7. капира̄джачарийа̄ван̣н̣ана̄
67. саттаме йада̄ ахам̣ капи а̄синти йасмим̣ ка̄ле ахам̣ капийонийам̣ ниббаттитва̄ вуддхиманва̄йа на̄габало тха̄масампанно ассапотакаппама̄н̣о маха̄сарӣро капи хоми. надӣкӯле дарӣсайети екисса̄ надийа̄ тӣре екасмим̣ дарӣбха̄ге йада̄ ва̄сам̣ каппемӣти аттхо.
тада̄ кира бодхисатто йӯтхапарихаран̣ам̣ акатва̄ екачаро хутва̄ виха̄си. тасса̄ пана надийа̄ вемаджджхе еко дӣпако на̄наппака̄рехи амбапанаса̄дӣхи пхаларуккхехи сампанно. бодхисатто тха̄маджавасампанната̄йа надийа̄ ориматӣрато уппатитва̄ дӣпакасса пана надийа̄ ча маджджхе еко пит̣т̣хипа̄са̄н̣о аттхи, тасмим̣ патати. тато уппатитва̄ тасмим̣ дӣпаке патати. со таттха на̄наппака̄ра̄ни пхала̄пхала̄ни кха̄дитва̄ са̄йам̣ тенева упа̄йена пачча̄гантва̄ аттано васанат̣т̣ха̄не васитва̄ пунадивасепи татхева кароти. имина̄ нийа̄мена ва̄сам̣ каппеси.
тасмим̣ пана ка̄ле еко кумбхӣло сападжа̄патико тассам̣ надийам̣ васати. тасса бхарийа̄ бодхисаттам̣ апара̄парам̣ гаччхантам̣ дисва̄ тасса хадайамам̣се дохал̣ам̣ уппа̄детва̄ кумбхӣлам̣ а̄ха – ‘‘майхам̣ кхо, аййапутта, имасса ва̄нарасса хадайамам̣се дохал̣о уппанно’’ти. со ‘‘са̄дху, бхадде, лаччхасӣ’’ти ватва̄ ‘‘аджджа там̣ са̄йам̣ дӣпакато а̄гаччхантамева ган̣хисса̄мӣ’’ти гантва̄ пит̣т̣хипа̄са̄н̣е нипаджджи. бодхисатто там̣ дивасам̣ гочарам̣ чаритва̄ са̄йанхасамайе дӣпаке т̣хитова па̄са̄н̣ам̣ олокетва̄ ‘‘айам̣ па̄са̄н̣о ида̄ни уччатаро кха̄йати, ким̣ ну кхо ка̄ран̣а’’нти чинтеси. маха̄саттасса хи удакаппама̄н̣ан̃ча па̄са̄н̣аппама̄н̣ан̃ча суваваттха̄питамева хоти. тенасса етадахоси – ‘‘аджджа имисса̄ надийа̄ удакам̣ нева ха̄йати, атха ча пана̄йам̣ па̄са̄н̣о маха̄ хутва̄ пан̃н̃а̄йати, каччи ну кхо еттха майхам̣ гахан̣аттха̄йа кумбхӣло нипанно’’ти?
со ‘‘вӣмам̣сисса̄ми та̄ва на’’нти таттхева т̣хатва̄ па̄са̄н̣ена саддхим̣ катхенто вийа ‘‘бхо, па̄са̄н̣а̄’’ти ватва̄ пат̣ивачанам̣ алабханто йа̄вататийам̣ ‘‘бхо, па̄са̄н̣а̄’’ти а̄ха. па̄са̄н̣о пат̣ивачанам̣ на дети. пунапи бодхисатто ‘‘ким̣, бхо па̄са̄н̣а, аджджа майхам̣ пат̣ивачанам̣ на десӣ’’ти а̄ха. кумбхӣло ‘‘аддха̄ айам̣ па̄са̄н̣о ан̃н̃есу дивасесу ва̄нариндасса пат̣ивачанам̣ дети ман̃н̃е, аджджа пана майа̄ оттхаритатта̄ на дети, ханда̄хам̣ дасса̄мисса пат̣ивачана’’нти чинтетва̄ ‘‘ким̣ ва̄наринда̄’’ти а̄ха. ‘‘коси тва’’нти? ‘‘ахам̣ кумбхӣло’’ти. ‘‘киматтхам̣ еттха нипанносӣ’’ти? ‘‘тава хадайам̣ паттхайама̄но’’ти. бодхисатто чинтеси – ‘‘ан̃н̃о ме гаманамагго наттхи, пат̣ируддхам̣ вата ме гамана’’нти. тена вуттам̣ –
‘‘пӣл̣ито сусума̄рена, гаманам̣ на лабха̄махам̣’’.
