3-1. са̄рипуттаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
таданантарам̣ тхера̄пада̄насан̇гахага̄тха̄йо сам̣ван̣н̣етум̣ ‘‘атха тхера̄пада̄нам̣ сун̣а̄тха̄’’ти а̄ха. атха-апада̄на-садда̄наматтхо хет̣т̣ха̄ вуттова. еттха тхера-саддо пана̄йам̣ ка̄латхирапан̃н̃аттина̄мадхеййаджет̣т̣ха̄дӣсу анекесу аттхесу ваттати. татха̄ хи ‘‘тхеровассика̄ни пӯтӣни чун̣н̣акаджа̄та̄нӣ’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.379; ма. ни. 1.112) ка̄ле, тхеровассика̄ни чирака̄лам̣ овассика̄нӣти аттхо. ‘‘тхеропи та̄ва маха̄’’ичча̄дӣсу тхире тхирасӣлоти аттхо. ‘‘тхерако айама̄йасма̄ махаллако’’тиа̄дӣсу пан̃н̃аттийам̣, локапан̃н̃аттиматтоти аттхо. ‘‘чундаттхеро пхуссаттхеро’’тиа̄дӣсу на̄мадхеййе, евам̣ катана̄моти аттхо. ‘‘тхеро ча̄йам̣ кума̄ро мама путтесӯ’’тиа̄дӣсу джет̣т̣хе, джет̣т̣хо кума̄роти аттхо. идха пана̄йам̣ ка̄ле ча тхире ча ваттати. тасма̄ чирам̣ ка̄лам̣ т̣хитоти тхеро, тхиратарасӣла̄ча̄рамаддава̄дигун̣а̄бхийутто ва̄ тхероти вуччати. тхеро ча тхеро чети тхера̄, тхера̄нам̣ апада̄нам̣ ка̄ран̣ам̣ тхера̄пада̄нам̣, там̣ тхера̄пада̄нам̣ сун̣а̄тха̄ти самбандхо. химавантасса авидӯре, ламбако на̄ма паббатотиа̄ди а̄йасмато са̄рипуттаттхерасса апада̄нам̣, тасса̄йасмато маха̄моггалла̄наттхерасса ча ваттху евам̣ ведитаббам̣ –
атӣте кира ито каппато сатасахассакаппа̄дхике екаасан̇кхйеййаматтхаке а̄йасма̄ са̄рипутто бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле ниббаттитва̄ на̄мена сарадама̄н̣аво на̄ма ахоси. маха̄моггалла̄но гахапатимаха̄са̄лакуле ниббаттитва̄ на̄мена сиривад̣д̣ханакут̣умбико на̄ма ахоси. те убхопи сахапам̣сукӣл̣анасаха̄йа̄ ахесум̣. тесу сарадама̄н̣аво питу аччайена куласантакам̣ дханам̣ пат̣ипаджджитва̄ екадивасам̣ рахогато чинтеси – ‘‘имесам̣ сатта̄нам̣ маран̣ам̣ на̄ма екантикам̣, тасма̄ майа̄ екам̣ паббаджджам̣ упагантва̄ вимоккхамагго гавеситаббо’’ти саха̄йам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘самма, ахам̣ паббаджитука̄мо. ким̣ твам̣ паббаджитум̣ саккхиссасӣ’’ти ватва̄ тена ‘‘на саккхисса̄мӣ’’ти вутте ‘‘хоту ахамева паббаджисса̄мӣ’’ти ратанакот̣т̣ха̄га̄ра̄ни вивара̄петва̄ капан̣аддхика̄дӣнам̣ маха̄да̄нам̣ датва̄ паббатапа̄дам̣ гантва̄ исипаббаджджам̣ паббаджи. тасса паббаджитасса анупаббаджджам̣ паббаджита̄ чатусаттатисахассаматта̄ бра̄хман̣апутта̄ ахесум̣. со пан̃ча абхин̃н̃а̄йо ат̣т̣ха ча сама̄паттийо ниббаттетва̄ тесампи джат̣ила̄нам̣ касин̣апарикаммам̣ а̄чиккхи. те саббепи пан̃ча̄бхин̃н̃а̄ ат̣т̣ха ча сама̄паттийо ниббаттисум̣.
тена самайена аномадассӣ на̄ма самма̄самбуддхо локе уппаджджитва̄ паваттитаварадхаммачакко сатте сам̣са̄рамахогхато та̄ретва̄ екадивасам̣ сарадата̄пасасса ча антева̄сика̄нан̃ча сан̇гахам̣ каттука̄мо еко адутийо паттачӣварама̄да̄йа а̄ка̄сена гантва̄ ‘‘буддхабха̄вам̣ ме джа̄на̄тӯ’’ти та̄пасасса пассантассева а̄ка̄сато отаритва̄ патхавийам̣ патит̣т̣ха̄си. сарадата̄пасо саттху сарӣре маха̄пурисалаккхан̣а̄ни упадха̄ретва̄ ‘‘саббан̃н̃убуддхойева̄йа’’нти нит̣т̣хам̣ гантва̄ паччуггаманам̣ катва̄ а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ада̄си. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. сарадата̄пасо саттху сантике екамантам̣ нисӣди.
тасмим̣ самайе тасса антева̄сика̄ чатусаттатисахассаматта̄ джат̣ила̄ пан̣ӣтапан̣ӣта̄ни оджаванта̄ни пхала̄пхала̄ни гахетва̄ а̄гата̄ саттха̄рам̣ дисва̄ сан̃джа̄тапаса̄да̄ аттано а̄чарийасса саттху ча нисинна̄ка̄рам̣ олокетва̄ ‘‘а̄чарийа, майам̣ пуббе ‘тумхехи махантатаро кочи наттхӣ’ти ман̃н̃а̄ма, айам̣ пана пурисо тумхехи махантатаро ман̃н̃е’’ти а̄хам̣су. ким̣ вадетха, та̄та̄, са̄сапена саддхим̣ ат̣т̣хасат̣т̣хийоджанасатасахассуббедхам̣ синерум̣ самам̣ ка̄тум̣ иччхатха, саббан̃н̃убуддхена мам̣ тулам̣ ма̄ кариттха̄ти. атха те та̄паса̄ а̄чарийасса вачанам̣ сутва̄ ‘‘йа̄ва маха̄ вата̄йам̣ пурисуттамо’’ти саббева па̄десу нипатитва̄ саттха̄рам̣ вандим̣су.
