10. маччхара̄джачарийа̄ван̣н̣ана̄

83. дасаме йада̄ хоми, маччхара̄джа̄ маха̄сарети атӣте маччхайонийам̣ ниббаттитва̄ косаларат̣т̣хе са̄ваттхийам̣ джетаване поккхаран̣ит̣т̣ха̄не валлигаханапариккхитте екасмим̣ маха̄саре маччха̄нам̣ чатӯхи сан̇гахаваттхӯхи ран̃джанато йада̄ ахам̣ ра̄джа̄ хоми, маччхаган̣апаривуто таттха пат̣иваса̄ми тада̄. ун̣хети ун̣хака̄ле гимхасамайе. сӯрийасанта̄пети а̄диччасанта̄пена. саре удака кхӣйатха̄ти тасмим̣ саре удакам̣ кхӣйиттха чхиджджиттха. тасмин̃хи рат̣т̣хе тада̄ дево на васси, сасса̄ни мила̄йим̣су, ва̄пиа̄дӣсу удакам̣ париккхайам̣ парийа̄да̄нам̣ агама̄си, маччхакаччхапа̄ калалагаханам̣ пависим̣су. тасмимпи саре маччха̄ каддамагаханам̣ пависитва̄ тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не нилӣйим̣су.

84. татоти тато удакапариккхайато апарабха̄ге. кулаласенака̄ти кулала̄чева сена̄ ча. бхаккхайанти дива̄раттим̣, маччхе упанисӣдийа̄ти таттха таттха калалапит̣т̣хе упанисӣдитва̄ калалагаханам̣ пависитва̄ нипанне маччхе ка̄ка̄ ва̄ итаре ва̄ дива̄ чева раттин̃ча кан̣айаггасадисехи тун̣д̣ехи кот̣т̣етва̄ кот̣т̣етва̄ нӣхаритва̄ виппхандама̄не бхаккхайанти.

85. атха маха̄сатто маччха̄нам̣ там̣ бйасанам̣ дисва̄ маха̄карун̣а̄йа самусса̄хитахадайо ‘‘т̣хапетва̄ мам̣ име мама н̃а̄таке имасма̄ дуккха̄ мочетум̣ саматтхо на̄ма ан̃н̃о наттхи, кена ну кхо ахам̣ упа̄йена те ито дуккхато мочеййа’’нти чинтенто ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ пуббакехи махесӣхи а̄чин̣н̣асама̄чин̣н̣ам̣ майи ча сам̣виджджама̄нам̣ саччадхаммам̣ нисса̄йа саччакирийам̣ катва̄ девам̣ васса̄петва̄ мама н̃а̄тисан̇гхасса джӣвитада̄нам̣ дадеййам̣, тена ча сакаласса̄пи а̄ха̄рӯпаджӣвино сатталокасса маха̄упака̄ро сампа̄дито майа̄’’ти ниччхайам̣ катва̄ девам̣ васса̄петум̣ саччакирийам̣ ака̄си. тена вуттам̣ ‘‘евам̣ чинтесаха’’нтиа̄ди.

таттха саха н̃а̄тӣхи пӣл̣итоти майхам̣ н̃а̄тӣхи саддхим̣ тена удакапариккхайена пӣл̣ито. саха̄ти ва̄ нипа̄таматтам̣. маха̄ка̄рун̣иката̄йа тена бйасанена дуккхитехи н̃а̄тӣхи ка̄ран̣абхӯтехи пӣл̣ито, н̃а̄тисан̇гхадуккхадуккхитоти аттхо.

86. дхамматтханти дхаммабхӯтам̣ аттхам̣, дхаммато ва̄ анапетам̣ аттхам̣. ким̣ там̣? саччам̣. аддасапассайанти майхам̣ н̃а̄тӣнан̃ча апассайам̣ аддасам̣. атиккхайанти маха̄вина̄сам̣.

87. саддхамманти сатам̣ са̄дхӯнам̣ буддха̄дӣнам̣ екасса̄пи па̄н̣ино ахим̣санасан̇кха̄там̣ дхаммам̣. ануссаритва̄. параматтхам̣ вичинтайанти там̣ кхо пана параматтхам̣ саччам̣ авипарӣтасабха̄вам̣ катва̄ чинтайанто. йам̣ локе дхувасассатанти йадетам̣ буддхапаччекабуддхаса̄вака̄нам̣ екасса̄пи па̄н̣ино ахим̣санам̣, там̣ саббака̄лам̣ татхабха̄вена дхувам̣ сассатам̣ вичинтайам̣ саччакирийам̣ ака̄синти самбандхо.

