маха̄ва̄ро

1. анусайава̄раван̣н̣ана̄

3. саттаннам̣ пана маха̄ва̄ра̄нам̣ пат̣хаме анусайава̄ре йасса ка̄мара̄га̄нусайо анусети, тасса пат̣игха̄нусайо анусетӣти еттха йадетам̣ ‘‘а̄манта̄’’ти пат̣ивачанам̣ диннам̣, там̣ дуддиннам̣ вийа кха̄йати. касма̄? ка̄мара̄гапат̣игха̄нам̣ екаккхан̣е ануппаттито. йатха̄ хи ‘‘йасса мана̄йатанам̣ уппаджджати, тасса дхамма̄йатанам̣ уппаджджатӣти ‘а̄манта̄’, асса̄сапасса̄са̄нам̣ уппа̄даккхан̣е тесам̣ ка̄йасан̇кха̄ро ча уппаджджати, вачӣсан̇кха̄ро ча уппаджджатӣ’’тиа̄дӣсу мана̄йатанадхамма̄йатана̄ни ка̄йасан̇кха̄равачӣсан̇кха̄ра̄ ча екаккхан̣е уппаджджанти, на татха̄ ка̄мара̄гапат̣игха̄. ка̄мара̄го хи ат̣т̣хасу лобхасахагатачиттуппа̄десу уппаджджати. пат̣игхо двӣсу доманассасахагатесӯти, наттхи несам̣ екаккхан̣е уппатти; тасма̄ еттха ‘но’ти пат̣иседхо каттаббо сийа̄. там̣ акатва̄ пана ‘а̄манта̄’ти пат̣ивачанасса диннатта̄ хет̣т̣ха̄йамакесу вийа еттха кхан̣апаччуппаннавасена ваттама̄навоха̄рам̣ аггахетва̄ ан̃н̃атха̄ гахетаббо.

катхам̣? аппахӣнавасена. аппахӣнатан̃хи сандха̄йа айам̣ ‘‘анусетӣ’’ти ваттама̄навоха̄ро вутто, на кхан̣апаччуппаннатам̣. йасма̄ ча аппахӣнатам̣ сандха̄йа вутто, тасма̄ ‘‘йасса ка̄мара̄га̄нусайо анусети, тасса пат̣игха̄нусайо анусетӣ’’ти пуччха̄йа йасса ка̄мара̄га̄нусайо аппахӣно, на ануппаттидхамматам̣ а̄па̄дито, тасса пат̣игха̄нусайопи аппахӣноти еваматтхо дат̣т̣хаббо. йасма̄ ча тесу йассеко аппахӣно, тасса итаропи аппахӣнова хоти, тасма̄ ‘‘а̄манта̄’’ти вуттам̣. йади евам̣, йам̣ упари уппаджджанава̄ре ‘йасса ка̄мара̄га̄нусайо уппаджджати, тасса пат̣игха̄нусайо уппаджджатӣ’ти пуччхитва̄ ‘а̄манта̄’ти вуттам̣; таттха катхам̣ аттхо гахетабботи? таттха̄пи аппахӣнавасенева уппаттипаччайе сати уппаттийа̄ анива̄ритавасена ва̄. йатха̄ хи читтакамма̄дӣни а̄рабхитва̄ апаринит̣т̣хитакамманта̄ читтака̄ра̄дайо тесам̣ камманта̄нам̣ акаран̣аккхан̣епи миттасухаджджа̄дӣхи дит̣т̣хадит̣т̣хат̣т̣ха̄не ‘‘имесу дивасесу ким̣ каротха̄’’ти вутта̄, ‘‘читтакаммам̣ карома, кат̣т̣хакаммам̣ карома̄’’ти ваданти. те кин̃ча̄пи тасмим̣ кхан̣е на каронти авиччхиннакаммантатта̄ пана катакхан̣ан̃ча каттаббакхан̣ан̃ча упа̄да̄йа каронтийева на̄ма хонти. евамева йамхи санта̄не анусайа̄ аппахӣна̄, йамхи ва̄ пана несам̣ санта̄не уппаттипаччайе сати уппатти анива̄рита̄, таттха ануппаджджанаккхан̣епи уппаннапуббан̃чева ка̄лантаре уппаджджанакан̃ча упа̄да̄йа йасса ка̄мара̄га̄нусайо уппаджджати, тасса пат̣игха̄нусайо уппаджджатийева на̄ма̄ти еваматтхо ведитаббо. ито паресупи еварӯпесу виссаджджанесу есева найо. но ча тасса̄ти идам̣ ана̄га̄мисса ка̄мара̄габйа̄па̄да̄нам̣ анавасесато пахӣнатта̄ вуттам̣. тин̣н̣ам̣ пуггала̄нанти путхуджджанасота̄паннасакада̄га̄мӣнам̣. двиннам̣ пуггала̄нанти сота̄паннасакада̄га̄мӣнам̣. паратопи еварӯпесу т̣ха̄несу есева найо.

