3. субхӯтивагго

1. субхӯтиттхераапада̄наван̣н̣ана̄

химавантасса̄видӯретиа̄дикам̣ а̄йасмато субхӯтиттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто ито каппасатасахассаматтхаке ануппаннейева падумуттаре бхагавати локана̄тхе хам̣саватӣнагаре ан̃н̃атарасса бра̄хман̣амаха̄са̄ласса екапуттако хутва̄ ниббатти, тасса нандама̄н̣авоти на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто тайо веде угган̣хитва̄ таттха са̄рам̣ апассанто аттано парива̄рабхӯтехи чатучатта̄лӣса̄йа ма̄н̣авасахассехи саддхим̣ паббатапа̄де исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ ат̣т̣ха сама̄паттийо пан̃ча̄бхин̃н̃а̄йо ча ниббаттеси. антева̄сика̄нампи каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхи. тепи начирассева джха̄нала̄бхино ахесум̣.

тена ча самайена падумуттаро бхагава̄ локе уппаджджитва̄ хам̣саватӣнагарам̣ упанисса̄йа вихаранто екадивасам̣ паччӯсасамайе локам̣ волокенто нандата̄пасасса антева̄сикаджат̣ила̄нам̣ арахаттӯпаниссайам̣, нандата̄пасасса ча двӣхан̇гехи саманна̄гатасса са̄вакат̣т̣ха̄нантарасса паттханам̣ дисва̄ па̄това сарӣрапат̣иджагганам̣ катва̄ пуббан̣хасамайе паттачӣварама̄да̄йа ан̃н̃ам̣ кан̃чи ана̄мантетва̄ сӣхо вийа екачаро нандата̄пасасса антева̄сикесу пхала̄пхалаттха̄йа гатесу ‘‘буддхабха̄вам̣ ме джа̄на̄тӯ’’ти пассантассева нандата̄пасасса а̄ка̄сато отаритва̄ патхавийам̣ патит̣т̣ха̄си. нандата̄пасо буддха̄нубха̄ван̃чева лаккхан̣апа̄рипӯрин̃ча дисва̄ лаккхан̣аманте саммаситва̄ ‘‘имехи лаккхан̣ехи саманна̄гато на̄ма ага̄рам̣ аджджха̄васанто ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ, паббаджанто локе виват̣аччхедо саббан̃н̃ӯ буддхо хоти, айам̣ пуриса̄джа̄нӣйо ниссам̣сайам̣ буддхо’’ти н̃атва̄ паччуггаманам̣ катва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ада̄си. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нандата̄пасопи аттано ануччхавикам̣ а̄санам̣ гахетва̄ екамантам̣ нисӣди. тасмим̣ самайе чатучатта̄лӣсасахассаджат̣ила̄ пан̣ӣтапан̣ӣта̄ни оджаванта̄ни пхала̄пхала̄ни гахетва̄ а̄чарийасса сантикам̣ сампатта̄ буддха̄нан̃чева а̄чарийасса ча нисинна̄ка̄рам̣ олокетва̄ а̄хам̣су – ‘‘а̄чарийа, майам̣ ‘имасмим̣ локе тумхехи махантатаро наттхӣ’ти вичара̄ма, айам̣ пана пурисо тумхехи махантатаро ман̃н̃е’’ти. нандата̄пасо – ‘‘та̄та̄, ким̣ вадетха, тумхе са̄сапена саддхим̣ ат̣т̣хасат̣т̣хийоджанасатасахассуббедхам̣ синерум̣ упаметум̣ иччхатха, саббан̃н̃убуддхена саддхим̣ ма̄ мам̣ упамиттха̄’’ти а̄ха. атха те та̄паса̄ – ‘‘саче айам̣ орако абхависса, на амха̄кам̣ а̄чарийо евам̣ упамам̣ а̄хареййа. йа̄ва маха̄вата̄йам̣ пуриса̄джа̄нӣйо’’ти па̄десу нипатитва̄ сираса̄ вандим̣су. атха те а̄чарийо а̄ха – ‘‘та̄та̄, амха̄кам̣ буддха̄нам̣ ануччхавико деййадхаммо наттхи, бхагава̄ ча бхиккха̄ча̄равела̄йам̣ идха̄гато, тасма̄ майам̣ йатха̄балам̣ деййадхаммам̣ дасса̄ма, тумхехи йам̣ йам̣ пан̣ӣтам̣ пхала̄пхалам̣ а̄бхатам̣, там̣ там̣ а̄харатха̄’’ти а̄хара̄петва̄ сахаттхенева дховитва̄ сайам̣ татха̄гатасса патте патит̣т̣ха̄песи. саттха̄ра̄ пхала̄пхале пат̣иггахитаматте девата̄ диббоджам̣ паккхипим̣су. та̄пасо удакампи сайамева парисса̄ветва̄ ада̄си. тато бходжанакиччам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ нисинне саттхари саббе антева̄сике паккоситва̄ саттху сантике са̄ран̣ӣйам̣ катхам̣ катхенто нисӣди. саттха̄ ‘‘бхиккхусан̇гхо а̄гаччхатӯ’’ти чинтеси. саттху читтам̣ н̃атва̄ сатасахассаматта̄ кхӣн̣а̄сава̄ а̄гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ ат̣т̣хам̣су.

