8. дхаммадевапуттачарийа̄ван̣н̣ана̄

66. ат̣т̣хаме маха̄паккхоти маха̄парива̄ро. махиддхикоти махатийа̄ девиддхийа̄ саманна̄гато. дхаммо на̄ма маха̄йаккхоти на̄мена дхаммо на̄ма маха̄нубха̄во девапутто. саббалока̄нукампакоти вибха̄гам̣ акатва̄ маха̄карун̣а̄йа саббалокам̣ анугган̣ханако.

маха̄сатто хи тада̄ ка̄ма̄вачарадевалоке дхаммо на̄ма девапутто хутва̄ ниббатти. со дибба̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣ито диббаратхамабхируйха аччхара̄ган̣апаривуто мануссесу са̄йама̄сам̣ бхун̃джитва̄ аттано аттано гхарадва̄ресу сукхакатха̄йа нисиннесу пун̣н̣амупосатхадивасе га̄манигамара̄джадха̄нӣсу а̄ка̄се т̣хатва̄ ‘‘па̄н̣а̄типа̄та̄дӣхи дасахи акусалакаммапатхехи вирамитва̄ тивидхасучаритадхаммам̣ пӯретха, маттеййа̄ петтеййа̄ са̄ман̃н̃а̄ брахман̃н̃а̄ куле джет̣т̣ха̄пача̄йино бхаватха, саггапара̄йана̄ хутва̄ махантам̣ йасам̣ анубхависсатха̄’’ти мануссе дасакусалакаммапатхе сама̄дапенто джамбудӣпам̣ падаккхин̣ам̣ кароти. тена вуттам̣ –

67. ‘‘дасакусалакаммапатхе, сама̄дапенто маха̄джанам̣;

чара̄ми га̄манигамам̣, самитто сапариджджано’’ти.

таттха самиттоти дхаммикехи дхаммава̄дӣхи саха̄йехи сасаха̄йо.

тена ча самайена адхаммо на̄меко девапутто ка̄ма̄вачарадевалоке ниббатти. ‘‘со па̄н̣ам̣ ханатха, адиннам̣ а̄дийатха̄’’тиа̄дина̄ найена сатте акусалакаммапатхе сама̄дапенто махатийа̄ париса̄йа паривуто джамбудӣпам̣ ва̄мам̣ кароти. тена вуттам̣ –

68. ‘‘па̄по кадарийо йаккхо, дӣпенто даса па̄паке;

сопеттха махийа̄ чарати, самитто сапариджджано’’ти.

таттха па̄поти па̄падхаммехи саманна̄гато. кадарийоти тхаддхамаччхарӣ. йаккхоти девапутто. дӣпенто даса па̄пакети саббалоке гочарам̣ на̄ма сатта̄нам̣ упабхогапарибхога̄йа джа̄там̣. тасма̄ сатте вадхитва̄ йам̣кин̃чи катва̄ ча атта̄ пӣн̣етаббо, индрийа̄ни сантаппетабба̄нӣтиа̄дина̄ найена па̄н̣а̄типа̄та̄дике даса ла̄макадхамме каттаббе катва̄ пака̄сенто. сопеттха̄ти сопи адхаммо девапутто имасмим̣ джамбудӣпе. махийа̄ти бхӯмийа̄ а̄санне, манусса̄нам̣ дассанасаванӯпача̄рети аттхо.

69. таттха йе сатта̄ са̄дхукаммика̄ дхаммагаруно, те дхаммам̣ девапуттам̣ татха̄ а̄гаччхантамева дисва̄ а̄сана̄ вут̣т̣ха̄йа гандхама̄ла̄дӣхи пӯджента̄ йа̄ва чаккхупатхасаматиккамана̄ та̄ва абхиттхаванти, пан̃джалика̄ намассама̄на̄ тит̣т̣ханти, тасса вачанам̣ сутва̄ аппаматта̄ саккаччам̣ пун̃н̃а̄ни каронти. йе пана сатта̄ па̄пасама̄ча̄ра̄ курӯракамманта̄, те адхаммасса вачанам̣ сутва̄ аббханумоданти, бхиййосоматта̄йа па̄па̄ни сама̄чаранти. евам̣ те тада̄ ан̃н̃аман̃н̃асса уджувипаччанӣкава̄да̄ чева уджувипаччанӣкакирийа̄ ча хутва̄ локе вичаранти. тена̄ха бхагава̄ ‘‘дхаммава̄дӣ адхаммо ча, убхо паччаника̄ майа’’нти.