14. ока̄сава̄расса пат̣хамадутийапуччха̄су йасма̄ ка̄мара̄га̄нусайо ка̄мадха̄туйа̄ двӣсу ведана̄су анусети, пат̣игха̄нусайо дуккхаведана̄йа; тасма̄ ‘но’ти пат̣иседхо като. татийапуччха̄йам̣ убхиннампи ка̄мадха̄туйа̄ двӣсу ведана̄су анусайанато ‘а̄манта̄’ти пат̣ивачанам̣ диннам̣. рӯпадха̄туарӯпадха̄туйа̄ пана ма̄на̄нусайасса ка̄мара̄га̄нусайена саддхим̣ аса̄дха̄ран̣ам̣ уппаттит̣т̣ха̄нам̣. тасма̄ но ча таттха ка̄мара̄га̄нусайоти вуттам̣. имина̄ найена саббесам̣ уппаттит̣т̣ха̄нава̄рам̣ олокетва̄ са̄дха̄ран̣а̄са̄дха̄ран̣ам̣ уппаттит̣т̣ха̄нам̣ ведитаббам̣.

20. дукамӯлакапуччха̄йам̣ йасма̄ ка̄мара̄гапат̣игха̄нусайа̄ на̄пи екасмим̣ т̣ха̄не уппаджджанти, на екам̣ дхаммам̣ а̄рамман̣ам̣ каронти, тасма̄ наттхӣти пат̣иккхепо като. айан̃хеттха адхиппа̄йо. йасмим̣ име две анусайа̄ анусайеййум̣, там̣ т̣ха̄намева наттхи. тасма̄ ‘‘каттха ма̄на̄нусайо анусетӣ’’ти айам̣ пуччха̄ апуччха̄йева̄ти. ан̃н̃есупи еварӯпесу есева найо.

27. пуггалока̄сава̄ре чатуннанти путхуджджанасота̄паннасакада̄га̄миана̄га̄мӣнам̣.

36. пат̣иломанайе йасса ка̄мара̄га̄нусайо на̄нусетӣти айам̣ пуччха̄ ана̄га̄мим̣ гахетва̄ пуччхати.

56. двиннам̣ пуггала̄нам̣ саббаттха ка̄мара̄га̄нусайо на̄нусетӣти ана̄га̄миараханта̄нам̣. ка̄мадха̄туйа̄ тӣсу ведана̄сӯти ча ведана̄ггахан̣ена ведана̄сампайуттака̄нампи тесам̣ ваттха̄рамман̣а̄нампӣти саббесампи ка̄ма̄вачарадхамма̄нам̣ гахан̣ам̣ ведитаббам̣. айам̣ анусайава̄ре виниччхайакатха̄.

анусайава̄раван̣н̣ана̄.

2. са̄нусайава̄раван̣н̣ана̄

66-131. са̄нусайава̄ре пана йо ка̄мара̄га̄нусайена са̄нусайоти йатха̄ екантарикаджара̄дирогена а̄ба̄дхико йа̄ва тамха̄ рога̄ на муччати, та̄ва тасса рогасса ануппаттиккхан̣епи сарогойева на̄ма хоти. евам̣ сасам̣килесасса ват̣т̣ага̄мисаттасса йа̄ва арийамаггена анусайа̄ самуггха̄там̣ на гаччханти, та̄ва тесам̣ анусайа̄нам̣ ануппаттиккхан̣епи са̄нусайойева на̄ма хоти. еварӯпам̣ са̄нусайатам̣ сандха̄йа ‘а̄манта̄’ти вуттам̣. сесаметтха анусайава̄расадисамева.