атха нандата̄пасо антева̄сике а̄мантеси – ‘‘та̄та̄, буддха̄нам̣ нисинна̄санампи нӣчам̣, саман̣асатасахассассапи а̄санам̣ наттхи. тумхехи аджджа ул̣а̄рам̣ бхагавато бхиккхусан̇гхасса ча сакка̄рам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, паббатапа̄дато ван̣н̣агандхасампанна̄ни пуппха̄ни а̄харатха̄’’ти а̄ха. ачинтеййатта̄ иддхивисайасса те мухуттенева ван̣н̣агандхарасасампанна̄ни пуппха̄ни а̄харитва̄ буддха̄нам̣ йоджанаппама̄н̣ам̣ пуппха̄санам̣ пан̃н̃а̄песум̣. аггаса̄вака̄нам̣ тига̄вутам̣, сесабхиккхӯнам̣ ад̣д̣хайоджана̄дибхедам̣, сан̇гханавакасса усабхаматтам̣ пан̃н̃а̄песум̣. евам̣ пан̃н̃аттесу а̄санесу нандата̄пасо татха̄гатасса пурато ан̃джалим̣ паггайха т̣хито, ‘‘бханте, амха̄кам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа имам̣ пуппха̄санам̣ а̄руйха нисӣдатха̄’’ти а̄ха. нисӣди бхагава̄ пуппха̄сане. евам̣ нисинне саттхари саттху а̄ка̄рам̣ н̃атва̄ бхиккхӯ аттано аттано патта̄сане нисӣдим̣су. нандата̄пасо махантам̣ пуппхаччхаттам̣ гахетва̄ татха̄гатасса маттхаке дха̄ренто ат̣т̣ха̄си. саттха̄ ‘‘та̄паса̄нам̣ айам̣ сакка̄ро махаппхало хотӯ’’ти ниродхасама̄паттим̣ сама̄паджджи. саттху сама̄паннабха̄вам̣ н̃атва̄ бхиккхӯпи сама̄паттим̣ сама̄паджджим̣су. татха̄гате сатта̄хам̣ ниродхам̣ сама̄паджджитва̄ нисинне антева̄сика̄ бхиккха̄ча̄рака̄ле сампатте ванамӯлапхала̄пхалам̣ парибхун̃джитва̄ сесака̄ле буддха̄нам̣ ан̃джалим̣ паггайха ат̣т̣хам̣су. нандата̄пасо пана бхиккха̄ча̄рампи агантва̄ пуппхаччхаттам̣ дха̄рентойева сатта̄хам̣ пӣтисукхенева вӣтина̄меси.

саттха̄ ниродхато вут̣т̣ха̄йа аран̣авиха̄риан̇гена даккхин̣еййан̇гена ча̄ти двӣхи ан̇гехи саманна̄гатам̣ екам̣ са̄вакам̣ ‘‘исиган̣асса пуппха̄сана̄нумоданам̣ карохӣ’’ти а̄н̣а̄песи. со чаккаваттиран̃н̃о сантика̄ пат̣иладдхамаха̄ла̄бхо маха̄йодхо вийа тут̣т̣хама̄насо аттано висайе т̣хатва̄ тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ саммаситва̄ анумоданамака̄си. тасса десана̄васа̄не саттха̄ сайам̣ дхаммам̣ десеси. саттху десана̄васа̄не саббепи чатучатта̄лӣсасахассата̄паса̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. саттха̄ – ‘‘етха бхиккхаво’’ти хаттхам̣ паса̄реси. тесам̣ та̄вадева кесамассӯ антарадха̄йим̣су. ат̣т̣ха париккха̄ра̄ сарӣре пат̣имукка̄ва ахесум̣. те сат̣т̣хивассикаттхера̄ вийа саттха̄рам̣ парива̄райим̣су. нандата̄пасо пана виккхиттачиттата̄йа висесам̣ на̄дхиган̃чхи. тасса кира аран̣авиха̄риттхерасса дхаммам̣ сотум̣ а̄раддхака̄лато пат̣т̣ха̄йа – ‘‘ахо вата̄хампи ана̄гате екасса буддхасса са̄сане имина̄ са̄вакена ладдхагун̣ам̣ лабхеййа’’нти читтам̣ удапа̄ди. со тена витаккена маггапхалапат̣иведхам̣ ка̄тум̣ на̄саккхи. татха̄гатам̣ пана вандитва̄ ан̃джалим̣ паггайха саммукхе т̣хито евама̄ха – ‘‘бханте, йена бхиккхуна̄ исиган̣асса пуппха̄сана̄нумодана̄ ката̄, ко на̄ма̄йам̣ тумха̄кам̣ са̄сане’’ти? ‘‘аран̣авиха̄риан̇гена ча даккхин̣еййан̇гена ча етадаггат̣т̣ха̄нам̣ патто есо бхиккхӯ’’ти. ‘‘бханте, йва̄йам̣ майа̄ сатта̄хам̣ пуппхаччхаттам̣ дха̄рентена сакка̄ро като, тена адхика̄рена ан̃н̃ам̣ сампаттим̣ на паттхеми, ана̄гате пана екасса буддхасса са̄сане айам̣ тхеро вийа двӣхан̇гехи саманна̄гато са̄вако бхавеййа’’нти паттханам̣ ака̄си.

саттха̄ ‘‘самиджджхиссати ну кхо имасса та̄пасасса паттхана̄’’ти ана̄гатам̣сан̃а̄н̣ам̣ песетва̄ олокенто каппасатасахассам̣ атиккамитва̄ самиджджханакабха̄вам̣ дисва̄, ‘‘та̄паса, на те айам̣ паттхана̄ могхам̣ бхависсати, ана̄гате каппасатасахассам̣ атиккамитва̄ готамо на̄ма буддхо уппаджджиссати, тасса сантике самиджджхиссатӣ’’ти дхаммакатхам̣ катхетва̄ бхиккхусан̇гхапаривуто а̄ка̄сам̣ паккханди. нандата̄пасо йа̄ва чаккхупатхам̣ на саматиккамати, та̄ва саттху бхиккхусан̇гхасса ча ан̃джалим̣ паггахетва̄ ат̣т̣ха̄си. со апарабха̄ге ка̄лена ка̄лам̣ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ дхаммам̣ сун̣итва̄ апарихӣнаджджха̄нова ка̄лам̣ катва̄ брахмалоке ниббатто. тато пана чуто апара̄нипи пан̃ча джа̄тисата̄ни паббаджитва̄ а̄ран̃н̃акова ахоси, кассапасамма̄самбуддхака̄лепи паббаджитва̄ а̄ран̃н̃ако хутва̄ гатапачча̄гатаваттам̣ пӯреси. етам̣ кира ваттам̣ апарипӯретва̄ маха̄са̄вакабха̄вам̣ па̄пун̣анта̄ на̄ма наттхи, гатапачча̄гатаваттам̣ пана а̄гамат̣т̣хакатха̄су вуттанайенева ведитаббам̣. со вӣсативассасахасса̄ни гатапачча̄гатаваттам̣ пӯретва̄ ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣садевалоке ниббатти.

