2.паччекабуддхаапада̄наван̣н̣ана̄
тато анантарам̣ апада̄нам̣ сан̇га̄йанто ‘‘паччекабуддха̄пада̄нам̣, а̄вусо а̄нанда, бхагавата̄ каттха пан̃н̃атта’’нти пут̣т̣хо ‘‘атха паччекабуддха̄пада̄нам̣ сун̣а̄тха̄’’ти а̄ха. тесам̣ апада̄наттхо хет̣т̣ха̄ вуттойева.
83. ‘‘сун̣а̄тха̄’’ти вуттападам̣ уппаттиниббаттивасена пака̄сенто ‘‘татха̄гатам̣ джетаване васанта’’нтиа̄дима̄ха. таттха джетакума̄расса на̄мавасена татха̄сан̃н̃ите виха̄ре чатӯхи ирийа̄патхавиха̄рехи диббабрахмаарийавиха̄рехи ва̄ васантам̣ вихарантам̣ йатха̄ пуримака̄ випассиа̄дайо буддха̄ саматтим̣сапа̄рамийо пӯретва̄ а̄гата̄, татха̄ амха̄кампи бхагава̄ а̄гатоти татха̄гато. там̣ татха̄гатам̣ джетаване васантанти самбандхо. ведехамунӣти ведехарат̣т̣хе джа̄та̄ ведехӣ, ведехийа̄ путто ведехипутто. монам̣ вуччати н̃а̄н̣ам̣, тена ито гато паваттоти муни. ведехипутто ча со муни чети ‘‘ведехипуттамунӣ’’ти ваттаббе ‘‘ван̣н̣а̄гамо’’тиа̄дина̄ нируттинайена и-ка̄расса аттам̣ путта-саддасса ча лопам̣ катва̄ ‘‘ведехамунӣ’’ти вуттам̣. ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сатиманта̄нам̣ дхитиманта̄нам̣ гатиманта̄нам̣ бахуссута̄нам̣ упат̣т̣ха̄ка̄нам̣ йадидам̣ а̄нандо’’ти (а. ни. 1.219-223) етадагге т̣хапито а̄йасма̄ а̄нандо натан̇го наманака̄йан̇го ан̃джалико хутва̄ ‘‘бханте, паччекабуддха̄ на̄ма кӣдиса̄ хонтӣ’’ти апуччхӣти самбандхо. те паччекабуддха̄ кехи хетубхи кехи ка̄ран̣ехи бхаванти уппаджджанти. вӣра̄ти бхагавантам̣ а̄лапати.
84-85. тато парам̣ виссаджджита̄ка̄рам̣ дассенто ‘‘тада̄ха саббан̃н̃уваро махесӣ’’тиа̄дима̄ха. саббам̣ атӣта̄дибхедам̣ хаттха̄малакам̣ вийа джа̄на̄тӣти саббан̃н̃ӯ, саббан̃н̃ӯ ча со варо уттамо чети саббан̃н̃уваро. махантам̣ сӣлаккхандхам̣, сама̄дхиккхандхам̣, пан̃н̃а̄ккхандхам̣, вимуттиккхандхам̣, махантам̣ вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхам̣ есати гавесатӣти махеси. а̄нандабхаддам̣ мадхурена сарена тада̄ тасмим̣ пуччхитака̄ле а̄ха катхесӣти самбандхо. бхо а̄нанда, йе паччекабуддха̄ пуббабуддхесу пуббесу атӣтабуддхесу ката̄дхика̄ра̄ катапун̃н̃асамбха̄ра̄ джинаса̄санесу аладдхамоккха̄ аппаттанибба̄на̄. те саббе паччекабуддха̄ дхӣра̄ идха имасмим̣ локе сам̣вегамукхена екапуггалам̣ падха̄нам̣ катва̄ паччекабуддха̄ джа̄та̄ти аттхо. сутиккхапан̃н̃а̄ сут̣т̣ху тиккхапан̃н̃а̄. вина̄пи буддхехи буддха̄нам̣ ова̄да̄нуса̄санӣхи рахита̄ апи. париттакенапи аппаматтакенапи а̄рамман̣ена паччекабодхим̣ пат̣иеккам̣ бодхим̣ самма̄самбуддха̄нантарам̣ бодхим̣ анупа̄пун̣анти пат̣ивиджджханти.
86. саббамхи локамхи сакаласмим̣ локаттайе мамам̣ т̣хапетва̄ мам̣ виха̄йа пачекабуддхехи самова садисо ева наттхи, тесам̣ маха̄мунӣнам̣ паччекабуддха̄нам̣ имам̣ ван̣н̣ам̣ имам̣ гун̣ам̣ падесаматтам̣ сан̇кхепаматтам̣ ахам̣ тумха̄кам̣ са̄дху са̄дхукам̣ ваккха̄ми катхесса̄мӣти аттхо.
87. ана̄чарийака̄ хутва̄ сайамева буддха̄нам̣ аттана̄ва пат̣ивиддха̄нам̣ исӣнам̣ антаре маха̄исӣнам̣ мадхӯвакхуддам̣ кхуддакамадхупат̣алам̣ ива са̄дхӯни мадхура̄ни ва̄кйа̄ни уда̄навачана̄ни ануттарам̣ уттаравирахитам̣ бхесаджам̣ осадхам̣ нибба̄нам̣ паттхайанта̄ иччханта̄ саббе тумхе супасанначитта̄ суппасаннамана̄ сун̣а̄тха манаси каротха̄ти аттхо.
88-89. паччекабуддха̄нам̣ сама̄гата̄нанти ра̄сибхӯта̄нам̣ уппанна̄нам̣ паччекабуддха̄нам̣. арит̣т̣хо, упарит̣т̣хо, тагарасикхи, йасассӣ, судассано, пийадассӣ, гандха̄ро, пин̣д̣оло, упа̄сабхо, нитхо, татхо, сутава̄, бха̄витатто, сумбхо, субхо, метхуло, ат̣т̣хамо, сумедхо, анӣгхо, суда̄т̣хо, хин̇гу, хин̇го, дведжа̄лино, ат̣т̣хако, косало, суба̄ху, упанемисо, немисо, сантачитто, саччо, татхо, вираджо, пан̣д̣ито, ка̄ло, упака̄ло, виджито, джито, ан̇го, пан̇го, гуттиджджито, пассӣ, джахӣ, упадхим̣, дуккхамӯлам̣, апара̄джито, сарабхан̇го, ломахам̣со, уччан̇гама̄йо, асито, ана̄саво, маномайо, ма̄наччхидо, бандхума̄, тада̄дхимутто, вимало, кетума̄, котумбаран̇го, ма̄тан̇го, арийо, аччуто, аччутага̄ми, бйа̄мако, суман̇гало, диббило ча̄тиа̄дӣнам̣ паччекабуддхасата̄нам̣ йа̄ни апада̄на̄ни парампарам̣ паччекам̣ бйа̄каран̣а̄ни йо ча а̄дӣнаво йан̃ча вира̄гаваттхум̣ аналлӣйанака̄ран̣ам̣ йатха̄ ча йена ка̄ран̣ена бодхим̣ анупа̄пун̣им̣су чатумагган̃а̄н̣ам̣ паччаккхам̣ карим̣су. сара̄гаваттхусӯти сут̣т̣ху аллӣйитаббаваттхӯсу ваттхука̄макилесака̄месу вира̄гасан̃н̃ӣ вираттасан̃н̃аванто раттамхи локамхи аллӣйанасабха̄валоке виратачитта̄ аналлӣйанамана̄ хитва̄ папан̃чети ра̄го папан̃чам̣ досо папан̃чам̣ саббакилеса̄ папан̃ча̄ти папан̃часан̇кха̄те килесе хитва̄ джийа пхандита̄нӣти пхандита̄ни два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни джинитва̄ татхева тена ка̄ран̣ена евам̣ бодхим̣ анупа̄пун̣им̣су паччекабодхин̃а̄н̣ам̣ паччаккхам̣ карим̣сӯти аттхо.
90-91. саббесу бхӯтесу нидха̄йа дан̣д̣анти таджджанапха̄ланавадхабандханам̣ нидха̄йа т̣хапетва̄ тесам̣ саббасатта̄нам̣ антаре ан̃н̃атарам̣ кан̃чи екампи саттам̣ авихет̣хайам̣ авихет̣хайанто адуккха̄пенто меттена читтена ‘‘саббе сатта̄ сукхита̄ хонтӯ’’ти метта̄сахагатена четаса̄ хита̄нукампӣ хитена анукампанасабха̄во. атха ва̄ саббесу бхӯтесу нидха̄йа дан̣д̣анти саббесӯти саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ асесам̣ ниссесам̣ парийа̄дийанавачанаметам̣. бхӯтесӯти бхӯта̄ вуччанти таса̄ ча тха̄вара̄ ча. йесам̣ тасин̣а̄ тан̣ха̄ аппахӣна̄, йесан̃ча бхайабхерава̄ аппахӣна̄, те таса̄. ким̣ ка̄ран̣а̄ вуччанти таса̄? тасанти уттасанти паритасанти бха̄йанти санта̄сам̣ а̄паджджанти, там̣ ка̄ран̣а̄ вуччанти таса̄. йесам̣ тасин̣а̄ тан̣ха̄ пахӣна̄, йесан̃ча бхайабхерава̄ пахӣна̄, те тха̄вара̄. ким̣ ка̄ран̣а̄ вуччанти тха̄вара̄? тхиранти на тасанти на уттасанти на паритасанти на бха̄йанти на санта̄сам̣ а̄паджджанти, там̣ ка̄ран̣а̄ вуччанти тха̄вара̄.