68. ‘‘йамхока̄се ахам̣ т̣хатва̄, ора̄ па̄рам̣ пата̄махам̣;
таттхаччхи саттувадхако, кумбхӣло луддадассано’’ти.
таттха ‘‘пӣл̣ито сусума̄рена̄’’ти аддхага̄тха̄йа вуттамеваттхам̣. ‘‘йамхока̄се’’ти га̄тха̄йа па̄кат̣ам̣ кароти. таттха йамхока̄сети йасмим̣ надӣмаджджхе т̣хитапит̣т̣хипа̄са̄н̣асан̇кха̄те падесе т̣хатва̄. ора̄ти дӣпакасан̇кха̄та̄ оратӣра̄. па̄ранти тада̄ мама васанат̣т̣ха̄набхӯтам̣ надийа̄ паратӣрам̣. пата̄маханти уппатитва̄ пата̄ми ахам̣. таттхаччхӣти тасмим̣ пит̣т̣хипа̄са̄н̣аппадесе саттубхӯто вадхако екантенева гха̄тако паччаттхико луддадассано гхорарӯпо бхайа̄накадассано нисӣди.
атха маха̄сатто чинтеси – ‘‘ан̃н̃о ме гаманамагго наттхи, аджджа майа̄ кумбхӣло ван̃четаббо, еван̃хи айан̃ча махата̄ па̄пато майа̄ паримочито сийа̄, майхан̃ча джӣвитам̣ ладдха’’нти. со кумбхӣлам̣ а̄ха – ‘‘самма, кумбхӣла, ахам̣ туйхам̣ упари патисса̄мӣ’’ти. кумбхӣло ‘‘ва̄наринда, папан̃чам̣ акатва̄ ито а̄гаччха̄хӣ’’ти а̄ха. маха̄сатто ‘‘ахам̣ а̄гаччха̄ми, твам̣ пана аттано мукхам̣ виваритва̄ мам̣ тава сантикам̣ а̄гатака̄ле ган̣ха̄хӣ’’ти авоча. кумбхӣла̄нан̃ча мукхе виват̣е аккхӣни ниммӣланти. со там̣ ка̄ран̣ам̣ асаллаккхенто мукхам̣ вивари. атхасса аккхӣни ниммӣлим̣су. со мукхам̣ виваритва̄ саббасо ниммӣлитаккхӣ хутва̄ нипаджджи. маха̄сатто тасса татха̄бха̄вам̣ н̃атва̄ дӣпакато уппатито гантва̄ кумбхӣласса маттхакам̣ аккамитва̄ тато уппатанто виджджулата̄ вийа виджджотама̄но паратӣре ат̣т̣ха̄си. тена вуттам̣ –
69. ‘‘со мам̣ асам̣си ехӣти, ахампемӣти там̣ вадим̣;
тасса маттхакамаккамма, паракӯле патит̣т̣хахи’’нти.
таттха асам̣сӣти абха̄си. ахампемӣти ахампи а̄гаччха̄мӣти там̣ катхесим̣.
