6. ка̄л̣уда̄йиттхераапада̄наван̣н̣ана̄
чхат̣т̣ха̄пада̄не падумуттаро на̄ма джинотиа̄дикам̣ а̄йасмато ка̄л̣уда̄йиттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббатто вин̃н̃утам̣ патто саттху дхаммадесанам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ кулаппаса̄дака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ таджджам̣ абхинӣха̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. саттха̄пи бйа̄ка̄си. со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто амха̄кам̣ бодхисаттасса ма̄тукуччхийам̣ пат̣исандхиггахан̣адивасе девалокато чавитва̄ капилаваттхусмим̣йева амаччакуле пат̣исандхим̣ ган̣хи. бодхисаттена саха екадивасейева джа̄то, там̣дивасам̣йева нам̣ дукӯлачумбат̣акена нипаджджа̄петва̄ бодхисаттасса упат̣т̣ха̄нам̣ найим̣су. бодхисаттена хи саддхим̣ бодхируккхо, ра̄хулама̄та̄, чатта̄ро нидхӣ, а̄роханийахаттхӣ, кан̣д̣ако, чханно, ка̄л̣уда̄йӣти име сатта екадивасе джа̄татта̄ сахаджа̄та̄ на̄ма ахесум̣. атхасса на̄маггахан̣адивасе сакаланагарасса удаггачиттадивасе джа̄татта̄ уда̄йӣтвева на̄мам̣ карим̣су. тхокам̣ ка̄л̣адха̄тукатта̄ пана ка̄л̣уда̄йӣти пан̃н̃а̄йиттха. со бодхисаттена саддхим̣ кума̄ракӣл̣ам̣ кӣл̣анто вуддхим̣ агама̄си.
апарабха̄ге локана̄тхе маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамитва̄ ануккамена саббан̃н̃утам̣ патва̄ паваттитаварадхаммачакке ра̄джагахам̣ упанисса̄йа вел̣уване вихаранте суддходанамаха̄ра̄джа̄ там̣ паваттим̣ сутва̄ пурисасахассапарива̄рам̣ екам̣ амаччам̣ ‘‘путтам̣ ме идха̄нехӣ’’ти песеси. со саттху дхаммадесана̄вела̄йам̣ саттху сантикам̣ гантва̄ парисапарийанте т̣хито дхаммам̣ сутва̄ сапарива̄ро арахаттам̣ па̄пун̣и. атха не саттха̄ ‘‘етха, бхиккхаво’’ти хаттхам̣ паса̄реси. саббе там̣кхан̣ам̣йева иддхимайапаттачӣварадхара̄ вассасат̣т̣хикаттхера̄ вийа ахесум̣. арахаттаппаттато пат̣т̣ха̄йа арийа̄ на̄ма маджджхатта̄ва хонти, тасма̄ ран̃н̃а̄ песитаса̄санам̣ дасабаласса на̄рочеси. ра̄джа̄ нева гато а̄гаччхати, на са̄санам̣ суййатӣти апарампи амаччам̣ пурисасахассапарива̄рам̣ песеси. тасмимпи татха̄ пат̣ипанне апарампӣти етена найена навапурисасахассапарива̄ре нава амачче песеси. саббе гантва̄ арахаттам̣ патва̄ тун̣хӣбхӯта̄ ахесум̣.
