3. паччайава̄раван̣н̣ана̄
243. паччайава̄ре кусалам̣ дхаммам̣ паччайа̄ти кусаладхамме патит̣т̣хито хутва̄ кусалам̣ дхаммам̣ ниссайат̣т̣хена паччайам̣ катва̄ти аттхо. кусалам̣ екам̣ кхандхам̣ паччайа̄ти кусалам̣ екам̣ кхандхам̣ ниссайапаччайам̣ катва̄ тайо кхандха̄ уппаджджанти хетупаччайа̄ти вуттам̣ хоти. имина̄вупа̄йена саббападесу аттхо ведитаббо. ваттхум̣ паччайа̄ випа̄ка̄бйа̄ката̄ кирийа̄бйа̄ката̄ кхандха̄ти идам̣ пан̃чавока̄ре паваттивасена вуттам̣. пан̃чавока̄ре паваттийан̃хи кхандха̄нам̣ пуреджа̄там̣ ваттху ниссайапаччайо хоти. пат̣иччат̣т̣хасса пана сахаджа̄тат̣т̣хатта̄ пат̣иччава̄ре еса найо на лаббхатӣти пат̣исандхийам̣ сахаджа̄тамева ваттхум̣ сандха̄йа ‘‘ваттхум̣ пат̣ичча кхандха̄’’ти вуттам̣. кусалам̣ екам̣ кхандхан̃ча ваттхун̃ча паччайа̄ тайо кхандха̄тиа̄дӣсупи имина̄ва найена аттхо ведитаббо.
абйа̄катам̣ дхаммам̣ паччайа̄ кусало ча абйа̄като ча̄ти кусала̄бйа̄ката̄нам̣ хетупаччайавасена екато уппаттим̣ сандха̄йа вуттам̣. кусалуппаттиккхан̣асмин̃хи ваттхум̣ нисса̄йа кусала̄ кхандха̄, читтасамут̣т̣ха̄не ча маха̄бхӯте нисса̄йа читтасамут̣т̣ха̄нам̣ упа̄да̄рӯпам̣ хетупаччайавасена екато уппаджджати. ити паччайабхӯтасса абйа̄катасса на̄наттепи паччайуппанна̄нам̣ хетупаччайавасена екато уппаттим̣ сандха̄йетам̣ вуттанти ведитаббам̣. ан̃н̃есупи еварӯпесу т̣ха̄несу есева найо. евам̣ имасмим̣ хетупаччайе сахаджа̄тан̃ча пуреджа̄тан̃ча ниссайат̣т̣хена паччайам̣ катва̄ саттараса пан̃ха̄ виссаджджита̄. таттха кхандха̄ чева бхӯта̄ ча сахаджа̄тавасена, ваттху сахаджа̄тапуреджа̄тавасена гахитам̣. пат̣иччава̄ре пана сахаджа̄тавасена паччайо лаббхати, тасма̄ таттха навева пан̃ха̄ виссаджджита̄. йе панете еттха саттараса пан̃ха̄ виссаджджита̄, тесу ека̄дике ека̄васа̄не виссаджджане кусала̄дӣсу екапаччайато еко паччайуппанно. ека̄дике дука̄васа̄не екапаччайато на̄на̄паччайуппанно. дука̄дике ека̄васа̄не на̄на̄паччайато еко паччайуппанно. дука̄дике дука̄васа̄не на̄на̄паччайато на̄на̄паччайуппанно.
248-252. а̄рамман̣апаччайа̄дӣсупи имина̄вупа̄йена пан̃ха̄виссаджджанаппабхедо ведитаббо. йам̣ панетам̣ а̄рамман̣апаччайе ваттхум̣ паччайа̄ кхандха̄ти вуттам̣, там̣ пат̣исандхиккхан̣е випа̄каккхандхейева сандха̄йа вуттам̣. чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣни абйа̄катам̣ нисса̄йа а̄рамман̣апаччайена уппаджджанта̄нам̣ пабхедадассанаттхам̣ вутта̄ни. пуна ваттхум̣ паччайа̄ти паватте випа̄какирийа̄бйа̄ката̄нам̣ уппаттидассанаттхам̣ вуттам̣. сесам̣ пуриманайенева ведитаббам̣. евам̣ имасмим̣ а̄рамман̣апаччайе сахаджа̄тан̃ча пуреджа̄тан̃ча паччайам̣ катва̄ сатта пан̃ха̄ виссаджджита̄. таттха кхандха̄ сахаджа̄тавасена, ваттху сахаджа̄тапуреджа̄тавасена, чаккха̄йатана̄дӣни пуреджа̄тавасенева гахита̄ни. пат̣иччава̄ре пана сахаджа̄тавасенева паччайо лаббхати. тасма̄ таттха тайова пан̃ха̄ виссаджджита̄.