атха те а̄чарийо а̄ха – ‘‘та̄та̄, саттху ануччхавико но деййадхаммо наттхи, саттха̄ ча бхиккха̄чаравела̄йа идха̄гато, ханда, майам̣ деййадхаммам̣ йатха̄балам̣ дасса̄ма. тумхехи йам̣ йам̣ пан̣ӣтам̣ пхала̄пхалам̣ а̄бхатам̣, там̣ там̣ а̄харатха̄’’ти а̄хара̄петва̄ хаттхе дховитва̄ сайам̣ татха̄гатасса патте патит̣т̣ха̄песи. саттха̄ра̄ пхала̄пхале пат̣иггахитаматте девата̄ диббоджам̣ паккхипим̣су. та̄пасо удакампи сайамева парисса̄ветва̄ ада̄си. тато бходжанакиччам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ саттхари нисинне саббе антева̄сике паккоса̄петва̄ саттху сантике са̄ран̣ӣйам̣ катхам̣ катхенто нисӣди. саттха̄ ‘‘две аггаса̄вака̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ а̄гаччхантӯ’’ти чинтеси. та̄вадева сатасахассакхӣн̣а̄савапарива̄ра̄ аггаса̄вака̄ а̄гантва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су.
тато сарадата̄пасо антева̄сике а̄мантеси – ‘‘та̄та̄, саттху бхиккхусан̇гхасса ча пуппха̄санена пӯджа̄ ка̄табба̄, тасма̄ пуппха̄ни а̄харатха̄’’ти. те та̄вадева иддхийа̄ ван̣н̣агандхасампанна̄ни пуппха̄ни а̄харитва̄ буддхасса йоджанаппама̄н̣ам̣ пуппха̄санам̣ пан̃н̃а̄песум̣, убхиннам̣ аггаса̄вака̄нам̣ тига̄вутам̣, сесабхиккхӯнам̣ ад̣д̣хайоджаника̄дибхедам̣, сан̇гханавакасса усабхаматтам̣ пан̃н̃а̄песум̣. евам̣ пан̃н̃аттесу а̄санесу сарадата̄пасо татха̄гатасса пурато ан̃джалим̣ паггайха ‘‘бханте, майхам̣ ануггахаттха̄йа имам̣ пуппха̄санам̣ атирухатха̄’’ти а̄ха. нисӣди бхагава̄ пуппха̄сане. саттхари нисинне две аггаса̄вака̄ сесабхиккхӯ ча аттано аттано патта̄сане нисӣдим̣су. саттха̄ ‘‘тесам̣ махаппхалам̣ хотӯ’’ти ниродхам̣ сама̄паджджи. саттху сама̄паннабха̄вам̣ н̃атва̄ две аггаса̄вака̄пи сесабхиккхӯпи ниродхам̣ сама̄паджджим̣су. та̄пасо сатта̄хам̣ нирантарам̣ саттху пуппхаччхаттам̣ дха̄ренто ат̣т̣ха̄си. итаре ванамӯлапхалам̣ парибхун̃джитва̄ сесака̄ле ан̃джалим̣ паггайха ат̣т̣хам̣су. саттха̄ сатта̄хасса аччайена ниродхато вут̣т̣хахитва̄ аггаса̄вакам̣ нисабхаттхерам̣ а̄мантеси – ‘‘та̄паса̄нам̣ пуппха̄сана̄нумоданам̣ карохӣ’’ти. тхеро са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣е т̣хатва̄ тесам̣ пуппха̄сана̄нумоданам̣ ака̄си. тасса десана̄васа̄не саттха̄ дутийам̣ аггаса̄вакам̣ аноматтхерам̣ а̄мантеси – ‘‘твампи имесам̣ дхаммам̣ десехӣ’’ти. сопи тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ саммаситва̄ тесам̣ дхаммам̣ катхеси. двиннампи десана̄йа дхамма̄бхисамайо на̄хоси. атха саттха̄ буддхависайе т̣хатва̄ дхаммадесанам̣ а̄рабхи. десана̄васа̄не т̣хапетва̄ сарадата̄пасам̣ авасеса̄ саббепи чатусаттатисахассаджат̣ила̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. саттха̄ те ‘‘етха бхиккхаво’’ти хаттхам̣ паса̄реси. те та̄вадева антарахитата̄пасавеса̄ ат̣т̣хапариккха̄радхара̄ сат̣т̣хивассикаттхеро вийа ахесум̣.
сарадата̄пасо пана ‘‘ахо вата̄хампи айам̣ нисабхаттхеро вийа ана̄гате екасса буддхасса са̄вако бхавеййа’’нти десана̄ка̄ле уппаннапаривитакката̄йа ан̃н̃авихито хутва̄ маггапхала̄ни пат̣ивиджджхитум̣ на̄саккхи. атха саттха̄рам̣ вандитва̄ татха̄ пан̣идха̄нам̣ ака̄си. саттха̄ анантара̄йена самиджджханабха̄вам̣ дисва̄ ‘‘ито каппасатасахасса̄дхикам̣ екам̣ асан̇кхйеййам̣ атиккамитва̄ готамасса на̄ма самма̄самбуддхасса аггаса̄вако са̄рипутто на̄ма бхависсатӣ’’ти бйа̄каритва̄ дхаммакатхам̣ ватва̄ бхиккхусан̇гхапарива̄ро а̄ка̄сам̣ паккханди. сарадата̄пасопи саха̄йасса сиривад̣д̣хасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘самма, майа̄ аномадассисса бхагавато па̄дамӯле ана̄гате уппаджджанакасса готамасамма̄самбуддхасса аггаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣ паттхитам̣, твампи тасса дутийаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣ паттхехӣ’’ти. сиривад̣д̣хо там̣ упадесам̣ сутва̄ аттано нивесанадва̄ре ат̣т̣хакарӣсаматтам̣ т̣ха̄нам̣ саматалам̣ ка̄ретва̄ ла̄джапан̃чама̄ни пуппха̄ни викиритва̄ нӣлуппалаччхаданам̣ ман̣д̣апам̣ ка̄ретва̄ буддха̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ бхиккхӯнампи а̄сана̄ни пан̃н̃а̄петва̄ махантам̣ сакка̄расамма̄нам̣ саджджетва̄ сарадата̄пасена саттха̄рам̣ ниманта̄петва̄ сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ паваттетва̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ маха̄рахехи ваттхехи аччха̄детва̄ дутийаса̄вакабха̄ва̄йа пан̣идха̄нам̣ ака̄си. саттха̄ тасса анантара̄йена самиджджханабха̄вам̣ дисва̄ вуттанайена бйа̄каритва̄ бхатта̄нумоданам̣ катва̄ пакка̄ми. сиривад̣д̣хо хат̣т̣хапахат̣т̣хо йа̄ваджӣвам̣ кусалакаммам̣ катва̄ дутийачиттава̄ре ка̄ма̄вачарадевалоке ниббатти. сарадата̄пасо чатта̄ро брахмавиха̄ре бха̄ветва̄ брахмалоке ниббатти.