атха ра̄джа̄ чинтеси – ‘‘еттака̄ джана̄ майи синеха̄бха̄вена дасабаласса идха̄гаманаттха̄йа на кин̃чи катхайим̣су, айам̣ кхо пана уда̄йӣ дасабалена самавайо сахапам̣сукӣл̣ико, майи ча синехава̄, имам̣ песесса̄мӣ’’ти. атха там̣ паккоса̄петва̄, ‘‘та̄та, твам̣ пурисасахассапарива̄ро гантва̄ дасабалам̣ идха̄нехӣ’’ти ватва̄ песеси. со пана гаччханто ‘‘сача̄хам̣, дева, паббаджитум̣ лабхисса̄ми, ева̄хам̣ бхагавантам̣ идха̄несса̄мӣ’’ти ватва̄ ран̃н̃а̄ ‘‘паббаджитопи мама путтам̣ дассехӣ’’ти вутто ра̄джагахам̣ гантва̄ саттху дхаммадесана̄вела̄йа парисапарийанте т̣хито дхаммам̣ сутва̄ сапарива̄ро арахаттам̣ патва̄ ехибхиккхубха̄ве патит̣т̣ха̄си. со арахаттам̣ патва̄ – ‘‘на та̄ва̄йам̣ дасабаласса куланагарам̣ гантум̣ ка̄ло, вассанте пана упагате паббатесу ванасан̣д̣есу харитатин̣асан̃чханна̄йа бхӯмийа̄ гаманака̄ло бхависсатӣ’’ти гаманака̄лам̣ а̄гаменто вассанте сампатте саттху куланагарам̣ гантум̣ гаманаван̣н̣ам̣ сам̣ван̣н̣еси. вуттан̃четам̣ тхерага̄тха̄йа (тхерага̄. 527-530) –
‘‘ан̇га̄рино да̄ни дума̄ бхаданте, пхалесино чхаданам̣ виппаха̄йа;
те аччимантова пабха̄сайанти, самайо маха̄вӣра бха̄гӣ раса̄нам̣.
‘‘дума̄ни пхулла̄ни манорама̄ни, самантато саббадиса̄ паванти;
паттам̣ паха̄йа пхалама̄саса̄на̄, ка̄ло ито паккамана̄йа вӣра.
‘‘нева̄тисӣтам̣ на пана̄тиун̣хам̣, сукха̄ уту аддханийа̄ бхаданте;
пассанту там̣ са̄кийа̄ кол̣ийа̄ ча, паччха̄мукхам̣ рохинийам̣ тарантам̣.
‘‘а̄са̄йа касате кхеттам̣, бӣджам̣ а̄са̄йа ваппати;
а̄са̄йа ва̄н̣иджа̄ йанти, самуддам̣ дханаха̄рака̄;
йа̄йа а̄са̄йа тит̣т̣ха̄ми, са̄ ме а̄са̄ самиджджхату.
‘‘на̄тисӣтам̣ на̄тиун̣хам̣, на̄тидуббхиккхачха̄такам̣;
саддала̄ харита̄ бхӯми, еса ка̄ло маха̄муни. (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.225);
‘‘пунаппунан̃чева вапанти бӣджам̣, пунаппунам̣ вассати девара̄джа̄;
пунаппунам̣ кхеттам̣ касанти кассака̄, пунаппунам̣ дхан̃н̃амупети рат̣т̣хам̣.
‘‘пунаппунам̣ йа̄чанака̄ чаранти, пунаппунам̣ да̄напатӣ даданти;
пунаппунам̣ да̄напатӣ дадитва̄, пунаппунам̣ саггамупенти т̣ха̄нам̣.
‘‘вӣро хаве саттайугам̣ пунети; йасмим̣ куле джа̄йати бхӯрипан̃н̃о;
ман̃н̃а̄махам̣ саккати девадево, тайа̄ хи джа̄то муни саччана̄мо.
‘‘суддходано на̄ма пита̄ махесино, буддхасса ма̄та̄ пана ма̄йана̄ма̄;
йа̄ бодхисаттам̣ парихарийа куччхина̄, ка̄йасса бхеда̄ тидивамхи модати.
‘‘са̄ готамӣ ка̄лаката̄ ито чута̄, диббехи ка̄мехи саман̇гибхӯта̄;
са̄ модати ка̄магун̣ехи пан̃чахи, парива̄рита̄ деваган̣ехи техи.
