нану твам̣ бхиккху пуббе хироттаппагавесако дакараккхасака̄лепи хироттаппам̣ гавесама̄но два̄даса васса̄ни виха̄си, касма̄ ида̄ни евам̣ гаруке буддхаса̄сане паббаджитва̄ чатупарисамаджджхе па̄рупанам̣ чхад̣д̣етва̄ хироттаппам̣ паха̄йа т̣хитосӣти. со саттху вачанам̣ сутва̄ хироттаппам̣ паччупат̣т̣ха̄петва̄ там̣ чӣварам̣ па̄рупитва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. бхиккхӯ тасса аттхасса а̄вибха̄ваттхам̣ бхагавантам̣ йа̄чим̣су. бхагава̄ атӣтам̣ а̄харитва̄ катхеси –
атӣте кира ба̄ра̄н̣асиран̃н̃о аггамахесийа̄ куччхисмим̣ бодхисатто пат̣исандхим̣ ган̣хи. тасса на̄маггахан̣адивасе махим̣сакума̄роти на̄мам̣ карим̣су. тасса канит̣т̣хабха̄та̄ чандакума̄ро на̄ма ахоси. тесам̣ ма̄тари ка̄лаката̄йа ра̄джа̄ ан̃н̃ам̣ аггамахесит̣т̣ха̄не т̣хапеси. са̄пи путтам̣ виджа̄йи, сӯрийакума̄ротисса на̄мам̣ карим̣су. там̣ дисва̄ ра̄джа̄ тут̣т̣хо ‘‘путтасса те варам̣ даммӣ’’ти а̄ха. са̄пи кхо, ‘‘дева, иччхитака̄ле ган̣хисса̄мӣ’’ти ватва̄ путтасса вайаппаттака̄ле ра̄джа̄нам̣ а̄ха – ‘‘девена майхам̣ путтасса джа̄така̄ле варо динно, ида̄ни ме путтасса раджджам̣ дехӣ’’ти. ра̄джа̄ ‘‘мама две путта̄ аггиккхандха̄ вийа джаланта̄ вичаранти, на сакка̄ тасса раджджам̣ да̄ту’’нти пат̣иккхипитва̄пи там̣ пунаппунам̣ йа̄чама̄намева дисва̄ ‘‘айам̣ ме путта̄нам̣ анаттхампи кареййа̄’’ти путте паккоса̄петва̄, ‘‘та̄та̄, ахам̣ сӯрийакума̄расса джа̄така̄ле варам̣ ада̄сим̣, ида̄нисса ма̄та̄ раджджам̣ йа̄чати, ахам̣ тасса на да̄тука̄мо, тасса ма̄та̄ тумха̄кам̣ анаттхампи кареййа, гаччхатха тумхе, аран̃н̃е васитва̄ мамаччайена̄гантва̄ раджджам̣ ган̣хатха̄’’ти уййоджеси. те питарам̣ вандитва̄ па̄са̄да̄ отаранте ра̄джан̇ган̣е кӣл̣ама̄но сӯрийакума̄ро дисва̄ там̣ ка̄ран̣ам̣ н̃атва̄ техи саддхим̣ никкхами. тесам̣ химавантам̣ павит̣т̣хака̄ле бодхисатто магга̄ оккамма ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣдитва̄ сӯрийакума̄рам̣ а̄ха – ‘‘та̄та, етам̣ сарам̣ гантва̄ нхатва̄ ча пивитва̄ ча амха̄кампи падуминипан̣н̣ехи удакам̣ а̄хара̄’’ти. со пана саро вессаван̣н̣асса сантика̄ екена дакараккхасена ладдхо хоти. вессаван̣н̣о ча там̣ а̄ха – ‘‘т̣хапетва̄ девадхаммаджа̄нанаке йе ча ан̃н̃е имам̣ сарам̣ отаранти, те кха̄дитум̣ лабхасӣ’’ти. тато пат̣т̣ха̄йа со там̣ сарам̣ отин̣н̣отин̣н̣е девадхамме пуччхитва̄ аджа̄нанте кха̄дати, сӯрийакума̄ропи там̣ сарам̣ авӣмам̣ситва̄ва отари, тена ча ‘‘девадхамме джа̄на̄сӣ’’ти пуччхито ‘‘девадхамма̄ на̄ма чандимасӯрийа̄’’ти а̄ха. атха нам̣ ‘‘твам̣ девадхамме на джа̄на̄сӣ’’ти удакам̣ павесетва̄ аттано бхаване т̣хапеси. бодхисаттопи там̣ чира̄йантам̣ дисва̄ чандакума̄рам̣ песеси. сопи тена ‘‘девадхамме джа̄на̄сӣ’’ти пуччхито ‘‘девадхамма̄ на̄ма чатассо диса̄’’ти а̄ха. дакараккхасо тампи удакам̣ павесетва̄ таттхева т̣хапеси.
