4. кун̣д̣адха̄навагго

1. кун̣д̣адха̄наттхераапада̄наван̣н̣ана̄

сатта̄хам̣ пат̣исаллӣнантиа̄дикам̣ а̄йасмато кун̣д̣адха̄наттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббатто вуттанайена бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣ханта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхетва̄ таданурӯпам̣ пун̃н̃ам̣ каронто вичари. со екадивасам̣ падумуттарасса бхагавато ниродхасама̄паттито вут̣т̣ха̄йа нисиннасса маносила̄чун̣н̣апин̃джарам̣ махантам̣ кадалипхалакан̣н̣икам̣ упанеси, там̣ бхагава̄ пат̣иггахетва̄ парибхун̃джи. со тена пун̃н̃акаммена ека̄дасаккхаттум̣ девесу девараджджам̣ ка̄реси. чатувӣсатива̄ре ча ра̄джа̄ ахоси чаккаваттӣ.

со евам̣ апара̄парам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесу сам̣саранто кассапабуддхака̄ле бхуммадевата̄ хутва̄ ниббатти. дӣгха̄йукабуддха̄нан̃ча на̄ма на анваддхама̄сико упосатхо хоти. татха̄ хи випассисса бхагавато чхаббассантаре чхаббассантаре упосатхо ахоси, кассападасабало пана чхат̣т̣хе чхат̣т̣хе ма̄се па̄тимоккхам̣ оса̄реси, тасса па̄тимоккхасса оса̄ран̣ака̄ле диса̄ва̄сика̄ две саха̄йака̄ бхиккхӯ ‘‘упосатхам̣ карисса̄ма̄’’ти гаччханти. айам̣ бхуммадевата̄ чинтеси – ‘‘имесам̣ двиннам̣ бхиккхӯнам̣ метти ативийа дал̣ха̄, ким̣ ну кхо бхедаке сати бхиджджеййа, на бхиджджеййа̄’’ти. тесам̣ ока̄сам̣ олокайама̄на̄ тесам̣ авидӯре гаччхати.

атхеко тхеро екасса хаттхе паттачӣварам̣ датва̄ сарӣравал̣ан̃джанаттхам̣ удакапха̄сукат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ дхотахаттхапа̄до хутва̄ гумбасамӣпато никкхамати. бхуммадевата̄ тасса тхерасса паччхато паччхато уттамарӯпа̄ иттхӣ хутва̄ кесе видхунитва̄ сам̣видха̄йа бандхантӣ вийа пит̣т̣хийам̣ пам̣сум̣ пун̃чхама̄на̄ вийа са̄т̣акам̣ сам̣видха̄йа нива̄сайама̄на̄ вийа ча хутва̄ тхерасса пада̄нупадика̄ хутва̄ гумбато никкханта̄. екаманте т̣хито саха̄йакаттхеро там̣ ка̄ран̣ам̣ дисва̄ва доманассаджа̄то ‘‘нат̣т̣хо да̄ни ме имина̄ бхиккхуна̄ саддхим̣ дӣгхаратта̄нугато синехо, сача̄хам̣ евам̣видхабха̄вам̣ джа̄неййам̣, еттакам̣ ка̄лам̣ имина̄ саддхим̣ висса̄сам̣ на кареййа’’нти чинтетва̄ а̄гаччхантам̣йева нам̣ ‘‘ган̣ха̄ха̄вусо, туйхам̣ паттачӣварам̣, та̄дисена па̄пена саддхим̣ екамаггена на гаччха̄мӣ’’ти а̄ха. там̣ катхам̣ сутва̄ тасса ладжджибхиккхуно хадайам̣ тикхин̣асаттим̣ гахетва̄ виддхам̣ вийа ахоси. тато нам̣ а̄ха – ‘‘а̄вусо, кинна̄метам̣ вадаси, ахам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ дуккат̣аматтампи а̄паттим̣ на джа̄на̄ми, твам̣ пана мам̣ аджджа ‘па̄по’ти вадаси, ким̣ те дит̣т̣ханти, ким̣ ан̃н̃ена дит̣т̣хена, ким̣ твам̣ евам̣видхена алан̇катапат̣ийаттена ма̄туга̄мена саддхим̣ екат̣т̣ха̄не хутва̄ никкханто’’ти? ‘‘наттхетам̣, а̄вусо, майхам̣, на̄хам̣ еварӯпам̣ ма̄туга̄мам̣ пасса̄мӣ’’ти тасса йа̄вататийам̣ катхентасса̄пи итаро тхеро катхам̣ асаддахитва̄ аттана̄ дит̣т̣хака̄ран̣ам̣йева бхӯтаттам̣ катва̄ ган̣ханто тена саддхим̣ екамаггена агантва̄ ан̃н̃ена маггена саттху сантикам̣ гато. итаропи бхиккху ан̃н̃ена маггена саттху сантикам̣йева гато.

тато бхиккхусан̇гхасса упосатха̄га̄рам̣ пависанавела̄йа со бхиккху там̣ бхиккхум̣ упосатхагге дисва̄ сан̃джа̄нитва̄ ‘‘имасмим̣ упосатхагге еварӯпо на̄ма па̄пабхиккху аттхи, на̄хам̣ тена саддхим̣ упосатхам̣ карисса̄мӣ’’ти никкхамитва̄ бахи ат̣т̣ха̄си. атха бхуммадевата̄ ‘‘бха̄рийам̣ майа̄ каммам̣ ката’’нти махаллакаупа̄сакаван̣н̣ена тасса сантикам̣ гантва̄ – ‘‘касма̄, бханте, аййо имасмим̣ т̣ха̄не т̣хито’’ти а̄ха. ‘‘упа̄сака, имам̣ упосатхаггам̣ еко па̄пабхиккху павит̣т̣хо, ‘ахам̣ тена саддхим̣ упосатхам̣ на каромӣ’ти бахи т̣хитомхӣ’’ти. ‘‘бханте, ма̄ евам̣ ган̣хатха, парисуддхасӣло еса бхиккху, тумхехи дит̣т̣хама̄туга̄мо на̄ма ахам̣. майа̄ тумха̄кам̣ вӣмам̣санаттха̄йа ‘дал̣ха̄ ну кхо имесам̣ тхера̄нам̣ метти, но дал̣ха̄’ти бхиджджана̄бхиджджанабха̄вам̣ олокентена там̣ каммам̣ ката’’нти. ‘‘ко пана твам̣, саппуриса̄’’ти? ‘‘ахам̣ ека̄ бхуммадевата̄, бханте’’ти. девапутто катхентойева дибба̄нубха̄вена т̣хатва̄ тхерасса па̄дамӯле патитва̄ ‘‘майхам̣, бханте, кхаматха, тхерасса есо досо наттхи, упосатхам̣ каротха̄’’ти тхерам̣ йа̄читва̄ упосатхаггам̣ павесеси. со тхеро упосатхам̣ та̄ва екат̣т̣ха̄не ака̄си. миттасантхававасена пана пуна тена саддхим̣ на екат̣т̣ха̄не васи. имасса тхерасса досам̣ на катхеси. апарабха̄ге чудитакаттхеро пана випассана̄йа каммам̣ каронто арахаттам̣ па̄пун̣и.