253-254. адхипатипаччайе випа̄ка̄бйа̄катам̣ локуттарамева ведитаббам̣. анантарасаманантара̄ рӯпа̄бха̄вена а̄рамман̣асадиса̄. парато а̄севананаттхивигатесупи есева найо.
255. сахаджа̄тапаччайе кат̣атта̄рӯпам̣ упа̄да̄рӯпанти упа̄да̄рӯпасан̇кха̄там̣ кат̣атта̄рӯпам̣. идам̣ асан̃н̃асатта̄нан̃н̃ева рӯпам̣ сандха̄йа вуттам̣. чаккха̄йатана̄дӣни пан̃чавока̄равасена вутта̄ни.
256-257. ан̃н̃аман̃н̃апаччайе ча йатха̄ а̄рамман̣апаччайа̄ еванти виссаджджанасаматам̣ сандха̄йа вуттам̣. паччайуппаннесу пана на̄наттам̣ аттхи.
258. упаниссайапаччайе а̄рамман̣апаччайасадисанти рӯпа̄бха̄ватопи виссаджджанасамата̄йапи вуттам̣.
259-260. ваттхум̣ пуреджа̄тапаччайа̄тиа̄дӣнам̣ пат̣иччава̄ре вуттанайеневаттхо гахетаббо.
261-266. каммапаччайе тӣн̣ӣти кусалам̣ паччайа̄ кусало абйа̄като кусала̄бйа̄като ча̄ти евам̣ тӣн̣и ведитабба̄ни. акусалепи есева найо.
267-268. виппайуттапаччайе кхандхе виппайуттапаччайа̄ти кхандхе нисса̄йа виппайуттапаччайа̄ уппаджджантӣти аттхо. кхандха̄ ваттхум̣ виппайуттапаччайа̄ти кхандха̄ ваттхум̣ нисса̄йа виппайуттапаччайа̄ уппаджджантӣти аттхо. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббам̣.
269-276. ида̄ни йатха̄ладдха̄ни виссаджджана̄ни ган̣анавасена дассетум̣ хетуйа̄ саттараса̄тиа̄дима̄ха. таттха хетуйа̄ саттараса̄ти кусалена кусалам̣, кусалена абйа̄катам̣, кусалена кусала̄бйа̄катанти евам̣ кусалавасена ека̄дика̄ни ека̄васа̄на̄ни две, дука̄васа̄нам̣ еканти тӣн̣и вутта̄ни хонти, татха̄ акусалавасена. абйа̄катена абйа̄катам̣, тенева кусалам̣, акусалам̣, кусала̄бйа̄катам̣ акусала̄бйа̄катан̃ча; кусала̄бйа̄катехи кусалам̣, абйа̄катам̣, кусала̄бйа̄катам̣; акусала̄бйа̄катехи акусалам̣, абйа̄катам̣, акусала̄бйа̄катанти евам̣ саттараса ведитабба̄ни.
а̄рамман̣е сатта̄ти кусалена кусалам̣; акусалена акусалам̣, абйа̄катена абйа̄катам̣, кусалам̣, акусалам̣; кусала̄бйа̄катена кусалам̣; акусала̄бйа̄катена акусаланти евам̣ сатта.
випа̄ке еканти абйа̄катена абйа̄катамева. еваметтха саттараса, сатта, еканти тайо ва̄рапариччхеда̄ хонти. тесу два̄даса саттарасака̄, даса саттака̄, екам̣ екаканти те саббе са̄дхукам̣ саллаккхетва̄ парато дукатика̄дивасена паччайасам̣сандане ӯнатараган̣анасса васена ган̣ана̄ ведитабба̄. сакка̄ хи има̄йа ган̣ана̄йа дукамӯла̄дӣсу ва̄рапариччхеде джа̄нитунти пуна ‘‘кусалам̣ дхаммам̣ паччайа̄ кусало дхаммо’’ти ана̄маситва̄ ган̣анавасенева ва̄рапариччхедам̣ дассетум̣ хетупаччайа̄ а̄рамман̣е сатта̄тиа̄ди а̄раддхам̣.
таттха кусалам̣ дхаммам̣ паччайа̄ кусало дхаммо уппаджджати хетупаччайа̄ а̄рамман̣апаччайа̄. кусалам̣ екам̣ кхандхам̣ паччайа̄ тайо кхандха̄ти имина̄ найена а̄рамман̣е ладдхависсаджджана̄ни виттха̄ретабба̄ни. айам̣ та̄ва ануломе найо.
277-285. паччанӣйе пана кусалам̣ на лаббхатӣти акусалам̣ дхаммам̣ паччайа̄ти акусаламева а̄дим̣ катва̄ виссаджджанам̣ а̄раддхам̣. там̣ йатха̄па̄л̣имева ниййа̄ти. йан̃хеттха ваттаббам̣ сийа̄, там̣ пат̣иччава̄расса паччанӣйе вуттамева.
