10. сасапан̣д̣итачарийа̄ван̣н̣ана̄
125-6. дасаме йада̄ хоми, сасакоти ахам̣, са̄рипутта, бодхипарийесанам̣ чарама̄но йада̄ сасапан̣д̣ито хоми. бодхисатта̄ хи каммавасиппатта̄пи та̄диса̄нам̣ тираччха̄на̄нам̣ анугган̣ханаттхам̣ тираччха̄найонийам̣ ниббаттанти. паванача̄ракоти маха̄ванача̄рӣ. дабба̄дитин̣а̄ни руккхагаччхесу пан̣н̣а̄ни йам̣кин̃чи са̄кам̣ руккхато патитапхала̄ни ча бхаккхо етасса̄ти тин̣апан̣н̣аса̄капхалабхаккхо. парахет̣ханавиваджджитоти парапӣл̣а̄вирахито. суттапото ча̄ти уддапото ча. ахам̣ тада̄ти йада̄хам̣ сасако хоми, тада̄ ете маккат̣а̄дайо тайо саха̄йе овада̄ми.
127. кирийе калйа̄н̣апа̄пакети кусале чева акусале ча камме. па̄па̄нӣти ануса̄сана̄ка̄радассанам̣. таттха па̄па̄ни париваджджетха̄ти па̄н̣а̄типа̄то…пе… миччха̄дит̣т̣хӣти има̄ни па̄па̄ни париваджджетха. калйа̄н̣е абхинивиссатха̄ти да̄нам̣ сӣлам̣…пе… дит̣т̣худжукамманти идам̣ калйа̄н̣ам̣, имасмим̣ калйа̄н̣е аттано ка̄йава̄ча̄читта̄ни абхимукхабха̄вена нивиссатха, имам̣ калйа̄н̣апат̣ипаттим̣ пат̣ипаджджатха̄ти аттхо.
евам̣ маха̄сатто тираччха̄найонийам̣ ниббаттопи н̃а̄н̣асампанната̄йа калйа̄н̣амитто хутва̄ тесам̣ тин̣н̣ам̣ джана̄нам̣ ка̄лена ка̄лам̣ упагата̄нам̣ ова̄давасена дхаммам̣ десеси. те тасса ова̄дам̣ сампат̣иччхитва̄ аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ пависитва̄ васанти. евам̣ ка̄ле гаччханте бодхисатто а̄ка̄сам̣ олокетва̄ чандапа̄рипӯрим̣ дисва̄ ‘‘упосатхакаммам̣ каротха̄’’ти овади. тена̄ха –
128. ‘‘упосатхамхи дивасе, чандам̣ дисва̄на пӯритам̣;
етесам̣ таттха а̄чиккхим̣, дивасо аджджупосатхо.
129. ‘‘да̄на̄ни пат̣ийа̄детха, даккхин̣еййасса да̄таве;
датва̄ да̄нам̣ даккхин̣еййе, упавассатхупосатха’’нти.
таттха чандам̣ дисва̄ на пӯританти джун̣хапаккхача̄туддасийам̣ ӣсакам̣ апарипун̣н̣абха̄вена чандам̣ на парипӯритам̣ дисва̄ тато вибха̄та̄йа раттийа̄ арун̣уггаманавела̄йамева упосатхамхи дивасе паннарасе етесам̣ маккат̣а̄дӣнам̣ майхам̣ саха̄йа̄нам̣ дивасо аджджупосатхо. тасма̄ ‘‘да̄на̄ни пат̣ийа̄детха̄’’тиа̄дина̄ таттха упосатхадивасе пат̣ипаттивидха̄нам̣ а̄чиккхинти йоджетаббам̣. таттха да̄на̄нӣти деййадхамме. пат̣ийа̄детха̄ти йатха̄сатти йатха̄балам̣ саджджетха. да̄тавети да̄тум̣. упавассатха̄ти упосатхакаммам̣ каротха, упосатхасӣла̄ни раккхатха, сӣле патит̣т̣ха̄йа диннада̄нам̣ махаппхалам̣ хоти, тасма̄ йа̄чаке сампатте тумхехи кха̄дитабба̄ха̄рато датва̄ кха̄деййа̄тха̄ти дассети.