‘‘буддхасса путтомхи асайхаса̄хино, ан̇гӣрасассаппат̣имасса та̄дино;
питупита̄ майхам̣ тувам̣си сакка, дхаммена ме готама аййакосӣ’’ти. (тхерага̄. 531-536);
‘‘амба̄ панаса̄ капит̣т̣ха̄ ча, пуппхапаллавалан̇ката̄;
дхуваппхала̄ни саванти, кхудда̄мадхукакӯпама̄;
севама̄но убхо пассе, гантука̄ло маха̄йасса.
‘‘джамбӯ сумадхура̄ нӣпа̄, мадхуган̣д̣идиваппхала̄;
та̄ убхосу паджджотанти, гантука̄ло маха̄йаса.
‘‘тин̣д̣ука̄ни пийа̄ла̄ни, сон̣н̣аван̣н̣а̄ манорама̄;
кхуддакаппапхала̄ ниччам̣, гантука̄ло маха̄йаса.
‘‘кадалӣ пан̃чамоччи ча, супаккапхалабхӯсита̄;
убхопассесу ламбанти, гантука̄ло маха̄йаса.
‘‘мадхуппхаладхара̄ ниччам̣, мораруккха̄ манорама̄;
кхуддакаппапхала̄ ниччам̣, гантука̄ло маха̄йаса.
‘‘хинта̄лата̄лапантӣ ча, раджатаккхандхова джотаре;
супаккапхаласан̃чханна̄, кхуддакаппа̄ мадхуссава̄;
пхала̄ни та̄ни кха̄данте, гантука̄ло маха̄йаса.
‘‘удумбара̄рун̣а̄ван̣н̣а̄, сада̄сумадхураппхала̄;
убхопассесу ламбанти, гантука̄ло маха̄йаса.
‘‘иттхамбхӯта̄ анека̄ те, на̄на̄пхаладхара̄ дума̄;
убхопассесу ламбанти, гантука̄ло маха̄йаса.
‘‘чампака̄ салал̣а̄ на̄га̄, сугандха̄ ма̄лутерита̄;
супуппхитагга̄ джотанти, сугандхена̄бхипӯджайум̣;
са̄дара̄ вината̄нева, гантука̄ло маха̄йаса.
‘‘пунна̄га̄ гирипунна̄га̄, пуппхита̄ дхаран̣ӣруха̄;
супуппхитагга̄ джотанти, сугандхена̄бхипӯджайум̣;
са̄дара̄ винатуггагга̄, гантука̄ло маха̄йаса.
‘‘асока̄ ковил̣а̄ра̄ ча, соманассакара̄ вара̄;
сугандха̄ кан̣н̣ика̄ бандха̄, раттаван̣н̣ехи бхӯсита̄;
са̄дара̄ винатуггагга̄, самайо те маха̄йаса.
‘‘кан̣н̣ика̄ра̄ пхуллита̄ ниччам̣, сован̣н̣арам̣сиджотака̄;
диббагандха̄ пава̄йанти, диса̄ сабба̄ни собхайам̣;
са̄дара̄ вината̄нева, самайо те маха̄йаса.
‘‘супатта̄ гандхасампанна̄, кетакӣ дханукетакӣ;
сугандха̄ сампава̄йанти, диса̄ сабба̄бхигандхино;
са̄дара̄ пӯджайанта̄ва, самайо те маха̄йаса.
‘‘маллика̄ джа̄тисумана̄, сугандха̄ кхуддамаллика̄;
диса̄ сабба̄ пава̄йанти, убхо магге пасобхайам̣;
са̄дара̄ те паламбанти, самайо те маха̄йаса.
‘‘синдхува̄ра̄ сӣтагандха̄, сугандха̄ ма̄лутерита̄;
диса̄ сабба̄бхипӯджента̄, убхо магге пасобхайам̣;
са̄дара̄ винатуггагга̄, самайо те маха̄йаса.
‘‘сӣха̄ кесарасӣха̄ ча, чатуппаданисевита̄;
аччхамбхӣта̄ сура̄па̄не, мигара̄джа̄ пата̄пино.