тато пат̣т̣ха̄йа тесам̣ убхиннампи антара̄ каммам̣ на катхитам̣. амха̄кам̣ пана бхагавато уппаттито пуретарамева сарадата̄пасо ра̄джагахасса авидӯре упатисса̄га̄ме рӯпаса̄рийа̄ бра̄хман̣ийа̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ ган̣хи. там̣дивасамевасса саха̄йопи ра̄джагахассева авидӯре колитага̄ме моггалийа̄ бра̄хман̣ийа̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ ган̣хи. тасма̄ моггалла̄но моггалийа̄ бра̄хман̣ийа̄ путтоти моггалла̄но. моггалиготтена джа̄тоти ва̄ моггалла̄но. атха ва̄ ма̄тукума̄рикака̄ле тасса̄ ма̄та̄питӯхи вуттам̣ – ‘‘ма̄ уггали ма̄ уггалӣ’’ти вачанамупа̄да̄йа ‘‘муггалӣ’’ти на̄мам̣. тасса̄ муггалийа̄ путтоти моггалла̄но. атха ва̄ сота̄паттимагга̄димаггасса ла̄бхе а̄да̄не пат̣ивиджджхане алам̣ саматтхоти моггалла̄ноти. та̄ни кира две кула̄ни йа̄ва саттама̄ кулапариват̣т̣а̄ а̄баддхасаха̄йа̄нева. тесам̣ двиннам̣ екадивасамева габбхапариха̄рамадам̣су. дасама̄саччайена джа̄та̄нампи тесам̣ чхасат̣т̣хи дха̄тийо пат̣т̣хапесум̣. на̄маггахан̣адивасе рӯпаса̄рӣбра̄хман̣ийа̄ путтасса упатиссага̄ме джет̣т̣хакуласса путтатта̄ упатиссоти на̄мам̣ карим̣су. итарасса колитага̄ме джет̣т̣хакуласса путтатта̄ колитоти на̄мам̣ карим̣су. те убхопи махата̄ парива̄рена вад̣д̣ханта̄ вуддхиманва̄йа саббасиппа̄нам̣ па̄рам̣ агамам̣су.
атхекадивасам̣ те ра̄джагахе гираггасамаджджам̣ пассанта̄ маха̄джанам̣ саннипатитам̣ дисва̄ н̃а̄н̣асса парипа̄кам̣ гататта̄ йонисо уммуджджанта̄ ‘‘саббепиме орам̣ вассасата̄ва маччумукхам̣ пависантӣ’’ти сам̣вегам̣ пат̣илабхитва̄ ‘‘амхехи моккхадхаммо парийеситаббо, тан̃ча парийесантехи ека̄ паббаджджа̄ ладдхум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ниччхайам̣ катва̄ пан̃чама̄н̣авакасатехи саддхим̣ сан̃чайасса парибба̄джакасса сантике паббаджим̣су. тесам̣ паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа сан̃чайо ла̄бхаггайасаггаппатто ахоси. те катипа̄хенева саббам̣ сан̃чайасса самайам̣ паримаджджитва̄ таттха са̄рам̣ адисва̄ тато ниббиджджитва̄ таттха таттха пан̣д̣итасаммате саман̣абра̄хман̣е пан̃хам̣ пуччханти, те техи пут̣т̣ха̄ на сампа̄денти. ан̃н̃адаттху тейева тесам̣ пан̃хам̣ виссадждженти. евам̣ те моккхам̣ парийесанта̄ катикам̣ акам̣су – ‘‘амхесу йо пат̣хамам̣ аматам̣ адхигаччхати, со итарасса а̄рочетӯ’’ти.
тена ча самайена амха̄кам̣ саттхари пат̣хама̄бхисамбодхим̣ патва̄ паваттитаварадхаммачакке анупуббена урувелакассапа̄дике сахассаджат̣иле даметва̄ ра̄джагахе вихаранте екадивасам̣ упатиссо парибба̄джако парибба̄джака̄ра̄мам̣ гаччханто а̄йасмантам̣ ассаджиттхерам̣ ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чарантам̣ дисва̄ ‘‘на майа̄ еварӯпо а̄каппасампанно паббаджито дит̣т̣хапуббо, сантадхаммена на̄ма еттха бхавитабба’’нти сан̃джа̄тапаса̄до пан̃хам̣ пуччхитум̣ а̄йасмантам̣ удиккханто пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандхи. тхеропи ладдхапин̣д̣апа̄то парибхун̃джитум̣ патирӯпам̣ ока̄сам̣ гато. парибба̄джако аттано парибба̄джакапӣт̣хам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ада̄си. бхаттакиччапарийоса̄не часса аттано кун̣д̣ика̄йа удакам̣ ада̄си. евам̣ со а̄чарийаваттам̣ катва̄ катабхаттакиччена тхерена саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ – ‘‘ко ва̄ те саттха̄, касса ва̄ твам̣ дхаммам̣ рочесӣ’’ти пуччхи. тхеро самма̄самбуддхам̣ ападиси. пуна тена ‘‘ким̣ ва̄дӣ пана̄йасмато саттха̄’’ти пут̣т̣хо ‘‘имасса са̄санасса гамбхӣратам̣ дассесса̄мӣ’’ти аттано навакабха̄вам̣ паведетва̄ сан̇кхепавасена часса са̄санадхаммам̣ катхенто ‘‘йе дхамма̄ хетуппабхава̄’’ти (маха̄ва. 60; апа. тхера 1.1.286) га̄тхама̄ха. парибба̄джако пат̣хамапададвайамева сутва̄ сахассанайасампанне сота̄паттимаггапхале патит̣т̣хахи. итарам̣ пададвайам̣ сота̄паннака̄ле нит̣т̣ха̄си. га̄тха̄парийоса̄не пана сота̄панно хутва̄ упаривисесе апаваттанте ‘‘бхависсати еттха ка̄ран̣а’’нти саллаккхетва̄ тхерам̣ а̄ха – ‘‘ма̄, бханте, упари дхаммадесанам̣ вад̣д̣хайиттха, еттакамева алам̣, кахам̣ амха̄кам̣ саттха̄ васатӣ’’ти? ‘‘вел̣уване’’ти. ‘‘бханте, тумхе пурато гаччхатха, ахам̣ майхам̣ саха̄йасса катапат̣ин̃н̃ам̣ мочетва̄ там̣ гахетва̄ а̄гамисса̄мӣ’’ти пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ тхерам̣ уййоджетва̄ парибба̄джака̄ра̄мам̣ агама̄си.
