1. йасаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
чхаппан̃н̃а̄саме вагге пат̣хама̄пада̄не маха̄самуддам̣ оггайха̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато йасаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто сумедхасса бхагавато ка̄ле маха̄нубха̄во на̄гара̄джа̄ хутва̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ аттано бхаванам̣ нетва̄ маха̄да̄нам̣ паваттеси, бхагавантам̣ махаггхена тичӣварена аччха̄деси, екекан̃ча бхиккхум̣ махаггхенева паччекадуссайугена саббена ча саман̣апариккха̄рена. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле сет̣т̣хипутто хутва̄ маха̄бодхиман̣д̣алам̣ саттахи ратанехи пӯджеси. кассапасса бхагавато ка̄ле са̄сане паббаджитва̄ саман̣адхаммам̣ ака̄си. евам̣ со сугатӣсуйева сам̣саранто амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле ба̄ра̄н̣асийам̣ маха̄вибхавасса сет̣т̣хино путто хутва̄ суджа̄та̄йа бхагавато кхӣрапа̄йа̄сам̣ динна̄йа сет̣т̣хидхӣта̄йа куччхимхи ниббатти, йасо на̄ма на̄мена парамасукхума̄ло. тасса тайо па̄са̄да̄ хонти – еко хемантико, еко гимхико, еко вассикоти. со вассике па̄са̄де вассике чатта̄ро ма̄се ниппурисехи тӯрийехи парича̄райама̄но васати, хет̣т̣ха̄па̄са̄дам̣ на отарати. хемантике па̄са̄де чатта̄ро ма̄се супхуситава̄тапа̄накава̄т̣е таттхева пат̣ивасати. гимхике па̄са̄де бахукава̄т̣ава̄тапа̄наджа̄ла̄хи сампанне таттхева васати. хаттхапа̄да̄нам̣ сукхума̄лата̄йа бхӯмийам̣ нисаджджа̄дикиччам̣ наттхи. симбалитула̄дипун̣н̣асабха̄ве аттхаритва̄ таттха упадха̄на̄ни кичча̄ни кароти. евам̣ девалоке девакума̄ро вийа пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппитасса саман̇гӣбхӯтасса парича̄райама̄насса пат̣икаччева нидда̄ окками, париджанасса̄пи нидда̄ окками, саббараттийо ча телападӣпо джха̄йати. атха кхо йасо кулапутто пат̣икаччева пабуджджхитва̄ аддаса сакам̣ париджанам̣ супантам̣ ан̃н̃исса̄ каччхе вӣн̣ам̣, ан̃н̃исса̄ кан̣т̣хе мудин̇гам̣, ан̃н̃исса̄ каччхе а̄л̣амбарам̣, ан̃н̃ам̣ викесикам̣, виккхел̣икам̣, ан̃н̃а̄ виппалапантийо хаттхапаттам̣ суса̄нам̣ ман̃н̃е, дисва̄насса а̄дӣнаво па̄турахоси, ниббида̄йа читтам̣ сан̣т̣ха̄си. атха кхо йасо кулапутто уда̄нам̣ уда̄неси – ‘‘упаддутам̣ вата бхо, упассат̣т̣хам̣ вата бхо’’ти.
атха кхо йасо кулапутто суван̣н̣апа̄дука̄йо а̄рохитва̄ йена нивесанадва̄рам̣ тенупасан̇ками, аманусса̄ два̄рам̣ виварим̣су – ‘‘ма̄ йасасса кулапуттасса кочи антара̄йамака̄си ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджджа̄йа̄’’ти. атха кхо йасо кулапутто йена нагарадва̄рам̣ тенупасан̇ками, аманусса̄ два̄рам̣ виварим̣су – ‘‘ма̄ йасасса кулапуттасса кочи антара̄йамака̄си ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджджа̄йа̄’’ти. атха кхо йасо кулапутто йена исипатанам̣ мигада̄йо тенупасан̇ками.
