2. бхӯридаттачарийа̄ван̣н̣ана̄
11. дутийе бхӯридаттоти бхӯрисамадатто. даттоти хи тада̄ бодхисаттасса ма̄та̄питӯхи катам̣ на̄мам̣. йасма̄ панесо на̄габхаване вирӯпаккхамаха̄ра̄джабхаване та̄ватим̣сабхаване ча уппанне пан̃хе саммадева виниччхина̄ти, екадивасан̃ча вирӯпаккхамаха̄ра̄дже на̄гапариса̄йа саддхим̣ тидасапурам̣ гантва̄ саккам̣ парива̄ретва̄ нисинне дева̄намантаре пан̃хо самут̣т̣ха̄си. там̣ кочи катхетум̣ на̄саккхи. саккена пана анун̃н̃а̄то паллан̇каварагато хутва̄ маха̄саттова катхеси. атха нам̣ девара̄джа̄ диббагандхапуппхехи пӯджетва̄ ‘‘датта, твам̣ патхависама̄йа випула̄йа пан̃н̃а̄йа саманна̄гато ито пат̣т̣ха̄йа бхӯридатто на̄ма̄’’ти а̄ха. бхӯрӣти хи патхавийа̄ на̄мам̣, тасма̄ бхӯрисамата̄йа бхӯте аттхе раматӣти ча бхӯрисан̇кха̄та̄йа махатийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гататта̄ маха̄сатто ‘‘бхӯридатто’’ти пан̃н̃а̄йиттха. махатийа̄ пана на̄гиддхийа̄ саманна̄гататта̄ махиддхико ча̄ти.
атӣте хи имасмим̣йева каппе ба̄ра̄н̣асиран̃н̃о путто питара̄ рат̣т̣хато пабба̄джито ване васанто ан̃н̃атара̄йа на̄гама̄н̣авика̄йа сам̣ва̄сам̣ каппеси. тесам̣ сам̣ва̄саманва̄йа две да̄рака̄ джа̄йим̣су – путто ча дхӣта̄ ча. путтасса ‘‘са̄гарабрахмадатто’’ти на̄мам̣ карим̣су дхӣта̄йа ‘‘самуддаджа̄’’ти. со апарабха̄ге питу аччайена ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ раджджам̣ ка̄реси. атха дхатарат̣т̣хо на̄ма на̄гара̄джа̄ пан̃чайоджанасатике на̄габхаване на̄гараджджам̣ ка̄ренто там̣ абхӯтава̄дикена читтачӯл̣ена на̄ма каччхапена ‘‘ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ аттано дхӣтарам̣ туйхам̣ да̄тука̄мо, са̄ кхо пана ра̄джадхӣта̄ самуддаджа̄ на̄ма абхирӯпа̄ дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ ча̄’’ти катхитам̣ сутва̄ дхатарат̣т̣хо чатта̄ро на̄гама̄н̣аваке песетва̄ там̣ да̄тум̣ аниччхантам̣ на̄гавибхим̣сика̄йа бхим̣са̄петва̄ ‘‘даммӣ’’ти вутте махантам̣ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ песетва̄ махатийа̄ на̄гиддхийа̄ махантена парива̄рена тасса дхӣтарам̣ на̄габхаванам̣ нетва̄ аггамахесит̣т̣ха̄не т̣хапеси.
са̄ апарабха̄ге дхатарат̣т̣хам̣ пат̣ичча судассано, датто, субхого, арит̣т̣хоти чатта̄ро путте пат̣илабхи. тесу датто бодхисатто, со пуббе вуттанайенева саккена тут̣т̣хачиттена ‘‘бхӯридатто’’ти гахитана̄матта̄ ‘‘бхӯридатто’’твева пан̃н̃а̄йиттха. атха несам̣ пита̄ йоджанасатикам̣ йоджанасатикам̣ раджджам̣ бха̄джетва̄ ада̄си. маханто йасо ахоси. сол̣асасол̣асана̄гакан̃н̃а̄сахасса̄ни парива̄райим̣су. питупи екайоджанасатамева раджджам̣ ахоси. тайо путта̄ ма̄се ма̄се ма̄та̄питаро пасситум̣ а̄гаччханти, бодхисатто пана анваддхама̄сам̣ а̄гаччхати.
