6. темийачарийа̄ван̣н̣ана̄
48. чхат̣т̣хе ка̄сира̄джасса атраджоти ка̄сиран̃н̃о атраджо путто йада̄ хоми, тада̄ мӯгапаккхоти на̄мена, темийоти ваданти манти темийоти на̄мена мӯгапаккхавата̄дхит̣т̣ха̄нена ‘‘мӯгапаккхо’’ти ма̄та̄питаро а̄дим̣ катва̄ саббева мам̣ вадантӣти самбандхо. маха̄саттасса хи джа̄тадивасе сакалака̄сират̣т̣хе дево васси, йасма̄ ча со ран̃н̃о чева амачча̄дӣнан̃ча хадайам̣ ул̣а̄рена пӣтисинехена темайама̄но уппанно, тасма̄ ‘‘темийакума̄ро’’ти на̄мам̣ ахоси.
49. сол̣аситтхисахасса̄нанти сол̣асаннам̣ ка̄сиран̃н̃о иттха̄га̄расахасса̄нам̣. на виджджати пумоти путто на лаббхати. на кевалан̃ча путто ева, дхӣта̄писса наттхи ева. ахоратта̄нам̣ аччайена, ниббатто ахамекакоти апуттакассева тасса ран̃н̃о бахӯнам̣ сам̣ваччхара̄нам̣ атӣтатта̄ анекесам̣ ахоратта̄нам̣ апагаманена саккадаттийо ахамекакова бодхипарийесанам̣ чарама̄но, тада̄ тасса путто хутва̄ уппанноти саттха̄ вадати.
татра̄йам̣ анупуббикатха̄ – атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ ка̄сира̄джа̄ раджджам̣ ка̄реси. тасса сол̣асасахасса̄ иттхийо ахесум̣. та̄су ека̄пи путтам̣ ва̄ дхӣтарам̣ ва̄ на лабхати. на̄гара̄ ‘‘амха̄кам̣ ран̃н̃о вам̣са̄нураккхако екопи путто наттхӣ’’ти виппат̣иса̄рӣ джа̄та̄ саннипатитва̄ ра̄джа̄нам̣ ‘‘путтам̣ паттхехӣ’’ти а̄хам̣су. ра̄джа̄ сол̣асасахасса̄ иттхийо ‘‘путтам̣ паттхетха̄’’ти а̄н̣а̄песи. та̄ чанда̄дӣнам̣ упат̣т̣ха̄на̄дӣни катва̄ паттхентийопи на лабхим̣су. аггамахесӣ панасса маддара̄джадхӣта̄ чанда̄девӣ на̄ма сӣласампанна̄ ахоси. ра̄джа̄ ‘‘твампи путтам̣ паттхехӣ’’ти а̄ха. са̄ пун̣н̣амадивасе упосатхика̄ хутва̄ аттано сӣлам̣ а̄ваджджетва̄ ‘‘сача̄хам̣ акхан̣д̣асӣла̄, имина̄ ме саччена путто уппаджджатӯ’’ти саччакирийамака̄си. тасса̄ сӣлатеджена саккасса а̄санам̣ ун̣ха̄ка̄рам̣ дассеси. сакко а̄вадждженто там̣ ка̄ран̣ам̣ н̃атва̄ ‘‘чанда̄девийа̄ путтапат̣ила̄бхасса упа̄йам̣ карисса̄мӣ’’ти тасса̄ ануччхавикам̣ путтам̣ упадха̄ренто бодхисаттам̣ та̄ватим̣сабхаване ниббаттитва̄ таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ тато чавитва̄ упаридевалоке уппаджджитука̄мам̣ дисва̄ тасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘самма, тайи мануссалоке уппанне па̄рамийо ча те пӯрессанти, маха̄джанасса ча вуд̣д̣хи бхависсати, айам̣ ка̄сиран̃н̃о чанда̄ на̄ма аггамахесӣ путтам̣ паттхети, тасса̄ куччхийам̣ уппаджджа̄хӣ’’ти а̄ха.
со ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ тасса̄ куччхийам̣ пат̣исандхим̣ ган̣хи. тасса саха̄йа̄ пан̃часата̄ девапутта̄ кхӣн̣а̄йука̄ девалока̄ чавитва̄ тассева ран̃н̃о амаччабхарийа̄нам̣ куччхӣсу пат̣исандхим̣ ган̣хим̣су. девӣ габбхасса патит̣т̣хитабха̄вам̣ н̃атва̄ ран̃н̃о а̄рочеси. ра̄джа̄ габбхапариха̄рам̣ да̄песи. са̄ парипун̣н̣агаббха̄ дхан̃н̃апун̃н̃алаккхан̣асампаннам̣ путтам̣ виджа̄йи. там̣дивасамева амаччагехесу пан̃чакума̄расата̄ни виджа̄йим̣су. убхайампи сутва̄ ра̄джа̄ ‘‘мама путтасса парива̄ра̄ ете’’ти пан̃чаннам̣ да̄ракасата̄нам̣ пан̃чадха̄тисата̄ни песетва̄ кума̄рапаса̄дхана̄ни ча песеси. маха̄саттасса пана атидӣгха̄дидосавиваджджита̄ аламбаттхана̄ мадхуратхан̃н̃а̄ чатусат̣т̣хидха̄тийо датва̄ махантам̣ сакка̄рам̣ катва̄ чанда̄девийа̄пи варам̣ ада̄си. са̄ гахитакам̣ катва̄ т̣хапеси. да̄рако махата̄ парива̄рена вад̣д̣хати. атха нам̣ екама̄сикам̣ алан̇каритва̄ ран̃н̃о сантикам̣ а̄найим̣су. ра̄джа̄ пийапуттам̣ олокетва̄ а̄лин̇гитва̄ ан̇ке нисӣда̄петва̄ рамайама̄но нисӣди.