286-287. йам̣ панетам̣ паччанӣйе ладдхависсаджджанапариччхедам̣ ган̣анато дассетум̣ нахетуйа̄ чатта̄рӣтиа̄ди вуттам̣, таттха чатта̄ри, саттараса, сатта, пан̃ча, тӣн̣и, еканти чха париччхеда̄. тесам̣ васена дукатика̄дӣсу паччайасам̣сандане ган̣ана̄ ведитабба̄. йо хи паччайо саттараса виссаджджана̄ни лабхати, тена саддхим̣ садисасам̣сандане саттараса, ӯнатарасам̣сандане сеса̄ чхапи париччхеда̄ лаббханти. евам̣ сесесупи адхикапариччхедам̣ т̣хапетва̄ самасама̄ ӯнатара̄ ча лаббхантӣти.
еттха ча адхикатара̄ на лаббхантӣти айаметтха нийамо. самасама̄ пана ӯнатара̄ ча аттха̄ виродхе сати лаббханти. тенеттха ‘‘нахетупаччайа̄ на̄рамман̣е ека’’нтиа̄ди вуттам̣. еттха хи нахетуйа̄ чатуннам̣, на̄рамман̣е пан̃чаннам̣ а̄гататта̄ нахетувасена чатта̄рӣти ваттаббам̣ сийа̄, на̄рамман̣ена саддхим̣ гхат̣итатта̄ пана а̄рамман̣адхаммо вируджджхатӣти акусалам̣ дхаммам̣ паччайа̄ акусало дхаммо, абйа̄катам̣ дхаммам̣ паччайа̄ акусало, акусалан̃ча абйа̄катан̃ча дхаммам̣ паччайа̄ акусалоти тӣн̣и виссаджджана̄ни парихӣна̄ни. абйа̄катам̣ дхаммам̣ паччайа̄ абйа̄катоти рӯпавасена екамева вуттам̣. евам̣ саббаттха вируддха̄вируддхам̣ н̃атва̄ лаббхама̄напариччхедо ведитаббо. апичеттха идам̣ найаматтадассанам̣. на̄дхипатийа̄ чатта̄рӣти нахетуйа̄ ладдха̄нева. сесачатуккесупи есева найо.
на̄нантаре еканти ахетукачиттасамут̣т̣ха̄насса чева сесарӯпасса ча васена абйа̄катена абйа̄катам̣. евам̣ саббесу екакесу йуджджама̄накарӯпам̣ джа̄нитаббам̣. напуреджа̄те двети идха̄пи нахетувасена чатта̄рӣти ваттаббам̣ сийа̄, напуреджа̄тена саддхим̣ гхат̣итатта̄ пана абйа̄катам̣ дхаммам̣ паччайа̄ акусало, акусалан̃ча абйа̄катан̃ча дхаммам̣ паччайа̄ акусалоти ваттхупуреджа̄тавасена две виссаджджана̄ни парихӣна̄ни. а̄руппе пана ахетукамохасса ахетукакирийасса ча васена две вутта̄ни. навиппайутте двети а̄руппе ахетука̄кусалакирийавасена две. нонаттхи новигатесу еканти саббасса рӯпасса васена абйа̄катена абйа̄катам̣ дат̣т̣хаббам̣. тика̄дӣсу апуббам̣ наттхи.
288. на̄рамман̣амӯлаке пана наадхипатийа̄ пан̃ча̄ти на̄рамман̣е ладдха̄нева. накамме еканти еттха читтасамут̣т̣ха̄нан̃ча кат̣атта̄рӯпан̃ча аггахетва̄ сесарӯпавасена абйа̄катена абйа̄катам̣ ведитаббам̣.
289-296. на̄дхипатимӯлаке напуреджа̄те сатта̄ти напуреджа̄те ладдха̄нева. напаччха̄джа̄те саттараса̄ти има̄нипи таттха ладдха̄ни саттарасева. на̄нантаранасаманантаранаан̃н̃аман̃н̃анаупаниссайанасампайуттанонаттхиновигатамӯлака̄ни на̄рамман̣амӯлакасадиса̄нева. имина̄ва найаматтадассанена саббаттха а̄гата̄на̄гатам̣ лаббхама̄на̄лаббхама̄нан̃ча ведитаббанти.
паччанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
297-328. имина̄йева пана лаккхан̣ена ануломам̣ пурато катва̄ ануломапаччанӣйе паччанӣйам̣ пурато катва̄ паччанӣйа̄нуломе ча ган̣анапариччхедо а̄гата̄на̄гатам̣ лаббхама̄на̄лаббхама̄нан̃ча ведитаббанти.