евам̣ пана гаччханте ка̄ле атхекадивасам̣ тесам̣ ратха̄ а̄ка̄се саммукха̄ ахесум̣. атха несам̣ париса̄ ‘‘тумхе касса, тумхе касса̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘майам̣ дхаммасса, майам̣ адхаммасса̄’’ти ватва̄ магга̄ оккамитва̄ двидха̄ джа̄та̄. дхаммасса пана адхаммасса ча ратха̄ абхимукха̄ хутва̄ ӣса̄йа ӣсам̣ а̄хачча ат̣т̣хам̣су. ‘‘тава ратхам̣ оккама̄петва̄ майхам̣ маггам̣ дехи, тава ратхам̣ оккама̄петва̄ майхам̣ маггам̣ дехӣ’’ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ маггада̄панаттхам̣ вива̄дам̣ акам̣су. париса̄ ча несам̣ а̄вудха̄ни абхихаритва̄ йуддхасаджджа̄ ахесум̣. йам̣ сандха̄йа вуттам̣ –

‘‘дхуре дхурам̣ гхат̣т̣айанта̄, самимха̄ пат̣ипатхе убхо’’.

70. ‘‘калахо ваттатӣ бхесма̄, калйа̄н̣апа̄пакасса ча;

магга̄ оккаманаттха̄йа, маха̄йуддхо упат̣т̣хито’’ти.

таттха дхуре дхуранти екасса ратхӣса̄йа итарасса ратхӣсам̣ гхат̣т̣айанта̄. самимха̄ти сама̄гата̄ саммукхӣбхӯта̄. пуна убхоти вачанам̣ убхопи майам̣ ан̃н̃аман̃н̃асса паччанӣка̄ хутва̄ локе вичаранта̄ екадивасам̣ пат̣имукхам̣ а̄гаччханта̄ двӣсу париса̄су убхосу пассесу маггато окканта̄су саха ратхена майам̣ убхо ева сама̄гата̄ти дассанаттхам̣ вуттам̣. бхесма̄ти бхайаджанако. калйа̄н̣апа̄пакасса ча̄ти калйа̄н̣асса ча па̄пакасса ча. маха̄йуддхо упат̣т̣хитоти маха̄сан̇га̄мо паччупат̣т̣хито а̄си.

ан̃н̃аман̃н̃асса хи париса̄йа ча йуджджхитука̄мата̄ джа̄та̄. таттха хи дхаммо адхаммам̣ а̄ха – ‘‘самма, твам̣ адхаммо, ахам̣ дхаммо, магго майхам̣ ануччхавико, тава ратхам̣ оккама̄петва̄ майхам̣ маггам̣ дехӣ’’ти. итаро ‘‘ахам̣ дал̣хайа̄но балава̄ асанта̄сӣ, тасма̄ маггам̣ на деми, йуддхам̣ пана карисса̄ми, йо йуддхе джиниссати, тасса магго хотӯ’’ти а̄ха. тенева̄ха –

‘‘йасокаро пун̃н̃акарохамасми, сада̄ттхуто саман̣абра̄хман̣а̄нам̣;

магга̄рахо девамануссапӯджито, дхаммо ахам̣ дехи адхамма маггам̣.

‘‘адхаммайа̄нам̣ дал̣хама̄рухитва̄, асантасанто балава̄хамасми;

са кисса хетумхи таваджджа даджджам̣, маггам̣ ахам̣ дхамма адиннапуббам̣.

‘‘дхаммо хаве па̄турахоси пуббе, паччха̄ адхаммо удапа̄ди локе;

джет̣т̣хо ча сет̣т̣хо ча санантано ча, уййа̄хи джет̣т̣хасса канит̣т̣ха магга̄.

‘‘на йа̄чана̄йа напи па̄тирӯпа̄, на арахата̄ техам̣ дадеййа маггам̣;

йуддхан̃ча но хоту убхиннамаджджа, йуддхамхи йо джессати тасса магго.

‘‘сабба̄ диса̄ анувисат̣охамасми, махаббало амитайасо атулйо;

гун̣ехи саббехи упетарӯпо, дхаммо адхамма твам̣ катхам̣ виджессаси.