те ‘‘са̄дхӯ’’ти бодхисаттасса ова̄дам̣ сираса̄ сампат̣иччхитва̄ упосатхан̇га̄ни адхит̣т̣хахим̣су. тесу уддапото па̄това ‘‘гочарам̣ парийесисса̄мӣ’’ти надӣтӣрам̣ гато. атхеко ба̄л̣исико сатта рохитамаччхе уддхаритва̄ валлийа̄ а̄вун̣итва̄ надӣтӣре ва̄лука̄йа пат̣иччха̄детва̄ маччхе ган̣ханто надийа̄ адхо сотам̣ бхасси. уддо маччхагандхам̣ гха̄йитва̄ ва̄лукам̣ вийӯхитва̄ маччхе дисва̄ нӣхаритва̄ ‘‘аттхи ну кхо етесам̣ са̄мико’’ти тиккхаттум̣ гхосетва̄ са̄микам̣ апассанто валлийам̣ д̣ам̣ситва̄ аттано васанагумбе т̣хапетва̄ ‘‘вела̄йамева кха̄дисса̄мӣ’’ти аттано сӣлам̣ а̄вадждженто нипаджджи. син̇га̄лопи гочарам̣ парийесанто екасса кхеттагопакасса кут̣ийам̣ две мам̣сасӯла̄ни екам̣ годхам̣ екан̃ча дадхива̄ракам̣ дисва̄ ‘‘аттхи ну кхо етесам̣ са̄мико’’ти тиккхаттум̣ гхосетва̄ са̄микам̣ адисва̄ дадхива̄ракасса уггахан̣араджджукам̣ гӣва̄йам̣ павесетва̄ мам̣сасӯле ча годхан̃ча мукхена д̣ам̣ситва̄ аттано васанагумбе т̣хапетва̄ ‘‘вела̄йамева кха̄дисса̄мӣ’’ти аттано сӣлам̣ а̄вадждженто нипаджджи. маккат̣опи ванасан̣д̣ам̣ пависитва̄ амбапин̣д̣ам̣ а̄харитва̄ аттано васанагумбе т̣хапетва̄ ‘‘вела̄йамева кха̄дисса̄мӣ’’ти аттано сӣлам̣ а̄вадждженто нипаджджи. тин̣н̣ампи ‘‘ахо идха нӯна йа̄чако а̄гаччхеййа̄’’ти читтам̣ уппаджджи. тена вуттам̣ –
130. ‘‘те ме са̄дхӯти ватва̄на, йатха̄сатти йатха̄балам̣;
да̄на̄ни пат̣ийа̄детва̄, даккхин̣еййам̣ гавесису’’нти.
бодхисатто пана ‘‘вела̄йамева никкхамитва̄ дабба̄дитин̣а̄ни кха̄дисса̄мӣ’’ти аттано васанагумбейева нисинно чинтеси – ‘‘мама сантикам̣ а̄гата̄нам̣ йа̄чака̄нам̣ тин̣а̄ни кха̄дитум̣ на сакка̄, тилатан̣д̣ула̄дайопи майхам̣ наттхи, саче ме сантикам̣ йа̄чако а̄гамиссати, ахам̣ тин̣ена йа̄пеми, аттано сарӣрамам̣сам̣ дасса̄мӣ’’ти. тена̄ха бхагава̄ –
131. ‘‘ахам̣ нисаджджа чинтесим̣, да̄нам̣ даккхин̣ануччхавам̣;
йадихам̣ лабхе даккхин̣еййам̣, ким̣ ме да̄нам̣ бхависсати.
132. ‘‘на ме аттхи тила̄ мугга̄, ма̄са̄ ва̄ тан̣д̣ула̄ гхатам̣;
ахам̣ тин̣ена йа̄пеми, на сакка̄ тин̣а да̄таве.
133. ‘‘йади кочи ети даккхин̣еййо, бхиккха̄йа мама сантике;
даджджа̄хам̣ сакаматта̄нам̣, на со туччхо гамиссатӣ’’ти.
