1. йудхан̃джайачарийа̄ван̣н̣ана̄
1. татийаваггасса пат̣хаме амитайасоти апаримитапарива̄равибхаво. ра̄джапутто йудхан̃джайоти рамманагаре саббадаттасса на̄ма ран̃н̃о путто на̄мена йудхан̃джайо на̄ма.
айан̃хи ба̄ра̄н̣асӣ удайаджа̄таке (джа̄. 1.11.37 а̄дайо) сурундхананагарам̣ на̄ма джа̄та̄. чӯл̣асутасомаджа̄таке (джа̄. 2.17.195 а̄дайо) судассанам̣ на̄ма, сон̣анандаджа̄таке (джа̄. 2.20.92 а̄дайо) брахмавад̣д̣ханам̣ на̄ма, кхан̣д̣аха̄ладжа̄таке(джа̄. 2.22.982 а̄дайо) пуппхаватӣ на̄ма, имасмим̣ пана йудхан̃джайаджа̄таке (джа̄. 1.11.73 а̄дайо) рамманагарам̣ на̄ма ахоси, евамасса када̄чи на̄мам̣ париваттати. тена вуттам̣ – ‘‘ра̄джапуттоти рамманагаре саббадаттасса на̄ма ран̃н̃о путто’’ти. тасса пана ран̃н̃о путтасахассам̣ ахоси. бодхисатто джет̣т̣хапутто, тасса ра̄джа̄ упараджджам̣ ада̄си. со хет̣т̣ха̄ вуттанайенева дивасе дивасе маха̄да̄нам̣ паваттеси. евам̣ гаччханте ка̄ле бодхисатто екадивасам̣ па̄това ратхаварам̣ абхирухитва̄ махантена сиривибхавена уййа̄накӣл̣ам̣ гаччханто руккхаггатин̣аггаса̄кхаггамаккат̣акасуттаджа̄ла̄дӣсу мутта̄джа̄ла̄ка̄рена лагге усса̄вабиндӯ дисва̄ ‘‘самма са̄ратхи, ким̣ на̄мета’’нти пуччхитва̄ ‘‘ете, дева, химасамайе патанакаусса̄вабиндӯ на̄ма̄’’ти сутва̄ дивасабха̄гам̣ уййа̄не кӣл̣итва̄ са̄йанхака̄ле пачча̄гаччханто те адисва̄ ‘‘самма са̄ратхи, кахам̣ те усса̄вабиндӯ, на те ида̄ни пасса̄мӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘дева, сӯрийе уггаччханте саббе бхиджджитва̄ вилайам̣ гаччхантӣ’’ти сутва̄ ‘‘йатха̄ име уппаджджитва̄ бхиджджанти, евам̣ имесам̣ сатта̄нам̣ джӣвитасан̇кха̄ра̄пи тин̣агге усса̄вабиндусадиса̄ва, тасма̄ майа̄ бйа̄дхиджара̄маран̣ехи апӣл̣итенева ма̄та̄питаро а̄пуччхитва̄ паббаджитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти усса̄вабиндумева а̄рамман̣ам̣ катва̄ а̄дитте вийа тайо бхаве пассанто аттано гехам̣ а̄гантва̄ алан̇катапат̣ийатта̄йа виниччхайаса̄ла̄йа нисиннасса питу сантикамева гантва̄ питарам̣ вандитва̄ екамантам̣ т̣хито паббаджджам̣ йа̄чи. тена вуттам̣ –
‘‘усса̄вабиндум̣ сӯрийа̄тапе, патитам̣ дисва̄на сам̣виджим̣.
2. ‘‘тан̃н̃ева̄дхипатим̣ катва̄, сам̣вегаманубрӯхайим̣;
ма̄та̄питӯ ча вандитва̄, паббаджджамануйа̄чаха’’нти.
таттха сӯрийа̄тапети сӯрийа̄тапахету, сӯрийарасмисампхассанимиттам̣. ‘‘сӯрийа̄тапена̄’’типи па̄т̣хо. патитам̣ дисва̄на̄ти винат̣т̣хам̣ пасситва̄, пуббе руккхагга̄дӣсу мутта̄джа̄ла̄диа̄ка̄рена лаггам̣ хутва̄ диссама̄нам̣ сӯрийарасмисампхассена винат̣т̣хам̣ пан̃н̃а̄чаккхуна̄ олокетва̄. сам̣виджинти йатха̄ ета̄ни, евам̣ сатта̄нам̣ джӣвита̄нипи лахум̣ лахум̣ бхиджджама̄насабха̄ва̄нӣти аниччата̄манасика̄равасена сам̣вегама̄паджджим̣.