‘‘лохена ве хан̃н̃ати джа̄тарӯпам̣, на джа̄тарӯпена хананти лохам̣;

саче адхаммо хан̃чхати дхаммамаджджа, айо суван̣н̣ам̣ вийа дассанеййам̣.

‘‘саче тувам̣ йуддхабало адхамма, на туйхам̣ вуд̣д̣ха̄ ча гарӯ ча аттхи;

магган̃ча те дамми пийа̄ппийена, ва̄ча̄ дурутта̄нипи те кхама̄мӣ’’ти. (джа̄. 1.11.26-32);

има̄ хи тесам̣ вачанапат̣ивачанакатха̄.

таттха йасокароти дхамме нийоджанавасена деваманусса̄нам̣ йасада̄йако. дутийападепи есева найо. сада̄ттхутоти сада̄ тхуто ниччаппасаттхо. са кисса хетумхи таваджджа даджджанти сомхи ахам̣ адхаммо адхаммайа̄наратхам̣ абхирул̣хо абхӣто балава̄, ким̣ка̄ран̣а̄ аджджа, бхо дхамма, кассачи адиннапуббам̣ маггам̣ туйхам̣ дамми. па̄турахосӣти пат̣хамакаппикака̄ле имасмим̣ локе дасакусалакаммапатхадхаммо пуббе па̄турахоси, паччха̄ адхаммо. джет̣т̣хо ча̄ти пуре ниббаттабха̄вена ахам̣ джет̣т̣хо ча сет̣т̣хо ча пора̄н̣ако ча, твам̣ пана канит̣т̣хо, тасма̄ ‘‘магга̄ уййа̄хӣ’’ти вадати.

напи па̄тирӯпа̄ти ахан̃хи бхото нева йа̄чана̄йа на пат̣ирӯпавачанена на магга̄рахата̄йа маггам̣ дадеййам̣. анувисат̣оти ахам̣ чатассо диса̄ чатассо анудиса̄ти сабба̄ диса̄ аттано гун̣ена паттхат̣о пан̃н̃а̄то. лохена̄ти айомут̣т̣хикена. хан̃чхатӣти ханиссати. йуддхабало адхамма̄ти саче тувам̣ йуддхабало аси адхамма. вуд̣д̣ха̄ ча гарӯ ча̄ти йади туйхам̣ име вуд̣д̣ха̄ име гарӯ пан̣д̣ита̄ти етам̣ наттхи. пийа̄ппийена̄ти пийена вийа аппийена, аппийенапи даданто (джа̄. ат̣т̣ха. 4.11.32) пийена вийа те маггам̣ дада̄мӣти аттхо.

71. маха̄сатто хи тада̄ чинтеси – ‘‘сача̄хам̣ имам̣ па̄папуггалам̣ саббалокасса ахита̄йа пат̣ипаннам̣ евам̣ майа̄ виломагга̄хам̣ гахетва̄ т̣хитам̣ аччхарам̣ пахаритва̄ ‘ана̄ча̄ра ма̄ идха тит̣т̣ха, сӣгхам̣ пат̣иккама винасса̄’ти вадеййам̣, со тан̇кхан̣ан̃н̃ева мама дхамматеджена бхусамут̣т̣хи вийа викиреййа, на кхо пана метам̣ патирӯпам̣, сва̄хам̣ саббалокам̣ анукампанто ‘локаттхачарийам̣ маттхакам̣ па̄песса̄мӣ’ти пат̣ипаджджа̄ми, айам̣ кхо пана па̄по а̄йатим̣ маха̄дуккхабха̄гӣ, сва̄йам̣ майа̄ висесато анукампитаббо, тасма̄сса маггам̣ дасса̄ми, евам̣ ме сӣлам̣ сувисуддхам̣ акхан̣д̣итам̣ бхависсатӣ’’ти. евам̣ пана чинтетва̄ бодхисатте ‘‘саче тувам̣ йуддхабало’’ти га̄тхам̣ ватва̄ тхокам̣ маггато оккантаматте ева адхаммо ратхе т̣ха̄тум̣ асакконто авам̣сиро патхавийам̣ патитва̄ патхавийа̄ виваре динне гантва̄ авӣчимхи ева ниббатти. тена вуттам̣ ‘‘йадихам̣ тасса куппеййа’’нтиа̄ди.