таттха да̄нам̣ даккхин̣ануччхаванти даккхин̣а̄бха̄вена ануччхавикам̣ да̄нам̣ даккхин̣еййасса да̄таббам̣ деййадхаммам̣ чинтесим̣. йадихам̣ лабхети йади ахам̣ кин̃чи даккхин̣еййам̣ аджджа лабхеййам̣. ким̣ ме да̄нам̣ бхависсатӣти ким̣ мама да̄таббам̣ бхависсати. на сакка̄ тин̣а да̄тавети йади даккхин̣еййасса да̄тум̣ тиламугга̄дикам̣ майхам̣ наттхи, йам̣ пана мама а̄ха̄рабхӯтам̣, там̣ на сакка̄ тин̣ам̣ даккхин̣еййасса да̄тум̣. даджджа̄хам̣ сакаматта̄нанти ким̣ ва̄ майхам̣ ета̄йа деййадхаммачинта̄йа, нану идамева майхам̣ анаваджджам̣ апара̄дхӣната̄йа сулабхам̣ паресан̃ча парибхога̄рахам̣ сарӣрам̣ саче кочи даккхин̣еййо мама сантикам̣ а̄гаччхати, тайидам̣ сакаматта̄нам̣ тасса даджджа̄махам̣. евам̣ санте на со туччхо мама сантикам̣ а̄гато ариттахаттхо хутва̄ гамиссатӣти.
евам̣ маха̄пурисасса йатха̄бхӯтасабха̄вам̣ паривитаккентасса паривитакка̄нубха̄вена саккасса пан̣д̣укамбаласила̄санам̣ ун̣ха̄ка̄рам̣ дассеси. со а̄вадждженто имам̣ ка̄ран̣ам̣ дисва̄ ‘‘сасара̄джам̣ вӣмам̣сисса̄мӣ’’ти пат̣хамам̣ уддасса васанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ бра̄хман̣авесена ат̣т̣ха̄си. тена ‘‘киматтхам̣, бра̄хман̣а, т̣хитосӣ’’ти ча вутте саче кан̃чи а̄ха̄рам̣ лабхеййам̣, упосатхико хутва̄ саман̣адхаммам̣ кареййанти. со ‘‘са̄дхӯти те а̄ха̄рам̣ дасса̄мӣ’’ти а̄ха. тена вуттам̣ –
‘‘сатта ме рохита̄ маччха̄, удака̄ тхаламуббхата̄;
идам̣ бра̄хман̣а ме аттхи, етам̣ бхутва̄ ване васа̄’’ти. (джа̄. 1.4.61);
бра̄хман̣о ‘‘пагева та̄ва хоту, паччха̄ джа̄нисса̄мӣ’’ти татхева син̇га̄ласса маккат̣асса ча сантикам̣ гантва̄ техипи аттано виджджама̄нехи деййадхаммехи нимантито ‘‘пагева та̄ва хоту, паччха̄ джа̄нисса̄мӣ’’ти а̄ха. тена вуттам̣ –
‘‘дусса ме кхеттапа̄ласса, раттибхаттам̣ апа̄бхатам̣;
мам̣сасӯла̄ ча две годха̄, екан̃ча дадхива̄ракам̣;
идам̣ бра̄хман̣а ме аттхи, етам̣ бхутва̄ ване васа̄’’ти.
‘‘амбапаккам̣ дакам̣ сӣтам̣, сӣтаччха̄йа̄ манорама̄;
идам̣ бра̄хман̣а ме аттхи, етам̣ бхутва̄ ване васа̄’’ти. (джа̄. 1.4.62-63);
таттха дусса̄ти амусса. раттибхаттам̣ апа̄бхатанти раттибходжанато апанӣтам̣. мам̣сасӯла̄ ча две годха̄ти ан̇га̄рапакка̄ни две мам̣сасӯла̄ни ека̄ ча годха̄. дадхива̄раканти дадхива̄рако.
134. атха бра̄хман̣о сасапан̣д̣итасса сантикам̣ гато. тена̄пи ‘‘киматтхама̄гатосӣ’’ти вутте татхева̄ха. тена вуттам̣ ‘‘мама сан̇каппаман̃н̃а̄йа̄’’тиа̄ди.
