22. ба̄вӣсатимавагго
1. паринибба̄накатха̄ван̣н̣ана̄
892. ида̄ни паринибба̄накатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘йасма̄ араха̄ саббан̃н̃увисайе аппахӣнасам̣йоджанова паринибба̄йати, тасма̄ аттхи кин̃чи сам̣йоджанам̣ аппаха̄йа паринибба̄на’’нти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха хет̣т̣ха̄ вуттанайамева̄ти.
паринибба̄накатха̄ван̣н̣ана̄.
2. кусалачиттакатха̄ван̣н̣ана̄
894-895. ида̄ни кусалачиттакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ араха̄ сативепуллаппатто паринибба̄йантопи сато сампаджа̄нова паринибба̄ти, тасма̄ кусалачитто паринибба̄йатӣти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ йасма̄ кусалачитто на̄ма пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ра̄бхисан̇кхаран̣а̄дивасена хоти, тасма̄ тенаттхена чодетум̣ араха̄ пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄рантиа̄дима̄ха. сесаметтха йатха̄па̄л̣имева ниййа̄ти. сато сампаджа̄ноти идам̣ джаванаккхан̣е кирийасатисампаджан̃н̃а̄нам̣ васена асаммохамаран̣адӣпанаттхам̣ вуттам̣, на кусалачиттадӣпанаттхам̣. тасма̄ аса̄дхаканти.
кусалачиттакатха̄ван̣н̣ана̄.
3. а̄нен̃джакатха̄ван̣н̣ана̄
896. ида̄ни а̄нен̃джакатха̄ на̄ма хоти. таттха бхагава̄ чатуттхаджджха̄не т̣хито паринибба̄йӣти саллаккхетва̄ ‘‘араха̄ а̄нен̃дже т̣хито паринибба̄йатӣ’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи екачча̄нам̣ уттара̄патхака̄нам̣, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. пакатичиттети бхаван̇гачитте. саббе хи сан̃н̃ино сатта̄ бхаван̇гачитте т̣хатва̄ бхаван̇гапарийоса̄нена чутичиттена ка̄лам̣ каронти. ити нам̣ имина̄ аттхена чодетум̣ евама̄ха. таттха кин̃ча̄пи чатувока̄рабхаве арахато пакатичиттампи а̄нен̃джам̣ хоти, айам̣ пана пан̃хо пан̃чавока̄рабхававасена уддхат̣о. тасма̄ но ча вата ре ваттаббети а̄ха. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.
а̄нен̃джакатха̄ван̣н̣ана̄.
4. дхамма̄бхисамайакатха̄ван̣н̣ана̄
897. ида̄ни дхамма̄бхисамайакатха̄ на̄ма хоти. таттха атӣтабхаве сота̄паннам̣ ма̄тукуччхийам̣ васитва̄ никкхантам̣ дисва̄ ‘‘аттхи габбхасеййа̄йа дхамма̄бхисамайо’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи екачча̄нам̣ уттара̄патхака̄нам̣, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘йади таттха дхамма̄бхисамайо аттхи, дхамма̄бхисамайасса ка̄ран̣ехи дхаммадесана̄дӣхи бхавитабба’’нти чодетум̣ аттхи габбхасеййа̄йа дхаммадесана̄тиа̄дима̄ха. суттасса̄тиа̄ди бхаван̇гава̄рам̣ сандха̄йа вуттам̣. габбхасеййа̄йа хи йебхуййена бхаван̇гамева паваттати. тенева сатто кирийамайаппаватта̄бха̄ва̄ сутто, бха̄вана̄нуйогасса абха̄ва̄ паматто, каммат̣т̣ха̄напаригга̄хака̄нам̣ сатисампаджан̃н̃а̄нам̣ абха̄ва̄ мут̣т̣хассати асампаджа̄но на̄ма хоти, татха̄рӯпасса куто дхамма̄бхисамайоти?
дхамма̄бхисамайакатха̄ван̣н̣ана̄.