тан̃н̃ева̄дхипатим̣ катва̄, сам̣вегаманубрӯхайинти тан̃н̃ева усса̄вабиндӯнам̣ аниччатам̣ адхипатим̣ мукхам̣ пуббан̇гамам̣ пуреча̄рикам̣ катва̄ татхева саббасан̇кха̄ра̄нам̣ иттарат̣т̣хитикатам̣ париттака̄латам̣ манасикаронто екава̄рам̣ уппаннам̣ сам̣вегам̣ пунаппунам̣ уппа̄данена анувад̣д̣хесим̣. паббаджджамануйа̄чаханти ‘‘тин̣агге усса̄вабиндӯ вийа на чират̣т̣хитике сатта̄нам̣ джӣвите майа̄ бйа̄дхиджара̄маран̣ехи анабхибхӯтенева паббаджитва̄ йаттха ета̄ни на санти, там̣ аматам̣ маха̄нибба̄нам̣ гавеситабба’’нти чинтетва̄ ма̄та̄питаро упасан̇камитва̄ вандитва̄ ‘‘паббаджджам̣ ме ануджа̄на̄тха̄’’ти те ахам̣ паббаджджам̣ йа̄чим̣. евам̣ маха̄саттена паббаджджа̄йа йа̄чита̄йа сакаланагаре махантам̣ кола̄халамахоси – ‘‘упара̄джа̄ кира йудхан̃джайо паббаджитука̄мо’’ти.
тена ча самайена ка̄сират̣т̣хава̄сино ра̄джа̄нам̣ дат̣т̣хум̣ а̄гантва̄ раммаке пат̣ивасанти. те саббепи саннипатим̣су. ити сапарисо ра̄джа̄ негама̄ чева джа̄напада̄ ча бодхисаттасса ма̄та̄ девӣ ча саббе ча ородха̄ маха̄саттам̣ ‘‘ма̄ кхо твам̣, та̄та кума̄ра, паббаджӣ’’ти нива̄ресум̣. таттха ра̄джа̄ ‘‘саче те ка̄мехи ӯнам̣, ахам̣ те парипӯрайа̄ми, аджджева раджджам̣ пат̣ипаджджа̄хӣ’’ти а̄ха. тасса маха̄сатто –
‘‘ма̄ мам̣ дева нива̄рехи, паббаджантам̣ ратхесабха;
ма̄хам̣ ка̄мехи самматто, джара̄йа васаманвагӯ’’ти. (джа̄. 1.11.77) –
аттано паббаджджа̄чхандамева ватва̄ там̣ сутва̄ саддхим̣ ородхехи ма̄туйа̄ карун̣ам̣ паридевантийа̄ –
‘‘усса̄вова тин̣аггамхи, сӯрийуггаманам̣ пати;
евама̄йу манусса̄нам̣, ма̄ мам̣ амма нива̄райа̄’’ти. (джа̄. 1.11.79) –
аттано паббаджджа̄ка̄ран̣ам̣ катхетва̄ на̄наппака̄рам̣ техи йа̄чийама̄нопи абхисам̣вад̣д̣хама̄насам̣вегатта̄ аносаккитама̄насо пийатаре махати н̃а̄типариват̣т̣е ул̣а̄ре ра̄джиссарийе ча нирапеккхачитто паббаджи. тена вуттам̣ –
3. ‘‘йа̄чанти мам̣ пан̃джалика̄, санегама̄ сарат̣т̣хака̄;
аджджева путта пат̣ипаджджа, иддхам̣ пхӣтам̣ маха̄махим̣.
4. ‘‘сара̄джаке сахородхе, санегаме сарат̣т̣хаке;
карун̣ам̣ паридеванте, анапеккхо париччаджи’’нти.
таттха пан̃джалика̄ти паггахитаан̃джалика̄. санегама̄ сарат̣т̣хака̄ти негамехи чева рат̣т̣хава̄сӣхи ча саддхим̣ саббе ра̄джапуриса̄ ‘‘ма̄ кхо, твам̣ дева, паббаджӣ’’ти мам̣ йа̄чанти. ма̄та̄питаро пана аджджева путта пат̣ипаджджа, га̄манигамара̄джадха̄ниабхивуддхийа̄ вепуллаппаттийа̄ ча, иддхам̣ вибхаваса̄расампаттийа̄ сасса̄диниппхаттийа̄ ча, пхӣтам̣ имам̣ маха̄махим̣ ануса̄са, чхаттам̣ усса̄петва̄ раджджам̣ ка̄рехӣти йа̄чанти. евам̣ пана саха ран̃н̃а̄ти сара̄джаке, татха̄ сахородхе санегаме сарат̣т̣хаке маха̄джане йатха̄ сун̣анта̄нампи пагева пассанта̄нам̣ махантам̣ ка̄рун̃н̃ам̣ хоти, евам̣ карун̣ам̣ паридеванте таттха таттха анапеккхо алаггачитто ‘‘ахам̣ тада̄ паббаджи’’нти дассети.
