7. ма̄тан̇гачарийа̄ван̣н̣ана̄

60. саттаме джат̣илоти джат̣а̄ванто, джат̣а̄бандхакесоти аттхо. уггата̄паноти маначчхат̣т̣ха̄нам̣ индрийа̄нам̣ та̄панато нигган̣ханато тапасан̇кха̄там̣ уггата̄панам̣ етасса̄ти уггата̄пано, гхоратапо парамадхитиндрийоти аттхо. атха ва̄ на̄наппака̄ре дит̣т̣хадхаммика̄дибхеде анаттхе уггиран̣ато бахи чхад̣д̣а̄панато гхорабхӣмабхайа̄накат̣т̣хена ва̄ ‘‘угга̄’’ти ладдхана̄ме килесе вӣрийа̄тапена санта̄панато угге та̄петӣти уггата̄пано. ма̄тан̇го на̄ма на̄мена̄ти на̄мена ма̄тан̇го на̄ма. ма̄тан̇гакуле ниббаттийа̄ джа̄тийа̄ а̄гатам̣ хисса етам̣ на̄мам̣. сӣлава̄ти сӣласампанно супарисуддхасӣло. сусама̄хитоти упача̄раппана̄сама̄дхӣхи сут̣т̣ху сама̄хито, джха̄насама̄паттила̄бхӣти аттхо.

тада̄ хи бодхисатто чан̣д̣а̄лайонийам̣ ниббаттитва̄ рӯпена дуддасико бахинагаре чан̣д̣а̄лага̄ме васати. ‘‘ма̄тан̇гапан̣д̣ито’’ти пака̄сана̄мо. атхекадивасам̣ тасмим̣ нагаре наккхатте гхосите йебхуййена на̄гара̄ наккхаттам̣ кӣл̣анти. ан̃н̃атара̄пи бра̄хман̣амаха̄са̄лакан̃н̃а̄ сол̣асапаннарасавассуддесика̄ девакан̃н̃а̄ вийа рӯпена дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ ‘‘аттано вибхава̄нурӯпам̣ наккхаттам̣ кӣл̣исса̄мӣ’’ти пахӯтакхаджджабходжджа̄дӣни сакат̣есу а̄ропетва̄ саббасетам̣ вал̣ава̄ратхама̄руйха махата̄ парива̄рена уййа̄набхӯмим̣ гаччхати. дит̣т̣хаман̇галика̄ на̄меса̄, са̄ кира дуссан̣т̣хитам̣ рӯпам̣ ‘‘аваман̇гала’’нти там̣ дат̣т̣хум̣ на иччхати, тенасса̄ ‘‘дит̣т̣хаман̇галика̄’’твева саман̃н̃а̄ удапа̄ди.

тада̄ бодхисатто ка̄лассева ут̣т̣ха̄йа пат̣апилотикам̣ нива̄сетва̄ джаджджаритамукхабха̄гам̣ вен̣удан̣д̣ам̣ гахетва̄ бха̄джанахаттхо нагарам̣ пависати мануссе дисва̄ дӯратова тесам̣ дӯрӣкаран̣аттхам̣ тена вен̣удан̣д̣ена сан̃н̃ам̣ каронто. атха дит̣т̣хаман̇галика̄ ‘‘уссаратха уссаратха̄’’ти усса̄ран̣ам̣ каронтехи аттано пурисехи нӣйама̄на̄ нагарадва̄рамаджджхе ма̄тан̇гам̣ дисва̄ ‘‘ко есо’’ти а̄ха. ‘‘аййе, ма̄тан̇гачан̣д̣а̄ло’’ти ча вутте ‘‘ӣдисам̣ дисва̄ гата̄нам̣ куто вуд̣д̣хӣ’’ти йа̄нам̣ ниватта̄песи. манусса̄ ‘‘йам̣ майам̣ уййа̄нам̣ гантва̄ бахум̣ кхаджджабходжджа̄дим̣ лабхеййа̄ма, тасса но ма̄тан̇гена антара̄йо като’’ти купита̄ ‘‘ган̣хатха, чан̣д̣а̄ла’’нти лед̣д̣ӯхи пахаритва̄ висан̃н̃ӣбхӯтам̣ па̄тетва̄ агамам̣су.

