11. кан̣хадӣпа̄йаначарийа̄ван̣н̣ана̄

92. ека̄дасаме кан̣хадӣпа̄йано исӣти евам̣на̄мако та̄пасо. бодхисатто хи тада̄ дӣпа̄йано на̄ма аттано саха̄йам̣ ман̣д̣абйата̄пасам̣ сӯле утта̄ситам̣ упасан̇камитва̄ тасса сӣлагун̣ена там̣ авиджаханто тийа̄мараттим̣ сӯлам̣ нисса̄йа т̣хито тасса сарӣрато паггхаритва̄ патитапатитехи лохитабиндӯхи суккхехи ка̄л̣аван̣н̣асарӣрата̄йа ‘‘кан̣хадӣпа̄йано’’ти па̄кат̣о ахоси. паропан̃н̃а̄савасса̄нӣти са̄дхика̄ни пан̃н̃а̄савасса̄ни, аччантасам̣йоге упайогавачанам̣. анабхирато чарим̣ аханти пантасена̄санесу чева адхикусаладхаммесу ча анабхиратива̄сам̣ васанто ахам̣ брахмачарийам̣ ачарим̣. паббаджитва̄ сатта̄хамева хи тада̄ маха̄сатто абхирато брахмачарийам̣ чари. тато парам̣ анабхиратива̄сам̣ васи.

касма̄ пана маха̄пурисо анекасатасахассесу аттабха̄весу неккхаммаджджха̄сайо брахмачарийава̄сам̣ абхирамитва̄ идха там̣ на̄бхирами? путхуджджанабха̄васса чан̃чалабха̄вато. касма̄ ча пуна на ага̄рам̣ аджджха̄васӣти? пат̣хамам̣ неккхаммаджджха̄сайена ка̄месу досам̣ дисва̄ паббаджи. атхасса айонисоманасика̄рена анабхирати уппаджджи. со там̣ винодетумасакконтопи камман̃ча пхалан̃ча саддахитва̄ та̄ва махантам̣ вибхавам̣ паха̄йа ага̄расма̄ никкхаманто йам̣ паджахи, пуна тадаттхамева ниватто, ‘‘ел̣амӯго чапало вата̄йам̣ кан̣хадӣпа̄йано’’ти имам̣ апава̄дам̣ джигуччханто аттано хироттаппабхедабхайена. апи ча паббаджджа̄пун̃н̃ам̣ на̄метам̣ вин̃н̃ӯхи буддха̄дӣхи пасаттхам̣, техи ча анут̣т̣хитам̣, тасма̄пи саха̄пи дуккхена саха̄пи доманассена ассумукхо родама̄нопи брахмачарийава̄сам̣ васи, на там̣ виссаджджеси. вуттан̃четам̣ –

‘‘саддха̄йа никкхамма пуна ниватто, со ел̣амӯго чапало вата̄йам̣;

етасса ва̄дасса джигуччхама̄но, ака̄мако чара̄ми брахмачарийам̣;

вин̃н̃уппасаттхан̃ча сатан̃ча т̣ха̄нам̣, евампахам̣ пун̃н̃акаро бхава̄мӣ’’ти. (джа̄. 1.10.66);

93. на кочи етам̣ джа̄на̄тӣти етам̣ мама анабхиратиманам̣ брахмачарийава̄се абхиративирахитачиттам̣ кочи мануссабхӯто на джа̄на̄ти. касма̄? ахан̃хи кассачи на̄чиккхим̣ мама ма̄насе читте арати чарати паваттатӣти кассачипи на катхесим̣, тасма̄ на кочи мануссабхӯто етам̣ джа̄на̄тӣти.

94. ‘‘сабрахмача̄рӣ ман̣д̣абйо, саха̄йо ме маха̄иси;

пуббакаммасама̄йутто, сӯлама̄ропанам̣ лабхи.

.