88. ида̄ни там̣ дхаммам̣ маха̄сатто аттани виджджама̄нам̣ гахетва̄ саччавачанам̣ пайоджетука̄мо ка̄лаван̣н̣ам̣ каддамам̣ двидха̄ вийӯхитва̄ ан̃джанаруккхаса̄рагхат̣икаван̣н̣амаха̄сарӣро судхоталохитакаман̣исадиса̄ни аккхӣни уммӣлетва̄ а̄ка̄сам̣ уллокенто ‘‘йато сара̄ми атта̄на’’нти га̄тхама̄ха.

таттха йато сара̄ми атта̄нанти йато пат̣т̣ха̄йа ахам̣ аттабха̄васан̇кха̄там̣ атта̄нам̣ сара̄ми ануссара̄ми. йато паттосми вин̃н̃утанти йато пат̣т̣ха̄йа та̄су та̄су итикаттаббата̄су вин̃н̃утам̣ виджа̄нанабха̄вам̣ паттосми, уддхам̣ а̄роханавасена ито йа̄ва майхам̣ ка̄йавачӣкамма̄нам̣ ануссаран̣асаматтхата̄ вин̃н̃утаппатти ева, еттхантаре сама̄наджа̄тика̄нам̣ кха̄данат̣т̣ха̄не ниббаттопи тан̣д̣улакан̣аппама̄н̣ампи маччхам̣ майа̄ на кха̄дитапуббам̣, ан̃н̃ампи кан̃чи па̄н̣ам̣ сан̃чичча хим̣ситам̣ ба̄дхитам̣ на̄бхиджа̄на̄ми, пагева джӣвита̄ воропитам̣.

89. етена саччаваджджена̄ти ‘‘йадетам̣ майа̄ кассачи па̄н̣асса ахим̣санам̣ вуттам̣, саче етам̣ саччам̣ татхам̣ авипарӣтам̣, етена саччавачанена паджджунно мегхо абхивассату, н̃а̄тисан̇гхам̣ ме дуккха̄ памочетӯ’’ти ватва̄ пуна аттано парича̄рикачет̣акам̣ а̄н̣а̄пенто вийа паджджуннам̣ девара̄джа̄нам̣ а̄лапанто ‘‘абхиттханайа̄’’ти га̄тхама̄ха.

таттха абхиттханайа паджджунна̄ти паджджунно вуччати мегхо, айам̣ пана мегхавасена ладдхана̄мам̣ вассавала̄хакадевара̄джа̄нам̣ а̄лапати. айам̣ хисса адхиппа̄йо – дево на̄ма анабхиттханайанто виджджулата̄ аниччха̄ренто павассантопи на собхати, тасма̄ твам̣ абхиттханайанто виджджулата̄ ниччха̄ренто васса̄пехӣти. нидхим̣ ка̄касса на̄сайа̄ти ка̄ка̄ калалам̣ пависитва̄ т̣хите маччхе тун̣д̣ена кот̣т̣етва̄ нӣхаритва̄ кха̄данти, тасма̄ тесам̣ антокалале маччха̄ ‘‘нидхӣ’’ти вуччанти. там̣ ка̄касан̇гхасса нидхим̣ девам̣ васса̄пенто удакена пат̣иччха̄детва̄ на̄сехи. ка̄кам̣ сока̄йа рандхехӣти ка̄касан̇гхо имасмим̣ маха̄саре удакена пун̣н̣е маччхе алабхама̄но сочиссати, там̣ ка̄каган̣ам̣ твам̣ имам̣ каддамам̣ пӯренто сока̄йа рандхехи, сокассаттха̄йа пана васса̄пайатха, йатха̄ антониджджха̄налаккхан̣ам̣ сокам̣ па̄пун̣а̄ти, евам̣ карохӣти аттхо. маччхе сока̄ памочайа̄ти мама н̃а̄таке саббева маччхе имамха̄ маран̣асока̄ памочехи. ‘‘ман̃ча сока̄ памочайа̄’’ти (джа̄. 1.1.75) джа̄таке пат̣ханти. таттха ча-ка̄ро сампин̣д̣анаттхо, ман̃ча мама н̃а̄таке ча̄ти саббева маран̣асока̄ памочехи (джа̄. ат̣т̣ха. 1.1.75). маччха̄нан̃хи анудакабха̄вена паччаттхика̄нам̣ гха̄сабха̄вам̣ гаччха̄ма̄ти маха̄маран̣асоко, маха̄саттасса пана тесам̣ анайабйасанам̣ пат̣ичча карун̣а̄йато карун̣а̄патирӯпамукхена сокасамбхаво ведитаббо.