ока̄сава̄ре пана ‘‘рӯпадха̄туйа̄ арӯпадха̄туйа̄ еттха ма̄на̄нусайена са̄нусайо’’ти вутте та̄су дха̄тӯсу пуггаласса са̄нусайата̄ пан̃н̃а̄йеййа, анусайасса уппаттит̣т̣ха̄нам̣ на пан̃н̃а̄йеййа. анусайасса ча уппаттит̣т̣ха̄надассанаттхам̣ айам̣ ва̄ро а̄раддхо, тасма̄ тато ма̄на̄нусайена са̄нусайоти вуттам̣. еван̃хи сати тато дха̄тудвайато уппаннена ма̄на̄нусайена са̄нусайоти анусайасса уппаттит̣т̣ха̄нам̣ дасситам̣ хоти. имасса пана пан̃хасса аттхе авутте а̄дипан̃хасса аттхо па̄кат̣о на хотӣти пат̣хамам̣ на вутто, тасма̄ со евам̣ ведитаббо. йато ка̄мара̄га̄нусайена̄ти йато уппаннена ка̄мара̄га̄нусайена са̄нусайо, ким̣ со тато уппаннена пат̣игха̄нусайенапи са̄нусайоти? йасма̄ панете две екасма̄ т̣ха̄на̄ нуппаджджанти; тасма̄ ‘‘но’’ти пат̣иседхо като. араха̄ саббаттха̄ти араха̄ саббадхаммесу уппаджджанакена кеначи анусайена нира̄нусайоти. имина̄ аттхавасена ниппадесат̣т̣ха̄несу бхуммавачанамева катанти. имина̄ упа̄йена саббаттха аттхавиниччхайо ведитабботи.

са̄нусайава̄раван̣н̣ана̄.

3. паджаханава̄раван̣н̣ана̄

132-197. паджаханава̄ре паджахатӣти тена тена маггена паха̄напарин̃н̃а̄васена паджахати, а̄йатим̣ ануппаттидхамматам̣ а̄па̄дети. а̄манта̄ти ана̄га̄мӣмаггат̣т̣хам̣ сандха̄йа пат̣ивачанам̣. тадекат̣т̣хам̣ паджахатӣти паха̄некат̣т̣хатам̣ сандха̄йа вуттам̣. ноти арахаттамаггат̣т̣хам̣ сандха̄йа пат̣иседхо.

йато ка̄мара̄га̄нусайам̣ паджахатӣти йато уппаджджанакам̣ ка̄мара̄га̄нусайам̣ паджахатӣти аттхо. ат̣т̣хамакоти арахаттапхалат̣т̣хато пат̣т̣ха̄йа паччороханаган̣ана̄йа ган̣ийама̄но сота̄паттимаггат̣т̣хо ат̣т̣хамако на̄ма. даккхин̣еййаган̣ана̄йа хи араха̄ аггадаккхин̣еййатта̄ пат̣хамо, арахаттамаггат̣т̣хо дутийо, ана̄га̄мӣ татийо…пе… сота̄паттимаггат̣т̣хо ат̣т̣хамо. со идха ‘‘ат̣т̣хамако’’ти вутто. на̄масан̃н̃а̄йева ва̄ еса̄ тасса̄ти. ана̄га̄мимаггасаман̇гин̃ча ат̣т̣хамакан̃ча т̣хапетва̄ авасеса̄ти саддхим̣ путхуджджанена секкха̄секкха̄. тесу хи путхуджджано паха̄напарин̃н̃а̄йа абха̄вена наппаджахати. сеса̄ тесам̣ анусайа̄нам̣ пахӣнатта̄. двиннам̣ маггасаман̇гӣнанти две маггасаман̇гино т̣хапетва̄ти аттхо. имина̄ найена саббаттха виниччхайо ведитабботи.

паджаханава̄раван̣н̣ана̄.

4. парин̃н̃а̄ва̄раван̣н̣ана̄

198-263. парин̃н̃а̄ва̄ре париджа̄на̄тӣти тӣхи парин̃н̃а̄хи париджа̄на̄ти. сесаметтха хет̣т̣ха̄ вуттанайамева. айампи хи ва̄ро паджаханава̄ро вийа маггат̣т̣ха̄нан̃н̃ева васена виссаджджитоти.

парин̃н̃а̄ва̄раван̣н̣ана̄.

