2. париха̄никатха̄

1. ва̄дайуттипариха̄ниван̣н̣ана̄

239. ида̄ни париха̄никатха̄ хоти. париха̄нидхаммо апариха̄нидхаммо, ‘‘двеме, бхиккхаве, дхамма̄ секкхасса, бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттанти’’ (а. ни. 2.185), ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, дхамма̄ самайавимуттасса бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти (а. ни. 5.149) евама̄дӣни хи сутта̄ни нисса̄йа саммитийа̄ ваджджипуттака̄ саббаттхива̄дино екачче ча маха̄сан̇гхика̄ арахатопи париха̄ним̣ иччханти, тасма̄ те ва̄ хонту ан̃н̃ейева ва̄, йесам̣ айам̣ ладдхи, тесам̣ ладдхибхинданаттхам̣ париха̄йати араха̄ арахатта̄ти пуччха̄ сакава̄дисса. татра париха̄йатӣти две париха̄нийо паттапариха̄ни ча аппаттапариха̄ни ча. таттха ‘‘дутийампи кхо а̄йасма̄ годхико тамха̄ са̄майика̄йа четовимуттийа̄ париха̄йӣ’’ти (сам̣. ни. 1.159) айам̣ паттапариха̄ни на̄ма. ‘‘ма̄ во са̄ман̃н̃аттхика̄нам̣ сатам̣ са̄ман̃н̃аттхо париха̄йӣ’’ти (ма. ни. 1.416-418) айам̣ аппаттапариха̄ни. та̄су идха паттапариха̄ни адхиппета̄. тан̃хи сандха̄йа а̄манта̄ти пат̣ин̃н̃а̄ парава̄дисса. сакасамайе пана имам̣ паттапариха̄ним̣ на̄ма локийасама̄паттийа̄ва иччханти, на арахатта̄дӣхи са̄ман̃н̃апхалехи. парасамайепи нам̣ саббаса̄ман̃н̃апхалесу саббабхавесу саббака̄лесу саббесан̃ча пуггала̄нам̣ на иччханти. там̣ пана тесам̣ ладдхиматтамева̄ти саббам̣ ладдхиджа̄лам̣ бхиндитум̣ пуна саббаттха̄тиа̄дина̄ найена десана̄ вад̣д̣хита̄.

таттха йасма̄ парава̄дӣ камена париха̄йитва̄ сота̄паттипхале т̣хитасса арахато париха̄ним̣ на иччхати, упарипхалесу т̣хитассева иччхати. йасма̄ ча рӯпа̄рӯпабхавесу т̣хитасса на иччхати, камма̄ра̄мата̄дӣнам̣ пана париха̄нийадхамма̄нам̣ бха̄вато ка̄мабхаве т̣хитассева иччхати, тасма̄ ‘‘саббаттха̄’’ти пут̣т̣хо пат̣иккхипати. пуна дал̣хам̣ катва̄ пут̣т̣хо ка̄мабхавам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. саббасмимпи хи ка̄мабхаве париха̄никара̄ ка̄магун̣а̄ аттхи, тасма̄ таттха париха̄йатӣти тасса ладдхи.

татийапуччха̄йа париха̄нӣти париха̄никаре дхамме пуччхати. таттха йасма̄ париха̄ни на̄ма камма̄ра̄мата̄дидхамма̄, висесато ва̄ ка̄мара̄габйа̄па̄да̄ ева, те ча рӯпа̄рӯпабхаве наттхи, тасма̄ ‘‘на хева’’нти пат̣иккхепо парава̄дисса.

саббада̄ти ка̄лапуччха̄. таттха пат̣хамапан̃хе йонисоманасика̄рака̄ле апариха̄йанато пат̣иккхипати. дутийе айонисоманасикарото раттибха̄ге ва̄ дивасабха̄ге ва̄ саббада̄ париха̄йанато пат̣иджа̄на̄ти. татийе париха̄никарадхаммасама̄йоге сати мухуттамева париха̄ни на̄ма хоти, тато пуббе апарихӣнасса паччха̄ парихӣнасса ча париха̄ни на̄ма наттхӣти пат̣иккхипати.

саббева арахантоти пан̃ха̄нам̣ пат̣хамасмим̣ тиккхиндрийе сандха̄йа пат̣иккхипати. дутийасмим̣ мудиндрийе сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. татийасмимпи тиккхиндрийа̄ва адхиппета̄. тесан̃хи саббесампи париха̄ни на хотӣти тасса ладдхи.