сабрахмача̄рӣти та̄пасапаббаджджа̄йа сама̄насиккхата̄йа сабрахмача̄рӣ. ман̣д̣абйоти евам̣на̄мако. саха̄йоти гихика̄ле паббаджитака̄ле ча дал̣хамиттата̄йа пийасаха̄йо. маха̄исӣти маха̄нубха̄во иси. пуббакаммасама̄йутто, сӯлама̄ропанам̣ лабхӣти катока̄сена аттано пуббакаммена йутто сӯла̄ропанам̣ лабхи, сӯлам̣ утта̄ситоти.

татра̄йам̣ анупуббикатха̄ – атӣте вам̣сарат̣т̣хе косамбийам̣ косамбико на̄ма ра̄джа̄ раджджам̣ ка̄реси. тада̄ бодхисатто ан̃н̃атарасмим̣ нигаме асӣтикот̣ивибхавасса бра̄хман̣амаха̄са̄ласса путто хутва̄ ниббатти, на̄мена дӣпа̄йано на̄ма. та̄дисассева бра̄хман̣амаха̄са̄ласса путто бра̄хман̣акума̄ро тасса пийасаха̄йо ахоси, на̄мена ман̣д̣абйо на̄ма. те убхопи апарабха̄ге ма̄та̄питӯнам̣ аччайена ка̄месу досам̣ дисва̄ маха̄да̄нам̣ паваттетва̄ ка̄ме паха̄йа н̃а̄тимиттапариджанасса родантасса паридевантасса никкхамитва̄ химавантаппадесе ассамам̣ катва̄ паббаджитва̄ ун̃чха̄чарийа̄йа ванамӯлапхала̄ха̄рена йа̄пенто паропан̣н̣а̄савасса̄ни васим̣су, ка̄маччхандам̣ виккхамбхетум̣ на̄саккхим̣су, те джха̄наматтампи на ниббаттесум̣.

те лон̣амбиласеванаттха̄йа джанападача̄рикам̣ чаранта̄ ка̄сират̣т̣хам̣ сампа̄пун̣им̣су. татрекасмим̣ нигаме дӣпа̄йанасса гихисаха̄йо ман̣д̣абйо на̄ма пат̣ивасати. те убхопи тасса сантикам̣ упасан̇камим̣су. со те дисва̄ аттамано пан̣н̣аса̄лам̣ ка̄ретва̄ чатӯхи паччайехи упат̣т̣хахи. те таттха тӣн̣и чатта̄ри васса̄ни васитва̄ там̣ а̄пуччхитва̄ ча̄рикам̣ чаранта̄ ба̄ра̄н̣асисамӣпе атимуттакасуса̄не васим̣су. таттха дӣпа̄йано йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ пуна тасмим̣ нигаме ман̣д̣абйасса аттано саха̄йасса сантикам̣ гато. ман̣д̣абйата̄пасо таттхева васи.

атхекадивасам̣ еко чоро антонагаре чорикам̣ катва̄ дханаса̄рам̣ а̄да̄йа никкханто пат̣ибуддхехи гехаса̄микехи нагара̄раккхакамануссехи ча анубаддхо ниддхаманена никкхамитва̄ вегена суса̄нам̣ пависитва̄ та̄пасасса пан̣н̣аса̄ладва̄ре бхан̣д̣икам̣ чхад̣д̣етва̄ пала̄йи. манусса̄ бхан̣д̣икам̣ дисва̄ ‘‘аре дут̣т̣хаджат̣ила, раттим̣, чорикам̣ катва̄ дива̄ та̄пасавесена чарасӣ’’ти таджджетва̄ потхетва̄ там̣ а̄да̄йа ран̃н̃о дассайим̣су. ра̄джа̄ анупапариккхитва̄ва ‘‘сӯле утта̄сетха̄’’ти а̄ха. там̣ суса̄нам̣ нетва̄ кхадирасӯле а̄ропайим̣су. та̄пасасса сарӣре сӯлам̣ на пависати. тато нимбасӯлам̣ а̄харим̣су, тампи на пависати. тато айасӯлам̣ а̄харим̣су, тампи на пависати. та̄пасо ‘‘ким̣ ну кхо ме пуббакамма’’нти чинтеси. тасса джа̄тиссаран̃а̄н̣ам̣ уппаджджи. тена пуббакаммам̣ аддаса – со кира пуриматтабха̄ве вад̣д̣хакӣпутто хутва̄ питу руккхатаччханат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ екам̣ маккхикам̣ гахетва̄ ковил̣а̄расакалика̄йа сӯлена вийа виджджхи. тасса там̣ па̄пам̣ имасмим̣ т̣ха̄не ока̄сам̣ лабхи. со ‘‘на сакка̄ ито па̄пато муччиту’’нти н̃атва̄ ра̄джапурисе а̄ха – ‘‘саче мам̣ сӯле утта̄сетука̄маттха, ковил̣а̄расӯлам̣ а̄харатха̄’’ти. те татха̄ катва̄ там̣ сӯле утта̄сетва̄ а̄раккхам̣ датва̄ паккамим̣су.