50. тасмим̣ кхан̣е чатта̄ро чора̄ а̄нӣта̄. ра̄джа̄ тесу екасса сакан̣т̣ака̄хи каса̄хи паха̄расахассам̣ а̄н̣а̄песи, екасса сан̇кхалика̄йа бандхитва̄ бандхана̄га̄раппавесанам̣, екасса сарӣре саттиппаха̄рада̄нам̣, екасса сӯла̄ропанам̣. маха̄сатто питу катхам̣ сутва̄ сам̣вегаппатто хутва̄ ‘‘ахо мама пита̄ раджджам̣ нисса̄йа бха̄рийам̣ нирайага̄микаммам̣ каротӣ’’ти чинтеси. пунадивасе нам̣ сетаччхаттасса хет̣т̣ха̄ алан̇катасирисайане нипаджджа̄песум̣.
со тхокам̣ нидда̄йитва̄ пат̣ибуддхо аккхӣни уммӣлетва̄ сетаччхаттам̣ олокенто махантам̣ сиривибхавам̣ пасси. атхасса пакатийа̄пи сам̣вегаппаттасса атирекатарам̣ бхайам̣ уппаджджи. со ‘‘куто ну кхо ахам̣ имам̣ ра̄джагехам̣ а̄гато’’ти упадха̄ренто джа̄тиссаран̃а̄н̣ена девалокато а̄гатабха̄вам̣ н̃атва̄ тато парам̣ олокенто уссаданирайе паккабха̄вам̣ пасси. тато парам̣ олокенто тасмим̣йева нагаре ра̄джабха̄вам̣ пасси. атха со ‘‘ахам̣ вӣсативасса̄ни раджджам̣ ка̄ретва̄ асӣтивассасахасса̄ни уссаданирайе паччим̣, ида̄ни пунапи имасмим̣ чорагехе ниббаттосми, пита̄пи ме хиййо чатӯсу чоресу а̄нӣтесу татха̄рӯпам̣ пхарусам̣ нирайасам̣ваттаникам̣ катхам̣ катхеси. на ме имина̄ авидитавипула̄наттха̄вахена раджджена аттхо, катхам̣ ну кхо имамха̄ чорагеха̄ муччеййа’’нти чинтенто нипаджджи. атха нам̣ ека̄ девадхӣта̄ ‘‘та̄та темийакума̄ра, ма̄ бха̄йи, тӣн̣и ан̇га̄ни адхит̣т̣хахитва̄ тава соттхи бхависсатӣ’’ти самасса̄сеси. там̣ сутва̄ маха̄сатто раджджасан̇кха̄та̄ анаттхато муччитука̄мо сол̣асасам̣ваччхара̄ни тӣн̣и ан̇га̄ни ачала̄дхит̣т̣ха̄навасена адхит̣т̣хахи. тена вуттам̣ ‘‘киччха̄ладдхам̣ пийам̣ путта’’нтиа̄ди.
таттха киччха̄ладдханти киччхена касирена чирака̄лапаттхана̄йа ладдхам̣. абхиджа̄танти джа̄тисампаннам̣. ка̄йаджутийа̄ чева н̃а̄н̣аджутийа̄ ча саманна̄гататта̄ джутиндхарам̣. сетаччхаттам̣ дха̄райитва̄на, сайане посети мам̣ пита̄ти пита̄ ме ка̄сира̄джа̄ ‘‘ма̄ нам̣ кума̄рам̣ раджо ва̄ усса̄во ва̄’’ти джа̄така̄лато пат̣т̣ха̄йа сетаччхаттасса хет̣т̣ха̄ сирисайане сайа̄петва̄ махантена парива̄рена мам̣ посети.
51. нидда̄йама̄но сайанаваре пабуджджхитва̄ ахам̣ олокенто пан̣д̣арам̣ сетаччхаттам̣ аддасам̣. йена̄хам̣ нирайам̣ гатоти йена сетаччхаттена тато татийе аттабха̄ве ахам̣ нирайам̣ гато, сетаччхаттасӣсена раджджам̣ вадати.
52. саха дит̣т̣хасса ме чхаттанти там̣ сетаччхаттам̣ дит̣т̣хасса дит̣т̣хавато ме саха тена дассанена, дассанасамака̄ламева̄ти аттхо. та̄со уппаджджи бхеравоти супаривидита̄дӣнаватта̄ бхайа̄нако читтутра̄со удапа̄ди. виниччхайам̣ сама̄панно, катха̄хам̣ имам̣ мун̃чиссанти катхам̣ ну кхо ахам̣ имам̣ раджджам̣ ка̄л̣акан̣н̣им̣ мун̃чеййанти евам̣ вича̄ран̣ам̣ а̄паджджим̣.
