3. курура̄джачарийа̄ван̣н̣ана̄
20. татийе индапаттхе пуруттамети индапаттхана̄маке курурат̣т̣хасса пураваре уттаманагаре. ра̄джа̄ти дхаммена самена чатӯхи сан̇гахаваттхӯхи парисам̣ ран̃джетӣти ра̄джа̄. кусале дасахупа̄гатоти кусалехи дасахи саманна̄гато, да̄на̄дӣхи дасахи пун̃н̃акирийаваттхӯхи, дасахи кусалакаммапатхехи ва̄ йуттоти аттхо.
21. калин̇гарат̣т̣хависайа̄ти калин̇гарат̣т̣хасан̇кха̄тависайа̄. бра̄хман̣а̄ упаган̃чху манти калин̇гара̄джена уййоджита̄ ат̣т̣ха бра̄хман̣а̄ мам̣ упасан̇камим̣су. упасан̇камитва̄ ча пана а̄йа̄чум̣ мам̣ хаттхина̄ганти хаттхибхӯтам̣ маха̄на̄гам̣ мам̣ а̄йа̄чим̣су. дхан̃н̃анти дхана̄йитаббасирисобхаггаппаттам̣ лаккхан̣асампаннам̣. ман̇галасамматанти та̄йайева лаккхан̣асампаттийа̄ ман̇галам̣ абхивуд̣д̣хика̄ран̣анти абхисамматам̣ джанехи.
22. авут̣т̣хикоти вассарахито. дуббхиккхоти дуллабхабходжано. чха̄тако маха̄ти махатӣ джигхаччха̄ба̄дха̄ ваттатӣти аттхо. дада̄хӣти дехи. нӣланти нӣлаван̣н̣ам̣. ан̃джанасавхайанти ан̃джанасаддена авха̄таббам̣, ан̃джанана̄маканти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – амха̄кам̣ калин̇гарат̣т̣хам̣ авут̣т̣хикам̣, тена ида̄ни маха̄дуббхиккхам̣ таттха махантам̣ чха̄такабхайам̣ уппаннам̣, тасса вӯпасаматтха̄йа имам̣ ан̃джанагирисан̇ка̄сам̣ туйхам̣ ан̃джанана̄макам̣ ман̇галахаттхим̣ дехи, имасмин̃хи таттха нӣте дево вассиссати, тена там̣ саббабхайам̣ вӯпасаммиссатӣти. татра̄йам̣ анупуббикатха̄ –
атӣте курурат̣т̣хе индапаттханагаре бодхисатто курура̄джасса аггамахесийа̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ гахетва̄ анупуббена вин̃н̃утам̣ патто, таккасилам̣ гантва̄ йогавихита̄ни сиппа̄йатана̄ни виджджа̄т̣т̣ха̄на̄ни ча уггахетва̄ пачча̄гато питара̄ упарадждже т̣хапито, апарабха̄ге питу аччайена раджджам̣ патва̄ даса ра̄джадхамме акопенто дхаммена раджджам̣ ка̄реси дханан̃джайо на̄ма на̄мена. со чатӯсу нагарадва̄ресу нагарамаджджхе нивесанадва̄рети чха да̄наса̄ла̄йо ка̄ретва̄ девасикам̣ чхасатасахассам̣ дханам̣ виссадждженто сакаладжамбудӣпам̣ уннан̇галам̣ катва̄ да̄нам̣ ада̄си. тасса да̄наджджха̄сайата̄ да̄на̄бхирати сакаладжамбудӣпам̣ паттхари.