тада̄ кан̣хадӣпа̄йано ‘‘чирадит̣т̣хо ме саха̄йо’’ти ман̣д̣абйасса сантикам̣ а̄гаччханто там̣ паваттим̣ сутва̄ там̣ т̣ха̄нам̣ гантва̄ екамантам̣ т̣хито ‘‘ким̣, самма, ка̄ракосӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘ака̄ракомхӣ’’ти вутте ‘‘аттано манопадосам̣ раккхитум̣ саккхи на саккхӣ’’ти пуччхи. ‘‘самма, йехи ахам̣ гахито, нева тесам̣ на ран̃н̃о упари майхам̣ манопадосо аттхӣ’’ти. ‘‘евам̣ санте та̄дисасса сӣлавато чха̄йа̄ майхам̣ сукха̄’’ти ватва̄ кан̣хадӣпа̄йано сӯлам̣ нисса̄йа нисӣди. а̄раккхакапуриса̄ там̣ паваттим̣ ран̃н̃о а̄рочесум̣. ра̄джа̄ ‘‘аниса̄метва̄ ме ката’’нти вегена таттха гантва̄ ‘‘касма̄, бханте, твам̣ сӯлам̣ нисса̄йа нисинносӣ’’ти дӣпа̄йанам̣ пуччхи. ‘‘маха̄ра̄джа, имам̣ та̄пасам̣ раккханто нисинносмӣ’’ти. ‘‘ким̣ пана твам̣ имасса ка̄ракабха̄вам̣ н̃атва̄ евам̣ каросӣ’’ти. со каммасса ависодхитабха̄вам̣ а̄чиккхи. атхасса дӣпа̄йано ‘‘ран̃н̃а̄ на̄ма нисаммака̄рина̄ бхавитаббам̣.

‘‘аласо гихӣ ка̄мабхогӣ на са̄дху, асан̃н̃ато паббаджито на са̄дху;

ра̄джа̄ на са̄дху анисаммака̄рӣ, йо пан̣д̣ито кодхано там̣ на са̄дхӯ’’ти. (джа̄. 1.4.127; 1.5.4; 1.10.153; 1.15.229) –

а̄дӣни ватва̄ дхаммам̣ десеси.

ра̄джа̄ ман̣д̣абйата̄пасасса ниддосабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘сӯлам̣ харатха̄’’ти а̄н̣а̄песи. сӯлам̣ харанта̄ харитум̣ на̄саккхим̣су. ман̣д̣абйо а̄ха – ‘‘маха̄ра̄джа, ахам̣ пуббе катакаммадосена еварӯпам̣ айасам̣ патто, мама сарӣрато сӯлам̣ харитум̣ на сакка̄, сачепи майхам̣ джӣвитам̣ да̄тука̄мо, какачена имам̣ сӯлам̣ чаммасамам̣ катва̄ чхинда̄пехӣ’’ти. ра̄джа̄ татха̄ ка̄реси. сӯлам̣ антойева ахоси, на кан̃чи пӣл̣ам̣ джанеси. тада̄ кира сукхумам̣ сакаликахӣрам̣ гахетва̄ маккхика̄йа ваччамаггам̣ павесеси, там̣ тасса анто ева ахоси. со тена ка̄ран̣ена амаритва̄, аттано а̄йуккхайенева мари, тасма̄ айампи на матоти. ра̄джа̄ та̄пасе вандитва̄ кхама̄петва̄ убхопи уййа̄нейева васа̄пенто пат̣иджагги. тато пат̣т̣ха̄йа со а̄н̣иман̣д̣абйо на̄ма джа̄то. со ра̄джа̄нам̣ упанисса̄йа таттхева васи. дӣпа̄йано пана тасса ван̣ам̣ пха̄сукам̣ каритва̄ аттано гихисаха̄йаман̣д̣абйена ка̄ритам̣ пан̣н̣аса̄ламева гато. тена вуттам̣ –