колитапарибба̄джако там̣ дӯратова а̄гаччхантам̣ дисва̄ ‘‘мукхаван̣н̣о на ан̃н̃адивасесу вийа аддха̄нена аматам̣ адхигатам̣ бхависсатӣ’’ти теневасса висеса̄дхигамам̣ самбха̄ветва̄ амата̄дхигамам̣ пуччхи. сописса ‘‘а̄вусо, аматамадхигата’’нти пат̣иджа̄нитва̄ тамева га̄тхам̣ абха̄си. га̄тха̄парийоса̄не колито сота̄паттипхале патит̣т̣хахитва̄ а̄ха – ‘‘кахам̣ но саттха̄’’ти? ‘‘вел̣уване’’ти. ‘‘тена хи, а̄вусо, а̄йа̄ма, саттха̄рам̣ пассисса̄ма̄’’ти. упатиссо саббака̄лампи а̄чарийапӯджакова, тасма̄ сан̃чайасса саттху гун̣е пака̄сетва̄ тампи саттху сантикам̣ нетука̄мо ахоси. со ла̄бха̄са̄пакато антева̄сикабха̄вам̣ аниччханто ‘‘на саккоми ча̄т̣и хутва̄ удакасин̃чанам̣ хоту’’нти пат̣иккхипи. те анекехи ка̄ран̣ехи там̣ сан̃н̃а̄петум̣ асакконта̄ аттано ова̄де ваттама̄нехи ад̣д̣хутеййасатехи антева̄сикехи саддхим̣ вел̣уванам̣ агамам̣су. саттха̄ те дӯратова а̄гаччханте дисва̄ ‘‘етам̣ ме са̄вакайугам̣ бхависсати, аггам̣ бхаддайуга’’нти ватва̄ тесам̣ париса̄йа чарийавасена дхаммам̣ десетва̄ арахатте патит̣т̣ха̄петва̄ ехибхиккхубха̄вена упасампадам̣ ада̄си. йатха̄ тесам̣ евам̣ аггаса̄вака̄нампи иддхимайапаттачӣварам̣ а̄гатамева. упаримаггаттайакиччам̣ пана на нит̣т̣ха̄си. касма̄? са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣асса махантата̄йа.
тесу а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но паббаджитато саттаме дивасе магадхарат̣т̣хе каллава̄лага̄ме саман̣адхаммам̣ каронто тхинамиддхе оккаманте саттха̄ра̄ сам̣веджито тхинамиддхам̣ винодетва̄ дха̄тукаммат̣т̣ха̄нам̣ сун̣анто ева упаримаггаттайам̣ адхигантва̄ са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣асса маттхакам̣ па̄пун̣и. а̄йасма̄ са̄рипутто паббаджджа̄йа аддхама̄сам̣ атиккамитва̄ саттха̄ра̄ саддхим̣ ра̄джагахе сӯкаракхатален̣е вихаранто аттано бха̄гинеййасса дӣгханакхапарибба̄джакасса ведана̄париггахасуттанте (ма. ни. 2.201 а̄дайо) десийама̄не десана̄нуса̄рена н̃а̄н̣ам̣ песетва̄ парасса вад̣д̣хитам̣ бхаттам̣ бхун̃джанто вийа са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣асса маттхакам̣ па̄пун̣и. ити двиннам̣ аггаса̄вака̄нам̣ саттху самӣпе ева са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣ам̣ маттхакам̣ паттам̣.
евам̣ паттаса̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣о а̄йасма̄ са̄рипутто ‘‘кена каммена айам̣ сампатти ладдха̄’’ти а̄вадждженто там̣ н̃атва̄ пӣтисоманассавасена уда̄нам̣ уда̄ненто ‘‘химавантасса авидӯре’’тиа̄дима̄ха. тена вуттам̣ –
141. ‘‘химавантасса авидӯре, ламбако на̄ма паббато;
ассамо сукато майхам̣, пан̣н̣аса̄ла̄ сума̄пита̄’’ти.
таттха химавантасса̄ти химо асса аттхӣти химава̄, тасса химавантасса авидӯре самӣпе, хима̄лайапат̣ибаддхаванехи аттхо. ламбако на̄ма паббатоти евам̣на̄мако пам̣сумиссакапаббато. ассамо сукато майханти тасмим̣ ламбаке паббате майхам̣ маматтха̄йа като ассамо аран̃н̃ава̄со а̄самантато самоти ассамо. наттхи павит̣т̣ха̄нам̣ само париссамо еттха̄ти ва̄ ассамо, со иттхамбхӯто аран̃н̃ава̄со сут̣т̣ху като, раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄накут̣иман̣д̣апа̄дивасена сундарена̄ка̄рена катоти аттхо. пан̣н̣аса̄ла̄ти усӣрапаббаджа̄дӣхи пан̣н̣ехи чха̄дита̄ нивасанапан̣н̣аса̄ла̄ти аттхо.
142. ‘‘утта̄накӯла̄ надика̄, супатиттха̄ манорама̄;
сусуддхапулина̄кин̣н̣а̄, авидӯре мамассамам̣’’.
таттха утта̄накӯла̄ти агамбхӣра̄ надӣ. супатиттха̄ти сундарапатиттха̄. манорама̄ маналлӣна̄ мана̄па̄. сусуддхапулина̄кин̣н̣а̄ти сут̣т̣ху дхаваламутта̄даласадисава̄лука̄кин̣н̣а̄ гаханӣбхӯта̄ти аттхо. са̄ иттхамбхӯта̄ надика̄ куннадӣ мамассамам̣ майхам̣ ассамасса авидӯре самӣпе ахосӣти аттхо. ‘‘ассама’’нти ча саттамйаттхе упайогавачананти ведитаббам̣.
143. ‘‘асаккхара̄ апаббха̄ра̄, са̄ду аппат̣игандхика̄;
сандатӣ надика̄ таттха, собхайанта̄ мамассамам̣’’.