тайо дан̣д̣а̄ – ка̄йадан̣д̣о, вачӣдан̣д̣о, манодан̣д̣оти. тивидхам̣ ка̄йадуччаритам̣ ка̄йадан̣д̣о, чатуббидхам̣ вачӣдуччаритам̣ вачӣдан̣д̣о, тивидхам̣ манодуччаритам̣ манодан̣д̣о. саббесу сакалесу бхӯтесу саттесу там̣ тивидхам̣ дан̣д̣ам̣ нидха̄йа нидахитва̄ оропайитва̄ саморопайитва̄ никкхипитва̄ пат̣иппассамбхетва̄ хим̣санаттхам̣ агахетва̄ти саббесу бхӯтесу нидха̄йа дан̣д̣ам̣. авихет̣хайам̣ ан̃н̃атарампи тесанти екамекампи саттам̣ па̄н̣ина̄ ва̄ лед̣д̣уна̄ ва̄ дан̣д̣ена ва̄ саттхена ва̄ андуйа̄ ва̄ раджджуйа̄ ва̄ авихет̣хайанто, саббепи сатте па̄н̣ина̄ ва̄ лед̣д̣уна̄ ва̄ дан̣д̣ена ва̄ саттхена ва̄ андуйа̄ ва̄ раджджуйа̄ ва̄ авихет̣хайам̣ авихет̣хайанто ан̃н̃атарампи тесам̣. на путтамиччхеййа куто саха̄йанти на̄ти пат̣иккхепо. путтанти чатта̄ро путта̄ атраджо путто, кхеттаджо, диннако, антева̄сико путто. саха̄йанти саха̄йо вуччати йена саха а̄гаманам̣ пха̄су, гаманам̣ пха̄су, т̣ха̄нам̣ пха̄су, нисаджджа̄ пха̄су, а̄лапанам̣ пха̄су, саллапанам̣ пха̄су, самуллапанам̣ пха̄су. на путтамиччхеййа куто саха̄йанти путтампи на иччхеййа на са̄дийеййа на паттхеййа на пихайеййа на̄бхиджаппеййа, куто миттам̣ ва̄ сандит̣т̣хам̣ ва̄ самбхаттам̣ ва̄ саха̄йам̣ ва̄ иччхеййа са̄дийеййа паттхеййа пихайеййа абхиджаппеййа̄ти на путтамиччхеййа куто саха̄йам̣. еко чаре кхаггависа̄н̣акаппоти со паччекасамбуддхо паббаджджа̄сан̇кха̄тена еко, адутийат̣т̣хена еко, тан̣ха̄йа паха̄нат̣т̣хена еко, екантавӣтара̄готи еко, екантавӣтадосоти еко, екантавӣтамохоти еко, екантаниккилесоти еко, ека̄йанамаггам̣ гатоти еко, еко ануттарам̣ паччекасамбодхим̣ абхисамбуддхоти еко.
катхам̣ со паччекасамбуддхо паббаджджа̄сан̇кха̄тена еко? со хи паччекасамбуддхо саббам̣ гхара̄ва̄сапалибодхам̣ чхиндитва̄, путтада̄рапалибодхам̣ чхиндитва̄, н̃а̄типалибодхам̣, митта̄маччапалибодхам̣, саннидхипалибодхам̣ чхиндитва̄ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ никкхамма анага̄рийам̣ паббаджитва̄ акин̃чанабха̄вам̣ упагантва̄ екова чарати вихарати ирийати ваттати па̄лети йапети йа̄петӣти евам̣ со паччекасамбуддхо паббаджджа̄сан̇кха̄тена еко.
катхам̣ со паччекасамбуддхо адутийат̣т̣хена еко? со евам̣ паббаджито сама̄но еко аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни пат̣исевати аппасадда̄ни аппаниггхоса̄ни виджанава̄та̄ни мануссара̄хассеййака̄ни пат̣исалла̄наса̄руппа̄ни. со еко тит̣т̣хати, еко гаччхати, еко нисӣдати, еко сеййам̣ каппети, еко га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависати, еко пат̣иккамати, еко рахо нисӣдати, еко чан̇камати, еко чарати вихарати ирийати ваттати па̄лети йапети йа̄петӣти евам̣ со адутийат̣т̣хена еко.
катхам̣ со паччекасамбуддхо тан̣ха̄йа паха̄нат̣т̣хена еко? со еко адутийо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто маха̄падха̄нам̣ падаханто ма̄рам̣ сасенакам̣ намучим̣ кан̣хам̣ паматтабандхум̣ видхаметва̄ ча тан̣ха̄джа̄линим̣ висаритам̣ висаттикам̣ паджахи винодеси бйантим̣ ака̄си анабха̄вам̣ гамеси.
‘‘тан̣ха̄дутийо пурисо, дӣгхамаддха̄на сам̣сарам̣;
иттхабха̄ван̃н̃атха̄бха̄вам̣, сам̣са̄рам̣ на̄тиваттати.
‘‘етама̄дӣнавам̣ н̃атва̄, тан̣хам̣ дуккхасса самбхавам̣;
вӣтатан̣хо ана̄да̄но, сато бхиккху париббадже’’ти. (итиву. 15, 105; маха̄ни. 191) –
евам̣ со паччекасамбуддхо тан̣ха̄йа паха̄нат̣т̣хена еко.
катхам̣ со паччекасамбуддхо екантавӣтара̄готи еко? ра̄гасса пахӣнатта̄ екантавӣтара̄готи еко, досасса пахӣнатта̄ екантавӣтадосоти еко, мохасса пахӣнатта̄ екантавӣтамохоти еко, килеса̄нам̣ пахӣнатта̄ екантаниккилесоти еко, евам̣ со паччекасамбуддхо екантавӣтара̄готи еко.
катхам̣ со паччекасамбуддхо ека̄йанамаггам̣ гатоти еко? ека̄йанамагго вуччати чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ро саммаппадха̄на̄, чатта̄ро иддхипа̄да̄, пан̃чиндрийа̄ни, пан̃ча бала̄ни, сатта боджджхан̇га̄, арийо ат̣т̣хан̇гико магго.
‘‘ека̄йанам̣ джа̄тикхайантадассӣ, маггам̣ паджа̄на̄ти хита̄нукампӣ;
етена маггена тарим̣су пуббе, тариссанти йе ча таранти огха’’нти. (сам̣. ни. 5.384; маха̄ни. 191) –
евам̣ со ека̄йанамаггам̣ гатоти еко.
катхам̣ со паччекасамбуддхо еко ануттарам̣ паччекасамбодхим̣ абхисамбуддхоти еко? бодхи вуччати чатӯсу маггесу н̃а̄н̣ам̣ (маха̄ни. 191; чӯл̣ани. кхаггависа̄н̣асуттаниддеса 121). пан̃н̃а̄ пан̃н̃индрийам̣ пан̃н̃а̄балам̣ дхаммавичайасамбоджджхан̇го вӣмам̣са̄ випассана̄ самма̄дит̣т̣хи. со паччекасамбуддхо тена паччекабодхин̃а̄н̣ена ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’ти буджджхи, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄’’ти буджджхи, ‘‘саббе дхамма̄ анатта̄’’ти буджджхи. ‘‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄’’ти буджджхи, ‘‘сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣а’’нти буджджхи, ‘‘вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпа’’нти буджджхи, ‘‘на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатана’’нти буджджхи, ‘‘сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо’’ти буджджхи, ‘‘пхассапаччайа̄ ведана̄’’ти буджджхи, ‘‘ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄’’ти буджджхи, ‘‘тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄на’’нти буджджхи, ‘‘упа̄да̄напаччайа̄ бхаво’’ти буджджхи, ‘‘бхавапаччайа̄ джа̄тӣ’’ти буджджхи, ‘‘джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣а’’нти буджджхи. ‘‘авиджджа̄ниродха̄ сан̇кха̄раниродхо’’ти буджджхи, ‘‘сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо’’ти буджджхи…пе… ‘‘бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо’’ти буджджхи, ‘‘джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣аниродхо’’ти буджджхи. ‘‘идам̣ дуккха’’нти буджджхи, ‘‘айам̣ дуккхасамудайо’’ти буджджхи, ‘‘айам̣ дуккханиродхо’’ти буджджхи, ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минипат̣ипада̄’’ти буджджхи. ‘‘име а̄сава̄’’ти буджджхи, ‘‘айам̣ а̄савасамудайо’’ти буджджхи…пе… ‘‘пат̣ипада̄’’ти буджджхи, ‘‘име дхамма̄ абхин̃н̃еййа̄’’ти буджджхи, ‘‘име дхамма̄ паха̄табба̄’’ти буджджхи, ‘‘име дхамма̄ саччхика̄табба̄’’ти буджджхи, ‘‘име дхамма̄ бха̄ветабба̄’’ти буджджхи. чханнам̣ пхасса̄йатана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча буджджхи, пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ самудайан̃ча…пе… ниссаран̣ан̃ча буджджхи, чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча буджджхи, ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти буджджхи.