95. ‘‘тамахам̣ упат̣т̣хахитва̄на, а̄рогйаманупа̄пайим̣;

а̄пуччхитва̄на а̄ган̃чхим̣, йам̣ майхам̣ сакамассама’’нти.

таттха а̄пуччхитва̄на̄ти майхам̣ саха̄йам̣ ман̣д̣абйата̄пасам̣ а̄пуччхитва̄. йам̣ майхам̣ сакамассаманти йам̣ там̣ майхам̣ гихисаха̄йена ман̣д̣абйабра̄хман̣ена ка̄ритам̣ сакам̣ мама сантакам̣ ассамападам̣ пан̣н̣аса̄ла̄, там̣ упа̄ган̃чхим̣.

96. там̣ пана пан̣н̣аса̄лам̣ пависантам̣ дисва̄ саха̄йасса а̄рочесум̣. со сутва̄ва тут̣т̣хачитто сапуттада̄ро бахугандхама̄лапха̄н̣ита̄дӣни а̄да̄йа пан̣н̣аса̄лам̣ гантва̄ дӣпа̄йанам̣ вандитва̄ па̄де дховитва̄ па̄накам̣ па̄йетва̄ а̄н̣иман̣д̣абйасса паваттим̣ сун̣анто нисӣди. атхасса путто йан̃н̃адаттакума̄ро на̄ма чан̇каманакот̣ийам̣ ген̣д̣укена кӣл̣и. таттха чекасмим̣ ваммике а̄сивисо васати. кума̄рена бхӯмийам̣ пахатаген̣д̣уко гантва̄ ваммикабиле а̄сивисасса маттхаке пати. кума̄ро аджа̄нанто биле хаттхам̣ павесеси.

атха нам̣ куддхо а̄сивисо хаттхе д̣ам̣си. со висавегена муччхито таттхева пати. атхасса ма̄та̄питаро саппена дат̣т̣хабха̄вам̣ н̃атва̄ кума̄рам̣ уккхипитва̄ та̄пасасса па̄дамӯле нипаджджа̄петва̄ ‘‘бханте, осадхена ва̄ мантена ва̄ путтакам̣ но нӣрогам̣ каротха̄’’ти а̄хам̣су. со ‘‘ахам̣ осадхам̣ на джа̄на̄ми, на̄хам̣ веджджакаммам̣ карисса̄ми, паббаджитомхӣ’’ти. ‘‘тена хи, бханте, имасмим̣ кума̄раке меттам̣ катва̄ саччакирийам̣ каротха̄’’ти. та̄пасо ‘‘са̄дху саччакирийам̣ карисса̄мӣ’’ти ватва̄ йан̃н̃адаттасса сӣсе хаттхам̣ т̣хапетва̄ саччакирийам̣ ака̄си. тена вуттам̣ ‘‘саха̄йо бра̄хман̣о майха’’нтиа̄ди.

таттха а̄ган̃чхум̣ па̄хуна̄гатанти атитхиабхигаманам̣ абхигамим̣су.