со екадивасам̣ вирӯпаккхамаха̄ра̄джена саддхим̣ саккасса упат̣т̣ха̄нам̣ гато веджайантапа̄са̄дам̣ судхаммадевасабхам̣ па̄риччхаттакаковил̣а̄рам̣ пан̣д̣укамбаласила̄санам̣ деваччхара̄парива̄рам̣ атиманохарам̣ саккасампаттим̣ дисва̄ ‘‘еттакаматтампи на̄гаттабха̄ве т̣хитасса дуллабхам̣, куто самма̄самбодхӣ’’ти на̄гаттабха̄вам̣ джигуччхитва̄ ‘‘на̄габхаванам̣ гантва̄ упосатхава̄сам̣ васитва̄ сӣламева пагган̣хисса̄ми, там̣ бодхипарипа̄чанам̣ хоти, имасмим̣ девалоке уппаттика̄ран̣ам̣ бхависсатӣ’’ти чинтетва̄ на̄габхаванам̣ гантва̄ ма̄та̄питаро а̄ха – ‘‘аммата̄та̄, ахам̣ упосатхакаммам̣ карисса̄мӣ’’ти. техи ‘‘идхева упосатхам̣ упаваса̄хи, бахигата̄нам̣ на̄га̄нам̣ махантам̣ бхайа’’нти вутте екава̄рам̣ татха̄ катва̄ на̄гакан̃н̃а̄хи упаддуто пунава̄ре ма̄та̄питӯнам̣ ана̄рочетва̄ аттано бхарийам̣ а̄мантетва̄ ‘‘бхадде, ахам̣ мануссалокам̣ гантва̄ йамуна̄тӣре маха̄нигродхаруккхо аттхи тасса авидӯре ваммикаматтхаке бхоге а̄бхуджитва̄ чатуран̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ адхит̣т̣ха̄йа нипаджджитва̄ ‘‘упосатхакаммам̣ карисса̄мӣ’’ти на̄габхаванато никкхамитва̄ татха̄ кароти. тена вуттам̣ ‘‘вирӯпаккхена маха̄ран̃н̃а̄, девалокамаган̃чхаха’’нтиа̄ди.
таттха вирӯпаккхена маха̄ран̃н̃а̄ти вирӯпаккхена на̄ма на̄га̄дхипатимаха̄ра̄джена. девалоканти та̄ватим̣садевалокам̣. аган̃чхаханти аган̃чхим̣, упасан̇камим̣ ахам̣.
12. таттха̄ти тасмим̣ девалоке. пассим̣ тва̄ханти аддаккхим̣ ахам̣ ту-саддо нипа̄таматто. екантам̣ сукхасамаппитети екантам̣ аччантамева сукхена саман̇гӣбхӯте. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘санти, бхиккхаве, чха пхасса̄йатаника̄ на̄ма сагга̄. йа̄ван̃чидам̣, бхиккхаве, на сукарам̣ аккха̄нена па̄пун̣итум̣ йа̄ва сукха̄ сагга̄’’ти (ма. ни. 3.255) ча. там̣саггагаманаттха̄йа̄ти тасмим̣ саггасмим̣ уппаттивасена гаманаттха̄йа. сӣлаббатанти сӣласан̇кха̄там̣ ватам̣. атха ва̄ сӣлаббатанти упосатхасӣлан̃чева ‘‘мама чаммам̣ чамматтхика̄ харантӯ’’тиа̄дина̄ аттано сарӣра̄вайавапаричча̄гасама̄дийанасан̇кха̄там̣ ватан̃ча.
13. сарӣракиччанти мукхадхована̄дисарӣрапат̣иджагганам̣. бхутва̄ йа̄панаматтаканти индрийа̄ни ниббисевана̄ни ка̄тум̣ сарӣрат̣т̣хитиматтакам̣ а̄ха̄рам̣ а̄харитва̄. чатуро ан̇гети чатта̄ри ан̇га̄ни. адхит̣т̣ха̄йа̄ти адхит̣т̣хахитва̄. семӣти сайа̄ми.
14. чхавийа̄тиа̄ди тесам̣ чатуннам̣ ан̇га̄нам̣ дассанам̣. таттха ча чхавичамма̄нам̣ виссаджджанам̣ екам̣ ан̇гам̣, сеса̄ни екекамева, мам̣саггахан̣енева четтха рудхирампи сан̇гахитанти дат̣т̣хаббам̣. етена̄ти етехи. хара̄ту соти йасса етехи чхавиа̄дӣхи каран̣ӣйам̣ аттхи, тасса майа̄ диннамеветам̣. саббам̣ со харатӯти аттано аттабха̄ве анапеккхапава̄ран̣ам̣ пава̄рети.