тасмим̣ ка̄ле калин̇гарат̣т̣хе дуббхиккхабхайам̣ чха̄такабхайам̣ рогабхайанти тӣн̣и бхайа̄ни уппаджджим̣су. сакаларат̣т̣хава̄сино дантапурам̣ гантва̄ ра̄джабхаванадва̄ре уккут̣т̣химакам̣су ‘‘девам̣ васса̄пехи дева̄’’ти. ра̄джа̄ там̣ сутва̄ ‘‘ким̣ка̄ран̣а̄ ете виравантӣ’’ти амачче пуччхи. амачча̄ ран̃н̃о таматтхам̣ а̄рочесум̣. ра̄джа̄ пора̄н̣акара̄джа̄но деве авассанте ким̣ каронтӣти. ‘‘дево вассатӯ’’ти да̄нам̣ датва̄ упосатхам̣ адхит̣т̣ха̄йа сама̄диннасӣла̄ сиригаббхам̣ пависитва̄ даббасантхаре сатта̄хам̣ нипаджджантӣти. там̣ сутва̄ татха̄ ака̄си. дево на васси, евам̣ ра̄джа̄ ахам̣ майа̄ каттаббакиччам̣ ака̄сим̣, дево на вассати, кинти карома̄ти. дева, индапаттханагаре дханан̃джайасса на̄ма курура̄джасса ман̇галахаттхимхи а̄нӣте дево вассиссатӣти. со ра̄джа̄ балава̄ханасампанно дуппасахо, катхамасса хаттхим̣ а̄несса̄ма̄ти. маха̄ра̄джа, тена саддхим̣ йуддхакиччам̣ наттхи, да̄наджджха̄сайо со ра̄джа̄ да̄на̄бхирато йа̄чито сама̄но алан̇катасӣсампи чхиндитва̄ паса̄дасампанна̄ни аккхӣнипи уппа̄т̣етва̄ сакалараджджампи ниййа̄тетва̄ дадеййа, хаттхимхи ваттаббамева наттхи, авассам̣ йа̄чито сама̄но дассатӣти. ке пана йа̄читум̣ саматтха̄ти? бра̄хман̣а̄, маха̄ра̄джа̄ти. ра̄джа̄ ат̣т̣ха бра̄хман̣е паккоса̄петва̄ сакка̄расамма̄нам̣ катва̄ париббайам̣ датва̄ хаттхийа̄чанаттхам̣ песеси. те саббаттха екараттива̄сена туритагаманам̣ гантва̄ катипа̄хам̣ нагарадва̄ре да̄наса̄ла̄су бхун̃джанта̄ сарӣрам̣ сантаппетва̄ ран̃н̃о да̄наггам̣ а̄гаманапатхе ка̄лам̣ а̄гамайама̄на̄ па̄чӣнадва̄ре ат̣т̣хам̣су.
бодхисаттопи па̄това нха̄та̄нулитто сабба̄лан̇ка̄раппат̣иман̣д̣ито алан̇катаварава̄ран̣акхандхагато махантена ра̄джа̄нубха̄вена да̄наса̄лам̣ гантва̄ отаритва̄ саттат̣т̣хаджана̄нам̣ сахаттхена да̄нам̣ датва̄ ‘‘имина̄ва нӣха̄рена детха̄’’ти ватва̄ хаттхим̣ абхирухитва̄ даккхин̣адва̄рам̣ агама̄си. бра̄хман̣а̄ па̄чӣнадва̄ре а̄раккхасса балавата̄йа ока̄сам̣ алабхитва̄ даккхин̣адва̄рам̣ гантва̄ ра̄джа̄нам̣ а̄гаччхантам̣ уллокайама̄на̄ два̄рато на̄тидӯре уннатат̣т̣ха̄не т̣хита̄ сампаттам̣ ра̄джа̄нам̣ хаттхе уккхипитва̄ джайа̄песум̣. ра̄джа̄ ваджиран̇кусена ва̄ран̣ам̣ ниваттетва̄ тесам̣ сантикам̣ гантва̄ те бра̄хман̣е ‘‘ким̣ иччхатха̄’’ти пуччхи. бра̄хман̣а̄ ‘‘калин̇гарат̣т̣хам̣ дуббхиккхабхайена чха̄такабхайена рогабхайена ча упаддутам̣. со упаддаво имасмим̣ тава ман̇галахаттхимхи нӣте вӯпасаммиссати. тасма̄ имам̣ ан̃джанаван̣н̣ам̣ на̄гам̣ амха̄кам̣ дехӣ’’ти а̄хам̣су. таматтхам̣ пака̄сенто саттха̄ а̄ха ‘‘калин̇гарат̣т̣хависайа̄…пе… ан̃джанасавхайа’’нти. тассаттхо вутто ева.