со на чиренева сатим̣ пат̣илабхитва̄ вут̣т̣ха̄йа мануссе пуччхи – ‘‘ким̣, аййа̄, два̄рам̣ на̄ма саббаса̄дха̄ран̣ам̣, уда̄ху бра̄хман̣а̄нам̣ ева ката’’нти? ‘‘саббесам̣ са̄дха̄ран̣а’’нти. ‘‘евам̣ саббаса̄дха̄ран̣адва̄ре екамантам̣ апаккамантам̣ мам̣ дит̣т̣хаман̇галика̄йа манусса̄ имам̣ анайабйасанам̣ па̄песу’’нти ратхика̄йа манусса̄нам̣ а̄рочетва̄ ‘‘ханда̄хам̣ имисса̄ ма̄нам̣ бхиндисса̄мӣ’’ти тасса̄ нивесанадва̄рам̣ гантва̄ ‘‘ахам̣ дит̣т̣хаман̇галикам̣ аладдха̄ на вут̣т̣хахисса̄мӣ’’ти нипаджджи. дит̣т̣хаман̇галика̄йа пита̄ ‘‘гхарадва̄ре ма̄тан̇го нипанно’’ти сутва̄ ‘‘тасса ка̄кан̣икам̣ детха, телена сарӣрам̣ маккхетва̄ гаччхатӯ’’ти а̄ха. со ‘‘дит̣т̣хаман̇галикам̣ аладдха̄ на ут̣т̣хахисса̄ми’’ччева а̄ха. тато бра̄хман̣ена – ‘‘две ка̄кан̣ике детха, ма̄сакам̣ па̄дам̣ каха̄пан̣ам̣ две тӣн̣и йа̄ва каха̄пан̣асатам̣ каха̄пан̣асахассам̣ детха̄’’ти вуттепи на сампат̣иччхати ева. евам̣ тесам̣ мантента̄нам̣ ева сӯрийо аттхан̇гато.

атха дит̣т̣хаман̇галика̄йа ма̄та̄ па̄са̄да̄ оруйха са̄н̣ипа̄ка̄рам̣ париккхипа̄петва̄ тасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘та̄та, ма̄тан̇га, дит̣т̣хаман̇галика̄йа апара̄дхам̣ кхама, две сахасса̄ни ган̣ха̄хи йа̄ва сатасахассам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вуттепи на сампат̣иччхи, нипаджджи ева. тассевам̣ чха дивасе нипаджджитва̄ саттаме дивасе сампатте саманта̄ са̄мантагхара̄ пат̣ивисакагхара̄ ча манусса̄ ут̣т̣хахитва̄ ‘‘тумхе ма̄тан̇гам̣ ва̄ ут̣т̣ха̄петха, да̄рикам̣ ва̄ детха, ма̄ амхе на̄сайиттха̄’’ти а̄хам̣су. тада̄ кира айам̣ тасмим̣ десе десадхаммо ‘‘йасса гхарадва̄ре евам̣ нипаджджитва̄ чан̣д̣а̄ло марати, тена гхарена саддхим̣ саттасаттагхарава̄сино чан̣д̣а̄ла̄ хонтӣ’’ти.

тато дит̣т̣хаман̇галика̄йа ма̄та̄питаро дит̣т̣хаман̇галикам̣ пат̣апилотикам̣ нива̄са̄петва̄ чан̣д̣а̄ла̄нуччхавикам̣ париккха̄рам̣ датва̄ паридевама̄нам̣ ева тасса сантикам̣ нетва̄ ‘‘ханда, да̄ни да̄рикам̣ ут̣т̣ха̄йа ган̣ха̄хӣ’’ти адам̣су. са̄ пассе т̣хатва̄ ‘‘ут̣т̣ха̄хӣ’’ти а̄ха. со ‘‘ахам̣ ативийа киланто, хаттхе гахетва̄ мам̣ ут̣т̣ха̄пехӣ’’ти а̄ха. са̄ татха̄ ака̄си. ма̄тан̇го ‘‘майам̣ антонагаре васитум̣ на лабха̄ма, ехи, бахинагаре чан̣д̣а̄лага̄мам̣ гамисса̄ма̄’’ти там̣ апасса̄йа аттано гехам̣ агама̄си. ‘‘тасса̄ пит̣т̣хим̣ абхирухитва̄’’ти джа̄такабха̄н̣ака̄ ваданти.