евам̣ маха̄саттасса имина̄ нийа̄менева анваддхама̄сам̣ упосатхакаммам̣ каронтасса дӣгхо аддха̄ вӣтиватто. евам̣ гаччханте ка̄ле екадивасам̣ ан̃н̃атаро неса̄дабра̄хман̣о сомадаттена на̄ма аттано путтена саха там̣ т̣ха̄нам̣ патва̄ арун̣уггаманасамайе на̄гакан̃н̃а̄хи парива̄рийама̄нам̣ маха̄саттам̣ дисва̄ тасса сантикам̣ агама̄си. та̄вадева на̄гакан̃н̃а̄йо патхавийам̣ нимуджджитва̄ на̄габхаванамева гата̄. бра̄хман̣о маха̄саттам̣ пуччхи – ‘‘ко ну кхо твам̣, ма̄риса, дево ва̄ йаккхо ва̄ на̄го ва̄’’ти? бодхисатто йатха̄бхӯтам̣ атта̄нам̣ а̄ви катва̄ сача̄йам̣ ито гаччхеййа, идха ме ва̄сам̣ маха̄джанасса па̄кат̣ам̣ кареййа, тена ме упосатхава̄сасса антара̄йопи сийа̄. йам̣нӯна̄хам̣ ито имам̣ на̄габхаванам̣ нетва̄ махатийа̄ сампаттийа̄ йоджеййам̣. ева̄йам̣ таттхева абхирамиссати, тена ме упосатхакаммам̣ аддханийам̣ сийа̄ти. атха нам̣ а̄ха – ‘‘бра̄хман̣а, махантам̣ те йасам̣ дасса̄ми, раман̣ӣйам̣ на̄габхаванам̣, ехи таттха гаччха̄ма̄’’ти. са̄ми, путто ме аттхи, тасмим̣ а̄гаччханте а̄гамисса̄мӣти. гаччха, бра̄хман̣а, путтам̣ а̄нехӣти. бра̄хман̣о гантва̄ путтасса таматтхам̣ а̄рочетва̄ там̣ а̄неси. маха̄сатто те убхопи а̄да̄йа аттано а̄нубха̄вена на̄габхаванам̣ а̄неси. тесам̣ таттха диббо аттабха̄во па̄тубхави. атха тесам̣ маха̄сатто диббасампаттим̣ датва̄ чатта̄ри чатта̄ри на̄гакан̃н̃а̄сата̄ни ада̄си. те махатим̣ сампаттим̣ анубхавим̣су.
бодхисаттопи аппаматто упосатхакаммам̣ кароти. анваддхама̄сам̣ ма̄та̄питӯнам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ дхаммакатхам̣ катхетва̄ тато ча бра̄хман̣асса сантикам̣ гантва̄ а̄рогйам̣ пуччхитва̄ ‘‘йена те аттхо, там̣ вадеййа̄сӣ’’ти а̄пуччхитва̄ ‘‘ануккан̣т̣хама̄но абхирама̄’’ти ватва̄ сомадаттенапи саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ аттано нивесанам̣ гаччхати. бра̄хман̣о сам̣ваччхарам̣ таттха васитва̄ мандапун̃н̃ата̄йа уккан̣т̣хитва̄ аниччхама̄нампи путтам̣ гахетва̄ бодхисаттам̣ а̄пуччхитва̄ тена дӣйама̄нам̣ бахум̣ дханам̣ саббака̄мададам̣ ман̣иратанампи алаккхиката̄йа аггахетва̄ ‘‘мануссалокам̣ гантва̄ паббаджисса̄мӣ’’ти а̄ха. маха̄сатто на̄гама̄н̣аваке а̄н̣а̄петва̄ там̣ сапуттакам̣ мануссалокам̣ па̄песи. те убхопи дибба̄бхаран̣а̄ни диббаваттха̄ни ча омун̃читва̄ нха̄йитум̣ екам̣ поккхаран̣им̣ отарим̣су, тасмим̣ кхан̣е та̄ни антарадха̄йитва̄ на̄габхаванамева агамам̣су. атха пат̣хаманиваттхака̄са̄вапилотика̄ва сарӣре пат̣имун̃чи, дханусарасаттийо гахетва̄ аран̃н̃ам̣ гантва̄ миге вадхитва̄ пуриманийа̄менева джӣвикам̣ каппесум̣.
