2. сан̇кхабра̄хман̣ачарийа̄ван̣н̣ана̄
11-12. дутийасмим̣ пуна̄паранти пуна апарам̣, на кеваламидам̣ акиттичарийамева, атха кхо пуна апарам̣ ан̃н̃ам̣ сан̇кхачарийампи паваккхиссам̣, сун̣охӣти адхиппа̄йо. ито паресупи есева найо. сан̇кхасавхайоти сан̇кхана̄мо. маха̄самуддам̣ таритука̄моти суван̣н̣абхӯмим̣ гантум̣ на̄ва̄йа маха̄самуддам̣ таритука̄мо. упагаччха̄ми пат̣т̣ананти та̄малиттипат̣т̣анам̣ уддисса гаччха̄ми. сайамбхун̃а̄н̣ена паччекабодхийа̄ адхигататта̄ сайамева бхӯтанти сайамбхум̣. килесама̄ра̄дӣсу кеначипи на пара̄джитанти апара̄джитам̣, тин̣н̣ам̣ ма̄ра̄нам̣ маттхакам̣ маддитва̄ т̣хитанти аттхо. татта̄йа кат̣хинабхӯмийа̄ти гхаммасанта̄пена сантатта̄йа саккхарава̄лука̄ничитатта̄ кхара̄йа каккхал̣а̄йа бхӯмийа̄.
13. танти там̣ паччекабуддхам̣. имаматтханти имам̣ ида̄ни ваккхама̄нам̣ ‘‘идам̣ кхетта’’нтиа̄дикам̣ аттхам̣. вичинтайинти тада̄ сан̇кхабра̄хман̣абхӯто чинтесинти саттха̄ вадати. татра̄йам̣ анупуббикатха̄ –
атӣте айам̣ ба̄ра̄н̣асӣ мол̣инӣ на̄ма ахоси. мол̣инӣнагаре брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто сан̇кхо на̄ма бра̄хман̣о хутва̄ ад̣д̣хо махаддхано чатӯсу нагарадва̄ресу нагарамаджджхе аттано нивесанадва̄рети чхасу т̣ха̄несу чха да̄наса̄ла̄йо ка̄ретва̄ девасикам̣ чхасатасахасса̄ни виссадждженто капан̣аддхика̄дӣнам̣ маха̄да̄нам̣ паваттеси. со екадивасам̣ чинтеси – ‘‘ахам̣ гехе дхане кхӣн̣е да̄нам̣ да̄тум̣ на саккхисса̄ми, апариккхӣн̣ейева дхане на̄ва̄йа суван̣н̣абхӯмим̣ гантва̄ дханам̣ а̄харисса̄мӣ’’ти. со на̄вам̣ бхан̣д̣асса пӯра̄петва̄ путтада̄рам̣ а̄мантетва̄ ‘‘йа̄ва̄хам̣ а̄гаччхисса̄ми, та̄ва ме да̄нам̣ анупаччхинданта̄ паваттеййа̄тха̄’’ти ватва̄ да̄сакаммакарапаривуто упа̄ханам̣ а̄руйха чхаттена дха̄рийама̄нена пат̣т̣анага̄ма̄бхимукхо па̄йа̄си.
тасмим̣ кхан̣е гандхама̄дане еко паччекабуддхо сатта̄хам̣ ниродхасама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ ниродхасама̄паттито вут̣т̣ха̄йа локам̣ волокенто там̣ дхана̄харан̣аттхам̣ гаччхантам̣ дисва̄ ‘‘маха̄пурисо дханам̣ а̄харитум̣ гаччхати, бхависсати ну кхо асса маха̄самудде антара̄йо, но’’ти а̄ваджджетва̄ ‘‘бхависсатӣ’’ти н̃атва̄ ‘‘еса мам̣ дисва̄ чхаттан̃ча упа̄ханан̃ча майхам̣ датва̄ упа̄ханада̄наниссандена самудде бхинна̄йа на̄ва̄йа патит̣т̣хам̣ лабхиссати, карисса̄мисса ануггаха’’нти а̄ка̄сена гантва̄ тасса авидӯре отаритва̄ маджджханхикасамайе чан̣д̣ава̄та̄тапена ан̇га̄расантхатасадисам̣ ун̣хава̄лукам̣ мадданто тасса абхимукхам̣ а̄ган̃чхи. со там̣ дисва̄ва хат̣т̣хатут̣т̣хо ‘‘пун̃н̃аккхеттам̣ ме а̄гатам̣, аджджа майа̄ еттха бӣджам̣ ропетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтеси. тена вуттам̣ ‘‘тамахам̣ пат̣ипатхе дисва̄, имаматтхам̣ вичинтайи’’нтиа̄ди.