атха бодхисатто ‘‘на метам̣ патирӯпам̣, йам̣ ме йа̄чака̄нам̣ маноратхавигха̄то сийа̄, майхан̃ча сама̄да̄набхедо сийа̄’’ти хаттхиккхандхато отаритва̄ ‘‘саче аналан̇катат̣т̣ха̄нам̣ аттхи, алан̇каритва̄ дасса̄мӣ’’ти самантато олокетва̄ аналан̇катат̣т̣ха̄нам̣ адисва̄ сон̣д̣а̄йа нам̣ гахетва̄ бра̄хман̣а̄нам̣ хаттхесу т̣хапетва̄ ратанабхин̇га̄рена пуппхагандхава̄ситам̣ удакам̣ па̄тетва̄ ада̄си. тена вуттам̣ –
23. ‘‘на ме йа̄чакамануппатте, пат̣иккхепо ануччхаво;
ма̄ ме бхиджджи сама̄да̄нам̣, дасса̄ми випулам̣ гаджам̣.
24. ‘‘на̄гам̣ гахетва̄ сон̣д̣а̄йа, бхин̇га̄ре ратана̄майе;
джалам̣ хаттхе а̄киритва̄, бра̄хман̣а̄нам̣ адам̣ гаджа’’нти.
таттха йа̄чакамануппаттети йа̄чаке ануппатте. ануччхавоти ануччхавико патирӯпо. ма̄ ме бхиджджи сама̄да̄нанти саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣аттха̄йа саббасса йа̄чакасса саббам̣ анаваджджам̣ иччхитам̣ даданто да̄напа̄рамим̣ пӯресса̄мӣти йам̣ майхам̣ сама̄да̄нам̣, там̣ ма̄ бхиджджи. тасма̄ дасса̄ми випулам̣ гаджанти махантам̣ имам̣ ман̇галахаттхим̣ дасса̄мӣти. аданти ада̄сим̣.
25. тасмим̣ пана хаттхимхи динне амачча̄ бодхисаттам̣ етадавочум̣ – ‘‘касма̄, маха̄ра̄джа, ман̇галахаттхим̣ дадаттха, нану ан̃н̃о хаттхӣ да̄таббо, ран̃н̃а̄ на̄ма еварӯпо опавайхо ман̇галахаттхӣ иссарийам̣ абхивиджайан̃ча а̄кан̇кхантена на да̄таббо’’ти. маха̄сатто йам̣ мам̣ йа̄чака̄ йа̄чанти, тадева майа̄ да̄таббам̣, саче пана мам̣ раджджам̣ йа̄чеййум̣, раджджампи тесам̣ дадеййам̣, майхам̣ раджджатопи джӣвитатопи саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣амева пийатарам̣, тасма̄ там̣ хаттхим̣ ада̄синти а̄ха. тена вуттам̣ ‘‘тасса на̄ге падиннамхӣ’’тиа̄ди. таттха тасса̄ти тасса тена, тасмим̣ на̄ге хаттхимхи динне.
26. ман̇галасампаннанти ман̇галагун̣ехи саманна̄гатам̣. сан̇га̄мавиджайуттаманти сан̇га̄мавиджайа̄ уттамам̣, сан̇га̄мавиджайе ва̄ уттамам̣ падха̄нам̣ паварам̣ на̄гам̣. ким̣ те раджджам̣ кариссатӣти тасмим̣ на̄ге апагате тава раджджам̣ ким̣ кариссати, раджджакиччам̣ на кариссати, раджджампи апагатамева̄ти дассети.
27. раджджампи ме даде саббанти тит̣т̣хату на̄го тираччха̄нагато, идам̣ ме саббам̣ курурат̣т̣хампи йа̄чака̄нам̣ дадеййам̣. сарӣрам̣ даджджаматтаноти раджджепи ва̄ ким̣ ваттаббам̣, аттано сарӣрампи йа̄чака̄нам̣ дадеййам̣, саббопи хи ме аджджхаттикаба̄хиро париггахо локахитаттхамева майа̄ париччатто. йасма̄ саббан̃н̃утам̣ пийам̣ майхам̣ саббан̃н̃ута̄ ча да̄напа̄рамим̣ а̄дим̣ катва̄ саббапа̄рамийо апӯрентена на сакка̄ ладдхум̣, тасма̄ на̄гам̣ ада̄сим̣ аханти дассети.