5. пахӣнава̄раван̣н̣ана̄

264-274. пахӣнава̄ре пхалат̣т̣хавасенева десана̄ а̄раддха̄. ана̄га̄мисса хи убхопете анусайа̄ пахӣна̄, тасма̄ ‘‘а̄манта̄’’ти вуттам̣.

275-296. ока̄сава̄ре йаттха ка̄мара̄га̄нусайо пахӣно таттха пат̣игха̄нусайо пахӣноти пуччхитва̄ на ваттаббо пахӣноти ва̄ аппахӣноти ва̄ти вуттам̣ там̣ касма̄ти? уппаттит̣т̣ха̄насса аса̄дха̄ран̣атта̄. ан̃н̃ам̣ хи ка̄мара̄га̄нусайасса уппаттит̣т̣ха̄нам̣, ан̃н̃ам̣ пат̣игха̄нусайасса. абха̄витамаггасса ча йаттха анусайо уппаджджати, магге бха̄вите таттхева со пахӣно на̄ма хоти. таттха йасма̄ нева ка̄мара̄га̄нусайат̣т̣ха̄не пат̣игха̄нусайо уппаджджати, на пат̣игха̄нусайат̣т̣ха̄не ка̄мара̄га̄нусайо, тасма̄ таттха со пахӣноти ва̄ аппахӣноти ва̄ на ваттаббо. со хи йасмим̣ аттано уппаттит̣т̣ха̄не ка̄мара̄га̄нусайо пахӣно, тасмим̣ аппахӣнатта̄ таттха пахӣноти на ваттаббо. йам̣ ка̄мара̄га̄нусайасса уппаттит̣т̣ха̄нам̣, тасмим̣ ат̣т̣хитатта̄ таттха аппахӣноти на ваттаббо.

йаттха ка̄мара̄га̄нусайо пахӣно, таттха ма̄на̄нусайо пахӣноти еттха пана са̄дха̄ран̣ат̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йа а̄манта̄ти вуттам̣. ка̄мара̄га̄нусайо хи ка̄мадха̄туйа̄ двӣсу ведана̄су анусети. ма̄на̄нусайо та̄су чева рӯпа̄рӯпадха̄тӯсу ча. со т̣хапетва̄ аса̄дха̄ран̣ат̣т̣ха̄нам̣ са̄дха̄ран̣ат̣т̣ха̄не тена саддхим̣ пахӣно на̄ма хоти. тасма̄ ‘а̄манта̄’ти вуттам̣. имина̄ найена саббасмимпи ока̄сава̄ре пахӣната̄ ча наваттаббата̄ ча ведитабба̄. ‘наттхӣ’ти а̄гатат̣т̣ха̄несу пана хет̣т̣ха̄ вуттасадисова виниччхайо. пуггалока̄сава̄ро, ока̄сава̄рагатикойева.

297-307. пат̣иломанайе йасса ка̄мара̄га̄нусайо аппахӣноти путхуджджанасота̄паннасакада̄га̄мивасена пуччхати. кин̃ча̄пи хи име две анусайа̄ путхуджджанато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ана̄га̄мимаггат̣т̣ха̄ чханнам̣ пуггала̄нам̣ аппахӣна̄. идха пана парато ‘‘тин̣н̣ам̣ пуггала̄нам̣ двиннам̣ пуггала̄на’’нтиа̄дивачанато маггат̣т̣ха̄ анадхиппета̄, тасма̄ путхуджджанасота̄паннасакада̄га̄минова сандха̄йа ‘а̄манта̄’ти вуттам̣. двиннам̣ пуггала̄нанти сота̄паннасакада̄га̄мӣнам̣. имина̄ найена пуггалава̄ре виниччхайо ведитаббо.

308-329. ока̄сава̄рапуггалока̄сава̄ра̄ пана хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитабба̄ти.

пахӣнава̄раван̣н̣ана̄.

6. уппаджджанава̄раван̣н̣ана̄

330. уппаджджанава̄ро анусайава̄расадисойева.