евам̣ со та̄ватим̣сабхаване апара̄парам̣ уппаджджанавасена диббасампаттим̣ анубхавитва̄ тато чуто мануссалоке анекасатаккхаттум̣ чаккаваттира̄джа̄ падесара̄джа̄ ча хутва̄ ул̣а̄рам̣ мануссасампаттим̣ анубхавитва̄ амха̄кам̣ бхагавато уппаннака̄ле са̄ваттхийам̣ суманасет̣т̣хисса гехе ана̄тхапин̣д̣икасса канит̣т̣хо хутва̄ ниббатти. субхӯтӣтисса на̄мам̣ ахоси.

тена ча самайена амха̄кам̣ бхагава̄ локе уппаджджитва̄ паваттитаварадхаммачакко анупуббена ра̄джагахам̣ гантва̄ таттха вел̣уванапат̣иггахан̣а̄дина̄ лока̄нуггахам̣ каронто ра̄джагахам̣ упанисса̄йа сӣтаване виха̄си. тада̄ ана̄тхапин̣д̣ико сет̣т̣хи са̄ваттхийам̣ ут̣т̣ха̄накам̣ бхан̣д̣ам̣ гахетва̄ аттано саха̄йасса ра̄джагахасет̣т̣хино гехам̣ гантва̄ буддхуппа̄дам̣ сутва̄ саттха̄рам̣ сӣтаване вихарантам̣ упасан̇камитва̄ пат̣хамадассаненева сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа саттха̄рам̣ са̄ваттхим̣ а̄гаманаттха̄йа йа̄читва̄ тато пан̃чачатта̄лӣсайоджане магге йоджане йоджане сатасахассапаричча̄гена виха̄ре патит̣т̣ха̄петва̄ са̄ваттхийам̣ ат̣т̣хакарӣсаппама̄н̣ам̣ джетасса кума̄расса уййа̄набхӯмим̣ кот̣исантха̄рена кин̣итва̄ таттха бхагавато виха̄рам̣ ка̄ретва̄ ада̄си. виха̄рамахадивасе айам̣ субхӯтикут̣умбико ана̄тхапин̣д̣икасет̣т̣хина̄ саддхим̣ гантва̄ дхаммам̣ сун̣анто саддхам̣ пат̣илабхитва̄ паббаджи. со упасампанно две ма̄тика̄ пагун̣а̄ катва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ катха̄петва̄ аран̃н̃е саман̣адхаммам̣ каронто метта̄джха̄нам̣ ниббаттетва̄ там̣ па̄дакам̣ катва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и.

со дхаммам̣ десенто йасма̄ саттха̄ра̄ деситанийа̄мена анодиссакам̣ катва̄ десети, тасма̄ аран̣авиха̄рӣнам̣ агго на̄ма джа̄то. йасма̄ ча пин̣д̣а̄йа чаранто гхаре гхаре метта̄джха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа бхиккхам̣ пат̣игган̣ха̄ти ‘‘евам̣ да̄йака̄нам̣ махаппхалам̣ бхависсатӣ’’ти, тасма̄ даккхин̣еййа̄нам̣ агго на̄ма джа̄то. тена нам̣ бхагава̄ ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ аран̣авиха̄рӣнам̣ даккхин̣еййа̄нан̃ча йадидам̣ субхӯтӣ’’ти (а. ни. 1.198, 201) двайан̇гасаманна̄гате аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси. евамайам̣ маха̄тхеро аттана̄ пӯритапа̄рамӣнам̣ пхаласса маттхакам̣ арахаттам̣ патва̄ локе абхин̃н̃а̄то абхилаккхито хутва̄ бахуджанахита̄йа джанападача̄рикам̣ чаранто анупуббена ра̄джагахам̣ агама̄си.

ра̄джа̄ бимбиса̄ро тхерасса а̄гаманам̣ сутва̄ упасан̇камитва̄ вандитва̄ ‘‘идхева, бханте, васатха, васанат̣т̣ха̄нам̣ во карисса̄мӣ’’ти ватва̄ пакканто виссари. тхеро сена̄санам̣ алабханто аббхока̄се вӣтина̄меси. тхерасса̄нубха̄вена дево на вассати. манусса̄ авут̣т̣хита̄йа упаддута̄ ран̃н̃о нивесанадва̄ре уккут̣т̣хим̣ акам̣су. ра̄джа̄ ‘‘кена ну кхо ка̄ран̣ена дево на вассатӣ’’ти вӣмам̣санто ‘‘тхерасса аббхока̄сава̄сена ман̃н̃е на вассатӣ’’ти чинтетва̄ тасса пан̣н̣акут̣им̣ ка̄ра̄петва̄ ‘‘имиссам̣, бханте, пан̣н̣акут̣ийам̣ васатха̄’’ти ватва̄ вандитва̄ пакка̄ми. тхеро кут̣им̣ пависитва̄ тин̣асантха̄раке паллан̇кена нисӣди. тада̄ дево тхокам̣ тхокам̣ пхуса̄йати, на самма̄дха̄рам̣ анупавеччхати. атха тхеро локасса авут̣т̣хикабхайам̣ видхамитука̄мо аттано аджджхаттикаба̄хираваттхукасса париссайасса абха̄вам̣ паведенто ‘‘чханна̄ ме кут̣ика̄’’ти (тхерага̄. 1) га̄тхама̄ха. тассаттхо тхерага̄тха̄йам̣ вуттойева.