53. пуббаса̄лохита̄ майханти пуббе екасмим̣ аттабха̄ве мама ма̄тубхӯтапубба̄ тасмим̣ чхатте адхиваттха̄ девата̄ майхам̣ аттхака̄минӣ хитесинӣ. са̄ мам̣ дисва̄на дуккхитам̣, тӣсу т̣ха̄несу йоджайӣти са̄ девата̄ мам̣ татха̄ четодуккхена дуккхитам̣ дисва̄ мӯгапаккхабадхирабха̄васан̇кха̄тесу тӣсу раджджадуккхато никкхаманака̄ран̣есу йоджеси.
54. пан̣д̣иччайанти пан̣д̣иччам̣, айамева ва̄ па̄т̣хо. ма̄ вибха̄вайа̄ти ма̄ пака̄сехи. ба̄ламатоти ба̄лоти н̃а̄то. сабботи сакало антоджано чева бахиджано ча. очина̄йатӯти нӣхаратхетам̣ ка̄л̣акан̣н̣инти аваджа̄на̄ту. евам̣ тава аттхо бхависсатӣти евам̣ йатха̄вуттанайена аваджа̄нитаббабха̄ве сати туйхам̣ гехато никкхаманена хитам̣ па̄рамипарипӯран̣ам̣ бхависсати.
55. тетам̣ вачананти те етам̣ тӣн̣и ан̇га̄ни адхит̣т̣ха̄хӣти вачанам̣. аттхака̄ма̄си ме амма̄ти амма девате, мама аттхака̄ма̄ аси. хитака̄ма̄ти тассева парийа̄йавачанам̣. аттхоти ва̄ еттха сукхам̣ ведитаббам̣. хитанти тасса ка̄ран̣абхӯтам̣ пун̃н̃ам̣.
56. са̄гарева тхалам̣ лабхинти чорагехе вата̄хам̣ джа̄то, аху ме маха̄вата̄наттхоти сокаса̄гаре осӣданто тасса̄ девата̄йа ахам̣ вачанам̣ сутва̄ са̄гаре осӣданто вийа тхалам̣ патит̣т̣хам̣ алабхим̣, раджджакулато никкхаманопа̄йам̣ алабхинти аттхо. тайо ан̇ге адхит̣т̣хахинти йа̄ва гехато никкхамим̣, та̄ва тӣн̣и ан̇га̄ни ка̄ран̣а̄ни адхит̣т̣хахим̣.
57. ида̄ни та̄ни сарӯпато дассетум̣ ‘‘мӯго ахоси’’нти га̄тхама̄ха. таттха паккхоти пӣт̣хасаппи. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
евам̣ пана маха̄сатте девата̄йа диннанайе т̣хатва̄ джа̄тавассато пат̣т̣ха̄йа мӯга̄дибха̄вена атта̄нам̣ дассенте ма̄та̄питаро дха̄тиа̄дайо ча ‘‘мӯга̄нам̣ ханупарийоса̄нам̣ на̄ма еварӯпам̣ на хоти, бадхира̄нам̣ кан̣н̣асотам̣ на̄ма еварӯпам̣ на хоти, пӣт̣хасаппӣнам̣ хаттхапа̄да̄ на̄ма еварӯпа̄ на хонти, бхавитаббаметтха ка̄ран̣ена, вӣмам̣сисса̄ма на’’нти чинтетва̄ ‘‘кхӣрена та̄ва вӣмам̣сисса̄ма̄’’ти сакаладивасам̣ кхӣрам̣ на денти. со суссантопи кхӣраттха̄йа саддам̣ на кароти.
атхасса ма̄та̄ ‘‘путто ме чха̄то, кхӣрамасса детха̄’’ти кхӣрам̣ да̄песи. евам̣ антарантара̄ кхӣрам̣ адатва̄ екасам̣ваччхарам̣ вӣмам̣санта̄пи антарам̣ на пассим̣су. тато ‘‘кума̄рака̄ на̄ма пӯвакхаджджакам̣ пийа̄йанти, пхала̄пхалам̣ пийа̄йанти, кӣл̣анабхан̣д̣акам̣ пийа̄йанти, бходжанам̣ пийа̄йантӣ’’ти та̄ни та̄ни палобханӣйа̄ни упанетва̄ вӣмам̣санавасена палобхента̄ йа̄ва пан̃чавассака̄ла̄ антарам̣ на пассим̣су. атха нам̣ ‘‘да̄рака̄ на̄ма аггито бха̄йанти, маттахаттхито бха̄йанти, саппато бха̄йанти, уккхитта̄сикапурисато бха̄йанти, техи вӣмам̣сисса̄ма̄’’ти йатха̄ техисса анаттхо на джа̄йати, татха̄ пуримамева сам̣видахитва̄ атибхайа̄нака̄ка̄рена упагаччханте ка̄ресум̣.
