21. екавӣсатимавагго
1. са̄санакатха̄ван̣н̣ана̄
878. ида̄ни са̄санакатха̄ на̄ма хоти. таттха тиссо сан̇гӣтийо сандха̄йа ‘‘са̄санам̣ навам̣ ката’’нти ча ‘‘аттхи кочи татха̄гатасса са̄санам̣ навам̣ каротӣ’’ти ча ‘‘лаббха̄ татха̄гатасса са̄санам̣ навам̣ ка̄ту’’нти ча йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи екачча̄нам̣ уттара̄патхака̄нам̣; те сандха̄йа тӣсупи катха̄су пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сатипат̣т̣ха̄на̄тиа̄ди са̄санам̣ на̄ма сатипат̣т̣ха̄на̄дайо чева арийадхамма̄, кусала̄дӣнан̃ча десана̄. таттха йесам̣ бхагавата̄ десита̄ сатипат̣т̣ха̄на̄дайо, т̣хапетва̄ те ан̃н̃есам̣ ва̄ сатипат̣т̣ха̄на̄дӣнам̣ каран̣ена акусала̄дӣнам̣ ва̄ кусала̄дибха̄вакаран̣ена са̄санам̣ навам̣катам̣ на̄ма бхавеййа, ким̣ там̣ евам̣ катам̣ кеначи, аттхи ва̄ кочи евам̣ кароти, лаббха̄ ва̄ евам̣ ка̄тунти тӣсупи пуччха̄су чоданаттхам̣ вуттам̣. сесам̣ саббаттха йатха̄па̄л̣имева ниййа̄тӣти.
са̄санакатха̄ван̣н̣ана̄.
2. авивиттакатха̄ван̣н̣ана̄
879-880. ида̄ни авивиттакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасса пуггаласса йо дхаммо паччуппанно, со тена авивитто на̄ма̄ти идам̣ сакасамайе саннит̣т̣ха̄нам̣. йасма̄ пана путхуджджанена тедха̄тука̄ дхамма̄ апарин̃н̃а̄та̄, тасма̄ со екаккхан̣ейева саббехипи тедха̄тукехи дхаммехи авивиттоти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи тесан̃н̃ева, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. пхассехӣтиа̄ди саббесам̣ пхасса̄дӣнам̣ екаккхан̣е паваттидосадассанаттхам̣ вуттам̣. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.
авивиттакатха̄ван̣н̣ана̄.
3. сан̃н̃оджанакатха̄ван̣н̣ана̄
881-882. ида̄ни сан̃н̃оджанакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ араха̄ саббам̣ буддхависайам̣ на джа̄на̄ти, тасма̄ тасса таттха авиджджа̄вичикиччха̄хи аппахӣна̄хи бхавитаббанти сан̃н̃а̄йа ‘‘аттхи кин̃чи сан̃н̃оджанам̣ аппаха̄йа арахаттаппаттӣ’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сан̇гхика̄нам̣, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. аттхи кин̃чи сакка̄йадит̣т̣хӣтиа̄ди арахато саббасам̣йоджанаппаха̄надассанаттхам̣ вуттам̣. саббам̣ буддхависайанти пан̃хадвайе арахато саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣а̄бха̄вена пат̣иседхо като, на авиджджа̄вичикиччха̄нам̣ аппаха̄нена. итаро пана тесам̣ аппахӣнатам̣ сандха̄йа тена хӣти ладдхим̣ патит̣т̣хапети. са̄ айонисо патит̣т̣ха̄питатта̄ аппатит̣т̣хита̄ва хотӣти.
сан̃н̃оджанакатха̄ван̣н̣ана̄.
4. иддхикатха̄ван̣н̣ана̄
883-884. ида̄ни иддхикатха̄ на̄ма хоти. таттха иддхи на̄меса̄ каттхачи иджджхати, каттхачи на иджджхати, аничча̄дӣнам̣ ничча̄дикаран̣е екантенева на иджджхати. сабха̄гасантатим̣ пана париваттетва̄ висабха̄гасантатикаран̣е ва̄ сабха̄гасантативасенева чиратараппаваттане ва̄ йесам̣ аттха̄йа карийати, тесам̣ пун̃н̃а̄дӣни ка̄ран̣а̄ни нисса̄йа каттхачи иджджхати, бхиккхӯнам̣ аттха̄йа па̄нӣйасса саппикхӣра̄дикаран̣е вийа маха̄дха̄тунидха̄не дӣпа̄дӣнам̣ чирасанта̄наппаваттане вийа ча̄ти идам̣ сакасамайе саннит̣т̣ха̄нам̣. йам̣ пана а̄йасма̄ пилиндаваччхо ран̃н̃о па̄са̄дам̣ суван̣н̣антвева адхимуччи, там̣ нисса̄йа йесам̣ ‘‘аттхи адхиппа̄йаиддхӣ’’ти ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа аттхи адхиппа̄йаиддхӣти пуччха̄ сакава̄дисса. таттха адхиппа̄йаиддхӣти адхиппа̄йаиддхи, йатха̄дхиппа̄йам̣ иджджханаиддхӣти аттхо. а̄манта̄ти ладдхиматте т̣хатва̄ пат̣ин̃н̃а̄ парава̄дисса. атха нам̣ аничча̄дӣнам̣ ничча̄дита̄йа ануйун̃джитум̣ ниччапан̣н̣а̄ руккха̄ хонтӯтиа̄дима̄ха. сесаметтха утта̄наттхамева. ладдхипатит̣т̣ха̄пане суван̣н̣о ча пана̄сӣти ран̃н̃о пун̃н̃ӯпаниссайена а̄си, на кевалам̣ тхерасса адхиппа̄йенева. тасма̄ аса̄дхакаметанти.