5-7. тиссопикатха̄ван̣н̣ана̄
898-900. ида̄ни тиссопикатха̄ на̄ма хонти. таттха ачираджа̄та̄нам̣ пана сота̄панна̄нам̣ арахаттаппаттим̣ суппава̄са̄йа ча упа̄сика̄йа саттавассикам̣ габбхам̣ дисва̄ ‘‘аттхи габбхасеййа̄йа арахаттаппаттӣ’’ти ча супине а̄ка̄сагамана̄дӣни дисва̄ ‘‘аттхи дхамма̄бхисамайо’’ти ча ‘‘аттхи таттха арахаттаппаттӣ’’ти ча идха̄пи йесам̣ ладдхийо, сеййатха̄пи тесан̃н̃ева; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха пуримакатха̄ садисамева̄ти.
тиссопикатха̄ван̣н̣ана̄.
8. абйа̄катакатха̄ван̣н̣ана̄
901-902. ида̄ни абйа̄катакатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘аттхеса̄, бхиккхаве, четана̄, са̄ ча кхо аббоха̄рика̄’’ти (па̄ра̄. 235) вачанато ‘‘саббам̣ супинагатасса читтам̣ абйа̄ката’’нти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи екачча̄нам̣ уттара̄патхака̄нан̃н̃ева, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха йатха̄ па̄л̣имева ниййа̄ти. супинагатасса читтам̣ аббоха̄риканти идам̣ а̄паттим̣ сандха̄йа вуттам̣. супинагатасса хи па̄н̣а̄типа̄та̄дивасена кин̃ча̄пи акусалачиттам̣ паваттати, ваттхувикопанам̣ пана наттхӣти на сакка̄ таттха а̄паттим̣ пан̃н̃апетум̣. имина̄ ка̄ран̣ена там̣ аббоха̄рикам̣, на абйа̄кататта̄ти.
абйа̄катакатха̄ван̣н̣ана̄.
9. а̄севанапаччайакатха̄ван̣н̣ана̄
903-905. ида̄ни а̄севанапаччайакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ саббе дхамма̄ кхан̣ика̄, на кочи мухуттампи т̣хатва̄ а̄севанапаччайам̣ а̄севати на̄ма. тасма̄ наттхи кин̃чи а̄севанапаччайата̄. а̄севанапаччайата̄йа уппаннам̣ пана на кин̃чи аттхӣти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи тесан̃н̃ева; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ суттавасенева пан̃н̃а̄петум̣ нану вуттам̣ бхагавата̄ па̄н̣а̄типа̄тотиа̄ди а̄бхатам̣. там̣ саббам̣ утта̄наттхамева̄ти.
а̄севанапаччайакатха̄ван̣н̣ана̄.
10. кхан̣икакатха̄ван̣н̣ана̄
906-907. ида̄ни кхан̣икакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ саббасан̇кхатадхамма̄ аничча̄, тасма̄ екачиттаккхан̣ика̄йева. сама̄на̄йа хи аниччата̄йа еко лахум̣ бхиджджати, еко чирена̄ти ко еттха нийа̄моти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи пуббаселийа̄параселийа̄нам̣; те сандха̄йа екачиттаккхан̣ика̄ти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. читте маха̄патхавӣтиа̄дӣсу тесам̣ татха̄ сан̣т̣ха̄нам̣ апассанто пат̣иккхипати. чаккха̄йатанантиа̄ди ‘‘йади саббе екачиттаккхан̣ика̄ бхавеййум̣, чаккха̄йатана̄дӣни чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣхи саддхим̣йева уппаджджитва̄ нируджджхеййу’’нти чоданаттхам̣ вуттам̣. итаро пана антома̄тукуччхигатасса вин̃н̃а̄н̣уппаттим̣ сандха̄йа пат̣иккхипати, паваттам̣ сандха̄йа ладдхивасена пат̣иджа̄на̄ти. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти. тена хи екачиттаккхан̣ика̄ти йасма̄ ничча̄ на хонти, тасма̄ екачиттаккхан̣ика̄ти аттано ручийа̄ ка̄ран̣ам̣ вадати. там̣ авуттасадисамева̄ти.
кхан̣икакатха̄ван̣н̣ана̄.
ба̄вӣсатимо вагго.