бодхисатто тасмимпи чира̄йанте ‘‘антара̄йена бхавитабба’’нти сайам̣ гантва̄ двиннампи отаран̣ападам̣йева дисва̄ ‘‘айам̣ саро раккхасапариггахито’’ти н̃атва̄ кхаггам̣ саннайхитва̄ дханум̣ гахетва̄ ат̣т̣ха̄си. раккхасо там̣ анотарантам̣ дисва̄ ванакаммикапурисавесена̄гантва̄ а̄ха – ‘‘бхо пуриса, твам̣ маггакиланто, касма̄ имам̣ сарам̣ отаритва̄ нхатва̄ ча пивитва̄ ча бхисамула̄лам̣ кха̄дитва̄ пуппха̄ни пиландхитва̄ на гаччхасӣ’’ти. бодхисатто там̣ дисва̄ва ‘‘еса со йаккхо’’ти н̃атва̄ ‘‘тайа̄ ме бха̄таро гахита̄’’ти а̄ха. а̄ма, майа̄ гахита̄ти. ким̣ ка̄ран̣а̄ти? ахам̣ имам̣ сарам̣ отин̣н̣отин̣н̣е лабха̄мӣти. ким̣ пана саббева лабхасӣти? девадхаммаджа̄нанаке т̣хапетва̄ авасесе лабха̄мӣти. аттхи пана те девадхаммехи аттхоти? а̄ма, аттхӣти. ахам̣ катхесса̄мӣти. тена хи катхехӣти. на сакка̄ килит̣т̣хена гаттена катхетунти. йаккхо бодхисаттам̣ нха̄петва̄ па̄нӣйам̣ па̄йетва̄ алан̇каритва̄ алан̇катаман̣д̣апамаджджхе паллан̇кам̣ а̄ропетва̄ сайамасса па̄дамӯле нисӣди. атха нам̣ бодхисатто ‘‘саккаччам̣ сун̣а̄хӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –
‘‘хириоттаппасампанна̄, суккадхаммасама̄хита̄;
санто саппуриса̄ локе, девадхамма̄ти вуччаре’’ти. (джа̄. 1.1.6);
йаккхо имам̣ дхаммадесанам̣ сутва̄ пасанно бодхисаттам̣ а̄ха – ‘‘пан̣д̣ита, ахам̣ те пасанно, екам̣ бха̄тарам̣ дамми, катарам̣ а̄немӣ’’ти? ‘‘канит̣т̣хам̣ а̄нехӣ’’ти. пан̣д̣ита, твам̣ кевалам̣ девадхамме джа̄на̄сийева, на пана тесу ваттасӣти. ким̣ ка̄ран̣а̄ти? йасма̄ джет̣т̣хам̣ т̣хапетва̄ канит̣т̣хам̣ а̄хара̄пенто джет̣т̣ха̄пача̄йикакаммам̣ на каросӣти, девадхамме ча̄хам̣ йаккха джа̄на̄ми, тесу ча ватта̄ми. майан̃хи етам̣ нисса̄йа имам̣ аран̃н̃ам̣ павит̣т̣ха̄. етасса хи аттха̄йа амха̄кам̣ питарам̣ етасса ма̄та̄ раджджам̣ йа̄чи, амха̄кам̣ пана пита̄ там̣ варам̣ адатва̄ амха̄кам̣ анураккхан̣аттха̄йа аран̃н̃е ва̄сам̣ ануджа̄ни, со кума̄ро аниваттитва̄ амхехи саддхим̣ а̄гато. ‘‘там̣ аран̃н̃е еко йаккхо кха̄дӣ’’ти вуттепи на кочи саддахиссати. тена̄хам̣ гарахабхайабхӣто