евам̣ пана гехам̣ гантва̄ джа̄тисамбхедавӣтиккамам̣ акатва̄ва катипа̄хам̣ гехе васитва̄ балам̣ гахетва̄ чинтеси – ‘‘ахам̣ имам̣ бра̄хман̣амаха̄са̄лакан̃н̃ам̣ майхам̣ чан̣д̣а̄лагехе ва̄са̄песим̣, ханда, да̄ни там̣ ла̄бхаггайасаггаппаттам̣ карисса̄мӣ’’ти. со аран̃н̃ам̣ пависитва̄ паббаджитва̄ сатта̄хаббхантарейева ат̣т̣ха сама̄паттийо пан̃ча̄бхин̃н̃а̄йо ниббаттетва̄ иддхийа̄ чан̣д̣а̄лага̄мадва̄ре отаритва̄ гехадва̄ре т̣хито дит̣т̣хаман̇галикам̣ паккоса̄петва̄ ‘‘са̄ми, кисса мам̣ ана̄тхам̣ катва̄ паббаджитосӣ’’ти паридевама̄нам̣ ‘‘твам̣, бхадде, ма̄ чинтайи, тава пора̄н̣акайасато ида̄ни махантатарам̣ йасам̣ карисса̄ми, твам̣ пана ‘маха̄брахма̄ ме са̄мико, на ма̄тан̇го, со брахмалокам̣ гато, ито саттаме дивасе пун̣н̣ама̄йа чандаман̣д̣алам̣ бхиндитва̄ а̄гамиссатӣ’ти париса̄су вадеййа̄сӣ’’ти ватва̄ химавантамева гато.

дит̣т̣хаман̇галика̄пи ба̄ра̄н̣асийам̣ маха̄джанамаджджхе тесу тесу т̣ха̄несу татха̄ катхеси. атха пун̣н̣амадивасе бодхисатто чандаман̣д̣аласса гаганамаджджхе т̣хитака̄ле брахматтабха̄вам̣ ма̄петва̄ чандаман̣д̣алам̣ бхиндитва̄ два̄дасайоджаникам̣ ба̄ра̄н̣асим̣ сакалам̣ ка̄сират̣т̣хан̃ча екобха̄сам̣ катва̄ а̄ка̄сато отаритва̄ ба̄ра̄н̣асийа̄ упари тиккхаттум̣ париббхамитва̄ маха̄джанена гандхама̄ла̄дӣхи пӯджийама̄но чан̣д̣а̄лага̄ма̄бхимукхо ахоси. брахмабхатта̄ саннипатитва̄ там̣ чан̣д̣а̄лага̄макам̣ гантва̄ дит̣т̣хаман̇галика̄йа гехам̣ суддхаваттхагандхама̄ла̄дӣхи девавима̄нам̣ вийа алан̇карим̣су. дит̣т̣хаман̇галика̄ ча тада̄ утунӣ хоти. маха̄сатто таттха гантва̄ дит̣т̣хаман̇галикам̣ ан̇гут̣т̣хена на̄бхийам̣ пара̄маситва̄ ‘‘бхадде, габбхо те патит̣т̣хито, твам̣ путтам̣ виджа̄йиссаси, твампи путтопи те ла̄бхаггайасаггаппатта̄ бхависсатха, тава сӣсадхованаудакам̣ сакаладжамбудӣпе ра̄джӯнам̣ абхисекодакам̣ бхависсати, нха̄нодакам̣ пана те аматодакам̣ бхависсати, йе нам̣ сӣсе а̄син̃чиссанти, те саббарогехи муччиссанти, ка̄л̣акан̣н̣ийа̄ ча паримуччиссанти, тава па̄дапит̣т̣хе сӣсам̣ т̣хапетва̄ ванданта̄ сахассам̣ дассанти, катха̄саванат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ ванданта̄ сатам̣ дассанти, чаккхупатхе т̣хатва̄ ванданта̄ екекам̣ каха̄пан̣ам̣ датва̄ вандиссанти, аппаматта̄ хохӣ’’ти там̣ овадитва̄ геха̄ никкхамма маха̄джанасса пассантассева чандаман̣д̣алам̣ па̄виси.