сет̣т̣хиуда̄харан̣е пат̣хамапуччха̄ парава̄дисса, дутийа̄ сакава̄дисса. татра̄йам̣ адхиппа̄йо – йам̣ мам̣ тумхе пуччхатха – ‘‘араха̄ арахатта̄ париха̄йанто чатӯхи пхалехи париха̄йатӣ’’ти, татра во пат̣ипуччха̄ми – ‘‘чатӯхи сатасахассехи сет̣т̣хӣ сет̣т̣хиттам̣ каронто сатасахассехи парихӣне сет̣т̣хӣ сет̣т̣хитта̄ парихӣно хотӣ’’ти. тато сакава̄дина̄ екадесена париха̄ним̣ сандха̄йа ‘‘а̄манта̄’’ти вутте саббаса̄патеййа̄ парихӣно хотӣти пуччхати. татха̄ апарихӣнатта̄ сакава̄дӣ на хева̄ти ватва̄ атха нам̣ ‘‘евамева араха̄пи париха̄йати ча. на ча чатӯхи пхалехӣ’’ти уппанналаддхикам̣ дутийам̣ бхаббапан̃хам̣ пуччхати. парава̄дӣ сет̣т̣хино абхаббата̄йа нийамам̣ апассанто пат̣иджа̄нитва̄ арахато чатӯхи пхалехи париха̄нибхаббатам̣ пут̣т̣хо ‘‘нийато самбодхипара̄йан̣о’’ти (а. ни. 3.87) вачанасса айонисо аттхам̣ гахетва̄ ладдхийам̣ т̣хито сота̄паттипхалато париха̄йитум̣ абхаббатам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати. там̣ панасса ладдхиматтамева̄ти.

етта̄вата̄ ва̄дайутти на̄ма нит̣т̣хита̄ хоти.

2. арийапуггаласам̣санданапариха̄ниван̣н̣ана̄

240. ида̄ни арийапуггаласам̣сандана̄ а̄раддха̄. таттха йасма̄ кечи арахатова париха̄ним̣ иччханти, кечи ана̄га̄минопи, кечи сакада̄га̄миссапи. сота̄паннасса пана саббепи на иччхантийева. йе арахатта̄ париха̄йитва̄ ана̄га̄мисакада̄га̄мибха̄ве т̣хита̄, тесам̣ париха̄ним̣ иччханти, на итаресам̣ ана̄га̄мисакада̄га̄мӣнам̣. сота̄паннасса пана тепи саббатха̄пи на иччхантийева, тасма̄ пеййа̄ламукхена пуччха̄ ката̄. таттха тесам̣ ладдхивасена пат̣ин̃н̃а̄ ча пат̣иккхепо ча ведитабба̄. ‘‘париха̄йати ана̄га̄мӣ ана̄га̄мипхала̄’’ти хи пан̃хасмим̣ йе ана̄га̄мино париха̄ним̣ на иччханти, тесам̣ васена пат̣иккхепо. йе пакатиана̄га̄мино ва̄ арахатта̄ париха̄йитва̄ т̣хитаана̄га̄мино ва̄ париха̄ним̣ иччханти, тесам̣ васена пат̣ин̃н̃а̄ти идаметтха найамукхам̣. тасса̄нуса̄рена саббапеййа̄ла̄ аттхато ведитабба̄.

241. йам̣ панеттха ‘‘сота̄паттипхаласса анантара̄ арахаттам̣йева саччхикаротӣ’’ти вуттам̣, там̣ парихӣнасса пуна ва̄йамато арахаттаппаттим̣ сандха̄йа вуттам̣. итаро сота̄паттипхала̄нантарам̣ арахаттасса абха̄ва̄ пат̣иккхипати.

242. тато парам̣ ‘‘париха̄ни на̄меса̄ килесаппаха̄насса ва̄ мандата̄йа бхавеййа, маггабха̄вана̄дӣнам̣ ва̄ анадхиматтата̄йа, сачча̄нам̣ ва̄ адассанена̄’’ти евама̄дӣнам̣ васена ануйун̃джитум̣ касса бахутара̄ килеса̄ пахӣна̄тиа̄ди вуттам̣. там̣ саббам̣ утта̄на̄дхиппа̄йамева сутта̄нам̣ панаттхо а̄гамат̣т̣хакатха̄су вуттанайенева ведитаббо.