таттха идам̣ кхеттантиа̄ди чинтита̄ка̄радассанам̣. кхеттанти кхиттам̣ бӣджам̣ махаппхалабха̄вакаран̣ена та̄йатӣти кхеттам̣, пуббан̣н̣а̄паран̣н̣авируханабхӯми. идха пана кхеттам̣ вийа̄ти кхеттам̣, аггадаккхин̣еййо паччекабуддхо. тенева̄ха ‘‘пун̃н̃ака̄масса джантуно’’ти.
14. маха̄гаманти випулапхала̄гамам̣, сассасампаттида̄йаканти аттхо. бӣджам̣ на ропетӣти бӣджам̣ на вапати.
15. кхеттаваруттаманти кхеттаваресупи уттамам̣. сӣла̄дигун̣асампанна̄ хи висесато арийаса̄вака̄ кхеттавара̄, татопи аггабхӯто паччекабуддхо кхеттаваруттамо. ка̄ранти сакка̄рам̣. йади на каромӣти самбандхо. идам̣ вуттам̣ хоти – идамӣдисам̣ ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ лабхитва̄ таттха пӯджа̄сакка̄рам̣ йади на кароми, пун̃н̃ена аттхико на̄ма̄хам̣ на бхавеййанти.
16-17. йатха̄ амаччотиа̄дӣнам̣ двиннам̣ га̄тха̄нам̣ айам̣ сан̇кхепаттхо – йатха̄ на̄ма йо кочи ран̃н̃а̄ мудда̄дхика̄ре т̣хапито лан̃чханадхаро амаччапурисо сена̄пати ва̄ со антепуре джане бахиддха̄ ча балака̄йа̄дӣсу ран̃н̃о йатха̄нусит̣т̣хам̣ на пат̣ипаджджати на тесам̣ дханадхан̃н̃ам̣ дети, там̣ там̣ каттаббам̣ ваттам̣ париха̄пети. со муддито париха̄йати мудда̄дхика̄раладдхавибхавато паридхам̣сати, евамева ахампи пун̃н̃акаммасса рато ладдхаббапун̃н̃апхаласан̇кха̄там̣ пун̃н̃ака̄мо даккхин̣а̄йа випулапхалабха̄вакаран̣ена випулам̣ дисва̄на там̣ даккхин̣ам̣ ул̣а̄рам̣ даккхин̣еййам̣ лабхитва̄ тасса да̄нам̣ йади на дада̄ми пун̃н̃ато а̄йатим̣ пун̃н̃апхалато ча паридхам̣са̄ми. тасма̄ идха майа̄ пун̃н̃ам̣ ка̄таббамева̄ти.
евам̣ пана чинтетва̄ маха̄пурисо дӯратова упа̄хана̄ орохитва̄ вегена упасан̇камитва̄ вандитва̄ ‘‘бханте, майхам̣ ануггахаттха̄йа имам̣ руккхамӯлам̣ упагаччхатха̄’’ти ватва̄ тасмим̣ руккхамӯлам̣ упасан̇каманте таттха ва̄лукам̣ усса̄петва̄ уттара̄сан̇гам̣ пан̃н̃а̄петва̄ паччекабуддхе таттха нисинне вандитва̄ ва̄ситапарисса̄витена удакена тасса па̄де дховитва̄, гандхателена маккхетва̄, аттано упа̄ханам̣ пун̃чхитва̄, гандхателена маккхетва̄, тасса па̄де пат̣имун̃читва̄ ‘‘бханте, имам̣ упа̄ханам̣ а̄руйха, имам̣ чхаттам̣ маттхаке катва̄ гаччхатха̄’’ти чхаттупа̄ханам̣ ада̄си. сописса ануггахаттха̄йа там̣ гахетва̄ паса̄дасам̣вад̣д̣ханаттхам̣ пассантассева веха̄сам̣ уппатитва̄ гандхама̄данам̣ агама̄си. тена вуттам̣ –
18. ‘‘ева̄хам̣ чинтайитва̄на, орохитва̄ упа̄хана̄;
тасса па̄да̄ни вандитва̄, ада̄сим̣ чхаттупа̄хана’’нти.