бхуммадевата̄ тасса каммасса ниссандена екам̣ буддхантарам̣ апа̄йато на муччиттха. саче пана ка̄лена ка̄лам̣ мануссаттам̣ а̄гаччхати, ан̃н̃ена йена кеначи като досо тассева упари патати. со амха̄кам̣ бхагавато уппаннака̄ле са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббатти, дха̄нама̄н̣авотисса на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто тайо веде угган̣хитва̄ махаллакака̄ле саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо са̄сане паббаджи. тасса упасампаннадивасато пат̣т̣ха̄йа ека̄ алан̇катапат̣ийатта̄ иттхӣ тасмим̣ га̄мам̣ пависанте саддхим̣йева пависати, никкхаманте никкхамати, виха̄рам̣ пависантепи саддхим̣ пависати, тит̣т̣хантепи тит̣т̣хатӣти евам̣ ничча̄нубандха̄ пан̃н̃а̄йати. тхеро там̣ на пассати. тасса пана пуримакаммасса ниссандена са̄ ан̃н̃есам̣ упат̣т̣ха̄си.

га̄ме йа̄губхиккхам̣ дадама̄на̄ иттхийо, ‘‘бханте, айам̣ еко йа̄гуул̣ун̇ко тумха̄кам̣, еко имисса̄ амха̄кам̣ саха̄йика̄йа̄’’ти париха̄сам̣ каронти. тхерасса махатӣ вихеса̄ хоти. виха̄рагатампи нам̣ са̄ман̣ера̄ чева дахарабхиккхӯ ча парива̄ретва̄ ‘‘дха̄но кон̣д̣о джа̄то’’ти париха̄сам̣ каронти. атхасса тенева ка̄ран̣ена кун̣д̣адха̄но тхероти на̄мам̣ джа̄там̣. со ут̣т̣ха̄йа самут̣т̣ха̄йа техи карийама̄нам̣ кел̣им̣ сахитум̣ асакконто умма̄дам̣ гахетва̄ ‘‘тумхе кон̣д̣а̄, тумха̄кам̣ упаджджха̄йо кон̣д̣о, а̄чарийо кон̣д̣о’’ти вадати. атха нам̣ саттху а̄рочесум̣ – ‘‘кун̣д̣адха̄но, бханте, дахараса̄ман̣ерехи саддхим̣ евам̣ пхарусава̄чам̣ вадатӣ’’ти. саттха̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣, дха̄на, дахараса̄ман̣ерехи саддхим̣ пхарусава̄чам̣ вадасӣ’’ти пуччхи. тена ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти вутте – ‘‘касма̄ евам̣ вадасӣ’’ти а̄ха. ‘‘бханте, нибаддхам̣ вихесам̣ сахитум̣ асакконто евам̣ катхемӣ’’ти. ‘‘твам̣ пуббе катакаммам̣ йа̄ваджджадиваса̄ джӣра̄петум̣ на саккоси, пуна евам̣ пхарусава̄чам̣ ма̄ вада бхиккхӯ’’ти ватва̄ а̄ха –

‘‘ма̄воча пхарусам̣ кан̃чи, вутта̄ пат̣ивадеййу там̣;

дуккха̄ хи са̄рамбхакатха̄, пат̣идан̣д̣а̄ пхусеййу там̣.

‘‘саче нереси атта̄нам̣, кам̣со упахато йатха̄;

еса паттоси нибба̄нам̣, са̄рамбхо те на виджджатӣ’’ти. (дха. па. 133-134) –

иман̃ча пана тасса тхерасса ма̄туга̄мена саддхим̣ вичаран̣абха̄вам̣ косаларан̃н̃опи катхайим̣су. ра̄джа̄ ‘‘гаччхатха, бхан̣е, нам̣ вӣмам̣сатха̄’’ти песетва̄ сайампи манденева парива̄рена саддхим̣ тхерасса сантикам̣ гантва̄ екаманте олокенто ат̣т̣ха̄си. тасмим̣ кхан̣е тхеро сӯчикаммам̣ каронто нисинно хоти. са̄пи иттхӣ авидӯре т̣ха̄не т̣хита̄ вийа пан̃н̃а̄йати.

ра̄джа̄ там̣ дисва̄ ‘‘аттхи там̣ ка̄ран̣а’’нти тасса̄ т̣хитат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. са̄ тасмим̣ а̄гаччханте тхерасса васанапан̣н̣аса̄лам̣ павит̣т̣ха̄ вийа ахоси. ра̄джа̄пи та̄йа саддхим̣ ева пан̣н̣аса̄ла̄йам̣ пависитва̄ саббаттха олокенто адисва̄ ‘‘на̄йам̣ ма̄туга̄мо, тхерасса еко каммавипа̄ко’’ти сан̃н̃ам̣ катва̄ пат̣хамам̣ тхерасса самӣпена гаччхантопи тхерам̣ авандитва̄ тасса ка̄ран̣асса абхӯтабха̄вам̣ н̃атва̄ пан̣н̣аса̄лато никкхамитва̄ тхерам̣ вандитва̄ екаманте нисинно ‘‘каччи, бханте, пин̣д̣акена на киламатха̄’’ти пуччхи. тхеро ‘‘ват̣т̣ати, маха̄ра̄джа̄’’ти а̄ха. ‘‘джа̄на̄махам̣, бханте, аййасса катхам̣, еварӯпенупаккилесена саддхим̣ чаранта̄нам̣ тумха̄кам̣ ке на̄ма пасӣдиссанти, ито пат̣т̣ха̄йа во каттхачи гаманакиччам̣ наттхи. ахам̣ чатӯхи паччайехи упат̣т̣хахисса̄ми, тумхе йонисоманасика̄ре ма̄ памаджджиттха̄’’ти ватва̄ нибаддхабхиккхам̣ пат̣т̣хапеси. тхеро ра̄джа̄нам̣ упаттхамбхакам̣ лабхитва̄ бходжанасаппа̄йена екаггачитто хутва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тато пат̣т̣ха̄йа са̄ иттхӣ антарадха̄йи.