брахмабхатта̄ саннипатитва̄ дит̣т̣хаман̇галикам̣ махантена сакка̄рена нагарам̣ павесетва̄ махантена сирисобхаггена таттха васа̄песум̣. девавима̄насадисан̃часса̄ нивесанам̣ ка̄ресум̣. таттха нетва̄ ул̣а̄рам̣ ла̄бхасакка̄рам̣ упана̄месум̣. путтала̄бха̄ди саббо бодхисаттена вуттасадисова ахоси. сол̣асасахасса̄ бра̄хман̣а̄ дит̣т̣хаман̇галика̄йа путтена саха нибаддхам̣ бхун̃джанти, сахассаматта̄ нам̣ парива̄ренти, анекасахасса̄нам̣ да̄нам̣ дӣйати. атха маха̄сатто ‘‘айам̣ ат̣т̣ха̄не абхиппасанно, хандасса даккхин̣еййе джа̄на̄песса̄мӣ’’ти бхиккха̄йа чаранто тасса̄ гехам̣ гантва̄ тена саддхим̣ саллапитва̄ агама̄си. атха кума̄ро га̄тхама̄ха –

‘‘куто ну а̄гаччхаси думмава̄сӣ, оталлако пам̣суписа̄чакова;

сан̇ка̄рачол̣ам̣ пат̣имун̃ча кан̣т̣хе, ко ре тувам̣ хоси адаккхин̣еййо’’ти. (джа̄. 1.15.1);

тена вуттам̣ ана̄ча̄рам̣ асахама̄на̄ девата̄ тасса тесан̃ча сол̣асасахасса̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ мукхам̣ випариваттесум̣. там̣ дисва̄ дит̣т̣хаман̇галика̄ маха̄саттам̣ упасан̇камитва̄ таматтхам̣ а̄рочеси. бодхисатто ‘‘тасса ана̄ча̄рам̣ асахантехи йаккхехи со виппака̄ро като, апи ча кхо пана имам̣ уччхит̣т̣хапин̣д̣акам̣ тесам̣ мукхе а̄син̃читва̄ там̣ виппака̄рам̣ вӯпасамехӣ’’ти а̄ха. са̄пи татха̄ катва̄ там̣ вӯпасамеси. атха дит̣т̣хаман̇галика̄ путтам̣ а̄ха – ‘‘та̄та, имасмим̣ локе даккхин̣еййа̄ на̄ма ма̄тан̇гапан̣д̣итасадиса̄ бхаванти, на име бра̄хман̣а̄ вийа джа̄тиматтена, мантасаджджха̄йанаматтена ва̄ ма̄наттхаддха̄’’ти ватва̄ йе тада̄ сӣла̄дигун̣ависесайутта̄ джха̄насама̄паттила̄бхино чева паччекабуддха̄ ча, таттхевасса паса̄дам̣ уппа̄десӣти.

тада̄ веттаватӣнагаре джа̄тиманто на̄ма еко бра̄хман̣о паббаджитва̄пи джа̄тим̣ нисса̄йа махантам̣ ма̄намака̄си. маха̄сатто ‘‘тасса ма̄нам̣ бхиндисса̄мӣ’’ти там̣ т̣ха̄нам̣ гантва̄ тасса̄санне упарисоте ва̄сам̣ каппеси. тена вуттам̣ –

61. ‘‘ахан̃ча бра̄хман̣о еко, ган̇га̄кӯле васа̄мубхо;

ахам̣ васа̄ми упари, хет̣т̣ха̄ васати бра̄хман̣о’’ти.