тена кхо пана самайена бхагава̄ раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа аджджхока̄се чан̇камати, аддаса̄ кхо бхагава̄ йасам̣ кулапуттам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣, дисва̄на чан̇кама̄ орохитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо йасо кулапутто бхагавато авидӯре уда̄нам̣ уда̄неси – ‘‘упаддутам̣ вата бхо, упассат̣т̣хам̣ вата бхо’’ти. атха кхо бхагава̄ йасам̣ кулапуттам̣ етадавоча – ‘‘идам̣ кхо, йаса, анупаддутам̣, идам̣ анупассат̣т̣хам̣, ехи, йаса, нисӣда, дхаммам̣ те десесса̄мӣ’’ти. атха кхо йасо кулапутто, ‘‘идам̣ кира анупаддутам̣, идам̣ анупассат̣т̣ха’’нти хат̣т̣хо удагго суван̣н̣апа̄дука̄хи орохитва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди, екамантам̣ нисиннасса кхо йасасса кулапуттасса бхагава̄ анупуббим̣ катхам̣ катхеси, сеййатхидам̣, да̄накатхам̣ сӣлакатхам̣ саггакатхам̣ ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавам̣ ока̄рам̣ сам̣килесам̣ неккхамме а̄нисам̣сам̣ пака̄сеси. йада̄ бхагава̄ ан̃н̃а̄си йасам̣ кулапуттам̣ каллачиттам̣ мудучиттам̣ винӣваран̣ачиттам̣ удаггачиттам̣ пасанначиттам̣, атха йа̄ буддха̄нам̣ са̄муккам̣сика̄ дхаммадесана̄, там̣ пака̄сеси дуккхам̣ самудайам̣ ниродхам̣ маггам̣. сеййатха̄пи на̄ма суддхам̣ ваттхам̣ апагатака̄л̣акам̣ саммадева раджанам̣ пат̣игган̣хеййа, евамева йасасса кулапуттасса тасмим̣йева а̄сане вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти.
атха кхо йасасса кулапуттасса ма̄та̄ па̄са̄дам̣ абхирухитва̄ йасам̣ кулапуттам̣ апассантӣ йена сет̣т̣хи гахапати тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ сет̣т̣хим̣ гахапатим̣ етадавоча – ‘‘путто те гахапати йасо на диссатӣ’’ти. атха кхо, сет̣т̣хи гахапати, чатуддиса̄ ассадӯте уййоджетва̄ са̄мам̣йева йена исипатанам̣ мигада̄йо тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо, сет̣т̣хи гахапати, суван̣н̣апа̄дука̄нам̣ никкхепам̣, дисва̄на там̣йева анугама̄си. аддаса̄ кхо бхагава̄ сет̣т̣хим̣ гахапатим̣ дӯратова а̄гаччхантам̣, дисва̄на бхагавато етадахоси – ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ татха̄рӯпам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхареййам̣, йатха̄ сет̣т̣хи гахапати идха нисинно идха нисиннам̣ йасам̣ кулапуттам̣ на пассеййа̄’’ти. атха кхо бхагава̄ татха̄рӯпам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхареси. атха кхо сет̣т̣хи гахапати йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘апи, бханте, бхагава̄ йасам̣ кулапуттам̣ пассеййа̄’’ти. тена хи гахапати нисӣда, аппева на̄ма идха нисинно идха нисиннам̣ йасам̣ кулапуттам̣ пассеййа̄сӣти. атха кхо сет̣т̣хи гахапати ‘‘идхева кира̄хам̣ нисинно идха нисиннам̣ йасам̣ кулапуттам̣ пассисса̄мӣ’’ти хат̣т̣хо удагго бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди, екамантам̣ нисиннасса кхо сет̣т̣хисса гахапатисса бхагава̄ анупуббим̣ катхам̣ катхеси…пе… апараппаччайо аттху са̄сане бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣ бханте, абхиккантам̣ бханте, сеййатха̄пи, бханте, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа ‘чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣ’ти, евамевам̣ бхагавата̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча, упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. сова локе пат̣хамам̣ упа̄сако ахоси тева̄чико.