тада̄ маха̄субхадда̄ угганагаре миччха̄дит̣т̣хикуле васама̄на̄ ‘‘саттха̄ мам̣ анукампатӯ’’ти упосатхан̇гам̣ адхит̣т̣ха̄йа нира̄магандха̄ хутва̄ упарипа̄са̄датале т̣хита̄ ‘‘има̄ни пуппха̄ни антаре ат̣т̣хатва̄ дасабаласса маттхаке вита̄нам̣ хутва̄ тит̣т̣ханту, дасабало има̄йа сан̃н̃а̄йа све пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ майхам̣ бхиккхам̣ ган̣хатӯ’’ти саччакирийам̣ катва̄ ат̣т̣ха суманапуппхамут̣т̣хийо виссаджджеси. пуппха̄ни гантва̄ дхаммадесана̄вела̄йа саттху маттхаке вита̄нам̣ хутва̄ ат̣т̣хам̣су. саттха̄ там̣ суманапуппхавита̄нам̣ дисва̄ читтенева субхадда̄йа бхиккхам̣ адхива̄сетва̄ пунадивасе арун̣е ут̣т̣хите а̄нандаттхерам̣ а̄ха – ‘‘а̄нанда, майам̣ аджджа дӯрам̣ бхиккха̄ча̄рам̣ гамисса̄ма, путхуджджана̄нам̣ адатва̄ арийа̄нам̣йева сала̄кам̣ дехӣ’’ти. тхеро бхиккхӯнам̣ а̄рочеси – ‘‘а̄вусо, саттха̄ аджджа дӯрам̣ бхиккха̄ча̄рам̣ гамиссати. путхуджджана̄ ма̄ ган̣ханту, арийа̄ва сала̄кам̣ ган̣хантӯ’’ти. кун̣д̣адха̄наттхеро – ‘‘а̄хара̄вусо, сала̄ка’’нти пат̣хамам̣йева хаттхам̣ паса̄реси. а̄нандо ‘‘саттха̄ та̄диса̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сала̄кам̣ на да̄пети, арийа̄нам̣йева да̄петӣ’’ти витаккам̣ уппа̄детва̄ гантва̄ саттху а̄рочеси. саттха̄ ‘‘а̄хара̄пентасса сала̄кам̣ дехӣ’’ти а̄ха. тхеро чинтеси – ‘‘саче кун̣д̣адха̄насса сала̄ка̄ да̄тум̣ на йутта̄, атха саттха̄ пат̣иба̄хеййа, бхависсати еттха ка̄ран̣а’’нти ‘‘кун̣д̣адха̄насса сала̄кам̣ дасса̄мӣ’’ти гаманам̣ абхинӣхари. кун̣д̣адха̄но тасса пура̄гамана̄ ева абхин̃н̃а̄па̄дакам̣ чатуттхаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ иддхийа̄ а̄ка̄се т̣хатва̄ ‘‘а̄хара̄вусо а̄нанда, саттха̄ мам̣ джа̄на̄ти, ма̄дисам̣ бхиккхум̣ пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣хантам̣ на саттха̄ ва̄ретӣ’’ти хаттхам̣ паса̄ретва̄ сала̄кам̣ ган̣хи. саттха̄ там̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ тхерам̣ имасмим̣ са̄сане пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣ханта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси. йасма̄ айам̣ тхеро ра̄джа̄нам̣ упаттхамбхам̣ лабхитва̄ саппа̄йа̄ха̄рапат̣ила̄бхена сама̄хитачитто випассана̄йа каммам̣ каронто упаниссайасампанната̄йа чхал̣абхин̃н̃о ахоси. евам̣бхӯтасса̄пи имасса тхерасса гун̣е аджа̄нанта̄ йе путхуджджана̄ бхиккхӯ ‘‘айам̣ пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣хати, ким̣ ну кхо ета’’нти виматим̣ уппа̄денти. тесам̣ там̣ вимативидхаманаттхам̣ тхеро а̄ка̄сам̣ аббхуггантва̄ иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ дассетва̄ ан̃н̃а̄падесена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто ‘‘пан̃ча чхинде’’ти га̄тхам̣ абха̄си.

1. евам̣ со пӯритапун̃н̃асамбха̄ра̄нурӯпена араха̄ хутва̄ паттаетадаггат̣т̣ха̄но аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассавасена пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто сатта̄хам̣ пат̣исаллӣнантиа̄дима̄ха. таттха саттха̄хам̣ саттадивасам̣ ниродхасама̄паттивиха̄рена пат̣исаллӣнам̣ вивекабхӯтанти аттхо. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.

кун̣д̣адха̄наттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

2. са̄гататтхераапада̄наван̣н̣ана̄

собхито на̄ма на̄мена̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато са̄гататтхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле екасмим̣ бра̄хман̣акуле ниббатто саббасиппесу ниппхаттим̣ патто на̄мена собхито на̄ма хутва̄ тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ санигхан̣д̣укет̣убха̄нам̣ са̄ккхараппабхеда̄нам̣ итиха̄сапан̃чама̄нам̣ падако веййа̄каран̣о лока̄йатамаха̄пурисалаккхан̣есу анавайо. со екадивасам̣ падумуттарам̣ бхагавантам̣ дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣асирийа̄ собхама̄нам̣ уййа̄надва̄рена гаччхантам̣ дисва̄ атӣва пасаннама̄насо анекехи упа̄йехи анекехи гун̣аван̣н̣ехи тхоманам̣ ака̄си. бхагава̄ тасса тхоманам̣ сутва̄ ‘‘ана̄гате готамасса бхагавато са̄сане са̄гато на̄ма са̄вако бхависсатӣ’’ти бйа̄каран̣ам̣ ада̄си. со тато пат̣т̣ха̄йа пун̃н̃а̄ни каронто йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ тато чуто девалоке ниббатто. каппасатасахассадевамануссесу убхайасампаттийо анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де екасмим̣ кулагехе ниббатто. тасса ма̄та̄питаро соманассам̣ вад̣д̣хенто суджа̄то а̄гатоти са̄гатоти на̄мам̣ карим̣су. со са̄сане пасӣдитва̄ паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ патто.

17. евам̣ со пун̃н̃асамбха̄ра̄нурӯпена паттаарахаттапхало аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто собхито на̄ма на̄мена̄тиа̄дима̄ха. таттха тада̄ пун̃н̃асамбха̄расса парипӯран̣асамайе на̄мена собхито на̄ма бра̄хман̣о ахосинти самбандхо.

21. випатха̄ уддхаритва̄на̄ти вируддхапатха̄ кумагга̄, уппатха̄ ва̄ уддхаритва̄ апанетва̄. патхам̣ а̄чиккхасети, бханте, саббан̃н̃у тувам̣ патхам̣ саппурисамаггам̣ нибба̄на̄дхигаманупа̄йам̣ а̄чиккхасе катхеси десеси вибхаджи утта̄ним̣ ака̄сӣти аттхо. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.

са̄гататтхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

3. маха̄качча̄наттхераапада̄наван̣н̣ана̄

падумуттарана̄тхасса̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато качча̄наттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле гахапатимаха̄са̄лакулагехе ниббаттетва̄ вуддхиппатто екадивасам̣ саттху сантике дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ сам̣кхиттена бха̄ситасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджанта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ сайампи там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхенто да̄на̄дӣни пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесу сам̣саранто сумедхасса бхагавато ка̄ле виджджа̄дхаро хутва̄ а̄ка̄сена гаччханто саттха̄рам̣ екасмим̣ ванасан̣д̣е нисиннам̣ дисва̄ пасаннама̄насо кан̣ика̄рапуппхехи пӯджам̣ ака̄си.