262. самайавимутто араха̄ арахатта̄ париха̄йатӣти еттха мудиндрийо самайавимутто, тиккхиндрийо асамайавимуттоти тесам̣ ладдхи. сакасамайе пана авасиппатто джха̄нала̄бхӣ самайавимутто, васиппатто джха̄нала̄бхӣ чева саббе ча арийапуггала̄ арийе вимоккхе асамайавимутта̄ти саннит̣т̣ха̄нам̣. со пана там̣ аттано ладдхим̣ гахетва̄ самайавимутто париха̄йати, итаро на париха̄йатӣ’’ти а̄ха. сесаметтха утта̄наттхамева.

арийапуггаласам̣санданапариха̄ниван̣н̣ана̄.

3. суттаса̄дханапариха̄ниван̣н̣ана̄

265. ида̄ни суттаса̄дхана̄ хоти. таттха учча̄вача̄ти уттамахӣнабхедато учча̄ ча авача̄ ча. пат̣ипа̄да̄ти пат̣ипада̄. саман̣ена пака̄сита̄ти буддхасаман̣ена джотита̄. сукха̄пат̣ипада̄ хи кхиппа̄бхин̃н̃а̄ учча̄. дуккха̄пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄ авача̄. итара̄ две екенан̇гена учча̄, екена авача̄. пат̣хамам̣ вутта̄ ева ва̄ учча̄, итаро тиссопи авача̄. та̄йа чета̄йа учча̄вача̄йа пат̣ипада̄йа на па̄рам̣ дигун̣ам̣ йанти, екамаггена двиккхаттум̣ нибба̄нам̣ на гаччхантӣти аттхо. касма̄? йена маггена йе килеса̄ пахӣна̄, тена тесам̣ пуна аппаха̄таббато. етена париха̄нидхамма̄бха̄вам̣ дӣпети. найидам̣ екагун̣ам̣ мутанти тан̃ча идам̣ па̄рам̣ екава̄рам̣йева пхусана̄рахам̣ на хоти. касма̄? екена маггена саббакилеса̄нам̣ аппаха̄нато. етена екамаггенева арахатта̄бха̄вам̣ дӣпети.

аттхи чхиннасса чхедийанти чхиннасса килесават̣т̣асса пуна чхиндитаббам̣ кин̃чи аттхӣти пуччхати. итаро тиккхиндрийам̣ сандха̄йа пат̣иккхипитва̄ пуна пут̣т̣хо мудиндрийам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. сакава̄дӣ суттам̣ а̄харитва̄ наттхибха̄вам̣ дассети. таттха огхапа̄соти килесогхо чева килесапа̄со ча.

266. катасса пат̣ичайоти бха̄витасса маггасса пуна бха̄вана̄. идха̄пи пат̣иккхепапат̣иджа̄нана̄ни пуриманайенева ведитабба̄ни.

267. париха̄на̄йа сам̣ваттантӣти парава̄дина̄ а̄бхате сутте пан̃ча дхамма̄ аппаттапариха̄на̄йа чева локийасама̄паттипариха̄на̄йа ча сам̣ваттанти. со пана паттасса арахаттапхаласса париха̄на̄йа саллаккхети. тенева аттхи арахато камма̄ра̄мата̄ти а̄ха. итаропи асамайавимуттам̣ сандха̄йа пат̣иккхипитва̄ итарам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. ка̄мара̄гавасена ва̄ паваттама̄нам̣ там̣ пат̣иккхипитва̄ итаратха̄ паваттама̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти. ра̄га̄дӣнам̣ пана аттхитам̣ пут̣т̣хо пат̣иджа̄нитум̣ на саккоти.

268. ким̣ парийут̣т̣хитоти кена парийут̣т̣хито анубаддхо аджджхоттхато ва̄ хутва̄ти аттхо. анусайапуччха̄йапи тиккхиндрийамудиндрийавасенева пат̣иккхепапат̣иджа̄нана̄ни ведитабба̄ни. калйа̄н̣а̄нусайоти вачанаматтаса̄ман̃н̃ена ва̄ пат̣иджа̄на̄ти. ра̄го упачайам̣ гаччхатӣти бха̄вана̄йа пахӣнам̣ сандха̄йа̄ха. парато досамохесупи есева найо. сакка̄йадит̣т̣хиа̄дӣнам̣ пана дассанена пахӣнатта̄ упачайам̣ на иччхати. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.

суттаса̄дхана̄.

париха̄никатха̄ нит̣т̣хита̄.