атха ва̄ йам̣ буджджхитаббам̣ анубуджджхитаббам̣ пат̣ибуджджхитаббам̣ самбуджджхитаббам̣ адхигантаббам̣ пхасситаббам̣ саччхика̄таббам̣, саббам̣ там̣ тена паччекабодхин̃а̄н̣ена буджджхи анубуджджхи пат̣ибуджджхи самбуджджхи адхиган̃чхи пхассеси саччха̄ка̄сӣти, евам̣ со паччекасамбуддхо еко ануттарам̣ паччекасамбодхим̣ абхисамбуддхоти еко.
чарети ат̣т̣ха чарийа̄йо (чӯл̣ани. кхаггависа̄н̣асуттаниддеса 121) – ирийа̄патхачарийа̄, а̄йатаначарийа̄, сатичарийа̄, сама̄дхичарийа̄, н̃а̄н̣ачарийа̄, маггачарийа̄, паттичарийа̄, локаттхачарийа̄. ирийа̄патхачарийа̄ти чатӯсу ирийа̄патхесу, а̄йатаначарийа̄ти чхасу аджджхаттикаба̄хиресу а̄йатанесу, сатичарийа̄ти чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу, сама̄дхичарийа̄ти чатӯсу джха̄несу, н̃а̄н̣ачарийа̄ти чатӯсу арийасаччесу, маггачарийа̄ти чатӯсу арийамаггесу, паттичарийа̄ти чатӯсу са̄ман̃н̃апхалесу, локаттхачарийа̄ти татха̄гатесу арахантесу самма̄самбуддхесу, падесато паччекасамбуддхесу, падесато са̄вакесу.
ирийа̄патхачарийа̄ ча пан̣идхисампанна̄нам̣, а̄йатаначарийа̄ ча индрийесу гуттадва̄ра̄нам̣, сатичарийа̄ ча аппама̄давиха̄рӣнам̣, сама̄дхичарийа̄ ча адхичиттамануйутта̄нам̣, н̃а̄н̣ачарийа̄ ча буддхисампанна̄нам̣, маггачарийа̄ ча самма̄пат̣ипанна̄нам̣, паттичарийа̄ ча адхигатапхала̄нам̣, локаттхачарийа̄ ча татха̄гата̄нам̣ араханта̄нам̣ самма̄самбуддха̄нам̣, падесато паччекасамбуддха̄нам̣, падесато са̄вака̄нам̣. има̄ ат̣т̣ха чарийа̄йо.
апара̄пи ат̣т̣ха чарийа̄йо – адхимуччанто саддха̄йа чарати, пагган̣ханто вӣрийена чарати, упат̣т̣хапенто сатийа̄ чарати, авиккхепам̣ каронто сама̄дхина̄ чарати, паджа̄нанто пан̃н̃а̄йа чарати, виджа̄нанто вин̃н̃а̄н̣ачарийа̄йа чарати, евам̣ пат̣ипаннасса кусала̄ дхамма̄ а̄йатананти а̄йатаначарийа̄йа чарати. евам̣ пат̣ипанно висесамадхигаччхатӣти висесачарийа̄йа чарати. има̄ ат̣т̣ха чарийа̄йо.
апара̄пи ат̣т̣ха чарийа̄йо – дассаначарийа̄ ча самма̄дит̣т̣хийа̄, абхиниропаначарийа̄ ча самма̄сан̇каппасса, париггахачарийа̄ ча самма̄ва̄ча̄йа, самут̣т̣ха̄начарийа̄ ча самма̄каммантасса, вода̄начарийа̄ ча самма̄а̄джӣвасса, паггахачарийа̄ ча самма̄ва̄йа̄масса, упат̣т̣ха̄начарийа̄ ча самма̄сатийа̄, авиккхепачарийа̄ ча самма̄сама̄дхисса. има̄ ат̣т̣ха чарийа̄йо.
кхаггависа̄н̣акаппоти йатха̄ кхаггасса на̄ма виса̄н̣ам̣ екамева хоти, адутийам̣, евамева со паччекасамбуддхо таккаппо тассадисо таппат̣ибха̄го. йатха̄ атилон̣ам̣ вуччати лон̣акаппо, атититтакам̣ вуччати титтакаппо, атимадхурам̣ вуччати мадхуракаппо, атиун̣хам̣ вуччати аггикаппо, атисӣтам̣ вуччати химакаппо, маха̄удакаккхандхо вуччати самуддакаппо, маха̄бхин̃н̃а̄балаппатто са̄вако вуччати саттхукаппоти. евамева со паччекасамбуддхо кхаггависа̄н̣акаппо, кхаггависа̄н̣асадисо кхаггависа̄н̣апат̣ибха̄го еко адутийо муттабандхано самма̄ локе чарати вихарати ирийати ваттати па̄лети йапети йа̄петӣти еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо. тена̄ху паччекасамбуддха̄ –
‘‘саббесу бхӯтесу нидха̄йа дан̣д̣ам̣, авихет̣хайам̣ ан̃н̃атарампи тесам̣;
на путтамиччхеййа куто саха̄йам̣, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘сам̣саггаджа̄тасса бхаванти снеха̄, снеханвайам̣ дуккхамидам̣ пахоти;
а̄дӣнавам̣ снехаджам̣ пеккхама̄но; еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘митте сухадждже анукампама̄но, ха̄пети аттхам̣ пат̣ибаддхачитто;
етам̣ бхайам̣ сантхаве пеккхама̄но, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘вам̣со виса̄лова йатха̄ висатто, путтесу да̄ресу ча йа̄ апеккха̄;
вам̣се кал̣ӣрова асаджджама̄но, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘миго аран̃н̃амхи йатха̄ абаддхо, йениччхакам̣ гаччхати гочара̄йа;
вин̃н̃ӯ наро серитам̣ пеккхама̄но, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘а̄мантана̄ хоти саха̄йамаджджхе, ва̄се ча т̣ха̄не гамане ча̄рика̄йа;
анабхиджджхитам̣ серитам̣ пеккхама̄но, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘кхид̣д̣а̄ ратӣ хоти саха̄йамаджджхе, путтесу пемам̣ випулан̃ча хоти;
пийавиппайогам̣ виджигуччхама̄но, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘ча̄туддисо аппат̣игхо ча хоти, сантуссама̄но итарӣтарена;
париссайа̄нам̣ сахита̄ ачхамбхӣ, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘дуссан̇гаха̄ паббаджита̄пи еке, атхо гахат̣т̣ха̄ гхарама̄васанта̄;
аппоссукко парапуттесу хутва̄, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘оропайитва̄ гихибйан̃джана̄ни, сан̃чхиннапатто йатха̄ ковил̣а̄ро;
чхетва̄на вӣро гихибандхана̄ни, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘саче лабхетха нипакам̣ саха̄йам̣, саддхим̣ чарам̣ са̄дхувиха̄ридхӣрам̣;
абхибхуййа сабба̄ни париссайа̄ни, чареййа тенаттамано сатӣма̄.
‘‘но че лабхетха нипакам̣ саха̄йам̣, саддхим̣ чарам̣ са̄дхувиха̄ридхӣрам̣;
ра̄джа̄ва рат̣т̣хам̣ виджитам̣ паха̄йа, еко чаре ма̄тан̇гаран̃н̃ева на̄го.