касма̄ панете маха̄тхера̄ аттано гун̣е пака̄сентӣти? имина̄ дӣгхена аддхуна̄ анадхигатапуббам̣ парамагамбхӣрам̣ ативийа сантам̣ пан̣ӣтам̣ аттана̄ адхигаталокуттарадхаммам̣ паччавеккхитва̄ пӣтивегасамусса̄хитауда̄надӣпанаттхам̣ са̄санасса ниййа̄никабха̄вавибха̄ванаттхан̃ча парамаппиччха̄ арийа̄ аттано гун̣е пака̄сенти. йатха̄ там̣ локана̄тхо бодханеййа̄нам̣ аджджха̄сайавасена ‘‘дасабаласаманна̄гато, бхиккхаве, татха̄гато чатувеса̄раджджависа̄радо’’тиа̄дина̄ (а. ни. 10.21; ма. ни. 1. 148 аттхато сама̄нам̣) аттано гун̣е пака̄сети. евамайам̣ тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ага̄тха̄пи ахосӣти.

1. евам̣ со паттаарахаттапхало паттаетадаггат̣т̣ха̄но ча аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто химавантасса̄видӯретиа̄дима̄ха. таттха химавантасса̄ти хима̄лайапаббатасса авидӯре а̄санне самӣпе паббатапа̄де манусса̄нам̣ гамана̄гаманасампанне сан̃чаран̣ат̣т̣ха̄нети аттхо. нисабхо на̄ма паббатоти паббата̄нам̣ джет̣т̣хатта̄ на̄мена нисабхо на̄ма селамайапаббато ахосӣти самбандхо. ассамо сукато майханти таттха паббате майхам̣ васанаттха̄йа ассамо аран̃н̃а̄ва̄со сут̣т̣ху като. кут̣ираттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄наватипариккхепа̄дивасена сундара̄ка̄рена катоти аттхо. пан̣н̣аса̄ла̄ сума̄пита̄ти пан̣н̣ехи чха̄дита̄ са̄ла̄ майхам̣ нива̄санаттха̄йа сут̣т̣ху ма̄пита̄ нит̣т̣ха̄пита̄ти аттхо.

2. косийо на̄ма на̄мена̄ти ма̄та̄питӯхи катана̄мадхеййена косийо на̄ма. уггата̄пано па̄кат̣атапо гхоратапо. ека̄кийо ан̃н̃есам̣ абха̄ва̄ ахам̣ ева еко. адутийо дутийата̄пасарахито джат̣ило джат̣а̄дха̄рӣ та̄пасо тада̄ тасмим̣ ка̄ле нисабхе паббате васа̄ми вихара̄мӣти самбандхо.

3. пхалам̣ мӯлан̃ча пан̣н̣ан̃ча, на бхун̃джа̄ми ахам̣ тада̄ти тада̄ тасмим̣ нисабхапаббате васанака̄ле тин̣д̣ука̄дипхалам̣ мул̣а̄ла̄димӯлам̣, ка̄рапан̣н̣а̄дипан̣н̣ан̃ча руккхато очинитва̄ на бхун̃джа̄мӣти аттхо. евам̣ сати катхам̣ джӣватӣти там̣ дассенто паваттам̣ва супа̄та̄ханти а̄ха. таттха паваттам̣ сайамева джа̄там̣ супа̄там̣ аттано дхаммата̄йа патитам̣ пан̣н̣а̄дикам̣ нисса̄йа а̄ха̄рам̣ катва̄ ахам̣ та̄ваде тасмим̣ ка̄ле джӣва̄ми джӣвикам̣ каппемӣти самбандхо. ‘‘паваттапан̣д̣упан̣н̣а̄нӣ’’ти ва̄ па̄т̣хо, тасса сайамева патита̄ни пан̣д̣упан̣н̣а̄ни руккхапатта̄ни упанисса̄йа джӣва̄мӣти аттхо.

4. на̄хам̣ копеми а̄джӣванти ахам̣ джӣвитам̣ чаджама̄нопи паричча̄гам̣ курума̄нопи тан̣ха̄васена пхаламӯла̄диа̄ха̄рапарийесана̄йа самма̄ а̄джӣвам̣ на копеми на на̄семӣти самбандхо. а̄ра̄дхеми сакам̣ читтанти сакам̣ читтам̣ аттано манам̣ аппиччхата̄йа сантут̣т̣хийа̄ ча а̄ра̄дхеми паса̄деми. виваджджеми анесананти веджджакаммадӯтакамма̄дивасена анесанам̣ айуттапарийесанам̣ виваджджеми дӯрам̣ кароми.

5. ра̄гӯпасам̣хитам̣ читтанти йада̄ йасмим̣ ка̄ле мама ра̄гена сампайуттам̣ читтам̣ уппаджджати, тада̄ сайамева аттана̄йева паччавеккха̄ми н̃а̄н̣ена пат̣ивеккхитва̄ винодеми. екагго там̣ дамемаханти ахам̣ екасмим̣ каммат̣т̣ха̄на̄рамман̣е агго сама̄хито там̣ ра̄гачиттам̣ дамеми даманам̣ кароми.

6. раджджасе раджджанӣйе ча̄ти раджджанӣйе аллӣйитаббе рӯпа̄рамман̣а̄диваттхусмим̣ раджджасе аллӣно аси бхаваси. дуссанӣйе ча дуссасети дӯситаббе досакаран̣аваттхусмим̣ дӯсако аси. муйхасе моханӣйе ча̄ти мохитаббе мохакаран̣аваттхусмим̣ мойхаси мӯл̣хо аси бхаваси. тасма̄ тувам̣ вана̄ ванато аран̃н̃ава̄сато никкхамассу апагаччха̄хӣти евам̣ атта̄нам̣ дамемӣти самбандхо.