таттха мама сан̇каппаман̃н̃а̄йа̄ти пуббе вуттаппака̄рам̣ паривитаккам̣ джа̄нитва̄. бра̄хман̣аван̣н̣ина̄ти бра̄хман̣арӯпавата̄ аттабха̄вена. а̄сайанти васанагумбам̣.
135-7. сантут̣т̣хоти самам̣ саббабха̄генева тут̣т̣хо. гха̄сахетӯти а̄ха̄рахету. адиннапуббанти йехи кехичи абодхисаттехи адиннапуббам̣. да̄наваранти уттамада̄нам̣. ‘‘аджджа дасса̄ми те аха’’нти ватва̄ тувам̣ сӣлагун̣ӯпето, айуттам̣ те парахет̣хананти там̣ па̄н̣а̄типа̄тато апанетва̄ ида̄ни тасса парибхогайоггам̣ атта̄нам̣ катва̄ да̄тум̣ ‘‘ехи аггим̣ падӣпехӣ’’тиа̄дима̄ха.
таттха ахам̣ пачиссаматта̄нанти тайа̄ кате ан̇га̄рагаббхе ахамева патитва̄ атта̄нам̣ пачиссам̣. паккам̣ твам̣ бхаккхайиссасӣти татха̄ пана паккам̣ твам̣ кха̄диссаси.
138-9. на̄на̄кат̣т̣хе сама̄найӣти со бра̄хман̣авесадха̄рӣ сакко на̄на̄да̄рӯни сама̄ненто вийа ахоси. махантам̣ ака̄си читакам̣, катва̄ ан̇га̄рагаббхаканти вӣтаччикам̣ вигатадхӯмам̣ ан̇га̄рабхаритаббхантарам̣ самантато джалама̄нам̣ мама сарӣрасса нимуджджанаппахонакам̣ тан̇кхан̣ан̃н̃ева махантам̣ читакам̣ ака̄си, сахаса̄ иддхийа̄ абхинимминӣти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘аггим̣ таттха падӣпеси, йатха̄ со кхиппам̣ маха̄бхаве’’ти.
таттха соти со аггиккхандхо сӣгхам̣ маханто йатха̄ бхавеййа, татха̄ падӣпеси. пхот̣етва̄ раджагате гаттети ‘‘саче ломантаресу па̄н̣ака̄ аттхи, те ма̄ марим̣сӯ’’ти пам̣сугате мама гатте тиккхаттум̣ видхунитва̄. екамантам̣ упа̄висинти на та̄ва кат̣т̣ха̄ни а̄дитта̄нӣти тесам̣ а̄дӣпанам̣ удиккханто тхокам̣ екамантам̣ нисӣдим̣.
140. йада̄ маха̄кат̣т̣хапун̃джо, а̄дитто дхамадхама̄йатӣти йада̄ пана со да̄рура̄си самантато а̄дитто ва̄йувегасамуддхат̣а̄нам̣ джа̄ласикха̄нам̣ васена ‘‘дхамадхама̄’’ти евам̣ кароти. тадуппатитва̄ патати, маджджхе джа̄ласикхантарети тада̄ тасмим̣ ка̄ле ‘‘мама сарӣрасса джха̄панасаматтхо айам̣ ан̇га̄рара̄сӣ’’ти чинтетва̄ уппатитва̄ уллан̇гхитва̄ джа̄ласикха̄нам̣ аббхантарабхӯте тасса ан̇га̄рара̄сисса маджджхе падумапун̃дже ра̄джахам̣со вийа памудитачитто сакаласарӣрам̣ да̄намукхе датва̄ патати.