евампи тасмим̣ на̄ге а̄нӣте калин̇гарат̣т̣хе дево на вассатева. калин̇гара̄джа̄ ‘‘ида̄нипи на вассати, ким̣ ну кхо ка̄ран̣а’’нти пуччхитва̄ ‘‘курура̄джа̄ гарудхамме раккхати, тенасса рат̣т̣хе анваддхама̄сам̣ анудаса̄хам̣ дево вассати, ран̃н̃о гун̣а̄нубха̄во еса, на имасса тираччха̄нагатасса̄’’ти джа̄нитва̄ ‘‘майампи гарудхамме раккхисса̄ма, гаччхатха дханан̃чайакорабйасса сантике те суван̣н̣апат̣т̣е ликха̄петва̄ а̄нетха̄’’ти амачче песеси. гарудхамма̄ вуччанти пан̃ча сӣла̄ни, та̄ни бодхисатто супарисуддха̄ни катва̄ раккхати, йатха̄ ча бодхисатто. евамасса ма̄та̄ аггамахесӣ, канит̣т̣хабха̄та̄ упара̄джа̄, пурохито бра̄хман̣о, раджджугга̄хако амаччо, са̄ратхи сет̣т̣хи, дон̣ама̄пако дова̄рико, нагарасобхинӣ ван̣н̣ада̄сӣти. тена вуттам̣ –
‘‘ра̄джа̄ ма̄та̄ махесӣ ча, упара̄джа̄ пурохито;
раджджугга̄хо са̄ратхӣ сет̣т̣хи, дон̣о дова̄рико татха̄;
ган̣ика̄ те ека̄даса, гарудхамме патит̣т̣хита̄’’ти.
те амачча̄ бодхисаттам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ таматтхам̣ а̄рочесум̣. маха̄сатто ‘‘майхам̣ гарудхамме куккуччам̣ аттхи, ма̄та̄ пана ме сураккхитам̣ раккхати, тасса̄ сантике ган̣хатха̄’’ти ватва̄ техи ‘‘маха̄ра̄джа, куккуччам̣ на̄ма сиккха̄ка̄масса саллекхавуттино хоти, детха но’’ти йа̄чито ‘‘па̄н̣о на хантаббо, адиннам̣ на а̄да̄таббам̣, ка̄месумиччха̄ча̄ро на чаритаббо, муса̄ на бхан̣итаббам̣, маджджам̣ на па̄табба’’нти суван̣н̣апат̣т̣е ликха̄петва̄ ‘‘евам̣ сантепи ма̄ту сантике ган̣хатха̄’’ти а̄ха.
дӯта̄ ра̄джа̄нам̣ вандитва̄ тасса̄ сантикам̣ гантва̄ ‘‘деви, тумхе кира гарудхаммам̣ раккхатха, там̣ но детха̄’’ти вадим̣су. бодхисаттасса ма̄та̄пи татхева аттано куккуччасса аттхибха̄вам̣ ватва̄ва техи йа̄чита̄ ада̄си. татха̄ махесиа̄дайопи. те саббесампи сантике суван̣н̣апат̣т̣е гарудхамме ликха̄петва̄ дантапурам̣ гантва̄ калин̇гаран̃н̃о датва̄ там̣ паваттим̣ а̄рочесум̣. сопи ра̄джа̄ тасмим̣ дхамме ваттама̄но пан̃ча сӣла̄ни пӯреси. тато сакалакалин̇гарат̣т̣хе дево васси. тӣн̣и бхайа̄ни вӯпасанта̄ни. рат̣т̣хам̣ кхемам̣ субхиккхам̣ ахоси. бодхисатто йа̄ваджӣвам̣ да̄на̄дӣни пун̃н̃а̄ни катва̄ сапарисо саггапурам̣ пӯреси.
тада̄ ган̣ика̄дайо уппалаван̣н̣а̄дайо ахесум̣. вуттан̃хетам̣ –
‘‘ган̣ика̄ уппалаван̣н̣а̄, пун̣н̣о дова̄рико тада̄;
раджджугга̄хо ча качча̄но, дон̣ама̄пако ча колито.
‘‘са̄рипутто тада̄ сет̣т̣хи, ануруддхо ча са̄ратхи;
бра̄хман̣о кассапо тхеро, упара̄джа̄нандапан̣д̣ито.
‘‘махесӣ ра̄хулама̄та̄, ма̄йа̄девӣ джанеттика̄;
курура̄джа̄ бодхисатто, евам̣ дха̄ретха джа̄така’’нти. (дха. па. ат̣т̣ха. 2.361 хам̣сагха̄такабхиккхуваттху);
идха̄пи неккхаммапа̄рамиа̄дайо сесадхамма̄ ча вуттанайенева ниддха̄ретабба̄ти.
курура̄джачарийа̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.