маха̄сатто нирайабхайам̣ а̄ваджджетва̄ ‘‘ито сатагун̣ена сахассагун̣ена сатасахассагун̣ена нирайо бха̄йитаббо’’ти ниччалова хоти. евампи вӣмам̣ситва̄ антарам̣ на пассанта̄ пуна ‘‘да̄рака̄ на̄ма самаджджаттхика̄ хонтӣ’’ти самаджджам̣ ка̄ретва̄пи маха̄саттам̣ са̄н̣ийа̄ париккхипитва̄ аджа̄нантассева чатӯсу пассесу сан̇кхасаддехи бхерисаддехи ча сахаса̄ еканинна̄дам̣ ка̄ретва̄пи андхака̄ре гхат̣ехи дӣпам̣ упанетва̄ сахаса̄ а̄локам̣ дассетва̄пи сакаласарӣрам̣ пха̄н̣итена маккхетва̄ бахумаккхике т̣ха̄не нипаджджа̄петва̄пи нха̄пана̄дӣни акатва̄ учча̄рапасса̄ваматтхаке нипаннам̣ аджджхупеккхитва̄пи таттха ча палипаннам̣ сайама̄нам̣ париха̄сехи аккосанехи ча гхат̣т̣етва̄пи хет̣т̣ха̄ман̃че аггикапаллам̣ катва̄ ун̣хасанта̄пена пӣл̣етва̄пӣти евам̣ на̄на̄видхехи упа̄йехи вӣмам̣санта̄писса антарам̣ на пассим̣су.
маха̄сатто хи саббаттха нирайабхайамева а̄ваджджетва̄ адхит̣т̣ха̄нам̣ авикопенто ниччалова ахоси. евам̣ паннарасавасса̄ни вӣмам̣ситва̄ атха сол̣асавассака̄ле ‘‘пӣт̣хасаппино ва̄ хонту мӯгабадхира̄ ва̄ раджанӣйесу араджджанта̄ дуссанӣйесу адуссанта̄ на̄ма наттхӣти на̄т̣ака̄нисса паччупат̣т̣хапетва̄ вӣмам̣сисса̄ма̄’’ти кума̄рам̣ гандходакена нха̄петва̄ девапуттам̣ вийа алан̇каритва̄ девавима̄накаппам̣ пуппхагандхада̄ма̄дӣхи ека̄модапамодам̣ па̄са̄дам̣ а̄ропетва̄ уттамарӯпадхара̄ бха̄вавила̄сасампанна̄ деваччхара̄пат̣ибха̄га̄ иттхийо упат̣т̣хапесум̣ – ‘‘гаччхатха начча̄дӣхи кума̄рам̣ абхирама̄петха̄’’ти. та̄ упагантва̄ татха̄ ка̄тум̣ ва̄йамим̣су. со буддхисампанната̄йа ‘‘има̄ ме сарӣрасампхассам̣ ма̄ виндим̣сӯ’’ти асса̄сапасса̄се нирундхи. та̄ тасса сарӣрасампхассам̣ авиндантийо ‘‘тхаддхасарӣро еса, на̄йам̣ мануссо, йаккхо бхависсатӣ’’ти паккамим̣су.
евам̣ сол̣аса васса̄ни сол̣асахи маха̄вӣмам̣са̄хи анека̄хи ча кхуддакавӣмам̣са̄хи паригган̣хитум̣ асаккун̣итва̄ ма̄та̄питаро ‘‘та̄та, темийакума̄ра, майам̣ тава амӯга̄дибха̄вам̣ джа̄на̄ма, на хи тесам̣ еварӯпа̄ни мукхакан̣н̣асотапа̄да̄ни хонти, твам̣ амхехи паттхетва̄ ладдхапуттако, ма̄ но на̄сехи, сакаладжамбудӣпе ра̄джӯнам̣ сантика̄ гарахато мочехӣ’’ти саха висум̣ висун̃ча анекава̄рам̣ йа̄чим̣су. со техи евам̣ йа̄чийама̄нопи асун̣анто вийа хутва̄ нипаджджи.
58. атха ра̄джа̄ маха̄саттасса убхо па̄де кан̣н̣асоте дживхам̣ убхо ча хаттхе кусалехи пурисехи вӣмам̣са̄петва̄ ‘‘йадипи апӣт̣хасаппиа̄дӣнам̣ вийасса па̄да̄дайо, татха̄пи айам̣ пӣт̣хасаппи мӯгабадхиро ман̃н̃е, ӣдисе ка̄л̣акан̣н̣ипурисе имасмим̣ гехе васанте тайо антара̄йа̄ пан̃н̃а̄йанти джӣвитасса ва̄ чхаттасса ва̄ махесийа̄ ва̄’’ти лаккхан̣апа̄т̣хакехи ида̄ни катхитам̣. джа̄тадивасе пана ‘‘тумха̄кам̣ доманассапарихаран̣аттхам̣ ‘дхан̃н̃апун̃н̃алаккхан̣о’ти вутта’’нти амаччехи а̄рочитам̣ сутва̄ антара̄йабхайена бхӣто ‘‘гаччхатха нам̣ аваман̇галаратхе нипаджджа̄петва̄ паччхимадва̄рена нӣхара̄петва̄ а̄макасуса̄не никхан̣атха̄’’ти а̄н̣а̄песи. там̣ сутва̄ маха̄сатто хат̣т̣хо удагго ахоси – ‘‘чирассам̣ вата ме маноратхо маттхакам̣ па̄пун̣иссатӣ’’ти. тена вуттам̣ ‘‘тато ме хаттхапа̄де ча̄’’тиа̄ди.