бодхисатто там̣ дисва̄ ативийа пасанначитто пат̣т̣анам̣ гантва̄ на̄вам̣ абхирухи. атхасса маха̄самуддам̣ тарантасса саттаме дивасе на̄ва̄ виварамада̄си. удакам̣ уссин̃читум̣ на̄саккхим̣су. маха̄джано маран̣абхайабхӣто аттано аттано девата̄ намасситва̄ маха̄виравам̣ вирави. бодхисатто екам̣ упат̣т̣ха̄кам̣ гахетва̄ сакаласарӣрам̣ телена маккхетва̄ саппина̄ саддхим̣ саккхарачун̣н̣а̄ни йа̄вадаттхам̣ кха̄дитва̄ тампи кха̄да̄петва̄ тена саддхим̣ кӯпакайат̣т̣химаттхакам̣ а̄руйха ‘‘има̄йа диса̄йа амха̄кам̣ нагара’’нти дисам̣ ваваттхапетва̄ маччхакаччхапапарипантхато атта̄нам̣ сачча̄дхит̣т̣ха̄нена памоченто тена саддхим̣ усабхаматтат̣т̣ха̄нам̣ атиккамитва̄ патитва̄ самуддам̣ таритум̣ а̄рабхи. маха̄джано пана таттхева вина̄сам̣ па̄пун̣и. тасса тарантассева сатта диваса̄ гата̄. со тасмимпи ка̄ле лон̣одакена мукхам̣ виккха̄летва̄ упосатхико ахосийева.
тада̄ пана ӣдиса̄нам̣ пурисависеса̄нам̣ раккхан̣аттха̄йа чатӯхи локапа̄лехи т̣хапита̄ ман̣имекхала̄ на̄ма девадхӣта̄ аттано иссарийена сатта̄хам̣ памаджджитва̄ саттаме дивасе там̣ дисва̄ ‘‘сача̄йам̣ идха марисса, ативийа га̄райха̄ абхависса’’нти сам̣виггахадайа̄ суван̣н̣апа̄тийа̄ диббабходжанасса пӯретва̄ вегена̄гантва̄ ‘‘бра̄хман̣а, идам̣ диббабходжанам̣ бхун̃джа̄’’ти а̄ха. со там̣ уллокетва̄ ‘‘на̄хам̣ бхун̃джа̄ми, упосатхикомхӣ’’ти пат̣иккхипитва̄ там̣ пуччханто –
‘‘йам̣ твам̣ сукхена̄бхисамеккхасе мам̣, бхун̃джассу бхаттам̣ ити мам̣ вадеси;
пуччха̄ми там̣ на̄ри маха̄нубха̄ве, девӣ нуси твам̣ уда ма̄нусӣ нӯ’’ти. (джа̄. 1.10.42) –
а̄ха. са̄ тасса пат̣ивачанам̣ дентӣ –
‘‘девӣ ахам̣ сан̇кха маха̄нубха̄ва̄, идха̄гата̄ са̄гарава̄римаджджхе;
анукампика̄ но ча падут̣т̣хачитта̄, тавева аттха̄йа идха̄гата̄сми.
‘‘идханнапа̄нам̣ сайана̄санан̃ча, йа̄на̄ни на̄на̄вивидха̄ни сан̇кха;
саббасса тйа̄хам̣ пат̣ипа̄дайа̄ми, йам̣ кин̃чи туйхам̣ манаса̄бхипаттхита’’нти. (джа̄. 1.10.43-44) –
има̄ га̄тха̄ абха̄си. там̣ сутва̄ маха̄сатто ‘‘айам̣ девадхӣта̄ самуддапит̣т̣хе майхам̣ ‘идан̃чидан̃ча даммӣ’ти вадати, йан̃чеса̄ майхам̣ дети, тампи мама пун̃н̃енева, там̣ пана пун̃н̃ам̣ айам̣ девадхӣта̄ джа̄на̄ти ну кхо, уда̄ху на джа̄на̄ти, пуччхисса̄ми та̄ва на’’нти чинтетва̄ пуччханто имам̣ га̄тхама̄ха –
‘‘йам̣ кин̃чи йит̣т̣хан̃ча хутан̃ча майхам̣, саббасса но иссара̄ твам̣ сугатте;
суссон̣и суббхӯру вилаггамаджджхе, кисса ме каммасса айам̣ випа̄ко’’ти. (джа̄. 1.10.45);
таттха йит̣т̣ханти да̄навасена йаджитам̣. хутанти а̄хунапа̄хунавасена диннам̣. саббасса но иссара̄ тванти амха̄кам̣ пун̃н̃акаммасса саббасса твам̣ иссара̄, ‘‘айам̣ имасса випа̄ко, айам̣ имасса̄’’ти бйа̄каритум̣ саматтха̄. суссон̣ӣти сундараджагхане. суббхӯрӯти сундарехи бхамукехи ӯрӯхи ча саманна̄гате. вилаггамаджджхети вилаггатанумаджджхе. кисса мети майа̄ катакаммесу катаракаммасса айам̣ випа̄ко, йена̄хам̣ аппатит̣т̣хе маха̄самудде аджджа патит̣т̣хам̣ лабха̄мӣти.