таттха асаккхара̄ти ‘‘пулина̄кин̣н̣а̄’’ти вуттатта̄ асаккхара̄ саккхаравирахита̄. апаббха̄ра̄ти паббха̄равирахита̄, агамбхӣракӯла̄ти аттхо. са̄ду аппат̣игандхика̄ти са̄дурасодака̄ дуггандхарахита̄ майхам̣ ассамападам̣ собхайантӣ надика̄ кхуддаканадӣ сандати паваттатӣти аттхо.
144. ‘‘кумбхӣла̄ макара̄ четтха, сусума̄ра̄ ча каччхапа̄;
сандати надика̄ таттха, собхайанта̄ мамассамам̣’’.
таттха кумбхӣламаччха̄ макарамаччха̄ ча сусума̄ра̄ чан̣д̣амаччха̄ ча каччхапамаччха̄ ча еттха етиссам̣ надийам̣ кӣл̣анта̄ ахесунти самбандхо. мамассамам̣ собхайанта̄ надика̄ кхуддаканадӣ сандати паваттатӣти самбандхо.
145. ‘‘па̄т̣хӣна̄ па̄вуса̄ маччха̄, баладжа̄ мун̃джарохита̄;
ваггал̣а̄ папата̄йанта̄, собхайанти мамассамам̣’’.
па̄т̣хӣнамаччха̄ ча па̄вуса̄ маччха̄ ча баладжамаччха̄ ча мун̃джамаччха̄ рохитамаччха̄ ча ваггал̣амаччха̄ ча ете саббе маччхаджа̄тика̄ ито чито ча папата̄йанта̄ надийа̄ саддхим̣ паваттанта̄ мама ассамападам̣ собхайантӣти аттхо.
146. ‘‘убхо кӯлесу надийа̄, пуппхино пхалино дума̄;
убхато абхиламбанта̄, собхайанти мамассамам̣’’.
таттха убхо кӯлесӯти тасса̄ надийа̄ убхосу пассесу дхувапуппхино дхувапхалино руккха̄ убхато абхиламбанта̄ надийа̄ убхо тӣре хет̣т̣ха̄ онаманта̄ мама ассамам̣ собхайантӣти аттхо.
147. ‘‘амба̄ са̄ла̄ ча тилака̄, па̄т̣алӣ синдува̄рака̄;
диббагандха̄ сампаванти, пуппхита̄ мама ассаме’’.
таттха амба̄ти мадхупин̣д̣иамба̄ ча са̄ларуккха̄ ча тилакаруккха̄ ча па̄т̣алируккха̄ ча синдува̄ракаруккха̄ ча ете руккха̄ ниччака̄лам̣ пуппхита̄ пуппханта̄. дибба̄ гандха̄ ива мама ассаме сугандха̄ сампаванти самантато пава̄йантӣти аттхо.
148. ‘‘чампака̄ сал̣ала̄ нӣпа̄, на̄гапунна̄гакетака̄;
диббагандха̄ сампаванти, пуппхита̄ мама ассаме’’.
таттха чампакаруккха̄ ча сал̣аларуккха̄ ча суван̣н̣ават̣т̣аласадисапуппха̄ нӣпаруккха̄ ча на̄гаруккха̄ ча пунна̄гаруккха̄ ча сугандхайанта̄ кетакаруккха̄ ча ете саббе руккха̄ дибба̄ гандха̄рива мама ассаме пуппхита̄ пхуллита̄ сампаванти сугандхам̣ сут̣т̣ху пава̄йантӣти аттхо.
149. асока̄ ча‘‘адхимутта̄ асока̄ ча, бхагинӣма̄ла̄ ча пуппхита̄;
ан̇кола̄ бимбиджа̄ла̄ ча, пуппхита̄ мама ассаме’’.
таттха пуппхита̄ адхимуттакаруккха̄ ча пуппхита̄ асокаруккха̄ ча пуппхита̄ бхагинӣма̄ла̄ ча пуппхита̄ ан̇кола̄ ча пуппхита̄ бимбиджа̄ла̄ ча ете руккха̄ мама ассаме пхуллита̄ собхайантӣти самбандхо.
150. ‘‘кетака̄ кандали чева, годхука̄ тин̣асӯлика̄;
диббагандхам̣ сампаванта̄, собхайанти мамассамам̣’’.
таттха кетака̄ти сугандхакетакагаччха̄ ча. кандалируккха̄ ча годхукаруккха̄ ча тин̣асӯликагаччха̄ ча ете саббе руккхаджа̄тика̄ диббагандхам̣ пава̄йама̄на̄ мама ассамам̣ сакалам̣ собхайантӣти аттхо.
151. ‘‘кан̣ика̄ра̄ кан̣н̣ика̄ ча, асана̄ аджджуна̄ бахӯ;
диббагандхам̣ сампаванта̄, собхайанти мамассамам̣’’.
ете кан̣ика̄ра̄дайо руккха̄ мама ассамам̣ сакалам̣ собхайанта̄ диббагандхам̣ сампава̄йантӣти самбандхо.
152. ‘‘пунна̄га̄ гирипунна̄га̄, ковил̣а̄ра̄ ча пуппхита̄;
диббагандхам̣ сампаванта̄, собхайанти мамассамам̣’’.
пунна̄га̄дайо руккха̄ диббагандхам̣ пава̄йама̄на̄ мама ассамам̣ собхайантӣти аттхо.
153. ‘‘удда̄лака̄ ча кут̣аджа̄, кадамба̄ вакула̄ бахӯ;
диббагандхам̣ сампаванта̄, собхайанти мамассамам̣’’.
удда̄лака̄дайо руккха̄ диббагандхам̣ ва̄йама̄на̄ мама ассамам̣ собхайантӣти самбандхо.
154. ‘‘а̄л̣ака̄ исимугга̄ ча, кадалима̄тулун̇гийо;
гандходакена сам̣вад̣д̣ха̄, пхала̄ни дха̄райанти те’’.
таттха ете а̄л̣ака̄дайо гаччха̄ чандана̄дисугандхагандходакена вад̣д̣хитва̄ суван̣н̣апхала̄ни дха̄рента̄ мама ассамам̣ собхайантӣти аттхо.
155. ‘‘ан̃н̃е пуппханти падума̄, ан̃н̃е джа̄йанти кесарӣ;
ан̃н̃е опуппха̄ падума̄, пуппхита̄ тал̣а̄ке тада̄’’.
таттха ан̃н̃е пуппханти падума̄ти мама ассамасса авидӯре тал̣а̄ке ан̃н̃е екачче падума̄ пуппханти, екачче кесарӣ падума̄ джа̄йанти ниббаттанти, екачче падума̄ опуппха̄ вигалитапаттакесара̄ти аттхо.