со тена пун̃н̃акаммена апара̄парам̣ сугатӣсуйева париваттетва̄ кассападасабаласса ка̄ле ба̄ра̄н̣асийам̣ кулагхаре ниббаттитва̄ париниббуте бхагавати суван̣н̣ачетийакаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ дасасахассаггханика̄йа суван̣н̣ит̣т̣хака̄йа пӯджам̣ катва̄ ‘‘бхагава̄ майхам̣ ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не сарӣрам̣ суван̣н̣аван̣н̣ам̣ хотӯ’’ти паттхарам̣ ака̄си. тато йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ екам̣ буддхантарам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де удждженийам̣ ран̃н̃о чан̣д̣ападжджотасса пурохитасса гехе ниббатти, тасса на̄маггахан̣адивасе ма̄та̄питаро ‘‘амха̄кам̣ путто суван̣н̣аван̣н̣о аттано на̄мам̣ гахетва̄ а̄гато’’ти кан̃чанама̄н̣авотвева на̄мам̣ карим̣су. со вуддхиманва̄йа тайо веде угган̣хитва̄ питу аччайена пурохитат̣т̣ха̄нам̣ лабхи. со готтавасена качча̄ноти пан̃н̃а̄йиттха.

ра̄джа̄ чан̣д̣ападжджото буддхуппа̄дам̣ сутва̄, ‘‘а̄чарийа, твам̣ таттха гантва̄ саттха̄рам̣ идха̄нехӣ’’ти песеси. со аттат̣т̣хамо саттху сантикам̣ упагато. тасса саттха̄ дхаммам̣ десеси. десана̄парийоса̄не со саттахи джанехи саддхим̣ сахапат̣исамбхида̄хи арахатте патит̣т̣ха̄си. атха саттха̄ ‘‘етха, бхиккхаво’’ти хаттхам̣ паса̄реси. те та̄вадева дван̇гуламаттакесамассука̄ иддхимайапаттачӣварадхара̄ вассасат̣т̣хикаттхера̄ вийа ахесум̣. евам̣ тхеро садаттхам̣ ниппха̄детва̄, ‘‘бханте, ра̄джа̄ паджджото тумха̄кам̣ па̄де вандитум̣ дхамман̃ча сотум̣ иччхатӣ’’ти саттху а̄рочеси. саттха̄ ‘‘твам̣йева бхиккху таттха гаччха, тайи гатепи ра̄джа̄ пасӣдиссатӣ’’ти а̄ха. тхеро аттат̣т̣хамо таттха гантва̄ ра̄джа̄нам̣ паса̄детва̄ авантӣсу са̄санам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ пуна саттху сантикамева гато.

31. евам̣ со паттаарахаттапхало ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ сам̣кхиттена бха̄ситасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджанта̄нам̣ йадидам̣ маха̄качча̄но’’ти (а. ни. 1.188, 197) етадаггат̣т̣ха̄нам̣ патва̄ аттано пуббакаммам̣ саритва̄ пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто падумуттарана̄тхасса̄тиа̄дима̄ха. таттха падумам̣ на̄ма четийанти падумехи чха̄дитатта̄ ва̄ падума̄ка̄рехи кататта̄ ва̄ бхагавато васанагандхакут̣ивиха̄рова пӯджанӣйабха̄вена четийам̣, йатха̄ ‘‘готамакачетийам̣, а̄л̣авакачетийа’’нти вутте тесам̣ йаккха̄нам̣ нивасанат̣т̣ха̄нам̣ пӯджанӣйат̣т̣ха̄натта̄ четийанти вуччати, евамидам̣ бхагавато васанат̣т̣ха̄нам̣ четийанти вуччати, на дха̄тунидха̄йакачетийанти ведитаббам̣. на хи апариниббутасса бхагавато сарӣрадха̄тӯнам̣ абха̄ва̄ дха̄тучетийам̣ акари. сила̄санам̣ ка̄райитва̄ти тасса̄ падумана̄мика̄йа гандхакут̣ийа̄ пуппха̄дха̄раттха̄йа хет̣т̣ха̄ пхаликамайам̣ сила̄санам̣ ка̄ретва̄. суван̣н̣ена̄бхилепайинти там̣ сила̄санам̣ джамбонадасуван̣н̣ена абхивисесена лепайим̣ чха̄десинти аттхо.

32. ратана̄майам̣ саттахи ратанехи катам̣ чхаттам̣ паггайха муддхани дха̄ретва̄ ва̄л̣абӣджанин̃ча сетапаварача̄марин̃ча паггайха буддхасса абхиропайим̣. локабандхусса та̄диноти сакалалокабандхусадисасса та̄дигун̣асаман̇гисса буддхасса дха̄ресинти аттхо. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.

маха̄качча̄наттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

4. ка̄л̣уда̄йиттхераапада̄наван̣н̣ана̄

падумуттарабуддхасса̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато ка̄л̣уда̄йиттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббатто саттху дхаммадесанам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ кулаппаса̄дака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ таджджам̣ абхинӣха̄рам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси.

со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто амха̄кам̣ бодхисаттасса ма̄тукуччхийам̣ пат̣исандхиггахан̣адивасе капилаваттхусмим̣йева амаччагехе пат̣исандхим̣ ган̣хи, бодхисаттена саддхим̣ екадивасам̣йева джа̄тоти там̣ дивасам̣йева нам̣ дукӯлачумбат̣аке нипаджджа̄петва̄ бодхисаттасса упат̣т̣ха̄наттха̄йа найим̣су. бодхисаттена хи саддхим̣ бодхируккхо, ра̄хулама̄та̄, чатта̄ро нидхӣ, а̄роханахаттхӣ, ассакан̣д̣ако, а̄нандо, чханно, ка̄л̣уда̄йӣти име сатта екадивасе джа̄татта̄ сахаджа̄та̄ на̄ма ахесум̣. атхасса на̄маггахан̣адивасе сакаланагарасса удаггачиттадивасе джа̄татта̄ уда̄йитвева на̄мам̣ акам̣су. тхокам̣ ка̄л̣адха̄тукатта̄ пана ка̄л̣уда̄йӣти пан̃н̃а̄йиттха. со бодхисаттена саддхим̣ кума̄ракӣл̣ам̣ кӣл̣анто вуддхим̣ агама̄си.

апарабха̄ге локана̄тхе маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамитва̄ ануккамена саббан̃н̃утам̣ патва̄ паваттитаварадхаммачакке ра̄джагахам̣ упанисса̄йа вел̣уване вихаранте суддходанамаха̄ра̄джа̄ там̣ паваттим̣ сутва̄ пурисасахассапарива̄рам̣ екам̣ амаччам̣ ‘‘путтам̣ ме идха̄нехӣ’’ти песеси. со дхаммадесана̄вела̄йам̣ саттху сантикам̣ гантва̄ парисапарийанте т̣хито дхаммам̣ сутва̄ сапарива̄ро арахаттам̣ па̄пун̣и. атха не саттха̄ ‘‘етха, бхиккхаво’’ти хаттхам̣ паса̄реси. саббе тан̇кхан̣ан̃н̃ева иддхимайапаттачӣварадхара̄ вассасат̣т̣хикаттхера̄ вийа ахесум̣. арахаттаппаттито пат̣т̣ха̄йа пана арийа̄ маджджхатта̄ва хонти. тасма̄ ран̃н̃а̄ пахитаса̄санам̣ дасабаласса на катхеси. ра̄джа̄ ‘‘нева гато а̄гаччхати, на са̄санам̣ суййатӣ’’ти апарам̣ амаччам̣ пурисасахассехи песеси. тасмимпи татха̄ пат̣ипанне апарампи песесӣти евам̣ навахи пурисасахассехи саддхим̣ нава амачче песеси. саббе арахаттам̣ патва̄ тун̣хӣ ахесум̣.