7. дха̄тупуччха̄ва̄раван̣н̣ана̄

332-340. дха̄тува̄расса пуччха̄ва̄ре та̄ва кати анусайа̄ анусентӣти кати анусайа̄ санта̄нам̣ анугата̄ хутва̄ сайанти. кати анусайа̄ на̄нусентӣти кати анусайа̄ санта̄нам̣ на анугата̄ хутва̄ сайанти. кати анусайа̄ бхан̇га̄ти кати анусайа̄ анусенти на̄нусентӣти евам̣ вибхаджитабба̄ти аттхо. сесаметтха йам̣ ваттаббам̣ сийа̄, там̣ хет̣т̣ха̄ па̄л̣иваваттха̄не вуттамева.

7. дха̄тувиссаджджана̄ва̄раван̣н̣ана̄

341-349. ниддесава̄ре панасса кассачи сатта анусайа̄ анусентӣти путхуджджанавасена вуттам̣. кассачи пан̃ча̄ти сота̄паннасакада̄га̄мивасена вуттам̣. тесан̃хи дит̣т̣ха̄нусайо ча вичикиччха̄нусайо ча пахӣна̄ти пан̃чева анусенти. таттха йатха̄ анусайава̄ре ‘‘анусентӣ’’ти падасса уппаджджантӣти аттхо гахито, евамидха на гахетаббо. касма̄? тасмим̣ кхан̣е ануппаджджанато. ка̄мадха̄тум̣ упападжджантасса хи випа̄качиттан̃чева каммасамут̣т̣ха̄нарӯпан̃ча уппаджджати, акусалачиттам̣ наттхи. анусайа̄ ча акусалачиттаккхан̣е уппаджджанти, на випа̄качиттаккхан̣ети тасмим̣ кхан̣е ануппаджджанато татха̄ аттхо на гахетаббо. катхам̣ пана гахетабботи? йатха̄ лаббхати татха̄ гахетаббо. катхан̃ча лаббхати? аппахӣнат̣т̣хена. йатха̄ хи ра̄гадосамоха̄нам̣ аппахӣнатта̄. кусала̄бйа̄катачиттасаман̇гӣ пуггало ‘‘сара̄го садосо самохо’’ти вуччати, евам̣ маггабха̄вана̄йа аппахӣнатта̄ пат̣исандхиккхан̣епи тасса тасса пуггаласса те те анусайа̄ анусентӣти вуччанти. на кевалан̃ча вуччанти, аппахӣнатта̄ пана те анусентийева на̄ма̄ти ведитабба̄.

анусайа̄ бхан̇га̄ наттхӣти йасса хи йо анусети, со анусетийева; йо на̄нусети, со на̄нусетийева. айам̣ анусети ча на̄нусети ча, айам̣ сийа̄ анусети сийа̄ на̄нусетӣти, евам̣ вибхаджитаббо анусайо на̄ма наттхи. рӯпадха̄тум̣ упападжджантасса кассачи тайоти ана̄га̄мивасена вуттам̣. тасса хи ка̄мара̄гапат̣игхадит̣т̣хивичикиччха̄нусайа̄ чатта̄ропи анавасесато пахӣна̄. итаре тайова аппахӣна̄. тена вуттам̣ – ‘‘кассачи тайо анусайа̄ анусентӣ’’ти.

на ка̄мадха̄тунти ка̄мадха̄туйа̄ пат̣исиддхатта̄ сеса̄ две дха̄туйо упападжджантасса̄ти аттхо. сатте ва̄ти йасма̄ арийаса̄вакасса рӯпадха̄туйа̄ чутасса ка̄мадха̄туйам̣ упапатти на̄ма наттхи, путхуджджанассева хоти, тасма̄ саттева̄ти нийаметва̄ вуттам̣. ‘‘арӯпадха̄туйа̄ чутасса ка̄мадха̄тум̣ упападжджантасса саттева̄’’ти еттха̄пи есева найо. рӯпадха̄туйа̄ упапатти наттхӣти касма̄ наттхи? упапаттиниппха̄дакасса рӯпа̄вачараджджха̄насса абха̄ва̄. со хи саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ там̣ дха̄тум̣ упапанноти на̄сса таттха рӯпа̄вачараджджха̄нам̣ аттхи. тадабха̄ва̄ рӯпадха̄туйам̣ упапатти наттхӣти ведитабба̄. арӯпадха̄туйа̄ чутасса на ка̄мадха̄тунти еттха арӯпадха̄туйева адхиппета̄. имина̄ найена саббависсаджджанесу аттхо ведитабботи.

дха̄тува̄раван̣н̣ана̄.

анусайайамакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.