1. ва̄дайуттипариха̄ниван̣н̣ана̄
239. ида̄ни париха̄никатха̄ хоти. париха̄нидхаммо апариха̄нидхаммо, ‘‘двеме, бхиккхаве, дхамма̄ секкхасса, бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттанти’’ (а. ни. 2.185), ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, дхамма̄ самайавимуттасса бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти (а. ни. 5.149) евама̄дӣни хи сутта̄ни нисса̄йа саммитийа̄ ваджджипуттака̄ саббаттхива̄дино екачче ча маха̄сан̇гхика̄ арахатопи париха̄ним̣ иччханти, тасма̄ те ва̄ хонту ан̃н̃ейева ва̄, йесам̣ айам̣ ладдхи, тесам̣ ладдхибхинданаттхам̣ париха̄йати араха̄ арахатта̄ти пуччха̄ сакава̄дисса. татра париха̄йатӣти две париха̄нийо паттапариха̄ни ча аппаттапариха̄ни ча. таттха ‘‘дутийампи кхо а̄йасма̄ годхико тамха̄ са̄майика̄йа четовимуттийа̄ париха̄йӣ’’ти (сам̣. ни. 1.159) айам̣ паттапариха̄ни на̄ма. ‘‘ма̄ во са̄ман̃н̃аттхика̄нам̣ сатам̣ са̄ман̃н̃аттхо париха̄йӣ’’ти (ма. ни. 1.416-418) айам̣ аппаттапариха̄ни. та̄су идха паттапариха̄ни адхиппета̄. тан̃хи сандха̄йа а̄манта̄ти пат̣ин̃н̃а̄ парава̄дисса. сакасамайе пана имам̣ паттапариха̄ним̣ на̄ма локийасама̄паттийа̄ва иччханти, на арахатта̄дӣхи са̄ман̃н̃апхалехи. парасамайепи нам̣ саббаса̄ман̃н̃апхалесу саббабхавесу саббака̄лесу саббесан̃ча пуггала̄нам̣ на иччханти. там̣ пана тесам̣ ладдхиматтамева̄ти саббам̣ ладдхиджа̄лам̣ бхиндитум̣ пуна саббаттха̄тиа̄дина̄ найена десана̄ вад̣д̣хита̄.
таттха йасма̄ парава̄дӣ камена париха̄йитва̄ сота̄паттипхале т̣хитасса арахато париха̄ним̣ на иччхати, упарипхалесу т̣хитассева иччхати. йасма̄ ча рӯпа̄рӯпабхавесу т̣хитасса на иччхати, камма̄ра̄мата̄дӣнам̣ пана париха̄нийадхамма̄нам̣ бха̄вато ка̄мабхаве т̣хитассева иччхати, тасма̄ ‘‘саббаттха̄’’ти пут̣т̣хо пат̣иккхипати. пуна дал̣хам̣ катва̄ пут̣т̣хо ка̄мабхавам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. саббасмимпи хи ка̄мабхаве париха̄никара̄ ка̄магун̣а̄ аттхи, тасма̄ таттха париха̄йатӣти тасса ладдхи.
татийапуччха̄йа париха̄нӣти париха̄никаре дхамме пуччхати. таттха йасма̄ париха̄ни на̄ма камма̄ра̄мата̄дидхамма̄, висесато ва̄ ка̄мара̄габйа̄па̄да̄ ева, те ча рӯпа̄рӯпабхаве наттхи, тасма̄ ‘‘на хева’’нти пат̣иккхепо парава̄дисса.
саббада̄ти ка̄лапуччха̄. таттха пат̣хамапан̃хе йонисоманасика̄рака̄ле апариха̄йанато пат̣иккхипати. дутийе айонисоманасикарото раттибха̄ге ва̄ дивасабха̄ге ва̄ саббада̄ париха̄йанато пат̣иджа̄на̄ти. татийе париха̄никарадхаммасама̄йоге сати мухуттамева париха̄ни на̄ма хоти, тато пуббе апарихӣнасса паччха̄ парихӣнасса ча париха̄ни на̄ма наттхӣти пат̣иккхипати.
саббева арахантоти пан̃ха̄нам̣ пат̣хамасмим̣ тиккхиндрийе сандха̄йа пат̣иккхипати. дутийасмим̣ мудиндрийе сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. татийасмимпи тиккхиндрийа̄ва адхиппета̄. тесан̃хи саббесампи париха̄ни на хотӣти тасса ладдхи.
сет̣т̣хиуда̄харан̣е пат̣хамапуччха̄ парава̄дисса, дутийа̄ сакава̄дисса. татра̄йам̣ адхиппа̄йо – йам̣ мам̣ тумхе пуччхатха – ‘‘араха̄ арахатта̄ париха̄йанто чатӯхи пхалехи париха̄йатӣ’’ти, татра во пат̣ипуччха̄ми – ‘‘чатӯхи сатасахассехи сет̣т̣хӣ сет̣т̣хиттам̣ каронто сатасахассехи парихӣне сет̣т̣хӣ сет̣т̣хитта̄ парихӣно хотӣ’’ти. тато сакава̄дина̄ екадесена париха̄ним̣ сандха̄йа ‘‘а̄манта̄’’ти вутте саббаса̄патеййа̄ парихӣно хотӣти пуччхати. татха̄ апарихӣнатта̄ сакава̄дӣ на хева̄ти ватва̄ атха нам̣ ‘‘евамева араха̄пи париха̄йати ча. на ча чатӯхи пхалехӣ’’ти уппанналаддхикам̣ дутийам̣ бхаббапан̃хам̣ пуччхати. парава̄дӣ сет̣т̣хино абхаббата̄йа нийамам̣ апассанто пат̣иджа̄нитва̄ арахато чатӯхи пхалехи париха̄нибхаббатам̣ пут̣т̣хо ‘‘нийато самбодхипара̄йан̣о’’ти (а. ни. 3.87) вачанасса айонисо аттхам̣ гахетва̄ ладдхийам̣ т̣хито сота̄паттипхалато париха̄йитум̣ абхаббатам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати. там̣ панасса ладдхиматтамева̄ти.
етта̄вата̄ ва̄дайутти на̄ма нит̣т̣хита̄ хоти.