(2.) дуканиддесаван̣н̣ана̄

891. дукесу кодханиддеса̄дайо хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитабба̄. хет̣т̣ха̄ ана̄гатесу пана упана̄ханиддеса̄дӣсу пуббака̄лам̣ кодхам̣ упанайхатӣти апарака̄лакодхо упана̄хо на̄ма. упанайхана̄ка̄ро упанайхана̄. упанайхитасса бха̄во упанайхитаттам̣. ат̣т̣хапана̄ти пат̣хамуппаннасса анантарат̣т̣хапана̄ марийа̄дат̣т̣хапана̄ ва̄. т̣хапана̄ти пакатит̣хапана̄. сан̣т̣хапана̄ти саббатобха̄гена пунаппунам̣ а̄гха̄тат̣т̣хапана̄. анусам̣сандана̄ти пат̣хамуппаннена кодхена саддхим̣ антарам̣ адассетва̄ екӣбха̄вакаран̣а̄. ануппабандхана̄ти пуримена саддхим̣ паччхимасса гхат̣ана̄. дал̣хӣкамманти тхиракаран̣ам̣. айам̣ вуччатӣти айам̣ упанандханалаккхан̣о верам̣ аппат̣иниссаджджанарасо упана̄хоти вуччати; йена саманна̄гато пуггало верам̣ ниссаджджитум̣ на саккоти; ‘евам̣ на̄ма мам̣ еса ваттум̣ анануччхавико’ти апара̄парам̣ анубандхати; а̄диттапӯтиала̄там̣ вийа джалатева; дховийама̄нам̣ аччхачаммам̣ вийа, васа̄теламаккхитапилотика̄ вийа ча на парисуджджхати.

892. маккханабха̄вавасена маккхо; парагун̣амаккхана̄йа паваттентопи аттано ка̄ран̣ам̣, гӯтхапахаран̣акам̣ гӯтхо вийа, пат̣хаматарам̣ маккхетӣти аттхо. тато пара̄ две а̄ка̄рабха̄ваниддеса̄. нит̣т̣хурабха̄во нит̣т̣хурийам̣; ‘там̣ нисса̄йа еттакампи наттхӣ’ти кхел̣апа̄тананти аттхо. нит̣т̣хурийакамманти нит̣т̣хурийакаран̣ам̣. гахат̣т̣хо ва̄ хи гахат̣т̣хам̣, бхиккху ва̄ бхиккхум̣ нисса̄йа васанто аппаматтакенева куджджхитва̄ ‘там̣ нисса̄йа еттакампи наттхӣ’ти кхел̣ам̣ па̄тетва̄ па̄дена мадданто вийа нит̣т̣хурийам̣ на̄ма кароти. тасса там̣ каммам̣ нит̣т̣хурийакамманти вуччати. лаккхан̣а̄дито панеса парагун̣амаккханалаккхан̣о маккхо, тесам̣ вина̄санарасо, парена суката̄нам̣ кирийа̄нам̣ аваччха̄данапаччупат̣т̣ха̄но.

пал̣а̄сатӣти пал̣а̄со; парасса гун̣е дассетва̄ аттано гун̣ехи самам̣ каротӣти аттхо. пал̣а̄сасса а̄йана̄ пал̣а̄са̄йана̄. пал̣а̄со ча со аттано джайа̄харан̣ато а̄ха̄ро ча̄ти пал̣а̄са̄ха̄ро. вива̄дат̣т̣ха̄нанти вива̄дака̄ран̣ам̣. йугагга̄хоти самадхураггахан̣ам̣. аппат̣иниссагготи аттана̄ гахитасса аппат̣иниссаджджанам̣. лаккхан̣а̄дито панеса йугагга̄халаккхан̣о пал̣а̄со, парагун̣ехи аттано гун̣а̄нам̣ самакаран̣арасо, паресам̣ гун̣аппама̄н̣ена упат̣т̣ха̄напаччупат̣т̣ха̄но. пал̣а̄сӣ хи пуггало дутийасса дхурам̣ на дети, самам̣ паса̄ретва̄ тит̣т̣хати, са̄каччхаман̣д̣але ан̃н̃ена бхиккхуна̄ бахӯсу суттесу ча ка̄ран̣есу ча а̄бхатесупи ‘тава ча мама ча ва̄де ким̣ на̄ма на̄на̄каран̣ам̣? нану маджджхе бхиннасуван̣н̣ам̣ вийа екасадисамева амха̄кам̣ вачана’нти вадати. исса̄маччхарийаниддеса̄ вуттаттха̄ ева.