таттха маддийа̄ти мадданавасена вӣмам̣ситва̄. анӯнатанти хаттха̄дӣхи авикалатам̣. ниндисунти ‘‘евам̣ анӯна̄вайавопи сама̄но мӯга̄ди вийа диссама̄но ‘‘раджджам̣ ка̄ретум̣ абхаббо, ка̄л̣акан̣н̣ипурисо айа’’нти гарахим̣су. ‘‘ниддису’’нтипи па̄т̣хо, вадим̣сӯти аттхо.
59. чхад̣д̣анам̣ анумодисунти ра̄джадассанаттхам̣ а̄гата̄ саббепи джанападава̄сино сена̄патипурохитаппамукха̄ ра̄джапуриса̄ те саббепи екамана̄ сама̄начитта̄ хутва̄ антара̄йапарихаран̣аттхам̣ ран̃н̃а̄ а̄н̣атта̄ бхӯмийам̣ никхан̣анавасена мама чхад̣д̣анам̣ мукхасан̇кочам̣ акатва̄ абхимукхабха̄вена са̄дху сут̣т̣ху идам̣ каттаббамева̄ти анумодим̣су.
60. со ме аттхо самиджджхатха̄ти йассаттха̄йа йадаттхам̣ тато мӯга̄дибха̄ва̄дхит̣т̣ха̄навасена дуккарачаран̣ам̣ чин̣н̣ам̣ чаритам̣, со аттхо мама самиджджхати. тесам̣ мама ма̄та̄питуа̄дӣнам̣ матим̣ адхиппа̄йам̣ сутва̄ со ахам̣ мама адхиппа̄йасамиджджханена хат̣т̣хо анупадха̄ретва̄ бхӯмийам̣ никхан̣ана̄нуджа̄нанена сам̣виггама̄насова ахосинти вачанасесена самбандхо ведитаббо.
61. евам̣ кума̄расса бхӯмийам̣ никхан̣ане ран̃н̃а̄ а̄н̣атте чанда̄девӣ там̣ паваттим̣ сутва̄ ра̄джа̄нам̣ упасан̇камитва̄, ‘‘дева, тумхехи майхам̣ варо динно, майа̄ ча гахитакам̣ катва̄ т̣хапито, там̣ ме ида̄ни детха̄’’ти. ‘‘ган̣ха, девӣ’’ти. ‘‘путтасса ме раджджам̣ детха̄’’ти. ‘‘путто те ка̄л̣акан̣н̣ӣ, на сакка̄ да̄ту’’нти. ‘‘тена хи, дева, йа̄ваджӣвам̣ аденто сатта васса̄ни детха̄’’ти. ‘‘тампи на сакка̄’’ти. ‘‘чха васса̄ни, пан̃чачатта̄ритӣн̣идвеекам̣ вассам̣, сатта ма̄се, чхапан̃чачатта̄ротайодвеекам̣ ма̄сам̣аддхама̄сам̣сатта̄хам̣ детха̄’’ти. са̄дху ган̣ха̄ти.
са̄ путтам̣ алан̇ка̄ра̄петва̄ ‘‘темийакума̄расса идам̣ раджджа’’нти нагаре бхерим̣ чара̄петва̄ нагарам̣ алан̇ка̄ра̄петва̄ путтам̣ хаттхиккхандхам̣ а̄ропетва̄ сетаччхаттам̣ маттхаке ка̄ра̄петва̄ нагарам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ а̄гатам̣ алан̇катасирисайане нипаджджа̄петва̄ саббараттим̣ йа̄чи – ‘‘та̄та темийа, там̣ нисса̄йа сол̣аса васса̄ни ниддам̣ алабхитва̄ родама̄на̄йа ме аккхӣни уппакка̄ни, сокена хадайам̣ бхиджджати вийа, тава апӣт̣хасаппиа̄дибха̄вам̣ джа̄на̄ми, ма̄ мам̣ ана̄тхам̣ карӣ’’ти. имина̄ нийа̄мена чха дивасе йа̄чи. чхат̣т̣хе дивасе ра̄джа̄ сунандам̣ на̄ма са̄ратхим̣ паккоса̄петва̄ ‘‘све па̄това аваман̇галаратхена кума̄рам̣ нӣхаритва̄ а̄макасуса̄не бхӯмийам̣ никхан̣итва̄ патхавивад̣д̣ханакакаммам̣ катва̄ ехӣ’’ти а̄ха. там̣ сутва̄ девӣ ‘‘та̄та, ка̄сира̄джа̄ там̣ све а̄макасуса̄не никхан̣итум̣ а̄н̣а̄песи. све маран̣ам̣ па̄пун̣иссатӣ’’ти а̄ха.
маха̄сатто там̣ сутва̄ ‘‘темийа, сол̣аса васса̄ни тайа̄ като ва̄йа̄мо маттхакам̣ патто’’ти хат̣т̣хо удагго ахоси. ма̄туйа̄ панасса хадайам̣ бхиджджана̄ка̄рам̣ вийа ахоси. атха тасса̄ раттийа̄ аччайена па̄това са̄ратхи ратхам̣ а̄да̄йа два̄ре т̣хапетва̄ сиригаббхам̣ пависитва̄ ‘‘деви, ма̄ майхам̣ куджджхи, ран̃н̃о а̄н̣а̄’’ти путтам̣ а̄лин̇гитва̄ нипаннам̣ девим̣ пит̣т̣хихаттхена апанетва̄ кума̄рам̣ уккхипитва̄ па̄са̄да̄ отари. девӣ урам̣ пахаритва̄ маха̄саддена паридевитва̄ маха̄тале охӣйи.