тена ча самайена ан̃н̃атаро та̄пасо супан̣н̣ара̄джато ладдхам̣ алампа̄йанамантам̣ тасса ануччхавика̄ни осадха̄ни мантӯпача̄ран̃ча атта̄нам̣ упат̣т̣хахантасса ан̃н̃атарасса бра̄хман̣асса ада̄си. со ‘‘ладдхо ме джӣвикӯпа̄йо’’ти катипа̄хам̣ васитва̄ та̄пасам̣ а̄пуччхитва̄ паккаманто анупуббена йамуна̄тӣрам̣ патва̄ там̣ мантам̣ саджджха̄йанто маха̄маггена гаччхати. тада̄ бодхисаттасса бхаванато тасса парича̄рика̄ на̄гама̄н̣авика̄ там̣ саббака̄мададам̣ ман̣иратанам̣ а̄да̄йа йамуна̄тӣре ва̄лука̄ра̄симаттхаке т̣хапетва̄ тассобха̄сена раттийам̣ кӣл̣итва̄ арун̣уггамане тасса бра̄хман̣асса мантасаддам̣ сутва̄ ‘‘супан̣н̣о’’ти сан̃н̃а̄йа бхайатаджджита̄ ман̣иратанам̣ аггахетва̄ патхавийам̣ нимуджджитва̄ на̄габхаванам̣ агамам̣су.
бра̄хман̣о там̣ ман̣иратанам̣ а̄да̄йа па̄йа̄си. тасмим̣ кхан̣е со неса̄дабра̄хман̣о путтена саддхим̣ мигавадха̄йа аран̃н̃ам̣ гаччханто тасса хаттхе там̣ ман̣иратанам̣ дисва̄ ‘‘идам̣ бхӯридаттасса саббака̄мададам̣ ман̣иратана’’нти сан̃джа̄нитва̄ там̣ ган̣хитука̄мо тена саддхим̣ алла̄пасалла̄пам̣ катва̄ мантава̄дибха̄вам̣ джа̄нитва̄ евама̄ха – ‘‘саче ме твам̣ имам̣ ман̣иратанам̣ дассаси, ева̄хам̣ те маха̄нубха̄вам̣ на̄гам̣ дассесса̄ми, йам̣ твам̣ гахетва̄ га̄манигамара̄джадха̄нийо чаранто бахудханам̣ лаччхасӣ’’ти. ‘‘тена хи дассетва̄ ган̣ха̄хӣ’’ти вутте там̣ а̄да̄йа бодхисаттам̣ упосатхакаран̣ат̣т̣ха̄не ваммикаматтхаке бхоге а̄бхуджитва̄ нипаннам̣ авидӯре т̣хито хаттхам̣ паса̄ретва̄ дассеси.
маха̄сатто там̣ неса̄дам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ упосатхасса ме антара̄йам̣ кареййа̄ти на̄габхаванам̣ нетва̄ маха̄сампаттийам̣ патит̣т̣ха̄питопи на иччхи. тато апаккамитва̄ сайам̣ гантука̄мо майа̄ дӣйама̄нампи ман̣иратанам̣ ган̣хитум̣ на иччхи. ида̄ни пана ахигун̣д̣икам̣ гахетва̄ а̄гаччхати. сача̄хам̣ имасса миттадуббхино куджджхеййам̣, сӣлам̣ ме кхан̣д̣ам̣ бхависсати. майа̄ кхо пана пат̣хамам̣йева чатуран̇гасаманна̄гато упосатхо адхит̣т̣хито, со йатха̄дхит̣т̣хитова хоту. алампа̄йано мам̣ чхиндату ва̄ ма̄ ва̄, невасса куджджхисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ аккхӣни ниммӣлетва̄ адхит̣т̣ха̄напа̄рамим̣ пуреча̄рикам̣ катва̄ бхогантаре сӣсам̣ паккхипитва̄ ниччалова хутва̄ нипаджджи. неса̄дабра̄хман̣опи ‘‘бхо алампа̄йана, имам̣ на̄гам̣ ган̣ха, ман̣им̣ ме дехӣ’’ти а̄ха. алампа̄йано на̄гам̣ дисва̄ тут̣т̣хо ман̣им̣ кисмин̃чи аган̣етва̄ ‘‘ган̣ха, бра̄хман̣а̄’’ти хаттхе кхипи. со тасса хаттхато бхасситва̄ патхавийам̣ патитаматтова патхавим̣ пависитва̄ на̄габхаванамева гато. неса̄дабра̄хман̣о ман̣иратанато бхӯридаттена саддхим̣ миттабха̄вато ча париха̄йитва̄ ниппаччайова пакканто.