атха маха̄сатто екадивасам̣ дантакат̣т̣хам̣ кха̄дитва̄ ‘‘идам̣ джа̄тимантасса джат̣а̄су лаггатӯ’’ти адхит̣т̣ха̄йа надийам̣ па̄теси. там̣ тасса удакам̣ а̄чаментасса джат̣а̄су лагги, со там̣ дисва̄ ‘‘насса васала̄’’ти ватва̄ ‘‘кутойам̣ ка̄л̣акан̣н̣ӣ а̄гато, упадха̄ресса̄ми на’’нти уддхам̣сотам̣ гаччханто маха̄саттам̣ дисва̄ ‘‘ким̣джа̄тикосӣ’’ти пуччхи. ‘‘чан̣д̣а̄лосмӣ’’ти. ‘‘тайа̄ надийам̣ дантакат̣т̣хам̣ па̄тита’’нти? ‘‘а̄ма, майа̄’’ти. ‘‘насса, васала, чан̣д̣а̄ла, ка̄л̣акан̣н̣и, ма̄ идха васи, хет̣т̣ха̄соте васа̄’’ти ватва̄ хет̣т̣ха̄соте васантенапи па̄тите дантакат̣т̣хе пат̣исотам̣ а̄гантва̄ джат̣а̄су лагганте ‘‘насса, васала, саче идха васиссаси, саттаме дивасе саттадха̄ те муддха̄ пхалиссатӣ’’ти а̄ха. тена вуттам̣ –

62. ‘‘вичаранто анукӯламхи, уддхам̣ ме ассамаддаса;

таттха мам̣ парибха̄сетва̄, абхисапи муддхапха̄лана’’нти.

таттха вичаранто анукӯламхӣти уччхит̣т̣хадантакат̣т̣хе аттано джат̣а̄су лагге тасса а̄гаманагавесанавасена ган̇га̄йа тӣре анувичаранто. уддхам̣ ме ассамаддаса̄ти аттано васанат̣т̣ха̄нато упарисоте мама ассамам̣ пан̣н̣аса̄лам̣ аддаккхи. таттха мам̣ парибха̄сетва̄ти мама ассамам̣ а̄гантва̄ джа̄тим̣ сутва̄ татова пат̣иккамитва̄ саванӯпача̄ре т̣хатва̄ ‘‘насса, васала чан̣д̣а̄ла, ка̄л̣акан̣н̣и ма̄ идха васӣ’’тиа̄дӣни ватва̄ бхайена сантаджджетва̄. абхисапи муддхапха̄лананти ‘‘саче джӣвитука̄моси, еттова сӣгхам̣ пала̄йассӯ’’ти ватва̄ ‘‘саче на паккамиссати, ито те саттаме дивасе саттадха̄ муддха̄ пхалатӯ’’ти ме абхисапам̣ ада̄си.

ким̣ пана тасса абхисапена муддха̄ пхалатӣти? на пхалати, кухако пана со, евамайам̣ маран̣абхайатаджджито судӯрам̣ паккамиссатӣти сан̃н̃а̄йа санта̄санаттхам̣ татха̄ а̄ха.

63. йадихам̣ тасса пакуппеййанти тасса ма̄наттхаддхасса кӯт̣аджат̣иласса ахам̣ йади куджджхеййам̣. йади сӣлам̣ на гопайети сӣлам̣ йади на раккхеййам̣, идам̣ сӣлам̣ на̄ма джӣвитанирапеккхам̣ саммадева раккхитаббанти йади на чинтеййанти аттхо. олокетва̄нахам̣ тасса, кареййам̣ чха̄рикам̣ вийа̄ти сача̄хам̣ тада̄ тасса аппатӣто абхависсам̣. мама читта̄ча̄рам̣ н̃атва̄ майи абхиппасанна̄ девата̄ кхан̣енева там̣ бхасмамут̣т̣хим̣ вийа виддхам̣сеййунти адхиппа̄йо. саттха̄ пана тада̄ аттано аппатӣтабха̄ве сати девата̄хи са̄дхетаббам̣ тасса анаттхам̣ аттана̄ каттаббам̣ вийа катва̄ десеси ‘‘кареййам̣ чха̄рикам̣ вийа̄’’ти.