97. ват̣т̣амануккхипанти кхипанават̣т̣асан̣т̣ха̄ната̄йа ‘‘ват̣т̣а’’нти ладдхана̄мам̣ ген̣д̣укам̣ ануккхипанто, ген̣д̣укакӣл̣ам̣ кӣл̣антоти аттхо. а̄сивисамакопайӣти бхӯмийам̣ пат̣ихато хутва̄ ваммикабилагатена ген̣д̣укена таттха т̣хитам̣ кан̣хасаппам̣ сӣсе пахаритва̄ росеси.

98. ват̣т̣агатам̣ маггам̣, анвесантоти тена ват̣т̣ена гатам̣ маггам̣ гавесанто. а̄сивисасса хаттхена, уттаман̇гам̣ пара̄масӣти ваммикабилам̣ павеситена аттано хаттхена а̄сӣвисасса сӣсам̣ пхуси.

99. висабаласситоти висабаланиссито аттано висавегам̣ нисса̄йа уппаджджанакасаппо. ад̣ам̣си да̄ракам̣ кхан̣ети тасмим̣ пара̄маситаккхан̣е ева там̣ бра̄хман̣акума̄рам̣ д̣ам̣си.

100. сахадат̣т̣хоти д̣ам̣сена сахева, дат̣т̣хасамака̄ламева. а̄сивисена̄ти гхорависена. тена̄ти тена да̄ракасса висавегена муччхитасса бхӯмийам̣ патанена ахам̣ дуккхито ахосим̣. мама ва̄хаси там̣ дуккханти там̣ да̄ракасса ма̄та̄питӯнан̃ча дуккхам̣ мама ва̄хаси, майхам̣ сарӣре вийа мама карун̣а̄йа ва̄хеси.

101. тйа̄ханти те тасса да̄ракасса ма̄та̄питаро ахам̣ ‘‘ма̄ сочатха, ма̄ паридеватха̄’’тиа̄дина̄ найена самасса̄сетва̄. сокасаллитети сокасаллаванте. агганти сет̣т̣хам̣ тато ева варам̣ уттамам̣ саччакирийам̣ ака̄сим̣.

102. ида̄ни там̣ саччакирийам̣ сарӯпена дассетум̣ ‘‘сатта̄хамева̄’’ти га̄тхама̄ха.

таттха сатта̄хамева̄ти паббаджитадивасато пат̣т̣ха̄йа сатта аха̄ни ева. пасанначиттоти каммапхаласаддха̄йа пасаннама̄насо. пун̃н̃аттхикоти пун̃н̃ена аттхико, дхаммаччхандайутто. атха̄парам̣ йам̣ чаританти атха тасма̄ сатта̄ха̄ уттари йам̣ мама брахмачарийачаран̣ам̣.

103. ака̄макова̄хӣти паббаджджам̣ аниччханто ева. етена саччена суваттхи хотӯти саче атирекапан̃н̃а̄савасса̄ни анабхиратива̄сам̣ васантена майа̄ кассачи аджа̄на̄питабха̄во саччо, етена саччена йан̃н̃адаттакума̄расса соттхи хоту, джӣвитам̣ пат̣илабхатӯти.

евам̣ пана маха̄саттена саччакирийа̄йа ката̄йа йан̃н̃адаттасса сарӣрато висам̣ бхасситва̄ патхавим̣ па̄виси. кума̄ро аккхӣни уммӣлетва̄ ма̄та̄питаро олокетва̄ ‘‘амма, та̄та̄’’ти ватва̄ вут̣т̣ха̄си. тена вуттам̣ –

104. ‘‘саха сачче кате майхам̣, висавегена ведхито;

абуджджхитва̄на вут̣т̣ха̄си, арого ча̄си ма̄н̣аво’’ти.

тассаттхо – мама саччакаран̣ена саха сама̄нака̄ламева тато пуббе висавегена ведхито кампито висан̃н̃ибха̄вена абуджджхитва̄ т̣хито вигатависатта̄ пат̣иладдхасан̃н̃о сахаса̄ вут̣т̣ха̄си. со ма̄н̣аво кума̄ро висавега̄бха̄вена арого ча ахосӣти.