евам̣ бодхисатто аттано парича̄рикачет̣акам̣ а̄н̣а̄пенто вийа паджджуннам̣ а̄лапитва̄ сакале косаларат̣т̣хе маха̄вассам̣ васса̄песи. маха̄саттасса хи сӣлатеджена саччакирийа̄йа самака̄ламева саккасса пан̣д̣укамбаласила̄санам̣ ун̣ха̄ка̄рам̣ дассеси. со ‘‘ким̣ ну кхо’’ти а̄вадждженто там̣ ка̄ран̣ам̣ н̃атва̄ вассавала̄хакадевара̄джа̄нам̣ паккоса̄петва̄ ‘‘та̄та, маха̄пурисо маччхара̄джа̄ н̃а̄тӣнам̣ маран̣асокена васса̄панам̣ иччхати, сакалам̣ косаларат̣т̣хам̣ екамегхам̣ катва̄ васса̄пехӣ’’ти а̄ха.

со ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ екам̣ вала̄хакам̣ нива̄сетва̄ екам̣ па̄рупитва̄ мегхагӣтам̣ га̄йанто па̄чӣналокадха̄туабхимукхо паккханди. па̄чӣнадиса̄бха̄ге кхаламан̣д̣аламаттам̣ екам̣ мегхаман̣д̣алам̣ ут̣т̣ха̄йа сатапат̣алам̣ сахассапат̣алам̣ хутва̄ абхиттханайантам̣ виджджулата̄ ниччха̄рентам̣ адхомукхат̣хапитаудакакумбха̄ка̄рена виссандама̄нам̣ сакалам̣ косаларат̣т̣хам̣ махогхена аджджхоттхари. дево аччхиннадха̄рам̣ вассанто мухуттенева там̣ маха̄сарам̣ пӯреси. маччха̄ маран̣абхайато муччим̣су. ка̄ка̄дайо апатит̣т̣ха̄ ахесум̣. на кевалам̣ маччха̄ ева, манусса̄пи вивидхасасса̄ни сампа̄дента̄ чатуппада̄дайопӣти саббепи вассӯпаджӣвино ка̄йикачетасикадуккхато муччим̣су. тена вуттам̣ –

90. ‘‘саха кате саччаваре, паджджунно абхигаджджийа;

тхалам̣ ниннан̃ча пӯренто, кхан̣ена абхивассатха̄’’ти.

таттха кхан̣ена абхивассатха̄ти адандха̄йитва̄ саччакирийакхан̣енева абхивасси.

91. катва̄ вӣрийамуттаманти деве авассанте ким̣ ка̄таббанти косаджджам̣ ана̄паджджитва̄ н̃а̄таттхачарийа̄сампа̄данамукхена махато саттаника̄йасса хитасукханиппха̄данам̣ уттамам̣ вӣрийам̣ катва̄. саччатеджабалассито мама сачча̄нубха̄вабаласанниссито хутва̄ тада̄ маха̄мегхам̣ васса̄песим̣. йасма̄ четадевам̣, тасма̄ ‘‘саччена ме само наттхи, еса̄ ме саччапа̄рамӣ’’ти маха̄маччхара̄джака̄ле аттано саччапа̄рамийа̄ анан̃н̃аса̄дха̄ран̣абха̄вам̣ дассеси дхаммара̄джа̄.

евам̣ маха̄сатто маха̄карун̣а̄йа самусса̄хитахадайо сакаларат̣т̣хе маха̄вассам̣ васса̄панавасена маха̄джанам̣ маран̣адуккхато мочетва̄ джӣвитапарийоса̄не йатха̄каммам̣ гато.

тада̄ паджджунно а̄нандаттхеро ахоси, маччхаган̣а̄ буддхапариса̄, маччхара̄джа̄ локана̄тхо.

тасса хет̣т̣ха̄ вуттанайенева сесапа̄рамийопи ниддха̄ретабба̄. татха̄ аттано сама̄наджа̄тика̄нам̣ кха̄данат̣т̣ха̄не маччхайонийам̣ ниббаттитва̄ тан̣д̣улакан̣аматтампи маччхам̣ а̄дим̣ катва̄ кассачипи па̄н̣ино акха̄данам̣, тит̣т̣хату кха̄данам̣ екасаттассапи авихет̣ханам̣, татха̄ саччакаран̣ена девасса васса̄панам̣, удаке париккхӣн̣е калалагахане нимуджджанавасена аттана̄ анубхавама̄нам̣ дуккхам̣ вӣрабха̄вена аган̣етва̄ н̃а̄тисан̇гхассева там̣ дуккхам̣ аттано хадайе катва̄ асахантасса саббабха̄вена карун̣а̄йана̄, татха̄ ча пат̣ипаттӣти евама̄дайо гун̣а̄нубха̄ва̄ вибха̄ветабба̄ти.

маччхара̄джачарийа̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.