витан̣д̣ава̄дӣ пана̄ха – ‘‘бодхисаттова там̣ джат̣илам̣ иччхама̄но иддхийа̄ чха̄рикам̣ кареййа, еван̃хи сати имисса̄ па̄л̣ийа̄ аттхо уджукамева нӣто хотӣ’’ти. со евамасса вачанӣйо – ‘‘твам̣ иддхийа̄ парӯпагха̄там̣ вадаси, иддхи на̄меса̄ адхит̣т̣ха̄на̄ иддхи, викуббана̄ иддхи, маномайа̄ иддхи, н̃а̄н̣авиппха̄ра̄ иддхи, сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи, арийа̄ иддхи, каммавипа̄каджа̄ иддхи, пун̃н̃авато иддхи, виджджа̄майа̄ иддхи, таттха таттха самма̄пайогаппаччайа̄ иджджханат̣т̣хена иддхӣти дасавидха̄. таттха ‘‘катарам̣ иддхим̣ вадесӣ’’ти? ‘‘бха̄вана̄майа’’нти. ‘‘ким̣ пана бха̄вана̄майа̄йа парӯпагха̄такаммам̣ хотӣ’’ти? а̄ма, екачче а̄чарийа̄ ‘‘екава̄рам̣ хотӣ’’ти ваданти, йатха̄ хи парам̣ пахаритука̄мена удакабхарите гхат̣е кхитте паропи пахарӣйати, гхат̣опи бхиджджати, евамева бха̄вана̄майа̄йа иддхийа̄ екава̄рам̣ парӯпагха̄такаммам̣ хоти, тато пат̣т̣ха̄йа пана са̄ нассати.

атха со ‘‘бха̄вана̄майа̄йа иддхийа̄ нева екава̄рам̣ на двева̄рам̣ парӯпагха̄такаммам̣ хотӣ’’ти ватва̄ пуччхитаббо ‘‘ким̣ бха̄вана̄майа̄ иддхи кусала̄ акусала̄ абйа̄ката̄, сукха̄йа ведана̄йа сампайутта̄ дуккха̄йа ведана̄йа сампайутта̄ адуккхамасукха̄йа ведана̄йа сампайутта̄, савитаккасавича̄ра̄ авитаккавича̄раматта̄ авитаккаавича̄ра̄, ка̄ма̄вачара̄ рӯпа̄вачара̄ арӯпа̄вачара̄’’ти? джа̄нанто ‘‘бха̄вана̄майа̄ иддхи кусала̄ абйа̄ката̄ ва̄ адуккхамасукхаведанийа̄ авитаккаавича̄ра̄ рӯпа̄вачара̄ ча̄’’ти ваккхати. со ваттаббо ‘‘па̄н̣а̄типа̄тачетана̄ кусала̄дӣсу катарам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ бхаджатӣ’’ти? джа̄нанто ваккхати ‘‘па̄н̣а̄типа̄тачетана̄ акусала̄ва дуккхаведана̄ва савитаккасавича̄ра̄ва ка̄ма̄вачара̄ва̄’’ти. евам̣ санте ‘‘тава пан̃хо нева кусалаттикена самети, на ведана̄ттикена на витаккаттикена на бхӯмантарена̄’’ти па̄л̣ийа̄ виродхам̣ дассетва̄ сан̃н̃а̄петаббо. йади пана со ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ иддхима̄ четовасиппатто ан̃н̃исса̄ куччхигатам̣ габбхам̣ па̄пакена манаса̄нупеккхита̄ хоти ‘ахо вата йам̣ там̣ куччхигатам̣ габбхам̣ на соттхина̄ абхиниккхамеййа̄’ти. евампи, бхиккхаве, кулумпасса упагха̄то хотӣ’’ти сан̇гӣтим̣ ана̄рул̣хам̣ кулумпасуттам̣ уда̄хареййа. тасса̄пи ‘‘твам̣ аттхам̣ на джа̄на̄си. иддхима̄ четовасиппаттоти хи еттха на бха̄вана̄майа̄ иддхи адхиппета̄, а̄тхаббаника̄ иддхи адхиппета̄. са̄ хи еттха лаббхама̄на̄ лаббхатӣти бха̄вана̄майа̄йа иддхийа̄ парӯпагха̄то на самбхаватийева̄’’ти сан̃н̃а̄петаббо. но че сан̃н̃аттим̣ упети, каммам̣ катва̄ уййоджетаббо. тасма̄ йатха̄вуттанайеневеттха га̄тха̄йа аттхо ведитаббо.