иддхикатха̄ван̣н̣ана̄.
5. буддхакатха̄ван̣н̣ана̄
885. ида̄ни буддхакатха̄ на̄ма хоти. таттха т̣хапетва̄ тасмим̣ тасмим̣ ка̄ле сарӣравематтатам̣ а̄йувематтатам̣ пабха̄вематтатан̃ча сесехи буддхадхаммехи буддха̄нам̣ буддхехи хӣна̄тиреката̄ на̄ма наттхи. йесам̣ пана ависесенева аттхӣти ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа аттхи буддха̄нанти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ буддхадхаммехи ануйун̃джитум̣ сатипат̣т̣ха̄натотиа̄дима̄ха. итаро тесам̣ васена хӣна̄тирекатам̣ апассанто пат̣иккхипатийева̄ти.
буддхакатха̄ван̣н̣ана̄.
6. саббадиса̄катха̄ван̣н̣ана̄
886. ида̄ни саббадиса̄катха̄ на̄ма хоти. таттха чатӯсу диса̄су хет̣т̣ха̄ упарӣти самантато локадха̄тусаннива̄сам̣, саббалокадха̄тӯсу ча буддха̄ аттхӣти аттано викаппасиппам̣ уппа̄детва̄ ‘‘саббадиса̄су буддха̄ тит̣т̣хантӣ’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сан̇гхика̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. пураттхима̄йа̄ти пут̣т̣хо сакйамуним̣ сандха̄йа пат̣иккхипати. пуна пут̣т̣хо ладдхивасена ан̃н̃алокадха̄туйам̣ т̣хитам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. кинна̄мо со бхагава̄тиа̄ди ‘‘саче твам̣ джа̄на̄си, на̄ма̄дивасена нам̣ катхехӣ’’ти чоданаттхам̣ вуттам̣. имина̄ упа̄йена саббаттха аттхо ведитабботи.
саббадиса̄катха̄ван̣н̣ана̄.
7. дхаммакатха̄ван̣н̣ана̄
887-888. ида̄ни дхаммакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ рӯпа̄дайо рӯпа̄дисабха̄вена нийата̄ на там̣ сабха̄вам̣ виджаханти, тасма̄ саббадхамма̄ нийата̄ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нан̃чева екачча̄нан̃ча уттара̄патхака̄нам̣; те сандха̄йа саббе дхамма̄ти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘саче те нийата̄, миччхаттанийата̄ ва̄ сийум̣ самматтанийата̄ ва̄, ито ан̃н̃о нийа̄мо на̄ма наттхӣ’’ти чодетум̣ миччхаттанийата̄тиа̄дима̄ха. таттха пат̣иккхепо ча пат̣ин̃н̃а̄ ча парава̄дисса. рӯпам̣ рӯпат̣т̣хена̄тиа̄ди йенаттхена нийата̄ти вадати, тасса васена чодетум̣ вуттам̣. татра̄йам̣ адхиппа̄йо – рӯпан̃хи рӯпат̣т̣хена нийатанти рӯпам̣ рӯпамева, на ведана̄дисабха̄ванти адхиппа̄йена ваттаббам̣, ито ан̃н̃атха̄ на ваттаббам̣. касма̄? рӯпат̣т̣хато ан̃н̃асса рӯпасса абха̄ва̄. рӯпасабха̄во хи рӯпат̣т̣хо, рӯпасабха̄во ча рӯпамева, на рӯпато ан̃н̃о. ведана̄дӣхи панасса на̄наттапан̃н̃а̄панаттхам̣ еса воха̄ро хотӣти. тасма̄ ‘‘рӯпам̣ рӯпат̣т̣хена нийата’’нти вадантена рӯпам̣ нийатанти вуттам̣ хоти. нийатан̃ча на̄ма миччхаттанийатам̣ ва̄ сийа̄ самматтанийатам̣ ва̄, ито ан̃н̃о нийа̄мо на̄ма наттхӣти. атха касма̄ пат̣иджа̄на̄тӣти? аттхантаравасена. рӯпам̣ рӯпат̣т̣хена нийатанти еттха хи рӯпам̣ рӯпамева, на ведана̄дисабха̄ванти айаматтхо. тасма̄ пат̣иджа̄на̄ти. ито ан̃н̃атха̄ панасса нийататтам̣ наттхӣти пуна тенева найена чодетум̣ миччхаттанийатантиа̄дима̄ха. там̣ саббам̣ утта̄наттхамева. тена хи рӯпанти ладдхипи айонисо патит̣т̣ха̄питатта̄ аппатит̣т̣хита̄ва хотӣти.
дхаммакатха̄ван̣н̣ана̄.
8. каммакатха̄ван̣н̣ана̄
889-891. ида̄ни каммакатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘йасма̄ дит̣т̣хадхаммаведанӣйа̄дӣни дит̣т̣хадхаммаведанӣйат̣т̣ха̄дӣхи нийата̄ни, тасма̄ саббе камма̄ нийата̄’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи тесан̃н̃ева; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. дит̣т̣хадхаммаведанӣйат̣т̣хена нийатанти еттха дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ дит̣т̣хадхаммаведанӣйат̣т̣хамева. саче дит̣т̣хева дхамме випа̄кам̣ да̄тум̣ саккоти дети, но че ахосикаммам̣ на̄ма хотӣти имаматтхам̣ сандха̄йа пат̣ин̃н̃а̄ сакава̄дисса. миччхаттасамматтанийа̄мавасена панетам̣ анийатамева̄ти саббам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббанти.
каммакатха̄ван̣н̣ана̄.
екавӣсатимо вагго.