тамева̄хара̄пемӣти. йаккхо бодхисаттасса пасӣдитва̄ ‘‘са̄дху пан̣д̣ита, твамева девадхамме джа̄на̄си, девадхаммесу ча ваттасӣ’’ти две бха̄таро а̄нетва̄ ада̄си. атха нам̣ бодхисатто йаккхабха̄ве а̄дӣнавам̣ катхетва̄ пан̃часу сӣлесу патит̣т̣ха̄песи. со тена сусам̣вихита̄раккхо тасмим̣ аран̃н̃е васитва̄ питари ка̄лакате йаккхам̣ а̄да̄йа ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ раджджам̣ гахетва̄ чандакума̄расса упараджджам̣, сӯрийакума̄расса сена̄патит̣т̣ха̄нам̣ датва̄ йаккхасса раман̣ӣйе т̣ха̄не а̄йатанам̣ ка̄ра̄петва̄ йатха̄ со ла̄бхаггаппатто хоти, татха̄ ака̄си.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси ‘‘тада̄ раккхасо бахубхан̣д̣икабхиккху ахоси, сӯрийакума̄ро а̄нандо, чандакума̄ро са̄рипутто, махим̣сакума̄ро пана ахамева̄’’ти. евам̣ саттха̄ джа̄такам̣ катхетва̄ ‘‘евам̣ твам̣, бхиккху, пуббе девадхамме гавесама̄но хириоттаппасампанно вичаритва̄ ида̄ни чатупарисамаджджхе имина̄ нӣха̄рена т̣хатва̄ мама пурато ‘аппиччхомхӣ’ти ваданто айуттам̣ ака̄си. на хи са̄т̣акапат̣иккхепа̄диматтена саман̣о на̄ма хотӣ’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
141. ‘‘на наггачарийа̄ на джат̣а̄ на пан̇ка̄, на̄на̄сака̄ тхан̣д̣иласа̄йика̄ ва̄;
раджоджаллам̣ уккут̣икаппадха̄нам̣, содхенти маччам̣ авитин̣н̣акан̇кха’’нти.
таттха на̄на̄сака̄ти на анасака̄, бхаттапат̣иккхепака̄ти аттхо. тхан̣д̣иласа̄йика̄ти бхӯмисайана̄. раджоджалланти каддамалепана̄ка̄рена сарӣре саннихитараджо. уккут̣икаппадха̄нанти уккут̣икабха̄вена а̄раддхавӣрийам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – йо хи маччо ‘‘евам̣ ахам̣ локаниссаран̣асан̇кха̄там̣ суддхим̣ па̄пун̣исса̄мӣ’’ти имесу наггачарийа̄дӣсу йам̣ кин̃чи сама̄да̄йа ваттеййа, со кевалам̣ миччха̄дассанан̃чева вад̣д̣хеййа, киламатхасса ча бха̄гӣ асса. на хи ета̄ни сусама̄динна̄нипи ат̣т̣хаваттхука̄йа кан̇кха̄йа авитин̣н̣абха̄вена авитин̣н̣акан̇кхам̣ маччам̣ содхентӣти.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
бахубхан̣д̣икабхиккхуваттху ат̣т̣хамам̣.