атха ра̄джа̄ чинтеси – ‘‘еттака̄ джана̄ майи синеха̄бха̄вена дасабаласса идха̄гаманаттха̄йа на кин̃чи катхайим̣су, айам̣ кхо уда̄йи дасабалена самавайо, сахапам̣сукӣл̣ико, майи ча синехо аттхи, имам̣ песесса̄мӣ’’ти там̣ паккоса̄петва̄, ‘‘та̄та, твам̣ пурисасахассапарива̄ро ра̄джагахам̣ гантва̄ дасабалам̣ идха̄нехӣ’’ти ватва̄ песеси. со пана гаччханто ‘‘сача̄хам̣, дева, паббаджитум̣ лабхисса̄ми, ева̄хам̣ бхагавантам̣ идха̄несса̄мӣ’’ти ватва̄ ‘‘йам̣ кин̃чи катва̄ мама путтам̣ дассехӣ’’ти вутто ра̄джагахам̣ гантва̄ саттху дхаммадесанавела̄йам̣ парисапарийанте т̣хито дхаммам̣ сутва̄ сапарива̄ро арахаттам̣ патва̄ ехибхиккхубха̄ве патит̣т̣ха̄си. арахаттам̣ пана патва̄ ‘‘на та̄ва̄йам̣ дасабаласса куланагарам̣ гантум̣ ка̄ло, васанте пана упагате пуппхите ванасан̣д̣е харитатин̣асан̃чханна̄йа бхӯмийа̄ гаманака̄ло бхависсатӣ’’ти ка̄лам̣ пат̣има̄ненто васанте сампатте саттху куланагарам̣ гантум̣ гаманамаггаван̣н̣ам̣ сам̣ван̣н̣енто –

‘‘ан̇га̄рино да̄ни дума̄ бхаданте, пхалесино чхаданам̣ виппаха̄йа;

те аччимантова пабха̄сайанти, самайо маха̄вӣра бха̄гӣ ратха̄нам̣.

‘‘дума̄ни пхулла̄ни манорама̄ни, самантато саббадиса̄ паванти;

паттам̣ паха̄йа пхалама̄саса̄на̄, ка̄ло ито паккамана̄йа вӣра.

‘‘нева̄тисӣтам̣ на пана̄тиун̣хам̣, сукха̄ уту аддханийа̄ бхаданте;

пассанту там̣ са̄кийа̄ кол̣ийа̄ ча, паччха̄мукхам̣ рохинийам̣ тарантам̣.

‘‘а̄са̄йа касате кхеттам̣, бӣджам̣ а̄са̄йа ваппати;

а̄са̄йа ва̄н̣иджа̄ йанти, самуддам̣ дханаха̄рака̄;

йа̄йа а̄са̄йа тит̣т̣ха̄ми, са̄ ме а̄са̄ самиджджхату. (тхерага̄. 527-530);

‘‘на̄тисӣтам̣ на̄тиун̣хам̣, на̄тидуббхиккхачха̄такам̣;

саддала̄ харита̄ бхӯми, еса ка̄ло маха̄муни. (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.225);

‘‘пунаппунан̃чева вапанти бӣджам̣, пунаппунам̣ вассати девара̄джа̄;

пунаппунам̣ кхеттам̣ касанти кассака̄, пунаппунам̣ дхан̃н̃амупети рат̣т̣хам̣.

‘‘пунаппунам̣ йа̄чанака̄ чаранти, пунаппунам̣ да̄наппатӣ даданти;

пунаппунам̣ да̄наппатӣ дадитва̄, пунаппунам̣ саггамупенти т̣ха̄нам̣.

‘‘вӣро хаве саттайугам̣ пунети, йасмим̣ куле джа̄йати бхӯрипан̃н̃о;

ман̃н̃а̄махам̣ саккати девадево, тайа̄ хи джа̄то муни саччана̄мо.

‘‘суддходано на̄ма пита̄ махесино, буддхасса ма̄та̄ пана ма̄йана̄ма̄;

йа̄ бодхисаттам̣ парихарийа куччхина̄, ка̄йасса бхеда̄ тидивамхи модати.

‘‘са̄ готамӣ ка̄лаката̄ ито чута̄, диббехи ка̄мехи саман̇гибхӯта̄;

са̄ модати ка̄магун̣ехи пан̃чахи, парива̄рита̄ деваган̣ехи техӣ’’ти. (тхерага̄. 531-535);

има̄ га̄тха̄ абха̄си. таттха ан̇га̄риноти ан̇га̄ра̄ни вийа̄ти ан̇га̄ра̄ни. ан̇га̄ра̄ни раттапава̄л̣аван̣н̣а̄ни руккха̄нам̣ пуппхапхала̄ни, та̄ни етесам̣ сантӣти ан̇га̄рино, абхилохитакусумакисалайехи ан̇га̄равут̣т̣хисампарикин̣н̣а̄ вийа̄ти аттхо. да̄нӣти имасмим̣ ка̄ле. дума̄ти руккха̄. бхадантети бхаддам̣ анте етасса̄ти, ‘‘бхаданте’’ти екасса да-ка̄расса лопам̣ катва̄ вуччати. гун̣ависесайутто, гун̣ависесайутта̄нан̃ча аггабхӯто саттха̄. тасма̄, бхадантети саттху а̄лапанамева, паччаттавачанан̃четам̣ ека̄рантам̣ ‘‘сугате пат̣икамме сукхе дуккхе джӣве’’тиа̄дӣсу вийа. идха пана самбодханат̣т̣хе дат̣т̣хаббам̣. тена вуттам̣, ‘‘бхадантети а̄лапана’’нти. ‘‘бхаддасаддена сама̄наттхам̣ падантарамека’’нти кечи. пхала̄ни есантӣти пхалесино. ачетанепи хи сачетанакирийам̣ а̄ха. евам̣ тхерена йа̄чито бхагава̄ таттха гамане бахӯнам̣ висеса̄дхигаманам̣ дисва̄ вӣсатисахассакхӣн̣а̄савапаривуто ра̄джагахато атуритача̄рика̄васена капилаваттхуга̄мимаггам̣ пат̣ипаджджи. тхеро иддхийа̄ капилаваттхум̣ гантва̄ ран̃н̃о пурато а̄ка̄се т̣хитова адит̣т̣хапуббавесам̣ дисва̄ ран̃н̃а̄ ‘‘коси тва’’нти пуччхито ‘‘амаччапуттам̣ тайа̄ бхагавато сантикам̣ песитам̣ мам̣ на джа̄на̄си, твам̣ евам̣ пана джа̄на̄хӣ’’ти дассенто –

‘‘буддхасса путтомхи асайхаса̄хино, ан̇гӣрасассаппат̣имасса та̄дино;

питупита̄ майхам̣ тувам̣си сакка, дхаммена ме готама аййакосӣ’’ти. (тхерага̄. 536) –

га̄тхама̄ха.