156. ‘‘габбхам̣ ган̣ханти падума̄, ниддха̄ванти мул̣а̄лийо;
син̇гха̄т̣ипаттама̄кин̣н̣а̄, собханти тал̣а̄ке тада̄’’.
таттха габбхам̣ ган̣ханти падума̄ти тада̄ та̄пасена хутва̄ мама васанасамайе екачче падума̄ тал̣а̄каббхантаре макул̣апуппха̄дайо ган̣ханти. мул̣а̄лийо падумамӯла̄ ниддха̄ванти ито каддамаббхантарато хаттхида̄т̣ха̄ вийа гаччхантӣти аттхо. паттапуппхама̄кин̣н̣а̄ гаханӣбхӯта̄ син̇гха̄т̣ийо собхайантӣти аттхо.
157. ‘‘найита̄ амбагандхӣ ча, утталӣ бандхуджӣвака̄;
диббагандха̄ сампаванти, пуппхита̄ тал̣а̄ке тада̄’’.
тада̄ мама васанасамайе тал̣а̄касса самӣпе найита̄ ча гаччха̄ амбагандхӣ ча гаччха̄ утталӣ на̄ма гаччха̄ ча бандхуджӣвака̄ ча ете саббе гаччха̄ пуппхита̄ пуппхадха̄рита̄ сугандхава̄хака̄ тал̣а̄кам̣ собхайантӣти аттхо.
158. ‘‘па̄т̣хӣна̄ па̄вуса̄ маччха̄, баладжа̄ мун̃джарохита̄;
сам̣гула̄ маггура̄ чева, васанти тал̣а̄ке тада̄’’.
тада̄ мама васанасамайе ниббхӣта̄ па̄т̣хӣна̄дайо маччха̄ тал̣а̄ке васантӣти самбандхо.
159. ‘‘кумбхӣла̄ сусума̄ра̄ ча, тантига̄ха̄ ча раккхаса̄;
огуха̄ аджагара̄ ча, васанти тал̣а̄ке тада̄’’.
тада̄ мама васанасамайе мама ассамасамӣпе тал̣а̄ке ете кумбхӣла̄дайо маччха̄ ниббхӣта̄ нирӯпаддава̄ васантӣти самбандхо.
160. ‘‘па̄ревата̄ равихам̣са̄, чаккава̄ка̄ надӣчара̄;
кокила̄ сукаса̄л̣ика̄, упаджӣванти там̣ сарам̣’’.
таттха мама ассамасамӣпе сарам̣ нисса̄йа па̄ревата̄паккхӣ ча равихам̣са̄паккхӣ ча надӣчара̄ чаккава̄капаккхӣ ча кокила̄паккхӣ ча сукапаккхӣ ча са̄л̣ика̄паккхӣ ча там̣ сарам̣ упанисса̄йа джӣвантӣти самбандхо.
161. ‘‘кукуттхака̄ кул̣ӣрака̄, ване поккхараса̄така̄;
диндибха̄ сувапота̄ ча, упаджӣванти там̣ сарам̣’’.
таттха кукуттхака̄ти евам̣на̄мика̄ паккхӣ ча. кул̣ӣрака̄ти евам̣на̄мика̄ паккхӣ ча. ване поккхараса̄така̄ паккхӣ ча диндибха̄ паккхӣ ча сувапота̄ паккхӣ ча ете саббе паккхино там̣ мама ассамасамӣпе сарам̣ нисса̄йа джӣвантӣти самбандхо.
162. ‘‘хам̣са̄ кон̃ча̄ майӯра̄ ча, кокила̄ тамбачӯл̣ака̄;
паммака̄ джӣвам̣джӣва̄ ча, упаджӣванти там̣ сарам̣’’.
саббе ете хам̣са̄дайо паккхино там̣ сарам̣ упанисса̄йа джӣванти джӣвикам̣ па̄лентӣти аттхо.
163. ‘‘косика̄ пот̣т̣хасӣса̄ ча, курара̄ сенака̄ бахӯ;
маха̄ка̄л̣а̄ ча сакун̣а̄, упаджӣванти там̣ сарам̣’’.
таттха косика̄ ча паккхӣ пот̣т̣хасӣса̄ ча паккхӣ курара̄ ча паккхӣ сенака̄ ча паккхӣ маха̄ка̄л̣а̄ ча паккхӣ тхале бахӯ паккхино там̣ сарам̣ тасса сарасса самӣпе джӣванти джӣвикам̣ каппентӣти аттхо.
164. ‘‘пасада̄ ча вара̄ха̄ ча, чамара̄ ган̣д̣ака̄ бахӯ;
рохичча̄ сукапота̄ ча, упаджӣванти там̣ сарам̣’’.
таттха пасада̄дайо ете мига̄ там̣ сарам̣ тасмим̣ сарасамӣпе, бхумматтхе упайогавачанам̣, джӣвитам̣ парипа̄лента̄ вихарантӣти аттхо.
165. ‘‘сӣхабйаггха̄ ча дӣпӣ ча, аччхакокатараччхака̄;
тидха̄ пабхиннама̄тан̇га̄, упаджӣванти там̣ сарам̣’’.
ете сӣха̄дайо чатуппада̄ сарасамӣпе упаддаварахита̄ джӣвантӣти самбандхо.
166. ‘‘киннара̄ ва̄нара̄ чева, атхопи ванакаммика̄;
чета̄ ча луддака̄ чева, упаджӣванти там̣ сарам̣’’.
еттха ете евам̣на̄мика̄ киннара̄дайо сатта̄ тасмим̣ сарасамӣпе васантӣти аттхо.
167. ‘‘тиндука̄ни пийа̄ла̄ни, мадхукека̄ сума̄рийо;
дхувам̣ пхала̄ни дха̄ренти, авидӯре мамассамам̣’’.
таттха ете тиндука̄дайо руккха̄ дхувам̣ хемантагимхавасса̄насан̇кха̄те ка̄латтайе мама ассамато авидӯре т̣ха̄не мадхурапхала̄ни дха̄рентӣти самбандхо.
168. ‘‘косамба̄ сал̣ала̄ нимба̄, са̄дупхаласама̄йута̄;
дхувам̣ пхала̄ни дха̄ренти, авидӯре мамассамам̣’’.
таттха ете косамба̄дайо руккха̄ са̄рапхала̄ мадхурапхала̄ уттамапхала̄ сама̄йута̄ сам̣ сут̣т̣ху а̄йута̄ саман̇гӣбхӯта̄ ниччам̣ пхаладха̄рино мама ассамасамӣпе собхантӣти аттхо.