24. тимбарӯсакаван̣н̣а̄бхоти суван̣н̣атимбарӯсакаван̣н̣а̄бхо, джамбонадасуван̣н̣аван̣н̣оти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

субхӯтиттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

2. упава̄наттхераапада̄наван̣н̣ана̄

падумуттаро на̄ма джинотиа̄дикам̣ а̄йасмато упава̄наттхерасса апада̄нам̣. айампа̄йасма̄ пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле далиддакуле ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто бхагавати париниббуте тасса дха̄тум̣ гахетва̄ мануссадевана̄гагарул̣акумбхан̣д̣айаккхагандхаббехи саттаратанамайе саттайоджанике тхӯпе кате таттха судхотам̣ аттано уттараса̄т̣акам̣ вел̣агге лаггетва̄ а̄бандхитва̄ дхаджам̣ катва̄ пӯджам̣ ака̄си. там̣ гахетва̄ абхисамматако на̄ма йаккхасена̄пати девехи четийапӯджа̄раккхан̣аттхам̣ т̣хапито адиссама̄нака̄йо там̣ а̄ка̄се дха̄ренто четийам̣ тиккхаттум̣ падаккхин̣ам̣ ака̄си. со там̣ дисва̄ бхиййосоматта̄йа пасаннама̄насо хутва̄ тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ упава̄ноти ладдхана̄мо вайаппатто джетаванапат̣иггахан̣е буддха̄нубха̄вам̣ дисва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассана̄йа каммам̣ каронто арахаттам̣ патва̄ чхал̣абхин̃н̃о ахоси. йада̄ бхагавато апха̄су ахоси, тада̄ тхеро ун̣ходакам̣ татха̄рӯпам̣ па̄накан̃ча бхесаджджам̣ бхагавато упана̄меси. тенасса саттхуно рого вӯпасами. тасса бхагава̄ анумоданам̣ ака̄си.

52. евам̣ со паттаарахаттапхало адхигатаетадаггат̣т̣ха̄но аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассавасена пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто падумуттаро на̄ма джинотиа̄дима̄ха. таттха саббесам̣ локийалокуттарадхамма̄нам̣ па̄рагӯ парийоса̄нам̣ нибба̄нам̣ гато патто падумуттаро на̄ма джино джитапан̃чама̄ро бхагава̄ аггиккхандхо ива чхаббан̣н̣а̄ буддхарам̣сийо джалитва̄ саббалокам̣ дхаммападжджотена обха̄сетва̄ самбуддхо сут̣т̣ху буддхо авиджджа̄ниддӯпагата̄йа паджа̄йа сава̄сана̄йа килесанидда̄йа пат̣ибуддхо викаситанеттапан̇каджо париниббуто кхандхапаринибба̄нена ниббуто адассанам̣ гатоти самбандхо.

57. джан̇гха̄ти четийакаран̣ака̄ле упачинитабба̄нам̣ ит̣т̣хака̄нам̣ т̣хапанаттха̄йа, нибандхийама̄насопа̄напанти.

88. судхотам̣ раджакена̄ханти ваттхадховакена пурисена сут̣т̣ху дховитам̣ сувисуддхакатам̣, уттареййапат̣ам̣ мама уттараса̄т̣акам̣ ахам̣ вел̣агге лаггитва̄ дхаджам̣ катва̄ уккхипим̣, амбаре а̄ка̄се усса̄песинти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

упава̄наттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

3. тисаран̣агаманийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

нагаре бандхуматийа̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато тисаран̣агаманийаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто випассисса бхагавато ка̄ле бандхуматӣнагаре кулагехе ниббаттитва̄ андхама̄та̄питаро упат̣т̣ха̄си. со екадивасам̣ чинтеси – ‘‘ахам̣ ма̄та̄питаро упат̣т̣хаханто паббаджитум̣ на лабха̄ми, йам̣нӯна̄хам̣ тӣн̣и саран̣а̄ни ган̣хисса̄ми, евам̣ дуггатито мочесса̄мӣ’’ти нисабхам̣ на̄ма випассисса бхагавато аггаса̄вакам̣ упасан̇камитва̄ тӣн̣и саран̣а̄ни ган̣хи. со та̄ни вассасатасахасса̄ни раккхитва̄ тенева каммена та̄ватим̣сабхаване ниббатто, тато парам̣ девамануссесу сам̣саранто убхайасампаттийо анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхинагаре маха̄са̄лакуле ниббатто вин̃н̃утам̣ патто саттавассикова да̄ракехи паривуто екам̣ сан̇гха̄ра̄мам̣ агама̄си. таттха еко кхӣн̣а̄саваттхеро тасса дхаммам̣ десетва̄ саран̣а̄ни ада̄си. со та̄ни гахетва̄ пуббе аттано раккхита̄ни саран̣а̄ни саритва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. там̣ арахаттаппаттам̣ бхагава̄ упасампа̄деси.

106. со арахаттаппатто упасампанно хутва̄ аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассавасена пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто нагаре бандхуматийа̄тиа̄дима̄ха. таттха ма̄ту упат̣т̣ха̄ко ахунти ахам̣ ма̄та̄питӯнам̣ упат̣т̣ха̄ко бхарако бандхуматӣнагаре ахосинти самбандхо.

108. тамандхака̄рапихита̄ти мохандхака̄рена пихита̄ чха̄дита̄. тивидхаггӣхи д̣айхарети ра̄гаггидосаггимохаггисан̇кха̄техи тӣхи аггӣхи д̣айхаре д̣айханти саббе сатта̄ти самбандхо.