894. ма̄йа̄ниддесе ва̄чам̣ бха̄сатӣти джа̄нам̣йева ‘пан̣н̣аттим̣ вӣтиккаманта̄ бхиккхӯ бха̄рийам̣ каронти, амха̄кам̣ пана вӣтиккамат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма наттхӣ’ти упасанто вийа бха̄сати. ка̄йена параккаматӣти ‘майа̄ катам̣ идам̣ па̄пакаммам̣ ма̄ кечи джа̄ним̣сӯ’ти ка̄йена ваттам̣ кароти. виджджама̄надосапат̣иччха̄данато чаккхумоханама̄йа̄ вийа̄ти ма̄йа̄. ма̄йа̄вино бха̄во ма̄йа̄вита̄. катва̄ па̄пам̣ пуна пат̣иччха̄данато атичча а̄саранти ета̄йа сатта̄ти ачча̄сара̄. ка̄йава̄ча̄кирийа̄хи ан̃н̃атха̄ дассанато ван̃четӣти ван̃чана̄. ета̄йа сатта̄ никаронтӣти никати; миччха̄каронтӣти аттхо. ‘на̄хам̣ евам̣ каромӣ’ти па̄па̄нам̣ виккхипанато викиран̣а̄. ‘на̄хам̣ евам̣ каромӣ’ти париваджджанато парихаран̣а̄. ка̄йа̄дӣхи сам̣варан̣ато гӯхана̄. саббатобха̄гена гӯхана̄ паригӯхана̄. тин̣апан̣н̣ехи вийа гӯтхам̣ ка̄йавачӣкаммехи па̄пам̣ чха̄детӣти чха̄дана̄. саббатобха̄гена чха̄дана̄ пат̣иччха̄дана̄. на утта̄нам̣ катва̄ дассетӣти анутта̄нӣкаммам̣. на па̄кат̣ам̣ катва̄ дассетӣти ана̄викаммам̣. сут̣т̣ху чха̄дана̄ воччха̄дана̄. катапат̣иччха̄данавасена пунапи па̄пасса каран̣ато па̄пакирийа̄. айам̣ вуччатӣти айам̣ катапат̣иччха̄даналаккхан̣а̄ ма̄йа̄ на̄ма вуччати; йа̄йа саманна̄гато пуггало бхасма̄пат̣иччханно вийа ан̇га̄ро, удакапат̣иччханно вийа кха̄н̣у, пилотика̄паливет̣хитам̣ вийа ча саттхам̣ хоти.

са̄т̣хеййаниддесе сат̣хоти асантагун̣апаридӣпанато на самма̄ бха̄сита̄. саббатобха̄гена сат̣хо парисат̣хо. йам̣ таттха̄ти йам̣ тасмим̣ пуггале. сат̣ханти асантагун̣адӣпанам̣ кера̄т̣ийам̣. сат̣хата̄ти сат̣ха̄ка̄ро. каккарата̄ти падумана̄лисса вийа апара̄масанаккхамо кхарапхарусабха̄во. каккарийантипи тассева вевачанам̣. париккхаттата̄ па̄риккхаттийанти пададвайена никхан̣итва̄ т̣хапитам̣ вийа дал̣хакера̄т̣ийам̣ вуттам̣. идам̣ вуччатӣти идам̣ аттано авиджджама̄нагун̣аппака̄саналаккхан̣ам̣ са̄т̣хеййам̣ на̄ма вуччати; йена саманна̄гатасса пуггаласса куччхим̣ ва̄ пит̣т̣хим̣ ва̄ джа̄нитум̣ на сакка̄.

ва̄мена сӯкаро хоти, даккхин̣ена аджа̄миго;

сарена нелако хоти, виса̄н̣ена джараггавоти.

евам̣ вуттайаккхасӯкарасадисо хоти. авиджджа̄диниддеса̄ вуттаттха̄ ева.

902. анаджджаваниддесе анаджджавоти ануджута̄ка̄ро. анаджджавабха̄во анаджджавата̄. джимхата̄ти чандаван̇ката̄. ван̇ката̄ти гомуттаван̇ката̄. кут̣илата̄ти нан̇галакот̣иван̇ката̄. саббехипи имехи падехи ка̄йавачӣчиттаван̇ката̄ва катхита̄.

амаддаваниддесе на мудубха̄во амудута̄. амаддава̄ка̄ро амаддавата̄. каккхал̣абха̄во каккхал̣ийам̣. маддавакарасса синехасса абха̄вато пхарусабха̄во пха̄русийам̣. анӣчавуттита̄йа уджукамева т̣хитачиттабха̄во уджучиттата̄. пуна амудута̄гахан̣ам̣ тасса̄ висесанаттхам̣ ‘амудута̄сан̇кха̄та̄ уджучиттата̄, на аджджавасан̇кха̄та̄ уджучиттата̄’ти.

903. аккхантиниддеса̄дайо кхантиниддеса̄дипат̣ипаккхато ведитабба̄.

908. сам̣йоджананиддесе аджджхаттанти ка̄мабхаво. бахиддха̄ти рӯпа̄рӯпабхаво. кин̃ча̄пи хи сатта̄ ка̄мабхаве аппам̣ ка̄лам̣ васанти каппасса чатуттхамева кот̣т̣ха̄сам̣, итаресу тӣсу кот̣т̣ха̄сесу ка̄мабхаво сун̃н̃о хоти туччхо, рӯпа̄рӯпабхаве бахум̣ ка̄лам̣ васанти, татха̄пи несам̣ йасма̄ ка̄мабхаве чутипат̣исандхийо бахука̄ хонти, аппа̄ рӯпа̄рӯпабхавесу, йаттха ча чутипат̣исандхийо бахука̄ таттха а̄лайопи паттхана̄пи абхила̄сопи баху хоти, йаттха аппа̄ таттха аппо, тасма̄ ка̄мабхаво аджджхаттам̣ на̄ма джа̄то, рӯпа̄рӯпабхава̄ бахиддха̄ на̄ма. ити аджджхаттасан̇кха̄те ка̄мабхаве бандханам̣ аджджхаттасам̣йоджанам̣ на̄ма, бахиддха̄сан̇кха̄тесу рӯпа̄рӯпабхавесу бандханам̣ бахиддха̄сам̣йоджанам̣ на̄ма. таттха екекам̣ пан̃чапан̃чавидхам̣ хоти. тена вуттам̣ ‘‘пан̃чорамбха̄гийа̄ни пан̃чуддхамбха̄гийа̄нӣ’’ти. татра̄йам̣ вачанаттхо – орам̣ вуччати ка̄мадха̄ту, таттха упапаттиниппха̄данато там̣ орам̣ бхаджантӣти орамбха̄гийа̄ни. уддхам̣ вуччати рӯпа̄рӯпадха̄ту, таттха упапаттиниппха̄данато там̣ уддхам̣ бхаджантӣти уддхамбха̄гийа̄нӣти.

дуканиддесаван̣н̣ана̄.