23. тевӣсатимавагго
1. ека̄дхиппа̄йакатха̄ван̣н̣ана̄
908. ида̄ни ека̄дхиппа̄йакатха̄ на̄ма хоти. таттха ка̄рун̃н̃ена ва̄ екена адхиппа̄йена ека̄дхиппа̄йо, сам̣са̄ре ва̄ екато бхависса̄ма̄ти иттхийа̄ саддхим̣ буддхапӯджа̄дӣни катва̄ пан̣идхивасена еко адхиппа̄йо асса̄ти ека̄дхиппа̄йо. еварӯпо двиннампи джана̄нам̣ ека̄дхиппа̄йо метхуно дхаммо пат̣исевитабботи йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нан̃чева ветуллака̄нан̃ча; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха йатха̄па̄л̣имева ниййа̄тӣти.
ека̄дхиппа̄йакатха̄ван̣н̣ана̄.
2. арахантаван̣н̣акатха̄ван̣н̣ана̄
909. ида̄ни арахантаван̣н̣акатха̄ на̄ма хоти. таттха ирийа̄патхасампанне а̄каппасампанне па̄пабхиккхӯ дисва̄ ‘‘араханта̄нам̣ ван̣н̣ена аманусса̄ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевантӣ’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи екачча̄нам̣ уттара̄патхака̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.
арахантаван̣н̣акатха̄ван̣н̣ана̄.
3-7. иссарийака̄мака̄рика̄катха̄ван̣н̣ана̄
910-914. ида̄ни иссарийака̄мака̄рика̄катха̄ на̄ма хоти. чхаддантаджа̄така̄дӣни сандха̄йа ‘‘бодхисатто иссарийака̄мака̄рика̄хету винипа̄там̣ гаччхати, габбхасеййам̣ оккамати, дуккарака̄рикам̣ ака̄си, апарантапам̣ ака̄си, ан̃н̃ам̣ саттха̄рам̣ уддисӣ’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесам̣ пат̣хамакатха̄йам̣ утта̄наттхамева. дутийакатха̄йам̣ иддхима̄ти йади иссарийака̄мака̄рика̄хету гаччхеййа, иддхийа̄ гаччхеййа, на каммавасена̄ти чоданаттхам̣ вуттам̣. итаро пана пат̣хамапан̃хе бха̄вана̄майам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати. дутийапан̃хе пун̃н̃иддхим̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. татийакатха̄йам̣ иссарийака̄мака̄рика̄хету на̄ма дуккарака̄рика̄ миччха̄дит̣т̣хийа̄ карийати. йади ча со там̣ кареййа, сассата̄дӣнипи ган̣хеййа̄ти чоданаттхам̣ сассато локотиа̄ди вуттам̣. чатуттхакатха̄йампи есева найоти.
иссарийака̄мака̄рика̄катха̄ван̣н̣ана̄.
8. патирӯпакатха̄ван̣н̣ана̄
915-916. ида̄ни ра̄гапатирӯпакатха̄ на̄ма хоти. таттха метта̄карун̣а̄мудита̄йо сандха̄йа ‘‘на ра̄го ра̄гапатирӯпако’’ти ча исса̄маччхарийакуккучча̄ни сандха̄йа ‘‘на досо досапатирӯпако’’ти ча хаситуппа̄дам̣ сандха̄йа ‘‘на мохо мохапатирӯпако’’ти ча думман̇кӯнам̣ пуггала̄нам̣ ниггахам̣ песала̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ануггахам̣ па̄пагарахитам̣ калйа̄н̣апасам̣сам̣ а̄йасмато пилиндаваччхасса васалава̄дам̣ бхагавато кхел̣а̄сакава̄дам̣ могхапурисава̄дан̃ча сандха̄йа ‘‘на килесо килесапатирӯпако’’ти ча йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа саббакатха̄су пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ йасма̄ пхасса̄дипатирӯпака̄ напхасса̄дайо на̄ма наттхи, тасма̄ ра̄га̄дипатирӯпака̄ нара̄га̄дайопи наттхӣти чодетум̣ аттхи на пхассотиа̄дима̄ха. итаро тесам̣ абха̄ва̄ пат̣иккхипати. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.