йасма̄ пана там̣ дӣпакам̣ амбаджамбупанаса̄дипхаларуккхасан̣д̣аман̣д̣итам̣ раман̣ӣйам̣ нива̄сайогган̃ча, ‘‘а̄гаччха̄мӣ’’ти пана пат̣ин̃н̃а̄йа диннатта̄ саччам̣ анураккханто маха̄саттопи ‘‘а̄гамисса̄мева̄’’ти татха̄ ака̄си. тена вуттам̣ –
70. ‘‘на тасса аликам̣ бхан̣итам̣, йатха̄ ва̄чам̣ ака̄саха’’нти.
йасма̄ четам̣ сачча̄нураккхан̣ам̣ аттано джӣвитам̣ париччаджитва̄ катам̣, тасма̄ а̄ха –
‘‘саччена ме само наттхи, еса̄ ме саччапа̄рамӣ’’ти.
кумбхӣло пана там̣ аччхарийам̣ дисва̄ ‘‘имина̄ ва̄нариндена атиаччхеракам̣ ката’’нти чинтетва̄ ‘‘бхо ва̄наринда, имасмим̣ локе чатӯхи дхаммехи саманна̄гато пуггало амитте абхибхавати, те саббепи туйхам̣ аббхантаре аттхи ман̃н̃е’’ти а̄ха –
‘‘йассете чатуро дхамма̄, ва̄наринда, йатха̄ тава;
саччам̣ дхаммо дхити ча̄го, дит̣т̣хам̣ со ативаттатӣ’’ти. (джа̄. 1.2.147);
таттха йасса̄ти йасса кассачи пуггаласса. етети ида̄ни ваттаббе паччаккхато дассети. чатуро дхамма̄ти чатта̄ро гун̣а̄. саччанти вачӣсаччам̣, ‘‘мама сантикам̣ а̄гамисса̄мӣ’’ти ватва̄ муса̄ва̄дам̣ акатва̄ а̄гато ева̄ти етам̣ те вачӣсаччам̣. дхаммоти вича̄ран̣апан̃н̃а̄, ‘‘евам̣ кате идам̣ на̄ма бхависсатӣ’’ти паватта̄ те еса̄ вича̄ран̣апан̃н̃а̄. дхитӣти аббоччхиннам̣ вӣрийам̣ вуччати, етампи те аттхи. ча̄готи аттапаричча̄го, твам̣ атта̄нам̣ париччаджитва̄ мама сантикам̣ а̄гато, йам̣ пана̄хам̣ ган̣хитум̣ на̄саккхим̣, майхамевеса досо. дит̣т̣ханти пачча̄миттам̣. со ативаттатӣти йасса пуггаласса йатха̄ тава евам̣ ете чатта̄ро дхамма̄ аттхи, со йатха̄ мам̣ твам̣ аджджа атикканто, татхева аттано пачча̄миттам̣ атиккамати абхибхаватӣти.
евам̣ кумбхӣло бодхисаттам̣ пасам̣ситва̄ аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ гато. тада̄ кумбхӣло девадатто ахоси, тасса бхарийа̄ чин̃чама̄н̣авика̄, капира̄джа̄ пана локана̄тхо.
тасса идха̄пи хет̣т̣ха̄ вуттанайенева сесапа̄рамийо ниддха̄ретабба̄. татха̄ удакасса па̄са̄н̣асса ча пама̄н̣ававаттха̄нена ида̄ни па̄са̄н̣о уччатаро кха̄йатӣти паригган̣ханавасена па̄са̄н̣асса упари сусума̄расса нипаннабха̄ваджа̄нанам̣, па̄са̄н̣ена катхана̄падесена тассаттхасса ниччхайагаманам̣, сусума̄расса упари аккамитва̄ сахаса̄ паратӣре патит̣т̣ха̄навасена сӣгхака̄рита̄йа тасса махата̄ па̄пато паримочанам̣, аттано джӣвитараккхан̣ам̣, саччава̄ча̄нураккхан̣ан̃ча̄ти евама̄дайо гун̣а̄нубха̄ва̄ вибха̄ветабба̄ти.
капира̄джачарийа̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.