татха̄ пана тена абхисапито маха̄сатто ‘‘сача̄хам̣ етасса куджджхисса̄ми, сӣлам̣ ме араккхитам̣ бхависсати, упа̄йеневасса ма̄нам̣ бхиндисса̄ми, са̄ часса раккха̄ бхависсатӣ’’ти саттаме дивасе сӯрийуггаманам̣ ва̄реси. манусса̄ сӯрийасса ануггаманена убба̄л̣ха̄ джа̄тимантата̄пасам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘бханте, тумхе сӯрийасса уггантум̣ на детха̄’’ти пуччхим̣су. со ‘‘на метам̣ каммам̣, ган̇га̄тӣре пана еко чан̣д̣а̄лата̄пасо васати, тассетам̣ каммам̣ сийа̄’’ти а̄ха. манусса̄ маха̄саттам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘бханте, тумхе сӯрийасса уггантум̣ на детха̄’’ти пуччхим̣су. ‘‘а̄ма̄вусо’’ти. ‘‘ким̣ка̄ран̣а̄’’ти? ‘‘тумха̄кам̣ кулӯпаката̄пасо мам̣ нирапара̄дхам̣ абхисапи, тасмим̣ а̄гантва̄ кхама̄панаттхам̣ мама па̄десу патите сӯрийам̣ виссаджджесса̄мӣ’’ти. те гантва̄ там̣ а̄кад̣д̣ханта̄ а̄нетва̄ маха̄саттасса па̄дамӯле нипаджджа̄петва̄ кхама̄петва̄ ‘‘сӯрийам̣ виссаджджетха, бханте’’ти а̄хам̣су. ‘‘на сакка̄ виссаджджетум̣, сача̄хам̣ виссаджджесса̄ми, имасса саттадха̄ муддха̄ пхалиссатӣ’’ти. ‘‘атха, бханте, ким̣ карома̄’’ти. маха̄сатто ‘‘маттика̄пин̣д̣ам̣ а̄харатха̄’’ти а̄хара̄петва̄ ‘‘имам̣ та̄пасасса сӣсе т̣хапетва̄ та̄пасам̣ ота̄ретва̄ удаке т̣хапетха, йада̄ сӯрийо диссати, тада̄ та̄пасо удаке нимуджджатӯ’’ти ватва̄ сӯрийам̣ виссаджджеси. сӯрийарасмӣхи пхут̣т̣хаматтева маттика̄пин̣д̣о саттадха̄ бхиджджи. та̄пасо удаке нимуджджи. тена вуттам̣ –

64. ‘‘йам̣ со тада̄ мам̣ абхисапи, купито дут̣т̣хама̄насо;

тассева маттхаке нипати, йогена там̣ памочайи’’нти.

таттха йам̣ со тада̄ мам̣ абхисапӣти со джа̄тимантаджат̣ило йам̣ муддхапха̄ланам̣ сандха̄йа тада̄ мам̣ абхисапи, майхам̣ сапам̣ ада̄си. тассева маттхаке нипатӣти там̣ майхам̣ упари тена иччхитам̣ тассева пана упари нипати нипатанабха̄вена ат̣т̣ха̄си. еван̃хетам̣ хоти йатха̄ там̣ аппадут̣т̣хасса падуссато. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘йо аппадут̣т̣хасса нарасса дуссати…пе… пат̣ива̄там̣ва кхитто’’ти (дха. па. 125; су. ни. 667; джа̄. 1.5.94). йогена там̣ памочайинти там̣ тасса бха̄ситам̣ маттхакапха̄ланам̣ упа̄йена тато памочесим̣, там̣ ва̄ джат̣илам̣ тато памочесим̣, йена упа̄йена там̣ на хоти, татха̄ ака̄синти аттхо.