‘‘сӣхана̄дена пӯдженти, са̄дара̄ те мига̄бхибхӯ;
маггамхи убхато вӯл̣ха̄, самайо те маха̄йаса.
‘‘бйаггха̄ синдхава̄ накула̄, са̄дхурӯпа̄ бхайа̄нака̄;
а̄ка̄се сампатанта̄ва, ниббхӣта̄ йена кеначи;
техи те са̄дара̄ ната̄, самайо те маха̄йаса.
‘‘тидха̄ пабхинна̄ чхадданта̄, сурӯпа̄ суссара̄ субха̄;
саттаппатит̣т̣хитан̇га̄ те, убхо маггесу кӯджино;
са̄дара̄ ха̄сама̄на̄ва, самайо те маха̄йаса.
‘‘мига̄ вара̄ха̄ пасада̄, читра̄са̄вайава̄ субха̄;
а̄рохапарин̣а̄хена, сурӯпа̄ ан̇гасам̣йута̄;
убхо магге га̄йама̄на̄ва, самайо те маха̄йаса.
‘‘гокан̣н̣а̄ сарабха̄ рурӯ, а̄рохапарин̣а̄хино;
сурӯпа̄ ан̇гасампанна̄, севама̄на̄ва аччхарум̣;
севама̄на̄ техи тада̄, самайо те маха̄йаса.
‘‘дӣпӣ аччха̄ тараччха̄ ча, тудара̄ варун̣а̄ сада̄;
те да̄ни сиккхита̄ саббе, метта̄йа тава та̄дино;
те паччасевака̄ аддха̄, самайо те маха̄йаса.
‘‘саса̄ син̇га̄ла̄ накула̄, каландака̄л̣ака̄ бахӯ;
кастура̄ сӯра̄ гандха̄ те, кевала̄ га̄йама̄на̄ва.
самайо те маха̄йаса;
‘‘майӯра̄ нӣлагӣва̄ те, сусикха̄ субхапаккхика̄;
супин̃чха̄ те суна̄да̄ ча, вел̣урийаман̣исаннибха̄;
на̄дам̣ каронта̄ пӯдженти, ка̄ло те питудассане.
‘‘суван̣н̣ачитрахам̣са̄ ча, джавахам̣са̄ виха̄чара̄;
те саббе а̄сайа̄ чхуддха̄, джинадассанабйа̄ват̣а̄;
мадхурассарена кӯджанти, ка̄ло те питудассане.
‘‘хам̣са̄ кон̃ча̄ сунада̄ те, чаккава̄ка̄ надӣчара̄;
бака̄ бала̄ка̄ ручира̄, джалака̄ка̄ саракуккут̣а̄;
са̄дара̄бхина̄дино ете, ка̄ло те питудассане.
‘‘читра̄ сурӯпа̄ суссара̄, са̄л̣ика̄ суватан̣д̣ика̄;
руккхагга̄ сампатанта̄ те, убхо маггесу кӯджино;
тесу тесу никӯджанти, ка̄ло те питудассане.
‘‘кокила̄ сакала̄ читра̄, сада̄ ман̃джуссара̄ вара̄;
вимха̄пита̄ те джанатам̣, саддхимитта̄дике сура̄;
сарехи пӯджайанта̄ва, ка̄ло те питудассане.
‘‘бхин̇ка̄ курара̄ са̄ра̄, пӯрита̄ ка̄нане сада̄;
нинна̄дайанта̄ паванам̣, ан̃н̃аман̃н̃асаман̇гино;
га̄йама̄на̄ саренева, ка̄ло те питудассане.
‘‘титтира̄ сусара̄ са̄ра̄, сусара̄ ванакуккут̣а̄;
ман̃джуссара̄ ра̄ман̣еййа̄, ка̄ло те питудассане.