114. ат̣т̣ха хетӯ лабха̄маханти ат̣т̣ха ка̄ран̣а̄ни сукхасса паччайабхӯта̄ни ка̄ран̣а̄ни лабха̄ми аханти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

тисаран̣агаманийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

4. пан̃часӣласама̄да̄нийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

нагаре чандаватийа̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато пан̃часӣласама̄да̄нийаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто аномадассисса бхагавато ка̄ле екасмим̣ куле ниббатто пуримабхаве ката̄кусалакамма̄нурӯпена далиддо хутва̄ аппаннапа̄набходжано паресам̣ бхатим̣ катва̄ джӣванто сам̣са̄ре а̄дӣнавам̣ н̃атва̄ паббаджитука̄мопи паббаджджам̣ алабхама̄но аномадассисса бхагавато са̄вакасса нисабхаттхерасса сантике пан̃ча сиккха̄пада̄ни сама̄дийи. дӣгха̄йукака̄ле уппаннатта̄ вассасатасахасса̄ни сӣлам̣ парипа̄леси. тена каммена со девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де веса̄лийам̣ маха̄бхогакуле ниббатто. ма̄та̄питаро сӣлам̣ сама̄дийанте дисва̄ аттано сӣлам̣ саритва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ патва̄ паббаджи.

134. со аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то уда̄навасена пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто нагаре чандаватийа̄тиа̄дима̄ха. бхатако а̄сахам̣ тада̄ти тада̄ мама пун̃н̃акаран̣ака̄ле ахам̣ бхатако бхатийа̄ каммака̄рако а̄сим̣ ахосим̣. паракамма̄йане йуттоти бхатийа̄ паресам̣ каммакаран̣е а̄йутто йоджито ока̄са̄бха̄вена сам̣са̄рато муччанаттха̄йа ахам̣ паббаджджам̣ на лабха̄ми.

135. махандхака̄рапихита̄ти махантехи килесандхака̄рехи пихита̄ сам̣вута̄ тхакита̄. тивидхаггӣхи д̣айхарети наракаггипетаггисам̣са̄раггисан̇кха̄техи тӣхи аггӣхи д̣айханти. ахам̣ пана кена упа̄йена кена ка̄ран̣ена висам̣йутто бхавеййанти аттхо.

136. деййадхаммо аннапа̄на̄дида̄таббайуттакам̣ ваттху майхам̣ наттхи, тасса̄бха̄вена ахам̣ вара̄ко дуккхито бхатако бхатийа̄ джӣванако йам̣нӯна̄хам̣ пан̃часӣлам̣ раккхеййам̣ парипӯрайанти пан̃часӣлам̣ сама̄дийитва̄ парипӯренто йам̣нӯна раккхеййам̣ са̄дхукам̣ бхаддакам̣ сундарам̣ катва̄ парипа̄леййанти аттхо.

148. сва̄хам̣ йасаманубхавинти со ахам̣ девамануссесу махантам̣ йасам̣ анубхавим̣ тесам̣ сӣла̄нам̣ ва̄хаса̄ а̄нубха̄вена̄ти аттхо. каппакот̣импи тесам̣ сӣла̄нам̣ пхалам̣ киттенто екакот̣т̣ха̄самева киттайе па̄кат̣ам̣ кареййанти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

пан̃часӣласама̄да̄нийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

5. аннасам̣са̄вакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

суван̣н̣аван̣н̣ам̣ самбуддхантиа̄дикам̣ а̄йасмато аннасам̣са̄вакаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле екасмим̣ кулагехе ниббатто пин̣д̣а̄йа чарантам̣ дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣абйа̄маппабха̄ман̣д̣алопасобхитам̣ бхагавантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо бхагавантам̣ нимантетва̄ гехам̣ нетва̄ варааннапа̄нена сантаппетва̄ сампава̄ретва̄ бходжеси. со тенева читтаппаса̄дена тато чуто девалоке ниббаттитва̄ диббасампаттим̣ анубхавитва̄ тато чавитва̄ мануссалоке ниббаттитва̄ мануссасампаттим̣ анубхавитва̄ тато апара̄парам̣ девамануссасампаттийо анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де екасмим̣ куле ниббатто са̄сане пасӣдитва̄ паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. со пуббе катапун̃н̃ана̄мавасена аннасам̣са̄вакаттхероти па̄кат̣ана̄мо ахоси.

155-6. со апарабха̄ге аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то ‘‘евам̣ майа̄ имина̄ пун̃н̃асамбха̄ра̄нубха̄вена паттам̣ арахатта’’нти аттано пуббачарита̄пада̄нам̣ уда̄навасена пака̄сенто суван̣н̣аван̣н̣антиа̄дима̄ха. таттха суван̣н̣асса ван̣н̣о вийа ван̣н̣о йасса бхагавато сойам̣ суван̣н̣аван̣н̣о, там̣ суван̣н̣аван̣н̣ам̣ самбуддхам̣ сиддхаттханти аттхо. гаччхантам̣ антара̄пан̣ети весса̄нам̣ а̄пан̣апантӣнам̣ антаравӣтхийам̣ гаччхама̄нам̣. кан̃чанаггхийасам̣ка̄санти суван̣н̣аторан̣асадисам̣ ба̄ттим̣саваралаккхан̣ам̣ дваттим̣саваралаккхан̣ехи сампаннам̣ локападжджотам̣ сакалалокадӣпабхӯтам̣ аппамеййам̣ пама̄н̣авирахитам̣ анопамам̣ упама̄вирахитам̣ джутиндхарам̣ пабха̄дха̄рам̣ нӣлапӣта̄дичхаббан̣н̣абуддхарам̣сийо дха̄ракам̣ сиддхаттхам̣ дисва̄ парамам̣ уттамам̣ пӣтим̣ алаттхам̣ алабхинти самбандхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