атха нам̣ маха̄сатто олокетва̄ ‘‘майи акатхенте ма̄ту соко балава̄ бхависсатӣ’’ти катхетука̄мо хутва̄пи ‘‘саче катхесса̄ми сол̣аса васса̄ни като ва̄йа̄мо могхо бхависсати, акатхенто пана̄хам̣ аттано ча ма̄та̄питӯнан̃ча паччайо бхависса̄мӣ’’ти адхива̄сеси. са̄ратхи ‘‘маха̄саттам̣ ратхам̣ а̄ропетва̄ паччхимадва̄ра̄бхимукхам̣ ратхам̣ песесса̄мӣ’’ти па̄чӣнадва̄ра̄бхимукхам̣ песеси. ратхо нагара̄ никкхамитва̄ девата̄нубха̄вена тийоджанат̣т̣ха̄нам̣ гато. маха̄сатто сут̣т̣хутарам̣ тут̣т̣хачитто ахоси. таттха ванагхат̣ам̣ са̄ратхисса а̄макасуса̄нам̣ вийа упат̣т̣ха̄си. со ‘‘идам̣ т̣ха̄нам̣ сундара’’нти ратхам̣ оккама̄петва̄ маггапассе т̣хапетва̄ ратха̄ оруйха маха̄саттасса а̄бхаран̣абхан̣д̣ам̣ омун̃читва̄ бхан̣д̣икам̣ катва̄ т̣хапетва̄ куда̄лам̣ а̄да̄йа авидӯре а̄ва̄т̣ам̣ кхан̣итум̣ а̄рабхи. тена вуттам̣ ‘‘нха̄петва̄ анулимпитва̄’’тиа̄ди.
таттха нха̄петва̄ти сол̣асахи гандходакагхат̣ехи нха̄петва̄. анулимпитва̄ти сурабхивилепанена вилимпетва̄. вет̣хетва̄ ра̄джавет̣хананти ка̄сира̄джӯнам̣ павен̣ийа̄гатам̣ ра̄джамакут̣ам̣ сӣсе пат̣имун̃читва̄. абхисин̃читва̄ти тасмим̣ ра̄джакуле ра̄джа̄бхисеканийа̄мена абхисин̃читва̄. чхаттена ка̄ресум̣ пурам̣ падаккхин̣анти сетаччхаттена дха̄рийама̄нена мам̣ нагарам̣ падаккхин̣ам̣ ка̄ресум̣.
62. сатта̄хам̣ дха̄райитва̄на̄ти майхам̣ ма̄ту чанда̄девийа̄ варала̄бханавасена ладдхам̣ сатта̄хам̣ мама сетаччхаттам̣ дха̄райитва̄. уггате равиман̣д̣алети тато пунадивасе сӯрийаман̣д̣але уггатаматте аваман̇галаратхена мам̣ нагарато нӣхаритва̄ бхӯмийам̣ никхан̣анаттхам̣ са̄ратхи сунандо ванамупагаччхи.
63. саджджассанти саннаддхо ассам̣, йуге йоджитассам̣ ме ратхам̣ маггато уккама̄панавасена екока̄се катва̄. хаттхамуччитоти муччитахаттхо, ратхапа̄чанато муттахаттхоти аттхо. атха ва̄ хаттхамуччитоти хаттхамутто мама хаттхато муччитва̄ти аттхо. ка̄сунти а̄ва̄т̣ам̣. никха̄тунти никхан̣итум̣.
64-5. ида̄ни йадаттхам̣ майа̄ сол̣аса васса̄ни мӯгавата̄диадхит̣т̣ха̄нена дуккарачарийа̄ адхит̣т̣хита̄, там̣ дассетум̣ ‘‘адхит̣т̣хитамадхит̣т̣ха̄на’’нти га̄тха̄двайама̄ха.