‘‘сетава̄лукасан̃чханна̄, супатиттха̄ манорама̄;
мадхуродакасампун̣н̣а̄, сара̄ джотанти те сада̄;
таттха нхатва̄ пивитва̄ ча, самайо те н̃а̄тидассане.
‘‘кумбхӣра̄макара̄кин̣н̣а̄, валайа̄ мун̃джарохита̄;
маччхакаччхапабйа̄виддха̄, сара̄ сӣтодака̄ субха̄;
таттха нхатва̄ пивитва̄ ча, самайо те н̃а̄тидассане.
‘‘нӣлуппаласама̄кин̣н̣а̄, татха̄ раттуппалехи ча;
кумудуппаласам̣кин̣н̣а̄, сара̄ собхантинекадха̄;
таттха сӣталака̄ тойа̄, самайо те н̃а̄тидассане.
‘‘пун̣д̣арӣкехи сан̃чханна̄, падумехи самохата̄;
убхо маггесу собханти, поккхаран̃н̃о тахим̣ тахим̣;
таттходака̄ни нха̄йанти, самайо те н̃а̄тидассане.
‘‘сетапулинасам̣кин̣н̣а̄, супатиттха̄ манорама̄;
сӣтодакамахогхехи, сампун̣н̣а̄ та̄ надӣ субха̄;
убхо маггехи санданти, самайо те н̃а̄тидассане.
‘‘маггасса убхатопассе, га̄манигамасама̄кула̄;
саддха̄ пасанна̄ джаната̄, ратанаттайама̄мака̄;
тесам̣ сампун̣н̣асан̇каппо, самайо те н̃а̄тидассане.
‘‘тесу тесу падесесу, дева̄ ма̄нуссака̄ убхо;
гандхама̄ла̄бхипӯдженти, самайо те н̃а̄тидассане’’ти.
евам̣ тхеро сат̣т̣химатта̄хи га̄тха̄хи саттху гаманаван̣н̣ам̣ сам̣ван̣н̣еси. атха кхо бхагава̄ ‘‘ка̄л̣уда̄йӣ мама гаманам̣ паттхети, пӯресса̄мисса сан̇каппа’’нти таттха гамане бахӯнам̣ висеса̄дхигамам̣ дисва̄ вӣсатисахассакхӣн̣а̄савапаривуто ра̄джагахато атуритача̄рика̄васена вуттаппака̄рапхала̄пхале анубхаванто двипадачатуппада̄дисамӯха̄нам̣ севанапӯджа̄йа пӯджийама̄но вуттаппака̄расугандхапуппхагандхехи гандхийама̄но га̄манигамава̄сӣнам̣ сан̇гахам̣ курума̄но капилаваттхуга̄мимаггам̣ пат̣ипаджджи. тхеро иддхийа̄ капилаваттхум̣ гантва̄ ран̃н̃о пурато а̄ка̄се т̣хито адит̣т̣хапуббам̣ весам̣ дисва̄, ран̃н̃а̄ – ‘‘коси тва’’нти пуччхито ‘‘саче амаччапуттам̣ тайа̄ бхагавато сантике песитам̣ на джа̄на̄си, евам̣ джа̄на̄хӣ’’ти ваданто –
‘‘буддхасса путтомхи асайхаса̄хино, ан̇гӣрасассаппат̣имасса та̄дино;
питупита̄ майхам̣ тувам̣си сакка, дхаммена ме готама аййакосӣ’’ти. (тхерага̄. 536) – га̄тхама̄ха;
таттха буддхасса путтомхӣти саббан̃н̃убуддхасса уре ва̄йа̄маджанита̄хи дхаммадесана̄хи джа̄тата̄йа орасапутто амхи. асайхаса̄хиноти абхисамбодхито пуббе т̣хапетва̄ маха̄бодхисаттам̣ ан̃н̃ехи сахитум̣ асаккун̣еййатта̄ асайхасса сакалабодхисамбха̄расса, маха̄карун̣а̄карасса ча саханато тато парампи ан̃н̃ехи сахитум̣ абхибхавитум̣ асаккун̣еййатта̄ асайха̄нам̣ пан̃чаннам̣ ма̄ра̄нам̣ саханато абхибхаванато а̄сайа̄нусайачарита̄дхимуттиа̄дивибха̄га̄вабодхена йатха̄рахам̣ венеййа̄нам̣ дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикапараматтхехи ануса̄санӣсан̇кха̄тасса ан̃н̃ехи асайхасса буддхакиччасса саханато таттха ва̄ са̄дхука̄рӣбха̄вато асайхаса̄хино. ан̇гӣрасасса̄ти ан̇гӣкатасӣла̄дисампаттикасса. ‘‘ан̇гаман̇гехи ниччхаран̣акаобха̄сасса̄’’ти апаре. кечи пана ‘‘ан̇гӣрасо сиддхаттхоти има̄ни две на̄ма̄ни питара̄йева гахита̄нӣ’’ти ваданти. аппат̣имасса̄ти анупамасса ит̣т̣ха̄дӣсу та̄дилакхан̣асампаттийа̄ та̄дино. питупита̄ майхам̣ тувам̣сӣти арийаджа̄тивасена майхам̣ питу самма̄самбуддхасса локавоха̄равасена твам̣ пита̄ аси. сакка̄ти вам̣сена ра̄джа̄нам̣ а̄лапати. дхаммена̄ти сабха̄вена арийаджа̄тилокийаджа̄тӣхи двиннам̣ джа̄тӣнам̣ сабха̄васамодха̄нена. готама̄ти готтена ра̄джа̄нам̣ а̄лапати. аййакосӣти пита̄махо ахоси. еттха ча ‘‘буддхасса путтомхӣ’’тиа̄дим̣ ваданто тхеро ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄си.
евам̣ пана атта̄нам̣ джа̄на̄петва̄ хат̣т̣хатут̣т̣хена ран̃н̃а̄ маха̄рахе паллан̇ке нисӣда̄петва̄ аттано пат̣ийа̄дитасса на̄наггарасабходжанасса паттам̣ пӯретва̄ патте динне гамана̄ка̄рам̣ дассеси. ‘‘касма̄ гантука̄маттха, бхун̃джатха̄’’ти вутте, саттху сантикам̣ гантва̄ бхун̃джисса̄мӣти. кахам̣ пана саттха̄ти? вӣсатисахассабхиккхупарива̄ро тумха̄кам̣ дассанаттха̄йа маггам̣ пат̣ипанноти. тумхе имам̣ пин̣д̣апа̄там̣ бхун̃джатха, ан̃н̃ам̣ бхагавато харатха. йа̄ва ча мама путто имам̣ нагарам̣ па̄пун̣а̄ти, та̄васса итойева пин̣д̣апа̄там̣ харатха̄ти. тхеро бхаттакиччам̣ катва̄ ран̃н̃о ча париса̄йа ча дхаммам̣ десетва̄ саттху а̄гаманато пуретарамева ра̄джанивесанам̣ ратанаттайагун̣есу абхиппасаннам̣ каронто саббесам̣ пассанта̄нам̣йева саттху а̄харитаббабхаттапун̣н̣ам̣ паттам̣ а̄ка̄се виссаджджетва̄ сайампи веха̄сам̣ аббхуггантва̄ пин̣д̣апа̄там̣ упанетва̄ саттху хаттхе т̣хапеси. саттха̄пи там̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джи. евам̣ сат̣т̣хийоджанам̣ маггам̣ дивасе дивасе йоджанам̣ гаччхантасса бхагавато ра̄джагехато бхаттам̣ а̄харитва̄ ада̄си. бхагава̄ камена капилаваттхунагарам̣ патва̄ пунадивасе ра̄джавӣтхийам̣ пин̣д̣а̄йа чарати. там̣ сутва̄ суддходанамаха̄ра̄джа̄ таттха гантва̄, ‘‘ма̄ евам̣ каттаббам̣ ман̃н̃и, найидам̣ ра̄джавам̣саппавен̣ӣ’’ти. ‘‘айам̣ тумха̄кам̣, маха̄ра̄джа, вам̣со, ӣдисо амха̄кам̣ пана буддхавам̣со’’ти ватва̄ –
‘‘уттит̣т̣хе наппамаджджеййа, дхаммам̣ сучаритам̣ чаре;
дхаммача̄рӣ сукхам̣ сети, асмим̣ локе парамхи ча.