15. алампа̄йанопи маха̄нубха̄вехи осадхехи аттано сарӣрам̣ маккхетва̄ тхокам̣ кха̄дитва̄ кхел̣ам̣ аттано ка̄йасмим̣ парибха̄ветва̄ диббамантам̣ джаппанто бодхисаттам̣ упасан̇камитва̄ нан̇гут̣т̣хе гахетва̄ а̄кад̣д̣хитва̄ сӣсе дал̣хам̣ ган̣ханто мукхамасса виваритва̄ осадхам̣ кха̄дитва̄ мукхе сахакхел̣ам̣ осин̃чи. сучиджа̄тико маха̄сатто сӣлабхедабхайена акуджджхитва̄ аккхӣни на уммӣлеси. атха нам̣ осадхамантабалена нан̇гут̣т̣хе гахетва̄ хет̣т̣ха̄ сӣсам̣ катва̄ сан̃ча̄летва̄ гахитагочарам̣ чхад̣д̣а̄петва̄ бхӯмийам̣ дӣгхасо нипаджджа̄петва̄ масӯракам̣ мадданто вийа хаттхехи паримадди. ат̣т̣хӣни чун̣н̣ийама̄на̄ни вийа ахесум̣.
пуна нан̇гут̣т̣хе гахетва̄ дуссам̣ потхенто вийа потхеси. маха̄сатто еварӯпам̣ дуккхам̣ анубхонтопи нева куджджхиттха. ан̃н̃адаттху аттано сӣламева а̄ваджджеси. ити со маха̄саттам̣ дуббалам̣ катва̄ валлӣхи пел̣ам̣ саджджетва̄ маха̄саттам̣ таттха паккхипи. сарӣрам̣ панасса махантам̣ таттха на пависати. атха нам̣ пан̣хийа̄ кот̣т̣енто павесетва̄ пел̣ам̣ а̄да̄йа екам̣ га̄мам̣ гантва̄ га̄мамаджджхе ота̄ретва̄ ‘‘на̄гасса наччам̣ дат̣т̣хука̄ма̄ а̄гаччхантӯ’’ти саддамака̄си. сакалага̄мава̄сино саннипатим̣су. тасмим̣ кхан̣е алампа̄йано ‘‘никкхама маха̄на̄га̄’’ти а̄ха. маха̄сатто чинтеси – ‘‘аджджа майа̄ парисам̣ тосентена кӣл̣итум̣ ват̣т̣ати, евам̣ алампа̄йано бахудханам̣ лабхитва̄ тут̣т̣хо мам̣ виссаджджессати, йам̣ йам̣ еса мам̣ ка̄рети, там̣ там̣ карисса̄мӣ’’ти.
атха нам̣ со пел̣ато никкхамантам̣ ‘‘маха̄ хохӣ’’ти а̄ха, со маха̄ ахоси. ‘‘кхуддако ват̣т̣о випхан̣о екапхан̣о двипхан̣о йа̄ва сахассапхан̣о уччо нӣчо диссама̄нака̄йо адиссама̄нака̄йо диссама̄наупад̣д̣хака̄йо нӣло пӣто лохито ода̄то ман̃джит̣т̣хо хохи, дхӯмам̣ виссаджджехи, джа̄ласикхам̣ удакан̃ча виссаджджехӣ’’ти вутте тена вуттам̣ там̣ там̣ а̄ка̄рам̣ нимминитва̄ наччам̣ дассеси. там̣ дисва̄ манусса̄ аччхарийаббхутачиттаджа̄та̄ бахум̣ хиран̃н̃асуван̣н̣аваттха̄лан̇ка̄ра̄дим̣ адам̣су. ити тасмим̣ га̄ме сатасахассаматтам̣ лабхи. со кин̃ча̄пи маха̄саттам̣ ган̣ханто ‘‘сахассам̣ лабхитва̄ там̣ виссаджджесса̄мӣ’’ти а̄ха. там̣ пана дханам̣ лабхитва̄ ‘‘га̄макепи та̄ва майа̄ еттакам̣ дханам̣ ладдхам̣, нагаре кира бахудханам̣ лабхисса̄мӣ’’ти дханалобхена на мун̃чи.