таттха тадждженто вивидхака̄ран̣а̄ти двима̄сикака̄лато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва сол̣асасам̣ваччхара̄ тхан̃н̃апат̣иседхана̄дӣхи вивидхехи на̄наппака̄рехи ка̄ран̣ехи таджджайанто бхайавиддхам̣санавасена вихет̣хийама̄но. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
атха маха̄сатто сунанде ка̄сум̣ кхан̣анте ‘‘айам̣ ме ва̄йа̄мака̄ло’’ти ут̣т̣ха̄йа аттано хаттхапа̄де самба̄хитва̄ ратха̄ отаритум̣ ме балам̣ аттхӣти н̃атва̄ читтам̣ уппа̄деси. та̄вадевасса па̄дапатит̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄нам̣ ва̄тапун̣н̣абхастачаммам̣ вийа уггантва̄ ратхасса паччхимантам̣ а̄хачча ат̣т̣ха̄си. со отаритва̄ катипайе ва̄ре апара̄парам̣ чан̇камитва̄ ‘‘йоджанасатампи гантум̣ ме балам̣ аттхӣ’’ти н̃атва̄ ратхам̣ паччхиманте гахетва̄ кума̄рака̄нам̣ кӣл̣анайа̄накам̣ вийа уккхипитва̄ ‘‘саче са̄ратхи майа̄ саддхим̣ пат̣ивируджджхеййа, аттхи ме пат̣ивируджджхитум̣ бала’’нти саллаккхетва̄ паса̄дханаттха̄йа читтам̣ уппа̄деси. тан̇кхан̣ан̃н̃ева саккасса бхаванам̣ ун̣ха̄ка̄рам̣ дассеси. сакко там̣ ка̄ран̣ам̣ н̃атва̄ виссакаммам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха ка̄сира̄джапуттам̣ алан̇карохӣ’’ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти ватва̄ диббехи ча ма̄нусехи ча алан̇ка̄рехи саккам̣ вийа там̣ алан̇кари. со девара̄джалӣл̣а̄йа са̄ратхисса кхан̣анока̄сам̣ гантва̄ а̄ва̄т̣атӣре т̣хатва̄ –
‘‘кинну сантарама̄нова, ка̄сум̣ кхан̣аси са̄ратхи;
пут̣т̣хо ме самма аккха̄хи, ким̣ ка̄суйа̄ кариссасӣ’’ти. (джа̄. 2.22.3) –
а̄ха.
тена уддхам̣ анолокетва̄ва –
‘‘ран̃н̃о мӯго ча паккхо ча, путто джа̄то ачетасо;
сомхи ран̃н̃а̄ самаджджхит̣т̣хо, путтам̣ ме никхан̣ам̣ ване’’ти. (джа̄. 2.22.4) –
вутте маха̄сатто –
‘‘на бадхиро на мӯгосми, на паккхо на ча вӣкало;
адхаммам̣ са̄ратхи кайира̄, мам̣ че твам̣ никхан̣ам̣ ване.
‘‘ӯрӯ ба̄хун̃ча ме пасса, бха̄ситан̃ча сун̣охи ме;
адхаммам̣ са̄ратхи кайира̄, мам̣ че твам̣ никхан̣ам̣ ване’’ти. (джа̄. 2.22.5-6) –
ватва̄ пуна тена а̄ва̄т̣акхан̣анам̣ паха̄йа уддхам̣ олокетва̄ тасса рӯпасампаттим̣ дисва̄ ‘‘мануссо ва̄ дево ва̄’’ти аджа̄нантена –
‘‘девата̄ нуси гандхаббо, аду сакко пуриндадо;
ко ва̄ твам̣ касса ва̄ путто, катхам̣ джа̄нему там̣ майа’’нти. (джа̄. 2.22.7) –
вутте –
‘‘намхи дево на гандхаббо, на̄пи сакко пуриндадо;
ка̄сиран̃н̃о ахам̣ путто, йам̣ ка̄суйа̄ никхан̃н̃аси.
‘‘тасса ран̃н̃о ахам̣ путто, йам̣ твам̣ саммӯпаджӣваси;
адхаммам̣ са̄ратхи кайира̄, мам̣ че твам̣ никхан̣ам̣ ване.
‘‘йасса руккхасса чха̄йа̄йа, нисӣдеййа сайеййа ва̄;
на тасса са̄кхам̣ бхан̃джеййа, миттадуббхо хи па̄пако.
‘‘йатха̄ руккхо татха̄ ра̄джа̄, йатха̄ са̄кха̄ татха̄ ахам̣;
йатха̄ чха̄йӯпаго посо, евам̣ твамаси са̄ратхи;
адхаммам̣ са̄ратхи кайира̄, мам̣ че твам̣ никхан̣ам̣ ване’’ти. (джа̄. 2.22.8-11) –
а̄дина̄ найена дхаммам̣ десетва̄ тена ниваттанаттхам̣ йа̄чито аниваттанака̄ран̣ам̣ паббаджджа̄чхандам̣ тасса ча хету нирайабхайа̄дикам̣ атӣтабхаве аттано паваттим̣ виттха̄рена катхетва̄ та̄йа дхаммакатха̄йа та̄йа ча пат̣ипаттийа̄ тасмимпи паббаджитука̄ме джа̄те ран̃н̃о имам̣ –
‘‘ратхам̣ ниййа̄тайитва̄на, анан̣о ехи са̄ратхи;
анан̣асса хи паббаджджа̄, етам̣ исӣхи ван̣н̣ита’’нти. (джа̄. 2.22.44) –
ватва̄ там̣ виссаджджеси.