‘‘дхаммам̣ чаре сучаритам̣, на нам̣ дуччаритам̣ чаре;
дхаммача̄рӣ сукхам̣ сети, асмим̣ локе парамхи ча̄’’ти. (дха. па. 168-169) –
дхаммам̣ десеси. ра̄джа̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. тато ра̄джа̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ нимантетва̄ сакамандире бходжетва̄ сампава̄ретва̄ бходжана̄васа̄не дхаммапа̄ладжа̄такам̣ (джа̄. 1.10.92 а̄дайо) сутва̄ сапарисо ана̄га̄мипхале патит̣т̣хахи. апарабха̄ге сетаччхаттасса хет̣т̣ха̄ нипаннова арахаттам̣ патва̄ паринибба̄йи.
тато бхагава̄ ра̄хулама̄туйа̄ бимба̄девийа̄ па̄са̄дам̣ гантва̄ тасса̄ дхаммам̣ десетва̄ сокам̣ винодетва̄ чандакиннарӣджа̄такадесана̄йа (джа̄. 1.14.18 а̄дайо) паса̄дам̣ джанетва̄ нигродха̄ра̄мам̣ агама̄си. атха бимба̄девӣ путтам̣ ра̄хулакума̄рам̣ а̄ха – ‘‘гаччха, тава питу сантакам̣ дханам̣ йа̄ча̄хӣ’’ти. кума̄ро ‘‘да̄йаджджам̣, ме саман̣а, дехӣ’’ти ватва̄ бхагавантам̣ анубандхитва̄, ‘‘сукха̄, те саман̣а, чха̄йа̄’’ти ваданто гаччхати. там̣ бхагава̄ нигродха̄ра̄мам̣ нетва̄ ‘‘локутарада̄йаджджам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти ватва̄ пабба̄джеси. атха бхагава̄ арийаган̣амаджджхе нисинно ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ кулаппаса̄дака̄нам̣ йадидам̣ ка̄л̣уда̄йӣ’’ти (а. ни. 1.219, 225) тхерам̣ етадагге т̣хапеси.
165. тхеро паттаетадаггат̣т̣ха̄но аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто падумуттаро на̄ма джинотиа̄дига̄тха̄йо абха̄си. таттха анутта̄нападамева ван̣н̣айисса̄ма.
166. гун̣а̄гун̣авидӯти гун̣ан̃ча агун̣ан̃ча гун̣а̄гун̣ам̣, ван̣н̣а̄ван̣н̣ам̣, кусала̄кусалам̣ ва̄ там̣ джа̄на̄тӣти гун̣а̄гун̣авидӯ. катан̃н̃ӯти ан̃н̃ехи катагун̣ам̣ джа̄на̄тӣти катан̃н̃ӯ, екадивасампи бхаттада̄на̄дина̄ катӯпака̄расса раджджампи да̄тум̣ саматтхатта̄ катан̃н̃ӯ. катаведӣти катам̣ виндати анубхавати сампат̣иччхатӣти катаведӣ. титтхе йоджети па̄н̣инети саббасатте нибба̄напавесанупа̄йе кусалапатхе магге дхаммадесана̄йа йоджети сампайоджети патит̣т̣ха̄петӣти аттхо. сесам̣ утта̄наттхамева. гаманаван̣н̣анага̄тха̄наматтхо тхерага̄тха̄йам̣ вуттойева̄ти.
ка̄л̣уда̄йиттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.