‘‘аддха̄ пасам̣са̄ма саха̄йасампадам̣, сет̣т̣ха̄ сама̄ севитабба̄ саха̄йа̄;
ете аладдха̄ анаваджджабходжӣ, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘дисва̄ суван̣н̣асса пабхассара̄ни, камма̄рапуттена сунит̣т̣хита̄ни;
сан̇гхат̣т̣ама̄на̄ни дуве бхуджасмим̣, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘евам̣ дутӣйена саха̄ мамасса, ва̄ча̄бхила̄по абхисаджджана̄ ва̄;
етам̣ бхайам̣ а̄йатим̣ пеккхама̄но, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘ка̄ма̄ хи читра̄ мадхура̄ манорама̄, вирӯпарӯпена матхенти читтам̣;
а̄дӣнавам̣ ка̄магун̣есу дисва̄, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘ӣтӣ ча ган̣д̣о ча упаддаво ча, рого ча саллан̃ча бхайан̃ча метам̣;
етам̣ бхайам̣ ка̄магун̣есу дисва̄, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘сӣтан̃ча ун̣хан̃ча кхудам̣ пипа̄сам̣, ва̄та̄тапе д̣ам̣сасарӣсапе ча;
сабба̄нипета̄ни абхиббхавитва̄, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘на̄гова йӯтха̄ни виваджджайитва̄, сан̃джа̄такхандхо падумӣ ул̣а̄ро;
йатха̄бхирантам̣ вихарам̣ аран̃н̃е, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘ат̣т̣ха̄натам̣ сан̇ган̣ика̄ратасса, йам̣ пхассайе са̄майикам̣ вимуттим̣;
а̄диччабандхусса вачо нисамма, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘дит̣т̣хӣвисӯка̄ни упа̄тиватто, патто нийа̄мам̣ пат̣иладдхамагго;
уппаннан̃а̄н̣омхи анан̃н̃анеййо, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘ниллолупо никкухо ниппипа̄со, ниммаккха ниддхантакаса̄вамохо;
нира̄сайо саббалоке бхавитва̄, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘па̄пам̣ саха̄йам̣ париваджджайетха, анаттхадассим̣ висаме нивит̣т̣хам̣;
сайам̣ на севе пасутам̣ паматтам̣, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘бахуссутам̣ дхаммадхарам̣ бхаджетха, миттам̣ ул̣а̄рам̣ пат̣ибха̄навантам̣;
ан̃н̃а̄йа аттха̄ни винеййа кан̇кхам̣, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘кхид̣д̣ам̣ ратим̣ ка̄масукхан̃ча локе, аналан̇каритва̄ анапеккхама̄но;
вибхӯсат̣т̣ха̄на̄ вирато саччава̄дӣ, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘путтан̃ча да̄рам̣ питаран̃ча ма̄тарам̣, дхана̄ни дхан̃н̃а̄ни ча бандхава̄ни;
хитва̄на ка̄ма̄ни йатходхика̄ни, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘сан̇го есо париттаметтха сокхйам̣, аппасса̄до дуккхамеветтха бхиййо;
гал̣о есо ити н̃атва̄ матима̄, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘санда̄лайитва̄на сам̣йоджана̄ни, джа̄лам̣ва бхетва̄ салиламбуча̄рӣ,
аггӣва дад̣д̣хам̣ аниваттама̄но, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘оккхиттачаккхӯ на ча па̄далоло, гуттиндрийо раккхитама̄наса̄но;
анавассуто апарид̣айхама̄но, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘оха̄райитва̄ гихибйан̃джана̄ни, сан̃чханнапатто йатха̄ па̄ричхатто;
ка̄са̄йаваттхо абхиниккхамитва̄, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘расесу гедхам̣ акарам̣ алоло, анан̃н̃апосӣ сапада̄нача̄рӣ;
куле куле аппат̣ибаддхачитто, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘паха̄йа пан̃ча̄варан̣а̄ни четасо, упаккилесе бйапануджджа саббе;
аниссито чхеджджа синехадосам̣, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘випит̣т̣хикатва̄на сукхан̃ча дуккхам̣, пуббева соманассадоманассам̣;
ладдха̄нупеккхам̣ саматхам̣ висуддхам̣, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘а̄раддхавӣрийо параматтхапаттийа̄, алӣначитто акусӣтавутти;
дал̣ханиккамо тха̄мабалӯпапанно, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘пат̣исалла̄нам̣ джха̄намарин̃чама̄но, дхаммесу ниччам̣ анудхаммача̄рӣ;
а̄дӣнавам̣ саммасита̄ бхавесу, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘тан̣хаккхайам̣ паттхайамаппаматто, анел̣амӯго сутава̄ сатӣма̄;
сан̇кха̄тадхаммо нийато падха̄нава̄, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘сӣхова саддесу асантасанто, ва̄това джа̄ламхи асаджджама̄но;
падумам̣ва тойена алимпама̄но, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘сӣхо йатха̄ да̄т̣хабалӣ пасайха, ра̄джа̄ мига̄нам̣ абхибхуййа ча̄рӣ;
севетха панта̄ни сена̄сана̄ни, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘меттам̣ упеккхам̣ карун̣ам̣ вимуттим̣, а̄севама̄но мудитан̃ча ка̄ле;
саббена локена авируджджхама̄но, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘ра̄ган̃ча досан̃ча паха̄йа мохам̣, санда̄лайитва̄на сам̣йоджана̄ни;
асантасам̣ джӣвитасан̇кхайамхи, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо.
‘‘бхаджанти севанти ча ка̄ран̣аттха̄, никка̄ран̣а̄ дуллабха̄ аджджа митта̄;
аттаттхапан̃н̃а̄ асучӣманусса̄, еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо’’ти.
таттха саббесу бхӯтесӯти кхаггависа̄н̣апаччекабуддха̄пада̄насуттам̣. ка̄ уппатти? саббасутта̄нам̣ чатуббидха̄ уппатти – аттаджджха̄сайато, параджджха̄сайато, ат̣т̣хуппаттито, пуччха̄васитоти. таттха кхаггависа̄н̣асуттасса ависесена пуччха̄васито уппатти. висесена пана йасма̄ еттха ка̄чи га̄тха̄ тена тена паччекабуддхена пут̣т̣хена вутта̄, ка̄чи апут̣т̣хена аттана̄ адхигатамагганайа̄нурӯпам̣ уда̄нам̣йева уда̄нентена, тасма̄ ка̄йачи га̄тха̄йа пуччха̄васито, ка̄йачи аттаджджха̄сайато уппатти. таттха йа̄ айам̣ ависесена пуччха̄васито уппатти, са̄ а̄дито пабхути евам̣ ведитабба̄ –
екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати. атха кхо а̄йасмато а̄нандасса рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘‘буддха̄нам̣ паттхана̄ ча абхинӣха̄ро ча диссати, татха̄ са̄вака̄нам̣, паччекабуддха̄нам̣ на диссати, йам̣нӯна̄хам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пуччхеййа’’нти? со пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ йатха̄ккамена етаматтхам̣ пуччхи. атхасса бхагава̄ пуббайога̄вачарасуттам̣ абха̄си –
‘‘пан̃чиме, а̄нанда, а̄нисам̣са̄ пуббайога̄вачаре дит̣т̣хева дхамме пат̣икаччева ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети. но че дит̣т̣хева дхамме пат̣икаччева ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети, атха маран̣ака̄ле ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети. атха девапутто сама̄но ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети. атха буддха̄нам̣ саммукхӣбха̄ве кхиппа̄бхин̃н̃о хоти. атха паччхиме ка̄ле паччекасамбуддхо хотӣ’’ти.
евам̣ ватва̄ пуна а̄ха –
‘‘паччекасамбуддха̄ на̄ма, а̄нанда, абхинӣха̄расампанна̄ пуббайога̄вачара̄ хонти, тасма̄ паччекабуддхабуддхаса̄вака̄нам̣ саббесам̣ паттхана̄ ча абхинӣха̄ро ча иччхитаббо’’ти.