таттха буддхасса путтомхӣти саббан̃н̃убуддхасса орасса путто амхи. асайхаса̄хиноти абхисамбодхито пуббе т̣хапетва̄ маха̄бодхисаттам̣ ан̃н̃ехи сахитум̣ вахитум̣ асаккун̣еййатта̄ асайхасса сакаласса бодхисамбха̄расса маха̄ка̄рун̣ика̄дхика̄расса ча саханато ваханато, тато парампи ан̃н̃ехи сахитум̣ абхибхавитум̣ асаккун̣еййатта̄ асайха̄нам̣ пан̃чаннам̣ ма̄ра̄нам̣ саханато абхибхаванато, а̄сайа̄нусайачарита̄дхимуттиа̄дивибха̄га̄вабодханена йатха̄рахам̣ венеййа̄нам̣ дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикапараматтхехи ануса̄санӣсан̇кха̄тасса ан̃н̃ехи асайхасса буддхакиччасса саханато, таттха ва̄ са̄дхука̄рибха̄вато асайхаса̄хино. ан̇гӣрасасса̄ти ан̇гӣкатасӣла̄дисампаттикасса. ан̇гаман̇гехи ниччхаран̣акаобха̄сасса̄ти апаре. кечи пана ‘‘ан̇гӣрасо, сиддхаттхоти две на̄ма̄ни питара̄йева гахита̄нӣ’’ти ваданти. аппат̣имасса̄ти анӯпамасса. ит̣т̣ха̄нит̣т̣хесу та̄дилаккхан̣аппаттийа̄ та̄дино. питупита̄ майхам̣ тувам̣сӣти арийаджа̄тивасена майхам̣ питу самма̄самбуддхасса локавоха̄рена твам̣ пита̄ аси. сакка̄ти джа̄тивасена ра̄джа̄нам̣ а̄лапати. дхаммена̄ти сабха̄вена арийаджа̄ти локийаджа̄тӣти двиннам̣ джа̄тӣнам̣ сабха̄васамодха̄нена. готама̄ти ра̄джа̄нам̣ готтена а̄лапати. аййакосӣти пита̄махо аси. еттха ча ‘‘буддхасса путтомхӣ’’тиа̄дим̣ ваданто тхеро ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄си.

евам̣ пана атта̄нам̣ джа̄на̄петва̄ хат̣т̣хатут̣т̣хена ран̃н̃а̄ маха̄рахе паллан̇ке нисӣда̄петва̄ аттано пат̣ийа̄дитасса на̄наггарасабходжанасса паттам̣ пӯретва̄ динне гамана̄ка̄рам̣ дассеси. ‘‘касма̄, бханте, гантука̄маттха, бхун̃джатха̄’’ти ча вутте, ‘‘саттху сантикам̣ гантва̄ бхун̃джисса̄мӣ’’ти. ‘‘кахам̣ пана саттха̄’’ти? ‘‘вӣсатисахассабхиккхупарива̄ро тумха̄кам̣ дассанаттха̄йа маггам̣ пат̣ипанно’’ти. ‘‘тумхе имам̣ пин̣д̣апа̄там̣ бхун̃джатха, ан̃н̃ам̣ бхагавато хариссатха. йа̄ва ча мама путто имам̣ нагарам̣ сампа̄пун̣а̄ти, та̄васса ито пин̣д̣апа̄там̣ харатха̄’’ти вутте тхеро бхаттакиччам̣ катва̄ ран̃н̃о париса̄йа ча дхаммам̣ катхетва̄ саттху а̄гаманато пуретарамева сакалара̄джанивесанам̣ ратанаттайе абхиппасаннам̣ каронто саббесам̣ пассанта̄нам̣йева саттху а̄харитаббабхаттапун̣н̣ам̣ паттам̣ а̄ка̄се виссаджджетва̄ сайампи веха̄сам̣ аббхуггантва̄ пин̣д̣апа̄там̣ упана̄метва̄ саттху хаттхе т̣хапеси. саттха̄ там̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джи. евам̣ сат̣т̣хийоджанамагге дивасе дивасе йоджанам̣ гаччхантасса бхагавато ра̄джагехатойева пин̣д̣апа̄там̣ а̄харитва̄ ада̄си. атха нам̣ бхагава̄ ‘‘айам̣ майхам̣ питуно сакаланивесанам̣ паса̄детӣ’’ти ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ кулаппаса̄дака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ йадидам̣ ка̄л̣уда̄йӣ’’ти (а. ни. 1.219, 225) кулаппаса̄дака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси.

48-9. евам̣ со катапун̃н̃асамбха̄ра̄нурӯпена арахаттам̣ патва̄ паттаетадаггат̣т̣ха̄но аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассавасена пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто падумуттарасса буддхасса̄тиа̄дима̄ха. аддха̄нам̣ пат̣ипаннасса̄ти апарарат̣т̣хам̣ гаманаттха̄йа дӯрамаггам̣ пат̣ипаджджантасса. чарато ча̄рикам̣ тада̄ти антоман̣д̣алам̣ маджджхеман̣д̣алам̣ бахиман̣д̣аланти тӣн̣и ман̣д̣ала̄ни тада̄ ча̄рикам̣ чарато чарантасса падумуттарабуддхасса бхагавато супхуллам̣ сут̣т̣ху пхуллам̣ пабодхитам̣ гайха гахетва̄ на кеваламева падумам̣, уппалан̃ча малликам̣ викаситам̣ ахам̣ гайха убхохи хаттхехи гахетва̄ пӯресинти самбандхо. параманнам̣ гахетва̄на̄ти парамам̣ уттамам̣ сет̣т̣хам̣ мадхурам̣ саббасупаккам̣ са̄лиоданам̣ гахетва̄ саттхуно ада̄сим̣ бходжесинти аттхо.