там̣ сутва̄ девадхӣта̄ ‘‘айам̣ бра̄хман̣о ‘йам̣ аттана̄ кусалакаммам̣ катам̣, там̣ каммам̣ на джа̄на̄тӣ’ти сан̃н̃а̄йа пуччхати ман̃н̃е, катхесса̄ми на’’нти на̄ва̄бхируханадивасе паччекабуддхасса чхаттупа̄ханада̄напун̃н̃амева тасса ка̄ран̣анти катхентӣ –
‘‘гхамме патхе бра̄хман̣а екабхиккхум̣, уггхат̣т̣апа̄дам̣ таситам̣ килантам̣;
пат̣ипа̄дайӣ сан̇кха упа̄хана̄ни, са̄ даккхин̣а̄ ка̄мадуха̄ таваджджа̄’’ти. (джа̄. 1.10.46) –
га̄тхама̄ха.
таттха екабхиккхунти екам̣ паччекабуддхам̣ сандха̄йа̄ха. уггхат̣т̣апа̄данти ун̣хава̄лука̄йа гхат̣т̣апа̄дам̣, виба̄дхитапа̄данти аттхо. таситанти пипа̄ситам̣. пат̣ипа̄дайӣти пат̣ипа̄деси йоджеси. ка̄мадуха̄ти саббака̄мада̄йика̄.
там̣ сутва̄ маха̄сатто ‘‘еварӯпепи на̄ма аппатит̣т̣хе маха̄самудде майа̄ диннам̣ чхаттупа̄ханада̄нам̣ мама саббака̄мададам̣ джа̄там̣ ахо судинна’’нти тут̣т̣хачитто –
‘‘са̄ хоту на̄ва̄ пхалакӯпапанна̄, анавассута̄ еракава̄тайутта̄;
ан̃н̃асса йа̄насса на хеттха бхӯми, аджджева мам̣ мол̣иним̣ па̄пайассӯ’’ти. (джа̄. 1.10.47) –
га̄тхама̄ха.
таттха пхалакӯпапанна̄ти маха̄на̄вата̄йа бахӯхи пхалакехи упета̄. удакаппавесана̄бха̄вена анавассута̄. самма̄ гахетва̄ гаманакава̄тена еракава̄тайутта̄.
девадхӣта̄ тасса вачанам̣ сутва̄ тут̣т̣хахат̣т̣ха̄ дӣгхато ат̣т̣хаусабхам̣ виттха̄рато чатуусабхам̣ гамбхӣрато вӣсатийат̣т̣хикам̣ саттаратанамайам̣ на̄вам̣ ма̄петва̄ кӯпапхийа̄риттайутта̄ни инданӣлараджатасуван̣н̣амайа̄дӣни нимминитва̄ саттаннам̣ ратана̄нам̣ пӯретва̄ бра̄хман̣ам̣ а̄лин̇гетва̄ на̄вам̣ а̄ропеси, упат̣т̣ха̄кам̣ панасса на олокеси. бра̄хман̣о аттана̄ катакалйа̄н̣ато тасса паттим̣ ада̄си, со анумоди. атха девадхӣта̄ тампи а̄лин̇гетва̄ на̄ва̄йа патит̣т̣ха̄петва̄ там̣ на̄вам̣ мол̣инӣнагарам̣ нетва̄ бра̄хман̣асса гхаре дханам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ аттано васанат̣т̣ха̄намева агама̄си. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘са̄ таттха витта̄ сумана̄ патӣта̄, на̄вам̣ сучиттам̣ абхинимминитва̄;
а̄да̄йа сан̇кхам̣ пурисена саддхим̣, упа̄найӣ нагарам̣ са̄дхурамма’’нти. (джа̄. 1.10.48);
маха̄пурисасса хи читтасампаттийа̄ паччекабуддхасса ча ниродхато вут̣т̣хитабха̄вена саттасу четана̄су а̄дичетана̄ дит̣т̣хадхаммаведанӣйа̄ атиул̣а̄рапхала̄ ча джа̄та̄. идампи тасса да̄насса аппаматтапхаланти дат̣т̣хаббам̣. апарима̄н̣апхалан̃хи там̣ да̄нам̣ бодхисамбха̄рабхӯтам̣. тена вуттам̣ –
19. ‘‘тенева̄хам̣ сатагун̣ато, сукхума̄ло сукхедхито;
апи ча да̄нам̣ парипӯренто, евам̣ тасса ада̄саха’’нти.