со ратхам̣ а̄бхаран̣а̄ни ча гахетва̄ ран̃н̃о сантикам̣ гантва̄ таматтхам̣ а̄рочеси. ра̄джа̄ та̄вадева ‘‘маха̄саттасса сантикам̣ гамисса̄мӣ’’ти нагарато ниггаччхи саддхим̣ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа иттха̄га̄рехи на̄гараджа̄нападехи ча. маха̄саттопи кхо са̄ратхим̣ уййоджетва̄ паббаджитука̄мо джа̄то. тасса читтам̣ н̃атва̄ сакко виссакаммам̣ песеси – ‘‘темийапан̣д̣ито паббаджитука̄мо, тасса ассамападам̣ паббаджитапариккха̄ре ча ма̄пехӣ’’ти. со гантва̄ тийоджанике ванасан̣д̣е ассамам̣ ма̄петва̄ раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄начан̇каманапоккхаран̣ӣпхаларуккхасампаннам̣ катва̄ саббе ча паббаджитапариккха̄ре ма̄петва̄ сакат̣т̣ха̄намева гато. бодхисатто там̣ дисва̄ саккадаттийабха̄вам̣ н̃атва̄ пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ ваттха̄ни апанетва̄ та̄пасавесам̣ гахетва̄ кат̣т̣хаттхаре нисинно ат̣т̣ха сама̄паттийо, пан̃ча ча абхин̃н̃а̄йо ниббаттетва̄ паббаджджа̄сукхена ассаме нисӣди.
ка̄сира̄джа̄пи са̄ратхина̄ дасситамаггена гантва̄ ассамам̣ пависитва̄ маха̄саттена саха сама̄гантва̄ катапат̣исантха̄ро раджджена нимантеси. темийапан̣д̣ито там̣ пат̣иккхипитва̄ анека̄ка̄равока̄рам̣ аниччата̄дипат̣исам̣йутта̄йа ча ка̄ма̄дӣнавапат̣исам̣йутта̄йа ча дхаммийа̄ катха̄йа ра̄джа̄нам̣ сам̣веджеси. со сам̣виггама̄насо гхара̄ва̄се уккан̣т̣хито паббаджитука̄мо хутва̄ амачче иттха̄га̄ре ча пуччхи. тепи паббаджитука̄ма̄ ахесум̣. атха ра̄джа̄ чанда̄девим̣ а̄дим̣ катва̄ сол̣аса сахассе ородхе ча амачча̄дике ча паббаджитука̄ме н̃атва̄ нагаре бхерим̣ чара̄песи – ‘‘йе мама путтасса сантике паббаджитука̄ма̄, те паббаджантӯ’’ти. суван̣н̣акот̣т̣ха̄га̄ра̄дӣни ча вивара̄петва̄ виссаджджа̄песи. на̄гара̄ ча йатха̄паса̄ритейева а̄пан̣е виват̣адва̄ра̄нева геха̄ни ча паха̄йа ран̃н̃о сантикам̣ агамам̣су. ра̄джа̄ маха̄джанена саддхим̣ маха̄саттасса сантике паббаджи. саккадаттийам̣ тийоджаникам̣ ассамападам̣ парипӯри.
са̄мантара̄джа̄но ‘‘ка̄сира̄джа̄ паббаджито’’ти сутва̄ ‘‘ба̄ра̄н̣асираджджам̣ гахесса̄ма̄’’ти нагарам̣ пависитва̄ деванагарасадисам̣ нагарам̣ саттаратанабхаритам̣ девавима̄накаппам̣ ра̄джанивесанан̃ча дисва̄ ‘‘имам̣ дханам̣ нисса̄йа бхайена бхавитабба’’нти та̄вадева никкхамитва̄ па̄йа̄сум̣. тесам̣ а̄гаманам̣ сутва̄ маха̄сатто ванантам̣ гантва̄ а̄ка̄се нисӣдитва̄ дхаммам̣ десеси. те саббе саддхим̣ париса̄йа тасса сантике паббаджим̣су. евам̣ апарепи апарепӣти маха̄сама̄гамо ахоси. саббе пхала̄пхала̄ни парибхун̃джитва̄ саман̣адхаммам̣ каронти. йо ка̄ма̄дивитаккам̣ витаккети, тасса читтам̣ н̃атва̄ маха̄сатто таттха гантва̄ а̄ка̄се нисӣдитва̄ дхаммам̣ десети.
со дхаммассаванасаппа̄йам̣ лабхитва̄ сама̄паттийо абхин̃н̃а̄йо ча ниббаттети. евам̣ апаропи апаропӣти саббепи джӣвитапарийоса̄не брахмалокапара̄йана̄ ахесум̣. тираччха̄нагата̄пи маха̄сатте исиган̣епи читтам̣ паса̄детва̄ чхасу ка̄масаггесу ниббаттим̣су. маха̄саттасса брахмачарийам̣ чирам̣ дӣгхамаддха̄нам̣ паваттиттха. тада̄ чхатте адхиваттха̄ девата̄ уппалаван̣н̣а̄ ахоси, са̄ратхи са̄рипуттаттхеро, ма̄та̄питаро маха̄ра̄джакула̄ни, париса̄ буддхапариса̄, темийапан̣д̣ито локана̄тхо.
тасса адхит̣т̣ха̄напа̄рамӣ идха маттхакам̣ патта̄, сесапа̄рамийопи йатха̄рахам̣ ниддха̄ретабба̄. татха̄ ма̄саджа̄така̄лато пат̣т̣ха̄йа нирайабхайам̣ па̄пабхӣрута̄ раджджаджигуччха̄ неккхамманимиттам̣ мӯга̄дибха̄ва̄дхит̣т̣ха̄нам̣ таттха ча виродхиппаччайасамодха̄непи ниччалабха̄воти евама̄дайо гун̣а̄нубха̄ва̄ вибха̄ветабба̄ти.
темийачарийа̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
адхит̣т̣ха̄напа̄рамӣ нит̣т̣хита̄.