97. сакйа̄нам̣ нандиджананоти сакйара̄джакула̄нам̣ бхагавато н̃а̄тӣнам̣ а̄рохапарин̣а̄харӯпайоббанавачана̄лапанасампаттийа̄ нандам̣ тут̣т̣хим̣ джаненто уппа̄денто. н̃а̄тибандху бхависсатӣти н̃а̄то па̄кат̣о бандху бхависсати. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

ка̄л̣уда̄йиттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

5. могхара̄джаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

аттхадассӣ ту бхагава̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато могхара̄джаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто екадивасам̣ саттху сантике дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ лӯкхачӣварадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ а̄кан̇кханто пан̣идха̄нам̣ катва̄ таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни каронто аттхадассисса бхагавато ка̄ле пуна бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ бра̄хман̣а̄нам̣ виджджа̄сиппесу ниппхаттим̣ гато екадивасам̣ аттхадассим̣ бхагавантам̣ бхиккхусан̇гхапаривутам̣ ратхийам̣ гаччхантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ сираси ан̃джалим̣ катва̄ ‘‘йа̄вата̄ рӯпино саттха̄’’тиа̄дӣхи чхахи га̄тха̄хи абхиттхавитва̄ бха̄джанам̣ пӯретва̄ мадхум̣ упанеси. саттха̄ там̣ пат̣иггахетва̄ анумоданам̣ ака̄си. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто кассапабхагавато ка̄ле кат̣т̣хава̄ханасса на̄ма ран̃н̃о амаччо хутва̄ ниббатто тена саттху а̄найанаттха̄йа песито саттху сантикам̣ гантва̄ дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ вӣсативассасахасса̄ни саман̣адхаммам̣ катва̄ тато чуто екам̣ буддхантарам̣ сугатӣсуйева париваттенто имасмим̣ буддхуппа̄де бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ могхара̄джа̄ти ладдхана̄мо ба̄варӣйабра̄хман̣асса сантике уггахитасиппо сам̣вегаджа̄то та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ та̄пасасахассапарива̄ро аджита̄дӣхи саддхим̣ саттху сантикам̣ песито тесам̣ паннарасамо хутва̄ пан̃хам̣ пуччхитва̄ виссаджджанапарийоса̄не арахаттам̣ па̄пун̣и. арахаттам̣ пана патва̄ саттхалӯкхам̣ сутталӯкхам̣ раджаналӯкханти висесена тивидхенапи лӯкхена саманна̄гатам̣ пам̣сукӯлам̣ дха̄реси. тена нам̣ саттха̄ лӯкхачӣварадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси.

64. евам̣ со пан̣идха̄на̄нурӯпена арахаттапхалам̣ патва̄ аттано пуббасамбха̄рам̣ дисва̄ пуббакамма̄пада̄нам̣ пака̄сенто аттхадассӣ ту бхагава̄тиа̄дима̄ха. там̣ саббам̣ утта̄наттхамева.

73. пут̣акам̣ пӯрайитва̄на̄ти пут̣акам̣ вуччати ва̄ракам̣, гхат̣ам̣ ва̄. анел̣акам̣ ниддосам̣ маккхикан̣д̣авирахитам̣ кхуддамадхуна̄ гхат̣ам̣ пӯретва̄ там̣ убхохи хаттхехи паггайха пака̄рена а̄дарена гахетва̄ махесино бхагавато упанесинти самбандхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

могхара̄джаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

6. адхимуттаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

ниббуте локана̄тхамхӣтиа̄дикам̣ а̄йасмато адхимуттаттхерасса апада̄нам̣ (тхерага̄. ат̣т̣ха. 2.адхимуттаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄). айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто аттхадассимхи локана̄тхе париниббуте екасмим̣ кулагехе ниббатто ратанаттайе пасанно бхиккхусан̇гхам̣ нимантетва̄ уччхӯхи ман̣д̣апам̣ ка̄ретва̄ маха̄да̄нам̣ паваттетва̄ парийоса̄не сантипадам̣ пан̣идхеси. со тато чуто девесу ча мануссесу ча убхайасампаттийо анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де екасмим̣ кулагехе ниббатто са̄сане пасӣдитва̄ саддха̄йа патит̣т̣хитатта̄ адхимуттаттхероти па̄кат̣о.

84. евам̣ катасамбха̄равасена арахаттам̣ патва̄ аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто ниббуте локана̄тхамхӣтиа̄дима̄ха. там̣ саббам̣ утта̄наттхамева̄ти.

адхимуттаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

7. ласун̣ада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

химавантасса̄видӯретиа̄дикам̣ а̄йасмато ласун̣ада̄йакаттхерасса апада̄нам̣. есопа̄йасма̄ пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто випассисса бхагавато ка̄ле екасмим̣ кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто гхара̄ва̄се а̄дӣнавам̣ дисва̄ гехам̣ паха̄йа та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ химавантам̣ нисса̄йа ване васанто бахӯни ласун̣а̄ни ропетва̄ тадева ванамӯлапхалан̃ча кха̄данто виха̄си. со бахӯни ласун̣а̄ни ка̄джена̄да̄йа мануссапатхам̣ а̄харитва̄ пасанно да̄нам̣ датва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса бхесаджджаттха̄йа датва̄ гаччхати. евам̣ со йа̄ваджӣвам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ тенева пун̃н̃абалена девамануссесу сам̣саранто убхайасампаттим̣ анубхавитва̄ камена имасмим̣ буддхуппа̄де уппанно пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ начирассева арахаттам̣ патто пуббакаммавасена ласун̣ада̄йакаттхероти па̄кат̣о.

89. аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто химавантасса̄видӯретиа̄дима̄ха. таттха хима̄лайапаббатасса парийоса̄не манусса̄нам̣ сан̃чаран̣ат̣т̣ха̄не йада̄ випассӣ бхагава̄ удапа̄ди, тада̄ ахам̣ та̄пасо ахосинти самбандхо. ласун̣ам̣ упаджӣва̄мӣти ратталасун̣ам̣ ропетва̄ тадева гочарам̣ катва̄ джӣвикам̣ каппемӣти аттхо. тена вуттам̣ ‘‘ласун̣ам̣ майхабходжана’’нти.

90. кха̄рийо пӯрайитва̄на̄ти та̄пасабха̄джана̄ни ласун̣ена пӯрайитва̄ ка̄джена̄да̄йа сан̇гха̄ра̄мам̣ сан̇гхасса васанат̣т̣ха̄нам̣ хеманта̄дӣсу тӣсу ка̄лесу сан̇гхасса чатӯхи ирийа̄патхехи васанавиха̄рам̣ агаччхим̣ агама̄синти аттхо. хат̣т̣хо хат̣т̣хена читтена̄ти ахам̣ сантут̣т̣хо соманассайуттачиттена сан̇гхасса ласун̣ам̣ ада̄синти аттхо.

91. випассисса…пе… ниратассаханти нара̄нам̣ аггасса сет̣т̣хасса асса випассисса бхагавато са̄сане нирато ниссесена рато аханти самбандхо. сан̇гхасса…пе… модаханти ахам̣ сан̇гхасса ласун̣ада̄нам̣ датва̄ саггамхи сут̣т̣ху аггасмим̣ девалоке а̄йукаппам̣ диббасампаттим̣ анубхавама̄но модим̣, сантут̣т̣хо бхава̄мӣти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

ласун̣ада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

8. а̄йа̄гада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

ниббуте локана̄тхамхӣтиа̄дикам̣ а̄йасмато а̄йа̄гада̄йакаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто сикхисса бхагавато париниббутака̄ле екасмим̣ кулагехе ниббатто са̄сане пасанно вад̣д̣хакӣнам̣ мӯлам̣ датва̄ атиманохарам̣ дӣгхам̣ бходжанаса̄лам̣ ка̄ра̄петва̄ бхиккхусан̇гхам̣ нимантетва̄ пан̣ӣтена̄ха̄рена бходжетва̄ маха̄да̄нам̣ датва̄ читтам̣ паса̄деси. со йа̄вата̄йукам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесуйева сам̣саранто убхайасампаттим̣ анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де кулагехе ниббатто пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ гхат̣енто ва̄йаманто випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ на чирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. пуббе катапун̃н̃авасена а̄йа̄гаттхероти па̄кат̣о.