со а̄ха – ‘‘буддха̄нам̣, бханте, паттхана̄ кӣва чирам̣ ват̣т̣атӣ’’ти. буддха̄нам̣, а̄нанда, хет̣т̣химапариччхедена чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни каппасатасахассан̃ча, маджджхимапариччхедена ат̣т̣ха асан̇кхйеййа̄ни каппасатасахассан̃ча, упаримапариччхедена сол̣аса асан̇кхйеййа̄ни каппасатасахассан̃ча. ете ча бхеда̄ пан̃н̃а̄дхикасаддха̄дхикавӣрийа̄дхика̄нам̣ васена н̃а̄табба̄. пан̃н̃а̄дхика̄нан̃хи саддха̄ манда̄ хоти, пан̃н̃а̄ тиккха̄. саддха̄дхика̄нам̣ пан̃н̃а̄ маджджхима̄ хоти, саддха̄ тиккха̄. вӣрийа̄дхика̄нам̣ саддха̄ пан̃н̃а̄ манда̄ хоти, вӣрийам̣ тиккханти. аппатва̄ пана чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни каппасатасахассан̃ча дивасе дивасе вессантарада̄насадисам̣ да̄нам̣ дентопи таданурӯпе сӣла̄дипа̄рамидхамме а̄чинантопи антара̄ буддхо бхависсатӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. касма̄? н̃а̄н̣ам̣ габбхам̣ на ган̣ха̄ти, вепуллам̣ на̄паджджати, парипа̄кам̣ на гаччхатӣти. йатха̄ на̄ма тима̄сачатума̄сапан̃чама̄саччайена ниппхаджджанакам̣ сассам̣ там̣ там̣ ка̄лам̣ аппатва̄ дивасе дивасе сатаккхаттум̣ сахассаккхаттум̣ кел̣а̄йантопи удакена син̃чантопи антара̄ паккхена ва̄ ма̄сена ва̄ ниппха̄дессатӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. касма̄? сассам̣ габбхам̣ на ган̣ха̄ти, вепуллам̣ на̄паджджати, парипа̄кам̣ на гаччхатӣти. евамевам̣ аппатва̄ чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни каппасатасахассан̃ча антара̄ буддхо бхависсатӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. тасма̄ йатха̄вуттамева ка̄лам̣ па̄рамипӯран̣ам̣ ка̄таббам̣ н̃а̄н̣апарипа̄каттха̄йа. еттакена̄пи ча ка̄лена буддхаттам̣ паттхайато абхинӣха̄ракаран̣е ат̣т̣ха сампаттийо иччхитабба̄. айан̃хи –
‘‘мануссаттам̣ лин̇гасампатти, хету саттха̄радассанам̣;
паббаджджа̄ гун̣асампатти, адхика̄ро ча чхандата̄;
ат̣т̣хадхаммасамодха̄на̄, абхинӣха̄ро самиджджхати’’. (бу. вам̣. 2.59);
абхинӣха̄роти мӯлапан̣идха̄нассетам̣ адхивачанам̣. таттха мануссаттанти мануссаджа̄ти. ан̃н̃атра хи мануссаджа̄тийа̄ авасесаджа̄тӣсу деваджа̄тийампи т̣хитасса пан̣идхи на иджджхати, таттха т̣хитена пана буддхаттам̣ паттхайантена да̄на̄дӣни пун̃н̃акамма̄ни катва̄ мануссаттам̣йева паттхетаббам̣, таттха т̣хатва̄ пан̣идхи ка̄таббо. еван̃хи самиджджхати. лин̇гасампаттӣти пурисабха̄во. ма̄туга̄манапум̣сакаубхатобйан̃джанака̄нан̃хи мануссаджа̄тийам̣ т̣хита̄нампи пан̣идхи на иджджхати. таттха т̣хитена пана буддхаттам̣ паттхентена да̄на̄дӣни пун̃н̃акамма̄ни катва̄ пурисабха̄войева паттхетаббо, таттха т̣хатва̄ пан̣идхи ка̄таббо. еван̃хи самиджджхати. хетӯти арахаттасса упаниссайасампатти. йо хи тасмим̣ аттабха̄ве ва̄йаманто арахаттам̣ па̄пун̣итум̣ саматтхо, тасса пан̣идхи самиджджхати, но итарасса йатха̄ сумедхапан̣д̣итасса. со хи дӣпан̇карапа̄дамӯле паббаджитва̄ тенаттабха̄вена арахаттам̣ па̄пун̣итум̣ саматтхо ахоси. саттха̄радассананти буддха̄нам̣ саммукха̄дассанам̣. еван̃хи иджджхати, но ан̃н̃атха̄ йатха̄ сумедхапан̣д̣итасса. со хи дӣпан̇карам̣ саммукха̄ дисва̄ пан̣идхим̣ ака̄си. паббаджджа̄ти анага̄рийабха̄во. со ча кхо са̄сане ва̄ каммава̄дикирийава̄дита̄пасапарибба̄джаканика̄йе ва̄ ват̣т̣ати йатха̄ сумедхапан̣д̣итасса. со хи сумедхо на̄ма та̄пасо хутва̄ пан̣идхим̣ ака̄си. гун̣асампаттӣти джха̄на̄дигун̣апат̣ила̄бхо. паббаджитассапи хи гун̣асампаннассева иджджхати, но итарасса йатха̄ сумедхапан̣д̣итасса. со хи пан̃ча̄бхин̃н̃о ча ат̣т̣хасама̄паттила̄бхӣ ча хутва̄ пан̣идхеси. адхика̄роти адхикака̄ро, паричча̄готи аттхо. джӣвита̄дипаричча̄ган̃хи катва̄ пан̣идахатойева иджджхати, но итарасса йатха̄ сумедхапан̣д̣итасса. со хи –
‘‘аккамитва̄на мам̣ буддхо, саха сиссехи гаччхату;
ма̄ нам̣ калале аккамиттха, хита̄йа ме бхависсатӣ’’ти. (бу. вам̣. 2.53);
евам̣ аттапаричча̄гам̣ катва̄ пан̣идхеси. чхандата̄ти каттукамйата̄. са̄ йасса балаватӣ хоти, тасса иджджхати пан̣идхи. са̄ ча саче кочи вадеййа ‘‘ко чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни каппасатасахассан̃ча нирайе паччитва̄ буддхаттам̣ иччхатӣ’’ти. там̣ сутва̄ йо ‘‘аха’’нти ваттум̣ уссахати, тасса балаватӣти ведитабба̄. татха̄ йади кочи вадеййа ‘‘ко сакалачаккава̄л̣ам̣ вӣтаччика̄нам̣ ан̇га̄ра̄нам̣ пӯрам̣ аккамитва̄ буддхаттам̣ иччхати, ко сакалачаккава̄л̣ам̣ саттисӯлехи а̄кин̣н̣ам̣ аккаманто атиккамитва̄ буддхаттам̣ иччхати, ко сакалачаккава̄л̣ам̣ саматиттикам̣ удакапун̣н̣ам̣ уттаритва̄ буддхаттам̣ иччхати, ко сакалачаккава̄л̣ам̣ нирантарам̣ вел̣угумбасан̃чханнам̣ мадданто атиккамитва̄ буддхаттам̣ иччхатӣ’’ти, там̣ сутва̄ йо ‘‘аха’’нти ваттум̣ уссахати, тасса балаватӣти ведитабба̄. еварӯпена ча каттукамйата̄чхандена саманна̄гато сумедхапан̣д̣ито пан̣идхесӣти.
евам̣ самиддха̄бхинӣха̄ро ча бодхисатто има̄ни ат̣т̣ха̄раса абхаббат̣т̣ха̄на̄ни на упети. со хи тато пабхути на джаччандхо хоти на джаччападхиро, на умматтако, на ел̣амуго, на пӣт̣хасаппи, на милаккхесу уппаджджати, на да̄сийа̄ куччхимхи ниббаттати, на нийатамиччха̄дит̣т̣хико хоти, на̄сса лин̇гам̣ париваттати, на пан̃ча̄нантарийакамма̄ни кароти, на кут̣т̣хӣ хоти, на тираччха̄найонийам̣ ват̣т̣акато паччхиматтабха̄во хаттхито адхикаттабха̄во хоти, на кхуппипа̄сиканиджджха̄матан̣хикапетесу уппаджджати, на ка̄лакан̃чика̄суресу, на авӣчинирайе, на локантарикесу уппаджджати. ка̄ма̄вачаресу пана на ма̄ро хоти, рӯпа̄вачаресу на асан̃н̃ӣбхаве, на суддха̄ва̄сесу уппаджджати, на арӯпабхавесу, на ан̃н̃ам̣ чаккава̄л̣ам̣ сан̇камати.
йа̄ чима̄ усса̄хо ча умман̇го ча аваттха̄нан̃ча хитачарийа̄ ча̄ти чатассо буддхабхӯмийо, та̄хи саманна̄гато хоти. таттха –
‘‘усса̄хо вӣрийам̣ вуттам̣, умман̇го пан̃н̃а̄ павуччати;
аваттха̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣, хитачарийа̄ метта̄бха̄вана̄’’ти. –
ведитабба̄. йе ча име неккхаммаджджха̄сайо, павивекаджджха̄сайо, алобхаджджха̄сайо, адосаджджха̄сайо, амохаджджха̄сайо, ниссаран̣аджджха̄сайоти чха аджджха̄сайа̄ бодхипарипа̄ка̄йа сам̣ваттанти, йехи саманна̄гататта̄ неккхаммаджджха̄сайа̄ ча бодхисатта̄ ка̄месу досадасса̄вино, павивекаджджха̄сайа̄ ча бодхисатта̄ сан̇ган̣ика̄йа досадасса̄вино, алобхаджджха̄сайа̄ ча бодхисатта̄ лобхе досадасса̄вино, адосаджджха̄сайа̄ ча бодхисатта̄ досе досадасса̄вино, амохаджджха̄сайа̄ ча бодхисатта̄ мохе досадасса̄вино, ниссаран̣аджджха̄сайа̄ ча бодхисатта̄ саббабхавесу досадасса̄виноти вуччанти, техи ча саманна̄гато хоти.
паччекабуддха̄нам̣ пана кӣва чирам̣ паттхана̄ ват̣т̣атӣти? паччекабуддха̄нам̣ две асан̇кхйеййа̄ни каппасатасахассан̃ча, тато орам̣ на сакка̄, пуббе вуттанайеневеттха ка̄ран̣ам̣ ведитаббам̣. еттакена̄пи ча ка̄лена паччекабуддхаттам̣ паттхайато абхинӣха̄ракаран̣е пан̃ча сампаттийо иччхитабба̄. тесан̃хи –
‘‘мануссаттам̣ лин̇гасампатти, вигата̄савадассанам̣;
адхика̄ро ча чхандата̄, ете абхинӣха̄рака̄ран̣а̄’’.
таттха вигата̄савадассананти буддхапаччекабуддхабуддхаса̄вака̄нам̣ йасса кассачи дассананти аттхо. сесам̣ вуттанайамева.