аннасам̣са̄вакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

6. дхӯпада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

сиддхаттхасса бхагаватотиа̄дикам̣ а̄йасмато дхӯпада̄йакаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббатто сиддхаттхе бхагавати читтам̣ паса̄детва̄ тасса бхагавато гандхакут̣ийам̣ чандана̄гарука̄л̣а̄нуса̄риа̄дина̄ катехи анекехи дхӯпехи дхӯпапӯджам̣ ака̄си. со тена пун̃н̃ена девесу ча мануссесу ча убхайасампаттийо анубхаванто ниббаттаниббаттабхаве пӯджанӣйо хутва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де екасмим̣ кулагехе ниббатто пун̃н̃асамбха̄ра̄нубха̄вена са̄сане паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ патва̄ катадхӯпапӯджа̄пун̃н̃атта̄ на̄мена дхӯпада̄йакаттхероти саббаттха па̄кат̣о. со паттаарахаттапхало аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ дассенто сиддхаттхасса бхагаватотиа̄дима̄ха. сиддхо парипун̣н̣о саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣а̄дигун̣асан̇кха̄то аттхо пайоджанам̣ йасса бхагавато сойам̣ сиддхаттхо, тасса сиддхаттхасса бхагавато бхагйа̄дигун̣авантасса локаджет̣т̣хасса сакалалокуттамасса та̄дино ит̣т̣ха̄нит̣т̣хесу та̄дисасса ачаласабха̄васса̄ти аттхо. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.

дхӯпада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

7. пулинапӯджакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

випассисса бхагаватотиа̄дикам̣ а̄йасмато пулинапӯджакаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто випассисса бхагавато ка̄ле екасмим̣ куле ниббатто са̄сане пасанначитто четийан̇ган̣абодхийан̇ган̣есу пура̄н̣ава̄лукам̣ апанетва̄ навам̣ мутта̄даласадисапан̣д̣арапулинам̣ окиритва̄ ма̄л̣акам̣ алан̇кари. тена каммена со девалоке ниббатто таттха диббехи ратанехи виджджотама̄не анекайоджане канакавима̄не диббасампаттим̣ анубхавитва̄ тато чуто мануссалоке саттаратанасампанно чаккаваттӣ ра̄джа̄ хутва̄ мануссасампаттим̣ анубхавитва̄ апара̄парам̣ сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де вибхавасампанне екасмим̣ куле ниббатто са̄сане пасанно паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. со аттано катапун̃н̃ана̄масадисена на̄мена пулинапӯджакаттхероти па̄кат̣о.

165. со аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ дассенто випассисса бхагаватотиа̄дима̄ха. таттха вивидхам̣ пассатӣти випассӣ, вивичча пассатӣти ва̄ випассӣ, вивидхе аттаттхапараттха̄дибхеде аттхе пассатӣти ва̄ випассӣ, вивидхе воха̄рапараматтха̄дибхеде пассатӣти ва̄ випассӣ, тасса випассисса бодхийа̄ па̄дапуттаме уттаме бодхируккхаман̣д̣алама̄л̣аке пура̄н̣апулинам̣ ва̄лукам̣ чхад̣д̣етва̄ суддхам̣ пан̣д̣арам̣ пулинам̣ а̄кирим̣ сантхарим̣. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

пулинапӯджакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

8. уттийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

чандабха̄га̄надӣтӣретиа̄дикам̣ а̄йасмато уттийаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле чандабха̄га̄надийам̣ сусума̄ро хутва̄ ниббатто надӣтӣрам̣ упагатам̣ бхагавантам̣ дисва̄ пасанначитто па̄рам̣ нетука̄мо тӣрасамӣпейева нипаджджи. бхагава̄ тасса анукампа̄йа пит̣т̣хийам̣ па̄де т̣хапеси. со тут̣т̣хо удагго пӣтивегена махусса̄хо хутва̄ сотам̣ чхинданто сӣгхена джавена бхагавантам̣ паратӣрам̣ неси. бхагава̄ тасса читтаппаса̄дам̣ н̃атва̄ ‘‘айам̣ ито чуто девалоке ниббаттиссати, тато пат̣т̣ха̄йа сугатӣсуйева сам̣саранто ито чатуннавутикаппе аматам̣ па̄пун̣иссатӣ’’ти бйа̄каритва̄ пакка̄ми.

со татха̄ сугатӣсуйева сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ ан̃н̃атарасса бра̄хман̣асса путто хутва̄ ниббатти, уттийотисса на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто ‘‘аматам̣ парийесисса̄мӣ’’ти парибба̄джако хутва̄ екадивасам̣ бхагавантам̣ дисва̄ упасан̇камитва̄ вандитва̄ дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо хутва̄ са̄сане паббаджитва̄ сӣладит̣т̣хӣнам̣ ависодхитатта̄ висесам̣ ниббаттетум̣ асакконто ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ висесам̣ ниббаттетва̄ ан̃н̃ам̣ бйа̄каронтам̣ дисва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ сан̇кхепена ова̄дам̣ йа̄чи. саттха̄пи тасса, ‘‘тасма̄тиха твам̣, уттийа, а̄димева висодхехӣ’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 5.382) сан̇кхепенева ова̄дам̣ ада̄си. со саттху ова̄де т̣хатва̄ випассанам̣ а̄рабхи. тасса а̄раддхавипассакасса а̄ба̄дхо уппаджджи. уппанне а̄ба̄дхе джа̄тасам̣вего вӣрийа̄рамбхаваттхум̣ н̃атва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и.

169. евам̣ со катасамбха̄ра̄нурӯпена паттаарахаттапхало аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто чандабха̄га̄надӣтӣретиа̄дима̄ха. таттха чандабха̄га̄надӣтӣрети парисуддхапан̣д̣арапулинаталехи ча пабха̄сампаннапасаннамадхуродакапарипун̣н̣ата̄йа ча чандаппабха̄киран̣асассирӣка̄бха̄ надама̄на̄ саддам̣ курума̄на̄ гаччхатӣти чандабха̄га̄надӣ, тасса̄ чандабха̄га̄надийа̄ тӣре сусума̄ро ахосинти самбандхо. таттха сусума̄роти кхуддакамаччхагумбе кхан̣д̣а̄кхан̣д̣икам̣ каронто ма̄ретӣти сусума̄ро, чан̣д̣амаччхо кумбхӣлоти аттхо. сабходжанапасутоханти ахам̣ сабходжане сакагочаре пасуто бйа̄ват̣о. надӣтиттхам̣ агаччхаханти бхагавато а̄гаманака̄ле ахам̣ надӣтиттхам̣ агаччхим̣ паттомхи.