патирӯпакатха̄ван̣н̣ана̄.
9. апариниппханнакатха̄ван̣н̣ана̄
917-918. ида̄ни апариниппханнакатха̄ на̄ма хоти. таттха –
‘‘дуккхамева хи самбхоти, дуккхам̣ тит̣т̣хати вети ча;
на̄н̃н̃атра дуккха̄ самбхоти, на̄н̃н̃ам̣ дуккха̄ нируджджхатӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.171) –
вачанам̣ нисса̄йа дуккхан̃н̃ева париниппханнам̣, сеса̄ кхандха̄йатанадха̄туиндрийадхамма̄ апариниппханна̄ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи екачча̄нам̣ уттарапатхака̄нан̃чева хетува̄да̄нан̃ча; те сандха̄йа рӯпам̣ апариниппханнанти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘саче рӯпам̣ апариниппханнам̣, на аничча̄дисабха̄вам̣ сийа̄’’ти чодетум̣ рӯпам̣ на аниччантиа̄дима̄ха. итаро татха̄рӯпам̣ рӯпам̣ апассанто пат̣иккхипати. сакава̄дӣ нану рӯпам̣ аниччантиа̄ди вачанена тасса екам̣ ладдхим̣ пат̣иседхетва̄ дутийам̣ пуччханто дуккхан̃н̃ева париниппханнантиа̄дима̄ха. атхасса тампи ладдхим̣ пат̣иседхетум̣ на йаданиччантиа̄дима̄ха. татра̄йам̣ адхиппа̄йо – на кевалан̃хи пат̣хамасаччамева дуккхам̣. йам̣ пана кин̃чи аниччам̣, там̣ дуккхамева. рӯпан̃ча аниччам̣, тасма̄ тампи париниппханнам̣. ити йам̣ твам̣ вадеси ‘‘рӯпам̣ апариниппханнам̣, дуккхан̃н̃ева париниппханна’’нти, там̣ но вата ре ваттаббе ‘‘дуккхан̃н̃ева париниппханна’’нти. ведана̄димӯлика̄дӣсупи йоджана̄су есева найо. дхамма̄йатанадхаммадха̄тӯсу пана т̣хапетва̄ нибба̄нам̣ сесадхамма̄нам̣ васена аниччата̄ ведитабба̄. индрийа̄ни аничча̄нева̄ти.
апариниппханнакатха̄ван̣н̣ана̄.
тевӣсатимо вагго.
нигаманакатха̄
етта̄вата̄ ча –
пан̣н̣а̄сакехи чатӯхи, тӣхи ваггехи чева ча;
сан̇гахетва̄ катха̄ сабба̄, ӯнатисатабхедана̄.
катха̄ваттхуппакаран̣ам̣, катха̄маггесу ковидо;
йам̣ джино десайи тасса, нит̣т̣хита̄ аттхаван̣н̣ана̄.
имам̣ терасаматтехи, бха̄н̣ава̄рехи тантийа̄;
чират̣т̣хитаттхам̣ дхаммасса, сан̇кхаронтена йам̣ майа̄.
йам̣ паттам̣ кусалам̣ тена, локойам̣ санара̄маро;
дхаммара̄джасса саддхамма-расамева̄дхигаччхатӯти.
катха̄ваттху-ат̣т̣хакатха̄ нит̣т̣хита̄.
намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса
абхидхаммапит̣аке
йамакаппакаран̣а-ат̣т̣хакатха̄
сан̇кхепенева дева̄нам̣, девадево сура̄лайе;
катха̄ваттхуппакаран̣ам̣, десайитва̄ ран̣ан̃джахо.
йамасса висайа̄тӣто, на̄на̄йамакаман̣д̣итам̣;
абхидхаммаппакаран̣ам̣, чхат̣т̣хам̣ чхат̣т̣ха̄на десако.
йамакам̣ айама̄ватта-нӣла̄малатанӯрухо;
йам̣ десайи ануппатто, тасса сам̣ван̣н̣ана̄ккамо;
ида̄ни йасма̄ тасма̄сса, хоти сам̣ван̣н̣ана̄ айанти.