5-6. ида̄ни йадаттхам̣ чаккаваттисирисадисам̣ раджджасирим̣ пийатаре н̃а̄тибандхаве паха̄йа синиддхам̣ париггахапариджанам̣ лока̄бхиматам̣ махантам̣ йасан̃ча нирапеккхо париччаджинти дассетум̣ две га̄тха̄ абха̄си.
таттха кеваланти анавасесам̣ иттха̄га̄рам̣ самуддапарийантан̃ча патхавим̣ паббаджджа̄дхиппа̄йена чаджама̄но евам̣ ме самма̄самбодхи сакка̄ адхигантунти бодхийа̄йева ка̄ран̣а̄ на кин̃чи чинтесим̣, на таттха ӣсакам̣ лаггам̣ джанесинти аттхо. тасма̄ти йасма̄ ма̄та̄питаро тан̃ча маха̄йасам̣ раджджан̃ча ме на дессам̣, пийамева, тато пана сатагун̣ена сахассагун̣ена сатасахассагун̣ена саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣амева майхам̣ пийатарам̣, тасма̄ ма̄та̄дӣхи саддхим̣ раджджам̣ ахам̣ тада̄ париччаджинти.
тадетам̣ саббам̣ париччаджитва̄ паббаджджа̄йа маха̄сатте никкхаманте тасса канит̣т̣хабха̄та̄ йудхит̣т̣хилакума̄ро на̄ма питарам̣ вандитва̄ паббаджджам̣ ануджа̄на̄петва̄ бодхисаттам̣ анубандхи. те убхопи нагара̄ никкхамма маха̄джанам̣ ниваттетва̄ химавантам̣ пависитва̄ манораме т̣ха̄не ассамападам̣ катва̄ исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ джха̄на̄бхин̃н̃а̄йо ниббаттетва̄ ванамӯлапхала̄дӣхи йа̄ваджӣвам̣ йа̄петва̄ брахмалокапара̄йана̄ ахесум̣. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘убхо кума̄ра̄ паббаджита̄, йудхан̃джайо йудхит̣т̣хило;
паха̄йа ма̄та̄питаро, сан̇гам̣ чхетва̄на маччуно’’ти. (джа̄. 1.11.83);
таттха сан̇гам̣ чхетва̄на маччуноти маччума̄расса сахака̄рика̄ран̣абхӯтатта̄ сантакам̣ ра̄гадосамохасан̇гам̣ виккхамбханавасена чхиндитва̄ убхопи паббаджита̄ти.
тада̄ ма̄та̄питаро маха̄ра̄джакула̄ни ахесум̣, йудхит̣т̣хилакума̄ро а̄нандаттхеро, йудхан̃джайо локана̄тхо.
тасса паббаджджато пуббе паваттитамаха̄да̄на̄ни чева раджджа̄дипаричча̄го ча да̄напа̄рамӣ, ка̄йавачӣсам̣варо сӣлапа̄рамӣ, паббаджджа̄ ча джха̄на̄дхигамо ча неккхаммапа̄рамӣ, аниччато манасика̄рам̣ а̄дим̣ катва̄ абхин̃н̃а̄дхигамапарийоса̄на̄ пан̃н̃а̄ да̄на̄дӣнам̣ упака̄ра̄нупака̄радхаммапаригган̣ханапан̃н̃а̄ ча пан̃н̃а̄па̄рамӣ, саббаттха тадаттхаса̄дханам̣ вӣрийам̣ вӣрийапа̄рамӣ, н̃а̄н̣акханти адхива̄санакханти ча кхантипа̄рамӣ, пат̣ин̃н̃а̄йа ависам̣ва̄данам̣ саччапа̄рамӣ, саббаттха ачаласама̄да̄на̄дхит̣т̣ха̄нам̣ адхит̣т̣ха̄напа̄рамӣ, саббасаттесу хитачиттата̄йа метта̄брахмавиха̄равасена ча метта̄па̄рамӣ, саттасан̇кха̄ракатавиппака̄раупеккханавасена упеккха̄брахмавиха̄равасена ча упеккха̄па̄рамӣти даса па̄рамийо лаббханти. висесато пана неккхаммапа̄рамӣти ведитабба̄. татха̄ акиттичарийа̄йам̣ вийа идха̄пи маха̄пурисасса аччхарийагун̣а̄ йатха̄рахам̣ ниддха̄ретабба̄. тена вуччати ‘‘евам̣ аччхарийа̄ хете, аббхута̄ ча махесино…пе… дхаммасса анудхаммато’’ти.
йудхан̃джайачарийа̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.