йан̃хи тена па̄рамита̄парибха̄ванасамиддха̄хи на̄на̄сама̄паттивиха̄рапарипӯрита̄хи сӣладит̣т̣хисампада̄хи сусан̇кхатасанта̄не маха̄карун̣а̄дхива̄се маха̄сатте арийӯпава̄дакаммам̣ абхисапасан̇кха̄там̣ пхарусавачанам̣ пайуттам̣, там̣ маха̄саттасса кхеттависесабха̄вато тасса ча аджджха̄сайапхарусата̄йа дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ хутва̄ саче со маха̄саттам̣ на кхама̄песи, саттаме дивасе випаччанасабха̄вам̣ джа̄там̣, кхама̄пите пана маха̄сатте пайогасампаттипат̣иба̄хитатта̄ авипа̄кадхамматам̣ а̄паджджи ахосикаммабха̄вато. айан̃хи арийӯпава̄дапа̄пасса дит̣т̣хадхаммаведанӣйасса ча дхаммата̄. таттха йам̣ саттаме дивасе бодхисаттена сӯрийуггамананива̄ран̣ам̣ катам̣, айаметтха йоготи адхиппето упа̄йо. тена хи убба̄л̣ха̄ манусса̄ бодхисаттасса сантике та̄пасам̣ а̄нетва̄ кхама̄песум̣. сопи ча маха̄саттасса гун̣е джа̄нитва̄ тасмим̣ читтам̣ паса̄десӣти ведитаббам̣. йам̣ панасса маттхаке маттика̄пин̣д̣асса т̣хапанам̣, тасса ча саттадха̄ пха̄ланам̣ катам̣, там̣ манусса̄нам̣ читта̄нураккхан̣аттхам̣, ан̃н̃атха̄ хи име паббаджита̄пи сама̄на̄ читтасса васе ваттанти, на пана читтам̣ аттано васе ватта̄пентӣти маха̄саттампи тена садисам̣ катва̄ ган̣хеййум̣. тадасса несам̣ дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄ти.

65. ида̄ни йадаттхам̣ тада̄ тасмим̣ та̄пасе читтам̣ адӯсетва̄ супарисуддхам̣ сӣламева раккхитам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘анураккхим̣ мама сӣла’’нти оса̄нага̄тхама̄ха. там̣ хет̣т̣ха̄ вуттаттхамева.

тада̄ ман̣д̣абйо удено, ма̄тан̇го локана̄тхо.

идха̄пи сесапа̄рамийо ниддха̄ретабба̄. татха̄ нихӣнаджа̄тикасса сато йатха̄дхиппа̄йам̣ дит̣т̣хаман̇галика̄йа ма̄наниггахо, паббаджитва̄ ‘‘дит̣т̣хаман̇галика̄йа авассайо бхависса̄мӣ’’ти уппанначитто аран̃н̃ам̣ гантва̄ паббаджитва̄ саттадивасаббхантарейева йатха̄дхиппа̄йам̣ джха̄на̄бхин̃н̃а̄ниббаттанам̣, тато а̄гантва̄ дит̣т̣хаман̇галика̄йа ла̄бхаггайасаггаппаттийа̄ упа̄йасампа̄данам̣, ман̣д̣абйакума̄расса ма̄наниггахо, джа̄тимантата̄пасасса ма̄наниггахо, тасса ча аджа̄нантассева бха̄вино джӣвитантара̄йасса апанайанам̣, маха̄пара̄дхасса̄пи тасса акуджджхитва̄ аттано сӣла̄нураккхан̣ам̣, аччхарийаббхутапа̄т̣иха̄рийакаран̣анти евама̄дайо маха̄саттасса гун̣а̄нубха̄ва̄ вибха̄ветабба̄.

ма̄тан̇гачарийа̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.