ида̄ни саттха̄ тасса̄ аттано саччакирийа̄йа параматтхапа̄рамибха̄вам̣ дассенто ‘‘саччена ме само наттхи, еса̄ ме саччапа̄рамӣ’’ти а̄ха. там̣ утта̄наттхамева. джа̄такат̣т̣хакатха̄йам̣ (джа̄. ат̣т̣ха. 4.10.62) пана ‘‘маха̄саттасса саччакирийа̄йа кума̄расса тханаппадесато уддхам̣ висам̣ бхасситва̄ вигатам̣. да̄ракасса питу саччакирийа̄йа кат̣ито уддхам̣, ма̄ту саччакирийа̄йа авасит̣т̣хасарӣрато висам̣ бхасситва̄ вигата’’нти а̄гатам̣. татха̄ хи вуттам̣ –

‘‘йасма̄ да̄нам̣ на̄бхинандим̣ када̄чи, дисва̄нахам̣ атитхим̣ ва̄сака̄ле;

на ча̄пи ме аппийатам̣ аведум̣, бахуссута̄ саман̣абра̄хман̣а̄ ча;

ака̄мако ва̄пи ахам̣ дада̄ми, етена саччена суваттхи хоту;

хатам̣ висам̣ джӣвату йан̃н̃адатто.

‘‘а̄сӣвисо та̄та пахӯтатеджо, йо там̣ адам̣сӣ патара̄ удичча;

тасмин̃ча ме аппийата̄йа аджджа, питари ча те наттхи кочи висесо;

етена саччена суваттхи хоту, хатам̣ висам̣ джӣвату йан̃н̃адатто’’ти.

таттха ва̄сака̄лети васанаттха̄йа гехам̣ а̄гатака̄ле. на ча̄пи ме аппийатам̣ аведунти бахуссута̄пи саман̣абра̄хман̣а̄ айам̣ нева да̄нам̣ абхинандати, на амхети имам̣ мама аппийабха̄вам̣ нева джа̄ним̣су. ахан̃хи те пийачаккхӯхийева олокемӣти дӣпети. етена саччена̄ти саче ахам̣ дадама̄нопи випа̄кам̣ асаддахитва̄ аттано аниччха̄йа деми, аниччхабха̄ван̃ча ме паре на джа̄нанти, етена саччена суваттхи хотӯти аттхо. итарага̄тха̄йа, та̄та̄ти путтам̣ а̄лапати. пахӯтатеджоти балавависо. патара̄ти падара̄, айамева ва̄ па̄т̣хо. удичча̄ти уддхам̣ гантва̄, ваммикабилато ут̣т̣хахитва̄ти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – та̄та йан̃н̃адатта, тасмин̃ча а̄сивисе тава ча питари аппийабха̄вена майхам̣ кочи висесо наттхи, тан̃ча пана аппийабха̄вам̣ т̣хапетва̄ аджджа майа̄ на кочи джа̄на̄питапуббо, саче етам̣ саччам̣, етена саччена суваттхи хотӯти.

евам̣ бодхисатто кума̄ре ароге джа̄те тасса питарам̣ ‘‘да̄нам̣ дадантена на̄ма камман̃ча пхалан̃ча саддахитва̄ да̄табба’’нти каммапхаласаддха̄йа нивесетва̄ сайам̣ анабхиратим̣ винодетва̄ джха̄на̄бхин̃н̃а̄йо уппа̄детва̄ а̄йупарийоса̄не брахмалокапара̄йано ахоси.

тада̄ ман̣д̣абйо а̄нандаттхеро ахоси, тасса бхарийа̄ виса̄кха̄, путто ра̄хулаттхеро, а̄н̣иман̣д̣абйо са̄рипуттаттхеро, кан̣хадӣпа̄йано локана̄тхо.

тасса идха па̄л̣ийа̄ а̄рул̣ха̄ саччапа̄рамӣ, сеса̄ ча па̄рамийо хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ниддха̄ретабба̄. татха̄ анавасесамаха̄бхогапаричча̄га̄дайо гун̣а̄нубха̄ва̄ вибха̄ветабба̄ти.

кан̣хадӣпа̄йаначарийа̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.