169. ‘‘харӣтака̄ а̄малака̄, амбаджамбувибхӣтака̄;
кола̄ бхалла̄така̄ билла̄, пхала̄ни дха̄райанти те’’.
те харӣтака̄дайо руккха̄ мама ассамасамӣпе джа̄та̄ ниччам̣ пхала̄ни дха̄райантӣти самбандхо.
170. ‘‘а̄лува̄ ча кал̣амба̄ ча, бил̣а̄лӣтаккал̣а̄ни ча;
джӣвака̄ сутака̄ чева, бахӯка̄ мама ассаме’’.
ете а̄лува̄дайо мӯлапхала̄ кхудда̄ мадхураса̄ мама ассамасамӣпе бахӯ сантӣти самбандхо.
171. ‘‘ассамасса̄видӯрамхи, тал̣а̄ка̄сум̣ суниммита̄;
аччходака̄ сӣтаджала̄, супатиттха̄ манорама̄’’.
таттха ассамасса̄видӯрамхи ассамасса самӣпе суниммита̄ сут̣т̣ху а̄роханаороханаккхамам̣ катва̄ ниммита̄ аччходака̄ виппасаннодака̄ сӣтаджала̄ сӣтодака̄ супатиттха̄ сундаратиттха̄ манорама̄ соманассакара̄ тал̣а̄ка̄ а̄сум̣ ахесунти аттхо.
172. ‘‘падумуппаласан̃чханна̄, пун̣д̣арӣкасама̄йута̄;
манда̄лакехи сан̃чханна̄, диббагандхопава̄йати’’.
таттха падумехи ча уппалехи ча сан̃чханна̄ парипун̣н̣а̄ пун̣д̣арӣкехи сама̄йута̄ саман̇гӣбхӯта̄ манда̄лакехи ча сан̃чханна̄ гаханӣбхӯта̄ тал̣а̄ка̄ диббагандха̄ни упава̄йанти самантато ва̄йантӣти аттхо.
173. ‘‘евам̣ саббан̇гасампанне, пуппхите пхалите ване;
сукате ассаме рамме, вихара̄ми ахам̣ тада̄’’.
таттха евам̣ саббан̇гасампаннети аббехи надика̄диавайавехи сампанне парипун̣н̣е пуппхапхаларуккхехи гаханӣбхӯте ване сукате раман̣ӣйе ассаме аран̃н̃а̄ва̄се тада̄ та̄пасабхӯтака̄ле ахам̣ вихара̄мӣти аттхо.
етта̄вата̄ ассамасампаттим̣ дассетва̄ ида̄ни аттано сӣла̄дигун̣асампаттим̣ дассенто –
174. ‘‘сӣлава̄ ватасампанно, джха̄йӣ джха̄нарато сада̄;
пан̃ча̄бхин̃н̃а̄балаппатто, суручи на̄ма та̄пасо’’ти. – а̄ха;
таттха сӣлава̄ти джха̄насампайуттачатупа̄рисуддхисӣласадисехи пан̃чахи сӣлехи сампун̣н̣оти аттхо. ватасампанноти ‘‘ито пат̣т̣ха̄йа гхара̄ва̄сам̣ пан̃ча ка̄магун̣е ва̄ на севисса̄мӣ’’ти ватасама̄да̄нена сампанно. джха̄йӣти лаккхан̣ӯпаниджджха̄наа̄рамман̣ӯпаниджджха̄нехи джха̄йӣ джха̄йанасӣло. джха̄наратоти етесу джха̄несу рато аллӣно сада̄ сампун̣н̣о. пан̃ча̄бхин̃н̃а̄балаппаттоти иддхивидхадиббасотапарачиттавиджа̄нанапуббенива̄са̄нуссатидиббачаккхусан̇кха̄та̄хи пан̃чахи абхин̃н̃а̄хи висесапан̃н̃а̄хи баласампанно, парипун̣н̣оти аттхо. на̄мена суручи на̄ма та̄пасо хутва̄ вихара̄мӣти самбандхо.
еттакена аттано гун̣асампаттим̣ дассетва̄ парисасампаттим̣ дассенто –
175. ‘‘чатувӣсасахасса̄ни, сисса̄ майхам̣ упат̣т̣хахум̣;
саббе мам̣ бра̄хман̣а̄ ете, джа̄тиманто йасассино’’ти. – а̄дима̄ха;
таттха ете саббе чатувӣсатисахассабра̄хман̣а̄ майхам̣ сисса̄ джа̄тиманто джа̄тисампанна̄ йасассино парива̄расампанна̄ мам̣ упат̣т̣хахунти самбандхо.
176. ‘‘лаккхан̣е итиха̄се ча, санигхан̣д̣усакет̣убхе;
падака̄ веййа̄каран̣а̄, садхамме па̄рамим̣ гата̄’’.
таттха лаккхан̣ети лаккхан̣асаттхе. саббалокийа̄нам̣ иттхипуриса̄нам̣ ‘‘имехи лаккхан̣ехи саманна̄гата̄ дуккхита̄ бхаванти, имехи сукхита̄ бхавантӣ’’ти лаккхан̣ам̣ джа̄на̄ти. таппака̄сако гантхо лаккхан̣ам̣, тасмим̣ лаккхан̣е ча. итиха̄сети ‘‘итиха а̄са итиха а̄са̄’’ти вуттавачанапат̣идӣпаке гантхе. лаккхан̣е ча итиха̄се ча па̄рамим̣ парийоса̄нам̣ гата̄ти самбандхо. руккхапаббата̄дӣнам̣ на̄маппака̄сакагантхам̣ ‘‘нигхан̣д̣ӯ’’ти вуччати. кет̣ӯбхети кирийа̄каппавикаппа̄нам̣ кавӣнам̣ упака̄рако гантхо. нигхан̣д̣уйа̄ саха ваттатӣти санигхан̣д̣у, кет̣убхена саха ваттатӣти сакет̣убхам̣, тасмим̣ санигхан̣д̣усакет̣убхе ведаттайе па̄рамим̣ гата̄ти самбандхо. падака̄ти на̄мападасама̄сатаддхита̄кхйа̄такитака̄дипадесу чхека̄. веййа̄каран̣а̄ни чандапа̄н̣инӣйакала̄па̄дибйа̄каран̣е чхека̄. садхамме па̄рамим̣ гата̄ти аттано дхамме бра̄хман̣адхамме ведаттайе па̄рамим̣ парийоса̄нам̣ гата̄ патта̄ти аттхо.
