20. вӣсатимавагго

1. асан̃чиччакатха̄ван̣н̣ана̄

857-862. ида̄ни асан̃чиччакатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘а̄нантарийаваттхӯни на̄ма гарӯни бха̄рийа̄ни, тасма̄ асан̃чичча̄пи тесу ваттхӯсу викопитесу а̄нантарико хотӣ’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи екачча̄нам̣ уттара̄патхака̄нам̣; те сандха̄йа асан̃чичча̄ти пуччха̄ сакава̄дисса, ладдхивасена пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘йасма̄ а̄нантарийакаммам̣ на̄ма каммапатхаппаттам̣. йади ча асан̃чичча каммапатхабхедо сийа̄, авасеса̄ па̄н̣а̄типа̄та̄дайопи асан̃чичча бхавеййу’’нти чоданаттхам̣ асан̃чиччапа̄н̣ам̣ хантва̄тиа̄дима̄ха. итаро татха̄рӯпа̄йа ладдхийа̄ абха̄вена пат̣иккхипати. сесам̣ йатха̄па̄л̣имева ниййа̄ти. на ваттаббам̣ ма̄тугха̄такоти пуччха̄ парава̄дисса, рогапат̣ика̄ра̄дика̄ле асан̃чичча гха̄там̣ сандха̄йа пат̣ин̃н̃а̄ сакава̄дисса. нану ма̄та̄ джӣвита̄ воропита̄ти пан̃хепи асан̃чичча воропитам̣ сандха̄йа пат̣ин̃н̃а̄ сакава̄диссева. евам̣ адхиппа̄йам̣ пана аггахетва̄ хан̃чӣти ладдхипатит̣т̣ха̄панам̣ итарасса. там̣ айонисо патит̣т̣ха̄питатта̄ аппатит̣т̣хитамева. питугха̄така̄дӣсупи есева найо. сан̇гхабхедаке пана дхаммасан̃н̃им̣ сандха̄йа сан̇гхабхедо а̄нантарикоти пуччха̄ сакава̄дисса, ‘‘сан̇гхам̣ самаггам̣ бхетва̄на, каппам̣ нирайамхи паччатӣ’’ти вачанам̣ айонисо гахетва̄ пат̣ин̃н̃а̄ парава̄дисса. пуна саббети пут̣т̣хо сакапаккхе дхаммасан̃н̃им̣ сандха̄йа пат̣иккхипати, парапаккхе дхаммасан̃н̃им̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. дхаммасан̃н̃ӣти пан̃хадвайепи есева найо. нану вуттам̣ бхагавата̄ти суттам̣ екантенева дхаммава̄дисса а̄нантарикабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣. а̄па̄йико нерайикоти га̄тха̄йапи адхаммава̄дӣйева адхиппето. итаро пана адхиппа̄йам̣ аггахетва̄ ладдхим̣ патит̣т̣хапети. са̄ айонисо патит̣т̣ха̄питатта̄ аппатит̣т̣хита̄йева̄ти.

асан̃чиччакатха̄ван̣н̣ана̄.