94. евам̣ со катапун̃н̃асамбха̄равасена арахаттам̣ патва̄ аттана̄ пуббе катакусалакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто ниббуте локана̄тхамхӣтиа̄дима̄ха. таттха ниббутети вадатам̣ ‘‘майам̣ буддха̄’’ти ваданта̄нам̣ антаре варе уттаме сикхимхи бхагавати париниббутети аттхо. хат̣т̣хо хат̣т̣хена читтена̄ти саддхата̄йа хат̣т̣хапахат̣т̣хо соманассайуттачиттата̄йа пахат̣т̣хена читтена уттамам̣ тхӯпам̣ сет̣т̣хам̣ четийам̣ авандим̣ пан̣а̄майинти аттхо.

95. вад̣д̣хакӣхи катха̄петва̄ти ‘‘бходжанаса̄ла̄йа пама̄н̣ам̣ киттака’’нти пама̄н̣ам̣ катха̄петва̄ти аттхо. мӯлам̣ датва̄нахам̣ тада̄ти тада̄ тасмим̣ ка̄ле ахам̣ каммакаран̣аттха̄йа тесам̣ вад̣д̣хакӣнам̣ мӯлам̣ датва̄ а̄йа̄гам̣ а̄йатам̣ дӣгхам̣ бходжанаса̄лам̣ ахам̣ сантут̣т̣хо соманассачиттена ка̄рапесахам̣ ка̄ра̄песим̣ аханти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

97. а̄йа̄гасса идам̣ пхаланти бходжанаса̄лада̄насса идам̣ випа̄канти аттхо.

а̄йа̄гада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

9. дхаммачаккикаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

сиддхаттхасса бхагаватотиа̄дикам̣ а̄йасмато дхаммачаккикаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле екасмим̣ кулагехе ниббатто вуддхиппатто путтада̄рехи вад̣д̣хито вибхавасампанно маха̄бхого, со ратанаттайе пасанно саддха̄джа̄то дхаммасабха̄йам̣ дхамма̄санасса пит̣т̣хито ратанамайам̣ дхаммачаккам̣ ка̄ретва̄ пӯджеси. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу ниббаттат̣т̣ха̄несу саккасампаттим̣ чаккаваттисампаттин̃ча анубхавитва̄ камена имасмим̣ буддхуппа̄де екасмим̣ кулагехе уппанно вибхавасампанно сан̃джа̄тасаддхо паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ начирассева арахаттам̣ патва̄ пуббе катакусалана̄масадисана̄мена дхаммачаккикаттхероти па̄кат̣о джа̄то ахоси.

102. со пун̃н̃асамбха̄ра̄нурӯпена паттаарахаттапхало аттано пуббакаммам̣ саритва̄ джа̄тасоманассо пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто сиддхаттхасса бхагаватотиа̄дима̄ха. сӣха̄санасса саммукха̄ти сӣхасса бхагавато нисиннасса саммукха̄ буддха̄санасса абхимукхат̣т̣ха̄нети аттхо, дхаммачаккам̣ ме т̣хапитанти майа̄ дхаммачакка̄ка̄рена убхато сӣхарӯпам̣ дассетва̄ маджджхе а̄да̄сасадисам̣ ка̄ретва̄ катам̣ дхаммачаккам̣ т̣хапитам̣ пӯджитам̣. ким̣ бхӯтам̣? вин̃н̃ӯхи медха̄вӣхи ‘‘атӣва сундара’’нти ван̣н̣итам̣ тхомитам̣ сукатам̣ дхаммачакканти самбандхо.

103. ча̄руван̣н̣ова собха̄мӣти суван̣н̣аван̣н̣о ива собха̄ми вироча̄мӣти аттхо. ‘‘чатуван̣н̣ехи собха̄мӣ’’типи па̄т̣хо, тасса кхаттийабра̄хман̣авессасуддаджа̄тисан̇кха̄техи чатӯхи ван̣н̣ехи собха̄ми вироча̄мӣти аттхо. сайоггабалава̄ханоти суван̣н̣асивика̄дӣхи йоггехи ча сена̄патимаха̄матта̄дӣхи севакехи балехи ча хаттхиассаратхасан̇кха̄техи ва̄ханехи ча сахитоти аттхо. бахуджджана̄ бахаво манусса̄ ануйанта̄ мама̄нуваттанта̄ ниччам̣ ниччака̄лам̣ парива̄рентӣти самбандхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

дхаммачаккикаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

10. каппаруккхийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

сиддхаттхасса бхагаватотиа̄дикам̣ а̄йасмато каппаруккхийаттхерасса апада̄нам̣ (тхерага̄. ат̣т̣ха. 2.576). айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро тесу тесу бхавесу нибба̄на̄дхигамӯпа̄йабхӯта̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле вибхавасампанне екасмим̣ куле ниббатто махаддхано маха̄бхого саттхари пасанно саттахи ратанехи вичиттам̣ суван̣н̣амайам̣ каппаруккхам̣ ка̄ретва̄ сиддхаттхасса бхагавато четийасса саммукхе т̣хапетва̄ пӯджеси. со еварӯпам̣ пун̃н̃ам̣ катва̄ йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ тато чуто сугатӣсуйева сам̣саранто камена имасмим̣ буддхуппа̄де екасмим̣ кулагехе ниббатто вин̃н̃утам̣ патто гхара̄ва̄сам̣ сан̣т̣хапетва̄ ратанаттайе пасанно дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо саттху а̄ра̄дхетва̄ паббаджито начирассева арахаттам̣ патва̄ пуббе катакусалана̄мена каппаруккхийаттхероти па̄кат̣о ахоси.

108. со евам̣ паттаарахаттапхало аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассавасена пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто сиддхаттхасса бхагаватотиа̄дима̄ха. тхӯпасет̣т̣хасса саммукха̄ти сет̣т̣хасса уттамасса дха̄тунихитатхӯпасса четийасса саммукхат̣т̣ха̄не вичиттадуссе анекаван̣н̣ехи висамена висадисена читтена манохаре чинапат̣т̣асома̄рапат̣т̣а̄дике дуссе. лагетва̄ олаггетва̄ каппаруккхам̣ т̣хапесим̣ ахам̣ патит̣т̣хапесинти аттхо. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.

каппаруккхийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

чатуттхаваггаван̣н̣ана̄ саматта̄.