со тасмим̣ га̄ме кут̣умбам̣ сан̣т̣хапетва̄ ратанамайам̣ пел̣ам̣ ка̄ретва̄ таттха маха̄саттам̣ паккхипитва̄ сукхайа̄накам̣ а̄руйха махантена парива̄рена га̄манигамара̄джадха̄нӣсу там̣ кӣл̣а̄петва̄ ба̄ра̄н̣асим̣ па̄пун̣и, на̄гара̄джасса мадхула̄джам̣ дети, абаддхасаттун̃ча дети. со гочарам̣ на ган̣хи ависсаджджанабхайена. гочарам̣ аган̣хантампи ча нам̣ чатта̄ро нагарадва̄ре а̄дим̣ катва̄ таттха таттха ма̄саматтам̣ кӣл̣а̄песи. тена вуттам̣ ‘‘сам̣сито акатан̃н̃уна̄’’тиа̄ди.
таттха сам̣ситоти есо на̄го амукасса нигродхаруккхасса самӣпе ваммикаматтхаке сайитоти евам̣ т̣ха̄нам̣ дассетва̄ катхито. акатан̃н̃уна̄ти аттана̄ катам̣ упака̄рам̣ аджа̄нантена миттадуббхина̄ неса̄дабра̄хман̣ена̄ти адхиппа̄йо. алампа̄йаноти алампа̄йанавиджджа̄париджаппанена ‘‘алампа̄йано’’ти евам̣ ладдхана̄мо ахитун̣д̣икабра̄хман̣о. мамаггахӣти мам̣ аггахеси. кӣл̣ети мам̣ тахим̣ тахинти таттха таттха га̄манигамара̄джадха̄нӣсу аттано джӣвикаттхам̣ мам̣ кӣл̣а̄пети.
17. тин̣атопи лахуко мама̄ти аттано джӣвитапаричча̄го тин̣асала̄капаричча̄гатопи лахуко хутва̄ мама упат̣т̣ха̄тӣти аттхо. патхавӣуппатанам̣ вийа̄ти сӣлавӣтиккамо пана чатунахута̄дхикадвийоджанасатасахассабахала̄йа маха̄патхавийа̄ париваттанам̣ вийа татопи там̣ бха̄рийатарам̣ хутва̄ майхам̣ упат̣т̣ха̄тӣти дассети.
18. нирантарам̣ джа̄тисатанти мама джа̄тӣнам̣ анекасатампи анекасата̄супи джа̄тӣсу нирантарамева сӣласса авӣтиккаманахету. мама джӣвитам̣ чаджеййам̣ чаджитум̣ саккоми. нева сӣлам̣ пабхиндеййанти сӣлам̣ пана сама̄диннам̣ екампи нева бхиндеййам̣ на вина̄сеййам̣. чатуддӣпа̄на хетӯти чаккаваттираджджасирийа̄пи ка̄ран̣а̄ти дассети.
19. ида̄ни йадаттхам̣ аттано джӣвитампи париччаджитва̄ тада̄ сӣламева раккхитам̣, та̄йа ча сӣлараккха̄йа татха̄ анаттхака̄ракесу неса̄даалампа̄йанабра̄хман̣есу читтасса ан̃н̃атхаттам̣ на катам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘апи ча̄’’ти оса̄нага̄тхама̄ха. там̣ хет̣т̣ха̄ вуттаттхамева.
евам̣ пана маха̄сатте ахитун̣д̣икахаттхагате тасса ма̄та̄ дуссупинам̣ дисва̄ путтан̃ча таттха апассантӣ сока̄бхибхӯта̄ ахоси. атхасса̄ джет̣т̣хапутто судассано там̣ паваттим̣ сутва̄ субхогам̣ ‘‘химавантам̣ гантва̄ пан̃часу маха̄надӣсу саттасу маха̄саресу бхӯридаттам̣ упадха̄ретва̄ ехӣ’’ти пахин̣и. ка̄н̣а̄рит̣т̣хам̣ ‘‘девалокам̣ гантва̄ саче девата̄хи дхаммам̣ сотука̄ма̄хи бхӯридатто таттха нӣто, тато нам̣ а̄нехӣ’’ти пахин̣и. сайам̣ пана ‘‘мануссалоке гавесисса̄мӣ’’ти та̄пасавесена на̄габхаванато никкхами. аччимукхӣ на̄масса вема̄тика̄ бхагинӣ бодхисатте адхиматтасинеха̄ там̣ анубандхи. там̣ ман̣д̣ӯкаччха̄пим̣ катва̄ джат̣антаре паккхипитва̄ маха̄саттасса упосатхакаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ а̄дим̣ катва̄ саббаттха гавесанто ануккамена ба̄ра̄н̣асим̣ патва̄ ра̄джадва̄рам̣ агама̄си. тада̄ алампа̄йано ра̄джан̇ган̣е маха̄джанасса маджджхе ран̃н̃о бхӯридаттасса кӣл̣ам̣ дассетум̣ пел̣ам̣ виваритва̄ ‘‘ехи маха̄на̄га̄’’ти сан̃н̃амада̄си.