2. н̃а̄н̣акатха̄ван̣н̣ана̄

863-865. ида̄ни н̃а̄н̣акатха̄ на̄ма хоти. таттха дувидхам̣ н̃а̄н̣ам̣ – локийан̃ча локуттаран̃ча. локийам̣ сама̄паттин̃а̄н̣ампи хоти да̄на̄дивасена паваттам̣ каммассакатан̃а̄н̣ампи; локуттарам̣ саччапариччхедакам̣ магган̃а̄н̣ампи пхалан̃а̄н̣ампи. имам̣ пана вибха̄гам̣ акатва̄ ‘‘саччапариччхедакамева н̃а̄н̣ам̣ на итарам̣, тасма̄ наттхи путхуджджанасса н̃а̄н̣а’’нти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи хетува̄да̄нам̣, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. пан̃н̃а̄тиа̄ди н̃а̄н̣авевачанадассанаттхам̣ вуттам̣. тенетам̣ дӣпети – йади тасса н̃а̄н̣ам̣ наттхи, пан̃н̃а̄дайопи наттхи. атха пан̃н̃а̄дайо аттхи, н̃а̄н̣ампи аттхи. касма̄? пан̃н̃а̄дӣнам̣ н̃а̄н̣ато анан̃н̃атта̄ти. пат̣хамам̣ джха̄нантиа̄ди сама̄паттин̃а̄н̣асса дассанаттхам̣ вуттам̣. да̄нам̣ дадеййа̄тиа̄ди каммассакатан̃а̄н̣асса. дуккхам̣ париджа̄на̄тӣти локуттарамагган̃а̄н̣амева дӣпети, на ча локуттарамева н̃а̄н̣анти.

н̃а̄н̣акатха̄ван̣н̣ана̄.

3. нирайапа̄лакатха̄ван̣н̣ана̄

866. ида̄ни нирайапа̄лакатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘нирайе нерайикакамма̄нева нирайапа̄ларӯпавасена вадхенти, наттхи нирайапа̄ла̄ на̄ма сатта̄’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘йади таттха нирайапа̄ла̄ на сийум̣, каммака̄ран̣а̄пи на бхавеййум̣. ка̄ран̣икесу хи сати ка̄ран̣а̄’’ти чодетум̣ наттхи нирайесӯтиа̄дима̄ха.

867-868. аттхи мануссесӯти паччаккхена н̃а̄панаттхам̣. йатха̄ хи мануссесу сати ка̄ран̣икесу ка̄ран̣а̄, евам̣ таттха̄пӣти айаметтха адхиппа̄йо. аттхи нирайесӯти пуччха̄ парава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. на вессабхӯ нопи ча петтира̄джа̄ти парава̄дина̄ сакасамайато суттам̣ а̄бхатам̣. там̣ пана са̄сана̄вачариканти сакава̄дина̄ анун̃н̃а̄там̣. таттха вессабхӯти еко дево. петтира̄джа̄ти петтивисайе петамахиддхико. сома̄дайо па̄кат̣а̄ ева. идам̣ вуттам̣ хоти – аттано каммехи ито пан̣уннам̣ паралокам̣ паттам̣ пурисам̣ на ете вессабхӯа̄дайо хананти. йехи пана со каммехи таттха пан̣унно, та̄ни сака̄ни камма̄нийева нам̣ таттха ханантӣти каммассакатам̣ дӣпети, на нирайапа̄ла̄нам̣ абха̄вам̣. сакава̄дина̄ пана таменам̣, бхиккхавети а̄бхата̄ни суттапада̄ни нӣтаттха̄нева̄ти.

нирайапа̄лакатха̄ван̣н̣ана̄.

4. тираччха̄накатха̄ван̣н̣ана̄

869-871. ида̄ни тираччха̄накатха̄ на̄ма хоти. таттха девесу ера̄ван̣а̄дайо девапутта̄ хаттхиван̣н̣ам̣ ассаван̣н̣ам̣ викуббанти, наттхи таттха тираччха̄нагата̄. йесам̣ пана тираччха̄наван̣н̣ино девапутте дисва̄ ‘‘аттхи девесу тираччха̄нагата̄’’ти ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘йади девайонийам̣ тираччха̄нагата̄ сийум̣, тираччха̄найонийампи дева̄ сийу’’нти чодетум̣ аттхи тираччха̄нагатесӯтиа̄дима̄ха. кӣт̣а̄тиа̄ди йесам̣ со абха̄вам̣ иччхати, те дассетум̣ вуттам̣. ера̄ван̣оти пан̃хе тасса аттхита̄йа пат̣ин̃н̃а̄ сакава̄дисса, на тираччха̄нагатасса. хаттхибандха̄тиа̄ди ‘‘йади таттха хаттхиа̄дайо сийум̣, хаттхибандха̄дайопи сийу’’нти чоданаттхам̣ вуттам̣. таттха йа̄васика̄ти йавасса да̄йака̄. ка̄ран̣ика̄ти хаттха̄чарийа̄дайо, йехи те на̄на̄видхам̣ ка̄ран̣ам̣ кареййум̣. бхаттака̄рака̄ти хаттхиа̄дӣнам̣ бхаттарандхака̄. на хеванти татха̄ аниччханто пат̣иккхипатӣти.