141-2. павит̣т̣хам̣ йасса кассачӣти йатха̄ гхаммака̄ле сӣталам̣ удакам̣ йена кеначи павит̣т̣хам̣ тасса даратхапарил̣а̄хам̣ вӯпасамети, асса̄дам̣ пӣтин̃ча уппа̄дети. татхева джалитам̣ аггинти евам̣ татха̄ паджджалитам̣ ан̇га̄рара̄си тада̄ мама павит̣т̣хасса усумаматтампи на̄хоси. ан̃н̃адаттху да̄напӣтийа̄ саббадаратхапарил̣а̄хавӯпасамо ева ахоси. чирассам̣ вата ме чхавичамма̄дико саббо сарӣра̄вайаво да̄намукхе джухитаббатам̣ упагато абхипаттхито маноратхо маттхакам̣ паттоти. тена вуттам̣ –
143. ‘‘чхавим̣ чаммам̣ мам̣сам̣ нха̄рум̣, ат̣т̣хим̣ хадайабандханам̣;
кевалам̣ сакалам̣ ка̄йам̣, бра̄хман̣асса ада̄саха’’нти.
таттха хадайабандхананти хадайамам̣сапеси. тан̃хи хадайаваттхум̣ бандхитва̄ вийа т̣хитатта̄ ‘‘хадайабандхана’’нти вуттам̣. атха ва̄ хадайабандхананти хадайан̃ча бандханан̃ча, хадайамам̣сан̃чева там̣ бандхитва̄ вийа т̣хитайаканамам̣сан̃ча̄ти аттхо. кевалам̣ сакалам̣ ка̄йанти анавасесам̣ саббам̣ сарӣрам̣.
евам̣ тасмим̣ аггимхи аттано сарӣре ломакӯпаматтампи ун̣хам̣ ка̄тум̣ асакконто бодхисаттопи химагаббхам̣ павит̣т̣хо вийа хутва̄ бра̄хман̣арӯпадхарам̣ саккам̣ евама̄ха – ‘‘бра̄хман̣а, тайа̄ като агги атисӣтало, ким̣ на̄мета’’нти? пан̣д̣ита, на̄хам̣ бра̄хман̣о, саккохамасми, тава вӣмам̣санаттхам̣ а̄гато евамака̄синти. ‘‘сакка, твам̣ та̄ва тит̣т̣хату, сакалопи че локо мам̣ да̄нена вӣмам̣сеййа, нева ме ада̄тука̄матам̣ катхан̃чипи уппа̄деййа пассетха на’’нти бодхисатто сӣхана̄дам̣ нади.
атха нам̣ сакко ‘‘сасапан̣д̣ита, тава гун̣а̄ сакалакаппампи па̄кат̣а̄ хонтӯ’’ти паббатам̣ пӣл̣етва̄ паббатарасам̣ а̄да̄йа чандаман̣д̣але сасалаккхан̣ам̣ а̄ликхитва̄ бодхисаттам̣ тасмим̣ ванасан̣д̣е таттхева ванагумбе тарун̣адаббатин̣апӣт̣хе нипаджджа̄петва̄ аттано девалокамева гато. тепи чатта̄ро пан̣д̣ита̄ самагга̄ саммодама̄на̄ ниччасӣлам̣ упосатхасӣлан̃ча пӯретва̄ йатха̄рахам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ йатха̄каммам̣ гата̄.
тада̄ уддо а̄йасма̄ а̄нандо ахоси, син̇га̄ло маха̄моггалла̄но, маккат̣о са̄рипутто, сасапан̣д̣ито пана локана̄тхо.
тасса идха̄пи сӣла̄дипа̄рамийо хет̣т̣ха̄ вуттанайенева йатха̄рахам̣ ниддха̄ретабба̄. татха̄ сатипи тираччха̄нупапаттийам̣ кусала̄дидхамме кусала̄дито йатха̄бхӯта̄вабодхо, тесу ан̣уматтампи ваджджам̣ бхайато дисва̄ сут̣т̣ху акусалато ораман̣ам̣, саммадева ча кусаладхаммесу аттано патит̣т̣ха̄панам̣, паресан̃ча ‘‘име на̄ма па̄падхамма̄ те евам̣ гахита̄ евам̣ пара̄мат̣т̣ха̄ евам̣гатика̄ бхаванти евам̣абхисампара̄йа̄’’ти а̄дӣнавам̣ дассетва̄ тато вираман̣е нийоджанам̣, идам̣ да̄нам̣ на̄ма, идам̣ сӣлам̣ на̄ма, идам̣ упосатхакаммам̣ на̄ма, еттха патит̣т̣хита̄нам̣ девамануссасампаттийо хаттхагата̄ ева̄тиа̄дина̄ пун̃н̃акаммесу а̄нисам̣сам̣ дассетва̄ патит̣т̣ха̄панам̣, аттано сарӣраджӣвитанирапеккхам̣, паресам̣ сатта̄нам̣ анугган̣ханам̣, ул̣а̄ро ча да̄наджджха̄сайоти евама̄дайо идха бодхисаттасса гун̣а̄нубха̄ва̄ вибха̄ветабба̄. тенетам̣ вуччати – ‘‘евам̣ аччхарийа̄ хете…пе… дхаммасса анудхаммато’’ти.