177. ‘‘уппа̄тесу нимиттесу, лаккхан̣есу ча ковида̄;
патхабйа̄ бхӯманталиккхе, мама сисса̄ сусиккхита̄’’.
таттха укка̄па̄табхӯмикампа̄дикесу уппа̄тесу ча субханимитта̄субханимиттесу ча иттхилаккхан̣апурисалаккхан̣амаха̄пурисалаккхан̣есу ча ковида̄ чхека̄. патхавийа̄ ча бхӯмийа̄ ча сакалалоке ча анталиккхе а̄ка̄се ча̄ти саббаттха мама сисса̄ сусиккхита̄.
178. ‘‘аппиччха̄ нипака̄ ете, аппа̄ха̄ра̄ алолупа̄;
ла̄бха̄ла̄бхена сантут̣т̣ха̄, парива̄ренти мам̣ сада̄’’.
таттха аппиччха̄ти аппакена̄пи йа̄пента̄. нипака̄ти непаккасан̇кха̄та̄йа пан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄. аппа̄ха̄ра̄ти ека̄ха̄ра̄ екабхаттика̄ти аттхо. алолупа̄ти лолупатан̣ха̄йа аппаваттанака̄. ла̄бха̄ла̄бхена̄ти ла̄бхена ала̄бхена ча сантут̣т̣ха̄ соманасса̄ ете мама сисса̄ сада̄ ниччака̄лам̣ мам̣ парива̄ренти упат̣т̣хахантӣти аттхо.
179. ‘‘джха̄йӣ джха̄нарата̄ дхӣра̄, сантачитта̄ сама̄хита̄;
а̄кин̃чан̃н̃ам̣ паттхайанта̄, парива̄ренти мам̣ сада̄’’.
таттха джха̄йӣти лаккхан̣ӯпаниджджха̄наа̄рамман̣ӯпаниджджха̄нехи саманна̄гата̄. джха̄йанасӣла̄ ва̄. джха̄нарата̄ти тесу ча джха̄несу рата̄ аллӣна̄. дхӣра̄ти дхитисампанна̄. сантачитта̄ти вӯпасантамана̄. сама̄хита̄ти екаггачитта̄. а̄кин̃чан̃н̃анти ниппалибодхабха̄вам̣. паттхайанта̄ти иччханта̄. иттхамбхӯта̄ ме сисса̄ сада̄ мам̣ парива̄рентӣти самбандхо.
180. ‘‘абхин̃н̃а̄па̄рамиппатта̄, петтике гочаре рата̄;
анталиккхачара̄ дхӣра̄, парива̄ренти мам̣ сада̄’’.
таттха абхин̃н̃а̄па̄рамиппатта̄ти пан̃часу абхин̃н̃а̄су па̄рамим̣ парийоса̄нам̣ патта̄ пӯрита̄ти аттхо. петтике гочаре рата̄ти буддха̄нун̃н̃а̄та̄йа авин̃н̃аттийа̄ ладдхе а̄ха̄ре рата̄ти аттхо. анталиккхачара̄ти анталиккхена а̄ка̄сена гаччханта̄ а̄гаччханта̄ ча̄ти аттхо. дхӣра̄ти тхирабхӯта̄ сӣхабйаггха̄дипариссайе аччхамбхитасабха̄ва̄ти аттхо. евам̣бхӯта̄ мама та̄паса̄ сада̄ мам̣ парива̄рентӣти аттхо.
181. ‘‘сам̣вута̄ чхасу два̄ресу, анеджа̄ раккхитиндрийа̄;
асам̣сат̣т̣ха̄ ча те дхӣра̄, мама сисса̄ дура̄сада̄’’.
таттха чаккха̄дӣсу чхасу два̄ресу рӯпа̄дӣсу чхасу а̄рамман̣есу сам̣вута̄ пихита̄ пат̣иччханна̄, раккхитагопитадва̄ра̄ти аттхо. анеджа̄ ниттан̣ха̄ раккхитиндрийа̄ гопитачаккха̄дииндрийа̄ асам̣сат̣т̣ха̄ н̃а̄тӣхи гахат̣т̣хехи амиссӣбхӯта̄ти аттхо. дура̄сада̄ти дут̣т̣ху а̄сада̄, а̄са̄детум̣ гхат̣т̣етум̣ асаккун̣еййа̄ айогга̄ти аттхо.
182. ‘‘паллан̇кена нисаджджа̄йа, т̣ха̄начан̇каманена ча;
вӣтина̄менти те раттим̣, мама сисса̄ дура̄сада̄’’.
таттха мама сисса̄ паллан̇кена ӯрубаддха̄санена сеййам̣ виха̄йа нисаджджа̄йа ча т̣ха̄нена ча чан̇камена ча сакалам̣ раттим̣ висесена атина̄менти атикка̄ментӣти самбандхо.
183. ‘‘раджанӣйе на раджджанти, дуссанӣйе на дуссаре;
моханӣйе на муйханти, мама сисса̄ дура̄сада̄’’.
те иттхамбхӯта̄ мама сисса̄ та̄паса̄ раджанӣйе раджджитаббе ваттхусмим̣ на раджджанти раджджам̣ на уппа̄денти. дуссанӣйе дусситаббе досам̣ уппа̄детум̣ йутте ваттхумхи на дуссаре досам̣ на каронти. моханӣйе мохитум̣ йутте ваттхумхи на муйханти мохам̣ на каронти, пан̃н̃а̄сампайутта̄ бхавантӣти аттхо.
184. ‘‘иддхим̣ вӣмам̣сама̄на̄ те, ваттанти ниччака̄ликам̣;
патхавим̣ те пакампенти, са̄рамбхена дура̄сада̄’’.
те мама сисса̄ ‘‘екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хотӣ’’тиа̄дикам̣ (пат̣и. ма. 1.102) иддхивикуббанам̣ ниччака̄ликам̣ вӣмам̣сама̄на̄ ваттантӣти самбандхо. те мама сисса̄ а̄ка̄сепи удакепи патхавим̣ нимминитва̄ ирийа̄патхам̣ пакампентӣти аттхо. са̄рамбхена йугагга̄хена калахакаран̣ена на а̄са̄детабба̄ти аттхо.
185. ‘‘кӣл̣ама̄на̄ ча те сисса̄, кӣл̣анти джха̄накӣл̣итам̣;
джамбуто пхалама̄ненти, мама сисса̄ дура̄сада̄’’.