атха ‘‘са̄вака̄нам̣ паттхана̄ киттакам̣ ват̣т̣атӣ’’ти? двиннам̣ аггаса̄вака̄нам̣ екам̣ асан̇кхйеййам̣ каппасатасахассан̃ча, асӣтимаха̄са̄вака̄нам̣ каппасатасахассамева. татха̄ буддхасса ма̄та̄питӯнам̣ упат̣т̣ха̄касса путтасса ча̄ти, тато орам̣ на сакка̄, таттха ка̄ран̣ам̣ вуттанайамева. имесам̣ пана саббесампи адхика̄ро ча чхандата̄ти дван̇гасаманна̄гатойева абхинӣха̄ро хоти.
евам̣ има̄йа паттхана̄йа имина̄ ча абхинӣха̄рена йатха̄вуттаппабхедам̣ ка̄лам̣ па̄рамийо пӯретва̄ буддха̄ локе уппаджджанта̄ кхаттийакуле ва̄ бра̄хман̣акуле ва̄ уппаджджанти, паччекабуддха̄ кхаттийабра̄хман̣агахапатикула̄нам̣ ан̃н̃атарасмим̣, аггаса̄вака̄ пана буддха̄ вийа кхаттийабра̄хман̣акулесвева. саббабуддха̄ сам̣ват̣т̣ама̄не каппе на уппаджджанти, виват̣т̣ама̄не каппе уппаджджанти, татха̄ паччекабуддха̄. те пана буддха̄нам̣ уппаджджанака̄ле на уппаджджанти. буддха̄ сайан̃ча буджджханти, паре ча бодхенти. паччекабуддха̄ сайамева буджджханти, на паре бодхенти. аттхарасамева пат̣ивиджджханти, на дхаммарасам̣. на хи те локуттарадхаммам̣ пан̃н̃аттим̣ а̄ропетва̄ десетум̣ сакконти, мӯгена дит̣т̣хасупино вийа ваначаракена нагаре са̄йитабйан̃джанарасо вийа ча несам̣ дхамма̄бхисамайо хоти. саббам̣ иддхисама̄паттипат̣исамбхида̄пабхедам̣ па̄пун̣анти. гун̣ависит̣т̣хата̄йа буддха̄нам̣ хет̣т̣ха̄ са̄вака̄нам̣ упари хонти, на ан̃н̃е пабба̄джетва̄ а̄бхисама̄ча̄рикам̣ сиккха̄пенти, ‘‘читтасаллекхо ка̄таббо, воса̄нам̣ на̄паджджитабба’’нти имина̄ уддесена упосатхам̣ каронти, аджджа упосатхоти вачанаматтена ва̄, упосатхам̣ каронта̄ ча гандхама̄дане ман̃джӯсакаруккхамӯле ратанама̄л̣е саннипатитва̄ каронтӣти. евам̣ бхагава̄ а̄йасмато а̄нандасса паччекабуддха̄нам̣ сабба̄ка̄рапарипӯрам̣ паттханан̃ча абхинӣха̄ран̃ча катхетва̄ ида̄ни има̄йа паттхана̄йа имина̄ ча абхинӣха̄рена самуда̄гате те те паччекабуддхе катхетум̣ ‘‘саббесу бхӯтесу нидха̄йа дан̣д̣а’’нтиа̄дина̄ найена имам̣ кхаггависа̄н̣асуттам̣ абха̄си. айам̣ та̄ва ависесена пуччха̄васито кхаггависа̄н̣асуттасса уппатти.
ида̄ни висесена ваттабба̄. таттха имисса̄ та̄ва га̄тха̄йа евам̣ уппатти ведитабба̄ – айам̣ кира паччекабуддхо паччекабодхисаттабхӯмим̣ ога̄ханто две асан̇кхйеййа̄ни каппасатасахассан̃ча па̄рамийо пӯретва̄ кассапасса бхагавато са̄сане паббаджитва̄ а̄ран̃н̃ико хутва̄ гатапачча̄гатаваттам̣ пӯренто саман̣адхаммам̣ ака̄си. етам̣ кира ваттам̣ апарипӯретва̄ паччекабодхим̣ па̄пун̣анто на̄ма наттхи. ким̣ панетам̣ гатапачча̄гатаваттам̣ на̄ма? харан̣апачча̄харан̣анти. там̣ йатха̄ вибхӯтам̣ хоти, татха̄ катхесса̄ма.
идха екаччо бхиккху харати на пачча̄харати, екаччо пачча̄харати на харати, екаччо нева харати на пачча̄харати, екаччо харати ча пачча̄харати ча. таттха йо бхиккху пагева вут̣т̣ха̄йа четийан̇ган̣абодхийан̇ган̣аваттам̣ катва̄ бодхируккхе удакам̣ а̄син̃читва̄ па̄нӣйагхат̣ам̣ пӯретва̄ па̄нӣйама̄л̣е т̣хапетва̄ а̄чарийаваттам̣ упаджджха̄йаваттам̣ катва̄ двеасӣти кхандхакаватта̄ни ча чуддаса маха̄ватта̄ни сама̄да̄йа ваттати. со сарӣрапарикаммам̣ катва̄ сена̄санам̣ пависитва̄ йа̄ва бхиккха̄ча̄равела̄, та̄ва вивитта̄сане вӣтина̄метва̄ велам̣ н̃атва̄ нива̄сетва̄ ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ уттара̄сан̇гам̣ катва̄ сан̇гха̄т̣им̣ кхандхе каритва̄ паттам̣ ам̣се а̄лаггетва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ манаси каронто четийан̇ган̣ам̣ гантва̄ четийан̃ча бодхин̃ча вандитва̄ га̄масамӣпе чӣварам̣ па̄рупитва̄ паттам̣ а̄да̄йа га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависати. евам̣ павит̣т̣хо ча ла̄бхӣ бхиккху пун̃н̃ава̄ упа̄сакехи саккато гарукато упат̣т̣ха̄какуле ва̄ пат̣иккаманаса̄ла̄йам̣ ва̄ пат̣иккамитва̄ упа̄сакехи там̣ там̣ пан̃хам̣ пуччхийама̄но тесам̣ пан̃хависсаджджанена дхаммадесана̄виккхепена ча там̣ манасика̄рам̣ чхад̣д̣етва̄ никкхамати. виха̄рам̣ а̄гатопи бхиккхӯхи пан̃хам̣ пут̣т̣хо катхети, дхаммам̣ бхан̣ати, там̣ там̣ бйа̄па̄ран̃ча а̄паджджати. паччха̄бхаттампи пуримайа̄мампи маджджхимайа̄мампи евам̣ бхиккхӯхи саддхим̣ папан̃четва̄ ка̄йадут̣т̣хулла̄бхибхӯто паччхимайа̄мепи сайати, нева каммат̣т̣ха̄нам̣ манаси кароти. айам̣ вуччати ‘‘харати на пачча̄харатӣ’’ти.
йо пана бйа̄дхибахуло хоти, бхутта̄ха̄ро паччӯсасамайе на самма̄ парин̣амати. пагева вут̣т̣ха̄йа йатха̄вуттам̣ ваттам̣ ка̄тум̣ на саккоти каммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ манаси ка̄тум̣, ан̃н̃адаттху йа̄гум̣ ва̄ кхаджджакам̣ ва̄ бхесаджджам̣ ва̄ бхаттам̣ ва̄ паттхайама̄но ка̄лассева паттачӣварама̄да̄йа га̄мам̣ пависати. таттха йа̄гум̣ ва̄ кхаджджакам̣ ва̄ бхесаджджам̣ ва̄ бхаттам̣ ва̄ ладдха̄ паттам̣ нӣхаритва̄ бхаттакиччам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ пан̃н̃атта̄сане нисинно каммат̣т̣ха̄нам̣ манаси каритва̄ висесам̣ патва̄ ва̄ апатва̄ ва̄ виха̄рам̣ а̄гантва̄ тенева манасика̄рена вихарати. айам̣ вуччати ‘‘пачча̄харати на харатӣ’’ти. едиса̄ хи бхиккхӯ йа̄гум̣ пивитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ буддхаса̄сане арахаттам̣ патта̄ ган̣анапатхам̣ вӣтиватта̄, сӣхал̣адӣпейева тесу тесу га̄месу а̄санаса̄ла̄йам̣ там̣ а̄санам̣ наттхи, йаттха бхиккхӯ нисинна̄ йа̄гум̣ пивитва̄ арахаттам̣ аппатта̄.
йо пана пама̄давиха̄рӣ хоти никкхиттадхуро, саббаватта̄ни бхиндитва̄ пан̃чавидхачетокхилавинибандханабаддхачитто вихаранто каммат̣т̣ха̄наманасика̄раманануйутто га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависитва̄ гихӣхи саддхим̣ катха̄папан̃чена папан̃чито туччхакова никкхамати. айам̣ вуччати ‘‘нева харати на пачча̄харатӣ’’ти.