таттха тена̄ти тато паччекабуддхато, сатагун̣атоти сатагун̣ена ахам̣ тада̄ сан̇кхабхӯто сукхума̄ло, тасма̄ сукхедхито сукхасам̣вад̣д̣хо, апи ча евам̣ сантепи да̄нам̣ парипӯренто, евам̣ майхам̣ да̄напа̄рамӣ парипӯретӯти тасса паччекабуддхасса аттано сарӣрадуккхам̣ анапеккхитва̄ чхаттупа̄ханам̣ ада̄синти аттано да̄наджджха̄сайасса ул̣а̄рабха̄вам̣ саттха̄ паведеси.
бодхисаттопи йа̄ваджӣвам̣ амитадханагехам̣ аджджха̄васанто бхиййосоматта̄йа да̄на̄ни датва̄ сӣла̄ни раккхитва̄ а̄йупарийоса̄не сапарисо деванагарам̣ пӯреси.
тада̄ девадхӣта̄ уппалаван̣н̣а̄ ахоси, пурисо а̄нандаттхеро, локана̄тхо сан̇кхабра̄хман̣о.
тасса сувисуддханиччасӣлаупосатхасӣла̄дивасена сӣлапа̄рамӣ да̄насӣла̄дӣнам̣ пат̣ипаккхато никкхантатта̄ кусаладхаммавасена неккхаммапа̄рамӣ, да̄на̄диниппха̄данаттхам̣ аббхуссаханавасена татха̄ маха̄самуддатаран̣ава̄йа̄мавасена ча вӣрийапа̄рамӣ, тадаттхам̣ адхива̄санакхантивасена кхантипа̄рамӣ, пат̣ин̃н̃а̄нурӯпаппат̣ипаттийа̄ саччапа̄рамӣ, саббаттха ачаласама̄да̄на̄дхит̣т̣ха̄навасена адхит̣т̣ха̄напа̄рамӣ, саббасаттесу хитаджджха̄сайавасена метта̄па̄рамӣ, саттасан̇кха̄ракатавиппака̄ресу маджджхаттабха̄ваппаттийа̄ упеккха̄па̄рамӣ, саббапа̄рамӣнам̣ упака̄ра̄нупака̄ре дхамме джа̄нитва̄ анупака̄ре дхамме паха̄йа упака̄радхаммесу паватта̄панапуречара̄ сахаджа̄та̄ ча упа̄йакосаллабхӯта̄ пан̃н̃а̄ пан̃н̃а̄па̄рамӣти има̄пи па̄рамийо лаббханти.
да̄наджджха̄сайасса пана атиул̣а̄рабха̄вена да̄напа̄рамӣвасена десана̄ паватта̄. йасма̄ четтха даса па̄рамийо лаббханти, тасма̄ хет̣т̣ха̄ вутта̄ маха̄карун̣а̄дайо бодхисаттагун̣а̄ идха̄пи йатха̄рахам̣ ниддха̄ретабба̄. татха̄ аттано бхогасукхам̣ анапеккхитва̄ маха̄карун̣а̄йа ‘‘да̄напа̄рамим̣ пӯресса̄мӣ’’ти да̄насамбха̄расам̣харан̣аттхам̣ самуддатаран̣ам̣, таттха ча самуддапатитассапи упосатха̄дхит̣т̣ха̄нам̣, сӣлакхан̣д̣абхайена девадхӣта̄йапи упагата̄йа а̄ха̄ра̄на̄харан̣анти евама̄дайо маха̄саттасса гун̣а̄ ведитабба̄. ида̄ни ваккхама̄несу сесачаритесу имина̄ва найена гун̣аниддха̄ран̣ам̣ ведитаббам̣. таттха таттха висесаматтамева ваккха̄ма. тенетам̣ вуччати –
‘‘евам̣ аччхарийа̄ хете, аббхута̄ ча махесино…пе…;
пагева̄нукирийа̄ тесам̣, дхаммасса анудхаммато’’ти.
сан̇кхабра̄хман̣ачарийа̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.