маха̄сатто сӣсам̣ нӣхаритва̄ олокенто джет̣т̣хабха̄тикам̣ дисва̄ пел̣ато никкхамма тадабхимукхо па̄йа̄си. маха̄джано бхӣто пат̣икками. со гантва̄ там̣ абхива̄детва̄ ниваттитва̄ пел̣амева па̄виси. алампа̄йано ‘‘имина̄ айам̣ та̄пасо дат̣т̣хо’’ти сан̃н̃а̄йа ‘‘ма̄ бха̄йи, ма̄ бха̄йӣ’’ти а̄ха. судассано ‘‘айам̣ на̄го майхам̣ ким̣ кариссати, майа̄ садисо ахитун̣д̣ико на̄ма наттхӣ’’ти тена ва̄даппат̣ива̄дам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ ‘‘твам̣ имам̣ на̄гам̣ гахетва̄ гаджджаси, ахам̣ там̣ има̄йа ман̣д̣ӯкаччха̄пийа̄ иччханто на̄сайисса̄мӣ’’ти бхагиним̣ паккоситва̄ хаттхам̣ паса̄реси. са̄ тасса саддам̣ сутва̄ джат̣антаре нипанна̄ тиккхаттум̣ ман̣д̣ӯкавасситам̣ васситва̄ никкхамитва̄ ам̣сакӯт̣е нисӣдитва̄ уппатитва̄ тасса хаттхатале тӣн̣и висабиндӯни па̄тетва̄ пуна тасса джат̣антарамева па̄виси.
судассано висабиндум̣ дассетва̄ ‘‘идам̣ биндум̣ саче патхавийам̣ па̄тессати, осадхитин̣аванаппатайо саббе нассиссанти. саче а̄ка̄се кхиписсати, саттавасса̄ни дево на вассиссати. саче удаке па̄тессати, йа̄вата̄ таттха удакаджа̄та̄ па̄н̣а̄ саббе мареййу’’нти ватва̄ ра̄джа̄нам̣ саддаха̄петум̣ тайо а̄ва̄т̣е кхан̣а̄петва̄ екам̣ на̄на̄бхесаджджа̄нам̣ пӯреси, дутийам̣ гомайасса, татийам̣ диббосадха̄нан̃чева пӯретва̄ маджджхе а̄ва̄т̣е висабиндум̣ паккхипи. тан̇кхан̣ан̃н̃ева дхӯма̄йитва̄ джа̄ла̄ ут̣т̣хахи. са̄ гантва̄ гомайа̄ва̄т̣ам̣ ган̣хи. татопи джа̄ла̄ ут̣т̣ха̄йа диббосадхапун̣н̣ам̣ гахетва̄ диббосадха̄ни джха̄петва̄ нибба̄йи. алампа̄йанам̣ таттха а̄ва̄т̣асса авидӯре т̣хитам̣ усума̄ пхаритва̄ сарӣраччхавим̣ уппа̄т̣етва̄ гата̄. сетакут̣т̣хӣ ахоси. со бхайатаджджито ‘‘на̄гара̄джа̄нам̣ виссаджджемӣ’’ти тиккхаттум̣ ва̄чам̣ ниччха̄реси. там̣ сутва̄ бодхисатто ратанапел̣а̄йа никкхамитва̄ сабба̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣итам̣ аттабха̄вам̣ ма̄петва̄ девалӣл̣а̄йа т̣хито. судассано ча аччимукхӣ ча татхева ат̣т̣хам̣су.
тато судассано аттано бха̄гинеййабха̄вам̣ ран̃н̃о а̄рочеси. там̣ сутва̄ ра̄джа̄ те а̄лин̇гитва̄ сӣсе чумбитва̄ антепурам̣ нетва̄ махантам̣ сакка̄расамма̄нам̣ катва̄ бхӯридаттена саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ каронто ‘‘та̄та, евам̣ маха̄нубха̄вам̣ там̣ алампа̄йано катхам̣ ган̣хӣ’’ти пуччхи. со саббам̣ виттха̄рена катхетва̄ ‘‘маха̄ра̄джа, ран̃н̃а̄ на̄ма имина̄ нийа̄мена раджджам̣ ка̄ретум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ма̄туласса дхаммам̣ десеси. атха судассано ‘‘ма̄тула, мама ма̄та̄ бхӯридаттам̣ апассантӣ киламати, на сакка̄ амхехи идха папан̃чам̣ ка̄ту’’нти ма̄тулам̣ а̄пуччхитва̄ бхӯридаттааччимукхӣхи саддхим̣ на̄габхаванамева гато.