йо пана пагева вут̣т̣ха̄йа пуриманайенева саббаватта̄ни парипӯретва̄ йа̄ва бхиккха̄ча̄равела̄, та̄ва паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ манаси кароти. каммат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма дувидхам̣ – саббаттхакан̃ча па̄риха̄рийан̃ча. таттха саббаттхакам̣ на̄ма метта̄ ча маран̣а̄нуссати ча. тан̃хи саббаттха аттхайитаббам̣ иччхитаббанти ‘‘саббаттхака’’нти вуччати. метта̄ на̄ма а̄ва̄са̄дӣсу саббаттха иччхитабба̄. а̄ва̄сесу хи метта̄виха̄рӣ бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо хоти мана̄по, тена пха̄су асан̇гхат̣т̣хо вихарати. девата̄су метта̄виха̄рӣ девата̄хи раккхитагопито сукхам̣ вихарати. ра̄джара̄джамаха̄матта̄дӣсу метта̄виха̄рӣ техи мама̄йито сукхам̣ вихарати. га̄манигама̄дӣсу метта̄виха̄рӣ саббаттха бхиккха̄чарийа̄дӣсу мануссехи саккато гарукато сукхам̣ вихарати. маран̣а̄нуссатибха̄вана̄йа джӣвитаникантим̣ паха̄йа аппаматто вихарати.
йам̣ пана сада̄ парихаритаббам̣ чарийа̄нукӯлена гахитам̣. там̣ даса̄субхакасин̣а̄нуссатӣсу ан̃н̃атарам̣, чатудха̄туваваттха̄намева ва̄, там̣ сада̄ парихаритаббато раккхитаббато бха̄ветаббато ча ‘‘па̄риха̄рийа’’нти вуччати, мӯлакаммат̣т̣ха̄нантипи тадева. аттхака̄ма̄ хи кулапутта̄ са̄сане паббаджитва̄ дасапи вӣсампи тим̣сампи чатта̄лӣсампи пан̃н̃а̄сампи сатампи екато васанта̄ катикаваттам̣ катва̄ вихаранти – ‘‘а̄вусо, тумхе на ин̣ат̣т̣а̄ на бхайат̣т̣а̄ на джӣвика̄паката̄ паббаджита̄, дуккха̄ муччитука̄ма̄ панеттха паббаджита̄. тасма̄ гамане уппаннакилесе гаманейева нигган̣хатха, т̣ха̄не, нисаджджа̄йа, сайане уппаннакилесе сайанейева нигган̣хатха̄’’ти.
те евам̣ катикаваттам̣ катва̄ бхиккха̄ча̄рам̣ гаччханта̄ ад̣д̣хаусабхаусабхаад̣д̣хага̄вутага̄вутантаресу па̄са̄н̣а̄ хонти, та̄йа сан̃н̃а̄йа каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронта̄ва гаччханти. саче кассачи гамане килесо уппаджджати, со таттхева нам̣ нигган̣ха̄ти. татха̄ асакконто тит̣т̣хати, атхасса паччхато а̄гаччхантопи тит̣т̣хати. со ‘‘айам̣ бхиккху туйхам̣ уппаннам̣ витаккам̣ джа̄на̄ти, анануччхавикам̣ те ета’’нти атта̄нам̣ пат̣ичодетва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ таттхева арийабхӯмим̣ оккамати. татха̄ асакконто нисӣдати. атхасса паччхато а̄гаччхантопи нисӣдатӣти. сойева найо арийабхӯмим̣ оккамитум̣ асакконтопи там̣ килесам̣ виккхамбхетва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронтова гаччхати, на каммат̣т̣ха̄навиппайуттена читтена па̄дам̣ уддхарати. уддхарати че, пат̣иниваттитва̄ пуримападесейева тит̣т̣хати. а̄линдакава̄сӣ маха̄пхуссадеваттхеро вийа.
со кира екӯнавӣсативасса̄ни гатапачча̄гатаваттам̣ пӯренто евам̣ виха̄си. манусса̄пи судам̣ антара̄магге касанта̄ ча вапанта̄ ча мадданта̄ ча камма̄ни каронта̄ ча тхерам̣ татха̄ гаччхантам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ тхеро пунаппунам̣ ниваттитва̄ гаччхати, ким̣ ну кхо маггамӯл̣хо, уда̄ху кин̃чи памут̣т̣хо’’ти самуллапанти. со там̣ ана̄дийитва̄ каммат̣т̣ха̄найуттена читтенева саман̣адхаммам̣ каронто вӣсативассаббхантаре арахаттам̣ па̄пун̣и. арахаттапаттадивасейевасса чан̇каманакот̣ийам̣ адхиваттха̄ девата̄ ан̇гулӣхи дӣпам̣ уджджа̄летва̄ ат̣т̣ха̄си, чатта̄ропи маха̄ра̄джа̄но сакко ча дева̄наминдо брахма̄ ча сахампати упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гамим̣су. тан̃ча обха̄сам̣ дисва̄ ванава̄сӣ маха̄тиссаттхеро там̣ дутийадивасе пуччхи – ‘‘раттибха̄ге а̄йасмато сантике обха̄со ахоси, ким̣ со’’ти? тхеро виккхепам̣ каронто ‘‘обха̄со на̄ма дӣпобха̄сопи хоти ман̣иобха̄сопӣ’’ти евама̄дима̄ха. со ‘‘пат̣иччха̄детха тумхе’’ти нибаддхо ‘‘а̄ма̄’’ти пат̣иджа̄нитва̄ а̄рочеси.
ка̄л̣аваллиман̣д̣апава̄сӣ маха̄на̄гаттхеро вийа ча. сопи кира гатапачча̄гатаваттам̣ пӯренто ‘‘пат̣хамам̣ та̄ва бхагавато маха̄падха̄нам̣ пӯджесса̄мӣ’’ти сатта васса̄ни т̣ха̄начан̇камамева адхит̣т̣ха̄си, пуна сол̣аса васса̄ни гатапачча̄гатаваттам̣ пӯретва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. евам̣ каммат̣т̣ха̄намануйуттачиттенева па̄дам̣ уддхаранто виппайуттена читтена уддхат̣е пат̣иниваттанто га̄масамӣпам̣ гантва̄ ‘‘га̄вӣ ну кхо паббаджито ну кхо’’ти а̄сан̇канӣйаппадесе т̣хатва̄ сан̇гха̄т̣им̣ па̄рупитва̄ паттам̣ гахетва̄ га̄мадва̄рам̣ патва̄ каччхакантарато удакам̣ гахетва̄ ган̣д̣ӯсам̣ катва̄ га̄мам̣ пависати ‘‘бхиккхам̣ ва̄ да̄тум̣ вандитум̣ ва̄ упагате мануссе ‘дӣгха̄йука̄ хотха̄’ти вачанаматтена̄пи ма̄ ме каммат̣т̣ха̄навиккхепо ахосӣ’’ти. саче пана нам̣ ‘‘аджджа, бханте, ким̣ саттамӣ, уда̄ху ат̣т̣хамӣ’’ти дивасам̣ пуччханти, удакам̣ гилитва̄ а̄рочети. саче дивасапуччхака̄ на хонти, никкхаманавела̄йам̣ га̄мадва̄ре нит̣т̣хубхитва̄ва йа̄ти.
сӣхал̣адӣпе каламбатиттхавиха̄ре вассӯпагата̄ пан̃н̃а̄са бхиккхӯ вийа ча. те кира вассӯпана̄йикаупосатхадивасе катикаваттам̣ акам̣су – ‘‘арахаттам̣ аппатва̄ на ан̃н̃аман̃н̃ам̣ а̄лаписса̄ма̄’’ти. га̄ман̃ча пин̣д̣а̄йа пависанта̄ га̄мадва̄ре удакаган̣д̣ӯсам̣ катва̄ пависим̣су, дивасе пуччхите удакам̣ гилитва̄ а̄рочесум̣, апуччхите га̄мадва̄ре нит̣т̣хубхитва̄ виха̄рам̣ а̄гамам̣су. таттха манусса̄ нит̣т̣хубханат̣т̣ха̄нам̣ дисва̄ джа̄ним̣су – ‘‘аджджа еко а̄гато, аджджа две’’ти. еван̃ча чинтесум̣ – ‘‘ким̣ ну кхо ете амхехева саддхим̣ на саллапанти, уда̄ху ан̃н̃аман̃н̃ампи, йади ан̃н̃аман̃н̃ампи на саллапанти, аддха̄ вива̄даджа̄та̄ бхависсанти, ханда несам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ кхама̄песса̄ма̄’’ти. саббе виха̄рам̣ агамам̣су. таттха пан̃н̃а̄са̄йа бхиккхӯсу вассам̣ упагатесу две бхиккхӯ екока̄се на̄ддасам̣су. тато тесу йо чаккхума̄ пурисо, со евама̄ха – ‘‘на, бхо, калахака̄рака̄нам̣ васанока̄со ӣдисо хоти, сусаммат̣т̣хам̣ четийан̇ган̣ам̣ бодхийан̇ган̣ам̣, суниккхитта̄ саммаджджанийо, сӯпат̣т̣хапитам̣ па̄нӣйапарибходжанӣйа’’нти, те тато ниватта̄. тепи бхиккхӯ антовассейева випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ патва̄ маха̄пава̄ран̣а̄йа висуддхипава̄ран̣ам̣ пава̄ресум̣.