сасапан̣д̣итачарийа̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
ида̄ни ‘‘акиттибра̄хман̣о’’тиа̄дина̄ йатха̄вутте дасапи чарийа̄висесе уда̄нетва̄ нигамети. таттха ахамева тада̄ а̄сим̣, йо те да̄наваре ада̄ти йо та̄ни уттамада̄на̄ни ада̄си, со акиттибра̄хан̣а̄дико ахамева тада̄ тасмим̣ ка̄ле ахосим̣, на ан̃н̃оти. ити тесу аттабха̄весу сатипи сӣла̄дипа̄рамӣнам̣ йатха̄рахам̣ пӯритабха̄ве аттано пана тада̄ да̄наджджха̄сайасса ативийа ул̣а̄рабха̄вам̣ сандха̄йа да̄напа̄рамивасенева десанам̣ а̄ропеси. ете да̄напариккха̄ра̄, ете да̄насса па̄рамӣти йе име акиттиджа̄така̄дӣсу (джа̄. 1.13.83 а̄дайо) анека̄ка̄равока̄ра̄ майа̄ паваттита̄ деййадхаммапаричча̄га̄ мама сарӣра̄вайавапуттада̄рапаричча̄га̄ парамакот̣ика̄, кин̃ча̄пи те карун̣ӯпа̄йакосаллапариггахитатта̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣амева уддисса паваттитатта̄ да̄насса парамуккам̣сагаманена да̄напа̄рамӣ ева, татха̄пи мама да̄насса параматтхапа̄рамибхӯтасса париккхаран̣атосанта̄насса парибха̄вана̄васена абхисан̇кхаран̣ато ете да̄напариккха̄ра̄ на̄ма. йасса панете париккха̄ра̄, там̣ дассетум̣ ‘‘джӣвитам̣ йа̄чаке датва̄, имам̣ па̄рами пӯрайи’’нти вуттам̣. еттха хи т̣хапетва̄ сасапан̣д̣итачарийам̣ сеса̄су навасу чарийа̄су йатха̄рахам̣ да̄напа̄рамида̄наупапа̄рамийо ведитабба̄, сасапан̣д̣итачарийе (чарийа̄. 1.125 а̄дайо) пана да̄напараматтхапа̄рамӣ. тена вуттам̣ –
‘‘бхиккха̄йа упагатам̣ дисва̄, сакатта̄нам̣ париччаджим̣;
да̄нена ме само наттхи, еса̄ ме да̄напа̄рамӣ’’ти. (чарийа̄. 1.тассудда̄на);
кин̃ча̄пи хи маха̄пурисасса йатха̄вутте акиттибра̄хман̣а̄дика̄ле ан̃н̃асмин̃ча маха̄джанакамаха̄сутасома̄дика̄ле да̄напа̄рамийа̄ пӯритаттабха̄ва̄нам̣ парима̄н̣ам̣ на̄ма наттхи, татха̄пи екантенева сасапан̣д̣итака̄ле да̄напа̄рамийа̄ параматтхапа̄рамибха̄во вибха̄ветабботи.
параматтхадӣпанийа̄ чарийа̄пит̣акасам̣ван̣н̣ана̄йа
дасавидхачарийа̄сан̇гахасса висесато
да̄напа̄рамивибха̄ванасса
пат̣хамаваггасса аттхаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.