170. сиддхаттхо тамхи самайети тасмим̣ мама титтхагаманака̄ле сиддхаттхо бхагава̄ аггапуггало саббасаттесу джет̣т̣хо сет̣т̣хо сайамбхӯ сайамева бхӯто джа̄то буддхабхӯто со бхагава̄ надим̣ таритука̄мо надӣтӣрам̣ упа̄гами.

172. петтикам̣ висайам̣ майханти майхам̣ питупита̄маха̄дӣхи парампара̄нӣтам̣, йадидам̣ сампаттасампаттамаха̄нубха̄ва̄нам̣ таран̣анти аттхо.

173. мама уггаджджанам̣ сутва̄ти майхам̣ уггаджджанам̣ а̄ра̄дханам̣ сутва̄ маха̄муни бхагава̄ абхирухӣти самбандхо. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.

уттийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

9. екан̃джаликаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

суван̣н̣аван̣н̣антиа̄дикам̣ а̄йасмато екан̃джаликаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто випассисса бхагавато ка̄ле екасмим̣ кулагехе ниббатто вин̃н̃утам̣ патто ратанаттайе пасанно пин̣д̣а̄йа чарантам̣ випассим̣ бхагавантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо ан̃джалим̣ паггахетва̄ ат̣т̣ха̄си. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто саббаттха пӯджанӣйо хутва̄ убхайасампаттийо анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де вибхавасампанне куле ниббаттитва̄ са̄сане пасӣдитва̄ паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахатте патит̣т̣ха̄си. пуббе катапун̃н̃авасена екан̃джаликаттхероти па̄кат̣о.

180. со аттано пуббакаммам̣ саритва̄ там̣ хаттхатале а̄малакам̣ вийа дисва̄ уда̄навасена пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто суван̣н̣аван̣н̣антиа̄дима̄ха. випассим̣ саттхава̄хагганти ва̄н̣идже канта̄ра̄ вахати та̄ретӣти саттхава̄хо. ва̄л̣аканта̄ра̄ чол̣аканта̄ра̄ дуббхиккхаканта̄ра̄ нирудакаканта̄ра̄ йаккхаканта̄ра̄ аппабхаккхаканта̄ра̄ ча та̄рети утта̄рети пата̄рети нитта̄рети кхемантабхӯмим̣ па̄петӣти аттхо. ко со? ва̄н̣иджаджет̣т̣хако. саттхава̄хасадисатта̄ айампи бхагава̄ саттхава̄хо. татха̄ хи со тивидхам̣ бодхим̣ паттхайанте катапун̃н̃асамбха̄ре сатте джа̄тиканта̄ра̄ джара̄канта̄ра̄ бйа̄дхиканта̄ра̄ маран̣аканта̄ра̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄саканта̄ра̄ ча саббасма̄ сам̣са̄раканта̄ра̄ ча та̄рети утта̄рети пата̄рети нитта̄рети нибба̄натхалам̣ па̄петӣти аттхо. саттхава̄хо ча со агго сет̣т̣хо падха̄но ча̄ти саттхава̄хагго, там̣ саттхава̄хаггам̣ випассим̣ самбуддханти самбандхо. нараварам̣ вина̄йаканти нара̄нам̣ антаре аситхилапараккамоти наравӣро, там̣. висесена катапун̃н̃асамбха̄ре сатте нети нибба̄напурам̣ па̄петӣти вина̄йако, там̣.

181. адантадаманам̣ та̄динти ра̄гадосамоха̄дикилесасампайуттатта̄ ка̄йавачӣманодва̄рехи аданте сатте даметӣти адантадамано, там̣. ит̣т̣ха̄нит̣т̣хесу акампийата̄дигун̣айуттоти та̄дӣ, там̣. маха̄ва̄дим̣ маха̄матинти сакасамайапарасамайава̄дӣнам̣ антаре аттана̄ самадхикапуггалавирахитатта̄ маха̄ва̄дӣ, махатӣ патхависама̄на̄ мерусама̄на̄ ча мати йасса со маха̄мати, там̣ маха̄ва̄дим̣ маха̄матим̣ самбуддханти имина̄ тулйа̄дхикаран̣ам̣. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

екан̃джаликаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

10. кхомада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄

нагаре бандхуматийа̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато кхомада̄йакаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто випассисса бхагавато ка̄ле екасмим̣ кулагехе ниббатто вайаппатто са̄сане абхиппасанно ратанаттайама̄мако випассисса бхагавато сантике дхаммам̣ сутва̄ пасаннама̄насо кхомадуссена пӯджам̣ ака̄си. со тадева мӯлам̣ катва̄ йа̄ваджӣвам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ тато девалоке ниббатто. чхасу девесу апара̄парам̣ диббасукхам̣ анубхавитва̄ тато чавитва̄ мануссалоке чаккаваттиа̄дианекавидхамануссасампаттим̣ анубхавитва̄ парипа̄кагате пун̃н̃асамбха̄ре имасмим̣ буддхуппа̄де кулагехе ниббатто вайаппатто саттху сантике дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. катапун̃н̃ана̄мена кхомада̄йакаттхероти па̄кат̣о.

184. со аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ дассенто нагаре бандхуматийа̄тиа̄дима̄ха. таттха бандху вуччати н̃а̄тако, те бандхӯ йасмим̣ нагаре ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̇гхат̣ита̄ васанти, там̣ нагарам̣ ‘‘бандхуматӣ’’ти вуччати. ропеми бӣджасампаданти да̄насӣла̄дипун̃н̃абӣджасампаттим̣ ропеми пат̣т̣хапемӣти аттхо.

кхомада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.

татийасса субхӯтиваггасса ван̣н̣ана̄ саматта̄.

чатубха̄н̣ава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.