тираччха̄накатха̄ван̣н̣ана̄.

5. маггакатха̄ван̣н̣ана̄

872-875. ида̄ни маггакатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ ‘‘пуббева кхо панасса ка̄йакаммам̣ вачӣкаммам̣ а̄джӣво супарисуддхо хотӣ’’ти (а. ни. 3.431) идан̃чева суттам̣ самма̄ва̄ча̄камманта̄джӣва̄нан̃ча читтавиппайуттатам̣ нисса̄йа ‘‘ниппарийа̄йена пан̃чан̇гикова магго’’ти ладдхи, сеййатха̄пи махиса̄сака̄нам̣, те сандха̄йа пан̃чан̇гикоти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. самма̄ва̄ча̄ магган̇гам̣, са̄ ча на магготиа̄ди парасамайавасена вуттам̣. парасамайасмин̃хи самма̄ва̄ча̄дайо магган̇ганти а̄гата̄. рӯпатта̄ пана магго на хотӣти ван̣н̣ита̄. самма̄дит̣т̣хи магган̇гантиа̄ди магган̇гасса амаггата̄ на̄ма наттхӣти дассанаттхам̣ вуттам̣. пуббева кхо панасса̄ти сутте парисуддхасӣласса маггабха̄вана̄ на̄ма хоти, на итарасса̄ти а̄гаманийапат̣ипада̄йа висуддхибха̄вадассанаттхам̣ ‘‘ка̄йакаммам̣ вачӣкаммам̣ а̄джӣво супарисуддхо хотӣ’’ти вуттам̣, на имехи вина̄ пан̃чан̇гикабха̄вадассанаттхам̣. тенева̄ха ‘‘евамасса̄йам̣ арийо ат̣т̣хан̇гико магго бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхатӣ’’ти. сакава̄дина̄ а̄бхатасуттам̣ нӣтаттхамева̄ти.

маггакатха̄ван̣н̣ана̄.

6. н̃а̄н̣акатха̄ван̣н̣ана̄

876-877. ида̄ни н̃а̄н̣акатха̄ на̄ма хоти. таттха дхаммачаккаппаваттане два̄даса̄ка̄ран̃а̄н̣ам̣ сандха̄йа ‘‘два̄дасаваттхукам̣ н̃а̄н̣ам̣ локуттара’’нти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи пуббаселийа̄нам̣, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘саче там̣ два̄дасаваттхукам̣, два̄дасахи магган̃а̄н̣ехи бхавитабба’’нти чодетум̣ два̄даса̄тиа̄дима̄ха. итаро маггасса екаттам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати, екекасмим̣ сачче саччан̃а̄н̣акиччан̃а̄н̣акатан̃а̄н̣а̄нам̣ васена н̃а̄н̣ана̄наттам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. два̄даса сота̄паттимагга̄тиа̄дӣсупи есева найо. нану вуттам̣ бхагавата̄ти суттам̣ саддхим̣ пуббабха̄гапарабха̄гехи н̃а̄н̣ана̄наттам̣ дӣпети, на арийамаггасса два̄даса н̃а̄н̣атам̣. тасма̄ аса̄дхаканти.

н̃а̄н̣акатха̄ван̣н̣ана̄.

вӣсатимо вагго.

чатуттхапан̣н̣а̄сако саматто.