атха кхо йасасса кулапуттасса питуно дхамме десийама̄не йатха̄дит̣т̣хам̣ йатха̄видитам̣ бхӯмим̣ паччавеккхантасса анупа̄да̄йа а̄йавехи читтам̣ вимуччи. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘йасасса кхо кулапуттасса питуно дхамме десийама̄не йатха̄дит̣т̣хам̣ йатха̄видитам̣ бхӯмим̣ паччавеккхантасса анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуттам̣, абхаббо кхо йасо кулапутто хӣна̄йа̄ваттитва̄ ка̄ме парибхун̃джитум̣, сеййатха̄пи пуббе ага̄рикабхӯто, йам̣нӯна̄хам̣ там̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ пат̣иппассамбхеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ там̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ пат̣иппассамбхеси. аддаса̄ кхо сет̣т̣хи гахапати йасам̣ кулапуттам̣ нисиннам̣, дисва̄на йасам̣ кулапуттам̣ етадавоча – ‘‘ма̄та̄ те та̄та, йаса, паридевасокасама̄панна̄, дехи ма̄туйа̄ джӣвита’’нти. атха кхо йасо кулапутто бхагавантам̣ уллокеси. атха кхо бхагава̄ сет̣т̣хим̣ гахапатим̣ етадавоча – ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, гахапати, йасса секкхена н̃а̄н̣ена секкхена дассанена дхаммо дит̣т̣хо видито сеййатха̄пи тайа̄, тасса йатха̄дит̣т̣хам̣ йатха̄видитам̣ бхӯмим̣ паччавеккхантасса анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуттам̣, бхаббо ну кхо со, гахапати, хӣна̄йа̄ваттитва̄ ка̄ме парибхун̃джитум̣ сеййатха̄пи пуббе ага̄рикабхӯто’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘йасасса кхо, гахапати, кулапуттасса секкхена н̃а̄н̣ена секкхена дассанена дхаммо дит̣т̣хо видито сеййатха̄пи тайа̄, тасса йатха̄дит̣т̣хам̣ йатха̄видитам̣ бхӯмим̣ паччавеккхантасса анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуттам̣, абхаббо кхо, гахапати, йасо кулапутто хӣна̄йа̄ваттитва̄ ка̄ме парибхун̃джитум̣ сеййатха̄пи пуббе ага̄рикабхӯто’’ти. ‘‘ла̄бха̄, бханте, йасасса кулапуттасса, суладдхам̣, бханте, йасасса кулапуттасса, йатха̄ йасасса кулапуттасса анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуттам̣, адхива̄сету ме, бханте бхагава̄, аджджатана̄йа бхаттам̣ йасена кулапуттена паччха̄саман̣ена̄’’ти. ‘‘адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена’’. атха кхо сет̣т̣хи гахапати, бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо йасо кулапутто ачирапакканте сет̣т̣химхи гахапатимхи бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘лабхеййа̄хам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣, лабхеййам̣ упасампада’’нти. ‘‘ехи бхиккхӯ’’ти бхагава̄ авоча – ‘‘сва̄ккха̄то дхаммо, чара брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти, са̄ва тасса а̄йасмато упасампада̄ ахоси.
1. араха̄ пана хутва̄ соманассаджа̄то аттано пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто маха̄самуддам̣ оггайха̄тиа̄дима̄ха. таттха самудданти ан̇гулимудда̄йа сам̣ сут̣т̣ху дассетаббато самуддо, атха ва̄ сам̣ сут̣т̣ху удийати кхобхийати пасодхийати гхосанам̣ каронто а̄лул̣ийатӣти самуддо, маханто ча со самуддо ча̄ти маха̄самуддо, там̣ маха̄самуддам̣. оггайха̄ти аджджхога̄хетва̄ аббхантарам̣ пависитва̄ тасса маха̄самуддасса анто пависитва̄, са̄мйаттхе четам̣ упайогавачананти дат̣т̣хаббам̣. бхаванам̣ ме сума̄питанти еттха бхаванти ниббаттанти нивасанти чатӯхи ирийа̄патхехи ва̄сам̣ каппенти еттха̄ти бхаванам̣, майхам̣ там̣ бхаванам̣ там̣ вима̄нам̣ там̣ па̄са̄дам̣ пан̃чапа̄ка̄ракӯт̣а̄га̄рехи сам̣ сут̣т̣ху ма̄питам̣ нагарам̣, аттано балена сут̣т̣ху ниммитанти аттхо. суниммита̄ поккхаран̣ӣти сумаханта̄ хутва̄ бхӯта̄ ита̄ гата̄ паватта̄ кхан̣ита̄ ката̄ти поккхаран̣ӣ, маччхакаччхапапуппхапулинатиттхамадхуродака̄дӣхи сут̣т̣ху ниббатта̄ ниммита̄ти аттхо. чаккава̄кӯпакӯджита̄ти чаккава̄какуккут̣ахам̣са̄дӣхи кӯджита̄ гхосита̄ на̄дита̄ са̄ поккхаран̣ӣти самбандхо. ито парам̣ надӣванадвипадачатуппадапа̄дапапаккхӣнам̣ ван̣н̣ан̃ча сумедхасса бхагавато дассанан̃ча нимантетва̄ сумедхасса бхагавато да̄наккаман̃ча сувин̃н̃еййамева.
лока̄хутипат̣иггаханти еттха локе а̄хути лока̄хути, ка̄марӯпа̄рӯпасан̇кха̄тасса локасса а̄хутим̣ пӯджа̄сакка̄рам̣ пат̣игган̣ха̄тӣти лока̄хутипат̣иггахам̣, сумедхам̣ бхагавантанти аттхо. сесам̣ бйа̄каран̣ада̄нан̃ча арахаттаппаттапхалан̃ча сувин̃н̃еййамева̄ти.
йасаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.