атха таттха маха̄пурисо гила̄насеййа̄йа нипанно гила̄напуччханаттхам̣ а̄гата̄йа махатийа̄ на̄гапариса̄йа веде ча йан̃н̃е ча бра̄хман̣е ча самбха̄ветва̄ ка̄н̣а̄рит̣т̣хе катхенте там̣ ва̄дам̣ бхиндитва̄ на̄на̄найехи дхаммам̣ десетва̄ сӣласампада̄йа дит̣т̣хисампада̄йа ча патит̣т̣ха̄петва̄ йа̄ваджӣвам̣ сӣла̄ни раккхитва̄ упосатхакаммам̣ катва̄ а̄йупарийоса̄не саггапурам̣ пӯреси.
тада̄ ма̄та̄питаро маха̄ра̄джакула̄ни ахесум̣. неса̄дабра̄хман̣о девадатто, сомадатто а̄нандо, аччимукхӣ уппалаван̣н̣а̄, судассано са̄рипутто, субхого маха̄моггалла̄но, ка̄н̣а̄рит̣т̣хо сунаккхатто, бхӯридатто локана̄тхо.
тасса идха̄пи сесапа̄рамийо хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ниддха̄ретабба̄. идха̄пи йоджанасатике аттано на̄габхаванат̣т̣ха̄не сол̣асахи на̄гакан̃н̃а̄сахассехи читтарӯпам̣ вийа парича̄рийама̄но девалокасампаттисадисе на̄галокиссарийе т̣хитопи иссарийамадам̣ акатва̄ анваддхама̄сам̣ ма̄та̄питуупат̣т̣ха̄нам̣, куле джет̣т̣ха̄пача̄йанам̣, сакала̄йа на̄гапариса̄йа ча̄тумаха̄ра̄джикапариса̄йа та̄ватим̣сапариса̄йа ча самут̣т̣хитапан̃ха̄нам̣ там̣там̣парисамаджджхе кумудана̄лакала̄пам̣ вийа суниситасаттхена аттано пан̃н̃а̄саттхена та̄вадева паччхиндитва̄ тесам̣ читта̄нукӯладхаммадесана̄, вуттаппака̄рам̣ бхогасампаттим̣ паха̄йа аттано сарӣраджӣвитанирапеккхам̣ чатуран̇гасаманна̄гатам̣ упосатха̄дхит̣т̣ха̄нам̣, таттха ча пат̣ин̃н̃а̄йа висам̣ва̄данабхайена ахитун̣д̣икахаттхагаманам̣, тасмин̃ча мукхе висамиссакхел̣апа̄танам̣ нан̇гут̣т̣хе гахетва̄ а̄вин̃чханам̣ кад̣д̣ханам̣ бхӯмийам̣ гхам̣санам̣ мадданам̣ потхананти евама̄дим̣ на̄наппака̄равиппака̄рам̣ каронтепи еварӯпам̣ маха̄дуккхам̣ анубхаватопи куджджхитва̄ олоканаматтена там̣ чха̄рикам̣ ка̄тум̣ саматтхасса̄пи сӣлапа̄рамим̣ а̄ваджджитва̄ сӣлакхан̣д̣анабхайена ӣсакампи читтасса вика̄ра̄бха̄во, дханам̣ лабха̄пемӣти ва̄ тасса читта̄нуваттанам̣, субхогена пуна̄нӣтасса акатан̃н̃уно миттадуббхисса неса̄дабра̄хман̣асса сӣлам̣ анадхит̣т̣хахитва̄пи акуджджханам̣, ка̄н̣а̄рит̣т̣хена катхитам̣ миччха̄ва̄дам̣ бхиндитва̄ анекапарийа̄йена дхаммам̣ бха̄ситва̄ на̄гапариса̄йа сӣлесу самма̄дит̣т̣хийан̃ча патит̣т̣ха̄пананти евама̄дайо бодхисаттасса гун̣а̄нубха̄ва̄ вибха̄ветабба̄. тенетам̣ вуччати – ‘‘евам̣ аччхарийа̄ хете…пе… дхаммасса анудхаммато’’ти.
бхӯридаттачарийа̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.