евам̣ ка̄л̣аваллиман̣д̣апава̄сӣ маха̄на̄гаттхеро вийа каламбатиттхавиха̄ре вассӯпагата̄ бхиккхӯ вийа ча каммат̣т̣ха̄найуттенева читтена па̄дам̣ уддхаранто га̄масамӣпам̣ гантва̄ удакаган̣д̣ӯсам̣ катва̄ вӣтхийо саллаккхетва̄ йаттха сура̄сон̣д̣адхутта̄дайо калахака̄рака̄ чан̣д̣ахаттхиасса̄дайо ва̄ наттхи, там̣ вӣтхим̣ пат̣ипаджджати. таттха ча пин̣д̣а̄йа чаранто на туритатурито джавена гаччхати, джаванапин̣д̣апа̄тикадхутан̇гам̣ на̄ма наттхи, висамабхӯмибха̄гаппаттам̣ пана удакабхаритасакат̣амива ниччало хутва̄ гаччхати. анугхарам̣ павит̣т̣хо ча да̄тука̄мам̣ ва̄ ада̄тука̄мам̣ ва̄ саллаккхетум̣ таданурӯпам̣ ка̄лам̣ а̄гаменто бхиккхам̣ гахетва̄ патирӯпе ока̄се нисӣдитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронто а̄ха̄ре пат̣иккӯласан̃н̃ам̣ упат̣т̣хапетва̄ аккхаббхан̃джанаван̣а̄лепанапуттамам̣сӯпама̄васена паччавеккханто ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети нева дава̄йа на мада̄йа…пе… бхутта̄вӣ ча удакакиччам̣ катва̄ мухуттам̣ бхаттакиламатхам̣ винодетва̄ йатха̄ пуребхаттам̣, евам̣ паччха̄бхаттам̣, пуримайа̄мам̣ паччхимайа̄ман̃ча каммат̣т̣ха̄нам̣ манаси кароти. айам̣ вуччати ‘‘харати ча пачча̄харати ча̄’’ти. еваметам̣ харан̣апачча̄харан̣ам̣ гатапачча̄гатаваттанти вуччати.
етам̣ пӯренто йади упаниссайасампанно хоти, пат̣хамавайе ева арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти. но че пат̣хамавайе па̄пун̣а̄ти, атха маджджхимавайе па̄пун̣а̄ти. но че маджджхимавайе па̄пун̣а̄ти, атха маран̣асамайе па̄пун̣а̄ти. но че маран̣асамайе па̄пун̣а̄ти, атха девапутто хутва̄ па̄пун̣а̄ти. но че девапутто хутва̄ па̄пун̣а̄ти, атха паччекасамбуддхо хутва̄ паринибба̄ти. но че паччекасамбуддхо хутва̄ паринибба̄ти, атха буддха̄нам̣ саммукхӣбха̄ве кхиппа̄бхин̃н̃о хоти сеййатха̄пи тхеро ба̄хийо, маха̄пан̃н̃о ва̄ хоти сеййатха̄пи тхеро са̄рипуттоти.
айам̣ пана паччекабодхисатто кассапасса бхагавато са̄сане паббаджитва̄ а̄ран̃н̃ико хутва̄ вӣсати вассасахасса̄ни етам̣ гатапачча̄гатаваттам̣ пӯретва̄ ка̄лам̣ катва̄ ка̄ма̄вачарадевалоке уппаджджи. тато чавитва̄ ба̄ра̄н̣асиран̃н̃о аггамахесийа̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ аггахеси. кусала̄ иттхийо тадахева габбхасан̣т̣ха̄нам̣ джа̄нанти. са̄ ча та̄сам̣ ан̃н̃атара̄, тасма̄ еса̄пи там̣ габбхапатит̣т̣ха̄нам̣ ран̃н̃о ниведеси. дхаммата̄ еса̄, йам̣ пун̃н̃аванте сатте габбхе уппанне ма̄туга̄мо габбхапариха̄рам̣ лабхати. тасма̄ ра̄джа̄ тасса̄ габбхапариха̄рам̣ ада̄си. са̄ тато пабхути на̄ччун̣хам̣ кин̃чи аджджхохаритум̣ лабхати, на̄тисӣтам̣ на̄ччамбилам̣ на̄тилон̣ам̣ на̄тикат̣укам̣ на̄тититтакам̣. аччун̣хе хи ма̄тара̄ аджджхохат̣е габбхасса лохакумбхива̄со вийа хоти, атисӣте локантарикава̄со вийа, аччамбилалон̣акат̣укатиттакесу бхуттесу саттхена пха̄летва̄ амбила̄дӣхи ситта̄ни вийа да̄ракасса ан̇га̄ни тиббаведана̄ни хонти. атичан̇каманат̣т̣ха̄нанисаджджасайанатопи нам̣ нива̄ренти ‘‘куччхигатасса сан̃чаланадуккхам̣ ма̄ ахосӣ’’ти. мудукаттхаран̣аттхата̄йа бхӯмийа̄ чан̇камана̄дӣни матта̄йа ка̄тум̣ лабхати, ван̣н̣агандха̄дисампаннам̣ са̄дум̣ саппа̄йам̣ аннапа̄нам̣ бхун̃джитум̣ лабхати. париггахетва̄ва нам̣ чан̇кама̄пенти нисӣда̄пенти вут̣т̣ха̄пенти.
са̄ евам̣ парихарийама̄на̄ габбхапарипа̄кака̄ле сӯтигхарам̣ пависитва̄ паччӯсасамайе путтам̣ виджа̄йи паккателамаддитаманосила̄пин̣д̣исадисам̣ дхан̃н̃апун̃н̃алаккхан̣ӯпетам̣. тато нам̣ пан̃чамадивасе алан̇катапат̣ийаттам̣ ран̃н̃о дассесум̣, ра̄джа̄ тут̣т̣хо чхасат̣т̣хийа̄ дха̄тӣхи упат̣т̣ха̄песи. со саббасампаттӣхи вад̣д̣хама̄но начирассева вин̃н̃утам̣ па̄пун̣и. сол̣асавассуддесикам̣ нам̣ ра̄джа̄ раджджена абхисин̃чи, вивидхана̄т̣ака̄хи ча упат̣т̣ха̄песи. абхиситто ра̄джапутто раджджам̣ ка̄реси на̄мена брахмадатто, сакаладжамбудӣпе вӣсатийа̄ нагарасахассесу. джамбудӣпе кира пуббе чатура̄сӣти нагарасатасахасса̄ни ахесум̣, та̄ни париха̄йанта̄ни сат̣т̣хи ахесум̣, тато париха̄йанта̄ни чатта̄лӣсам̣, саббапариха̄йанака̄ле пана вӣсатисахасса̄ни хонти. айан̃ча брахмадатто саббапариха̄йанака̄ле уппаджджи, тенасса вӣсати нагарасахасса̄ни ахесум̣ вӣсати па̄са̄дасахасса̄ни, вӣсати хаттхисахасса̄ни, вӣсати ассасахасса̄ни, вӣсати ратхасахасса̄ни, вӣсати паттисахасса̄ни, вӣсати иттхисахасса̄ни ородха̄ ча на̄т̣акиттхийо ча, вӣсати амаччасахасса̄ни.
со маха̄раджджам̣ ка̄райама̄нойева касин̣апарикаммам̣ катва̄ пан̃ча абхин̃н̃а̄йо, ат̣т̣ха сама̄паттийо ча ниббаттеси. йасма̄ пана абхиситтаран̃н̃а̄ на̄ма авассам̣ ат̣т̣акаран̣е нисӣдитаббам̣, тасма̄ екадивасам̣ пагева па̄тара̄сам̣ бхун̃джитва̄ виниччхайат̣т̣ха̄не нисӣди. таттха учча̄саддамаха̄саддам̣ акам̣су, со ‘‘айам̣ саддо сама̄паттийа̄ упаккилесо’’ти па̄са̄даталам̣ абхирухитва̄ ‘‘сама̄паттим̣ аппемӣ’’ти нисинно на̄саккхи аппетум̣ раджджавиккхепена сама̄патти парихӣна̄. тато чинтеси – ‘‘ким̣ раджджам̣ варам̣, уда̄ху саман̣адхаммо’’ти? тато ‘‘раджджасукхам̣ париттам̣ анека̄дӣнавам̣, саман̣адхаммасукхам̣ пана випулам̣ анека̄нисам̣сам̣ уттамапурисехи севитан̃ча̄’’ти н̃атва̄ ан̃н̃атарам̣ амаччам̣ а̄н̣а̄песи ‘‘имам̣ раджджам̣ дхаммена самена ануса̄са, ма̄ кхо адхаммака̄рам̣ ка̄ресӣ’’ти саббам̣ тасса ниййа̄тетва̄ па̄са̄дам̣ абхирухитва̄ сама̄паттисукхена вӣтина̄меси, на кочи упасан̇камитум̣ лабхати ан̃н̃атра мукхадхованадантакат̣т̣хада̄йакабхаттанӣха̄рака̄дӣхи.