таттха йадихам̣ тасса куппеййанти тасса адхаммасса йади ахам̣ куджджхеййам̣. йади бхинде тапогун̣анти теневасса куджджханена майхам̣ тапогун̣ам̣ сӣласам̣варам̣ йади вина̄сеййам̣. сахапариджанам̣ тасса̄ти сапариджанам̣ там̣ адхаммам̣. раджабхӯтанти раджамива бхӯтам̣, раджабха̄вам̣ паттам̣ ахам̣ кареййам̣.

72. апича̄ханти еттха аханти нипа̄таматтам̣. сӣлараккха̄йа̄ти сӣлараккхан̣аттхам̣. нибба̄петва̄на̄ти пат̣икаччева кхантиметта̄нуддайасса упат̣т̣ха̄питатта̄ тасмим̣ адхамме уппаджджанакакодхасса ануппа̄даненева досапарил̣а̄хавӯпасаманена ма̄насам̣ вӯпасаметва̄. саха джаненоккамитва̄ти майхам̣ париджанена саддхим̣ магга̄ оккамитва̄ тасса па̄пасса адхаммасса ахам̣ маггам̣ ада̄сим̣.

73. саха патхато оккантети вуттанайена читтасса вӯпасамам̣ катва̄ ‘‘маггам̣ те даммӣ’’ти ча ватва̄ тхокам̣ маггато саха оккаманена. па̄пайаккхасса̄ти адхаммадевапуттасса. та̄вадети тан̇кхан̣ам̣ ева маха̄патхавӣ виварамада̄си. джа̄такат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘магган̃ча те даммӣ’’ти га̄тха̄йа катхитаккхан̣ейева̄ти вуттам̣.

евам̣ тасмим̣ бхӯмийам̣ патите чатунахута̄дхикадвийоджанасатасахассабахала̄ сакалам̣ вара̄варам̣ дха̄рентӣпи маха̄патхавӣ ‘‘на̄хамимам̣ па̄папурисам̣ дха̄ремӣ’’ти катхентӣ вийа тена т̣хитат̣т̣ха̄не двидха̄ бхиджджи. маха̄сатто пана тасмим̣ нипатитва̄ авӣчимхи ниббатте ратхадхуре йатха̄т̣хитова сапариджано махата̄ дева̄нубха̄вена гаманамаггенева гантва̄ аттано бхаванам̣ па̄виси. тена̄ха бхагава̄ –

‘‘кхантӣбало йуддхабалам̣ виджетва̄, хантва̄ адхаммам̣ ниханитва бхӯмйа̄;

па̄йа̄си витто абхируйха санданам̣, маггенева атибало саччаниккамо’’ти. (джа̄. 1.11.34);

тада̄ адхаммо девадатто ахоси, тасса париса̄ девадаттапариса̄, дхаммо локана̄тхо, тасса париса̄ буддхапариса̄.

идха̄пи хет̣т̣ха̄ вуттанайенева сесапа̄рамийо йатха̄рахам̣ ниддха̄ретабба̄. татха̄ идха̄пи диббехи а̄йуван̣н̣айасасукхаа̄дхипатеййехи диббехева ул̣а̄рехи ка̄магун̣ехи самаппитасса саман̇гӣбхӯтасса анекасахассасан̇кха̄хи аччхара̄хи саббака̄лам̣ парича̄рийама̄насса махати пама̄дат̣т̣ха̄не т̣хитасса сато ӣсакампи пама̄дам̣ ана̄паджджитва̄ ‘‘локаттхачарийам̣ маттхакам̣ па̄песса̄мӣ’’ти ма̄се ма̄се пун̣н̣амийам̣ дхаммам̣ дӣпенто сапариджано мануссапатхе вичаритва̄ маха̄карун̣а̄йа саббасатте адхаммато вивечетва̄ дхамме нийоджанам̣, адхаммена сама̄гатопи тена катам̣ ана̄ча̄рам̣ аган̣етва̄ таттха читтам̣ акопетва̄ кхантиметта̄нуддайамева паччупат̣т̣хапетва̄ акхан̣д̣ам̣ сувисуддхан̃ча катва̄ аттано сӣласса раккхан̣анти евама̄дайо маха̄саттасса гун̣а̄нубха̄ва̄ вибха̄ветабба̄ти.

дхаммадевапуттачарийа̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.