12. упа̄да̄пан̃н̃атта̄нуйогаван̣н̣ана̄
95. ида̄ни упа̄да̄пан̃н̃атта̄нуйого хоти. таттха пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄пат̣иккхепо парава̄дисса. со хи руккхам̣ упа̄да̄йа чха̄йа̄йа вийа, индханам̣ упа̄да̄йа аггисса вийа ча, рӯпа̄дӣни упа̄да̄йа пуггаласса пан̃н̃аттим̣ пан̃н̃а̄панам̣ авабодханам̣ иччхати, тасма̄ ‘‘рӯпам̣ упа̄да̄йа̄’’ти пут̣т̣хо пат̣иджа̄на̄ти. пуна йатха̄ руккхупа̄да̄на̄ чха̄йа̄ руккхо вийа, индханупа̄да̄но ча агги индханам̣ вийа аничча̄дидхаммо, евам̣ те рӯпа̄диупа̄да̄но пуггало рӯпа̄дайо вийа аниччоти имаматтхам̣ пут̣т̣хо аттано ладдхийам̣ т̣хатва̄ пат̣иккхипати.
97. нӣлам̣ рӯпам̣ упа̄да̄йа нӣлотиа̄дӣсу нӣларӯпена саддхим̣ пуггаласса екаттам̣, екасарӣре нӣла̄дӣнам̣ бахӯнам̣ васена бахубха̄ван̃ча аниччханто пат̣иккхипати.
98. кусалам̣ ведананти еттха̄пи ведана̄йа саддхим̣ екаттам̣ екасанта̄не бахӯнам̣ кусалаведана̄нам̣ васена бахубха̄ван̃ча аниччханто пат̣иккхипати. дутийанайе маггакусалотиа̄дивачанасаббха̄вато чхекат̣т̣хам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. сапхалотиа̄дӣни пут̣т̣хо татха̄рӯпасса воха̄расса абха̄вато пат̣иккхипати.
99. акусалапаккхе ачхекат̣т̣хам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти.
100. абйа̄катапаккхе сассата̄дивасена абйа̄катабха̄вам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. сесаметтха хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббам̣.
104. чаккхум̣ упа̄да̄йа̄тиа̄дӣсу ‘‘чаккхума̄ висама̄нӣва…пе… па̄па̄ни париваджджайе’’ти(уда̄. 43) а̄дивоха̄расаббха̄вато пат̣иджа̄на̄ти. чаккхуматта̄диниродхена пуггаланиродхам̣ аниччханто пат̣иккхипати.
107. рӯпам̣ упа̄да̄йа веданам̣ упа̄да̄йа̄ти еттха ан̃н̃епи рӯпамӯлака̄ дукатикачатукка̄ ведитабба̄. йасма̄ пана кхандхе упа̄да̄йа пуггаласса пан̃н̃атти, тасма̄ двепи тайопи чатта̄ропи пан̃чапи упа̄да̄йа пан̃н̃аттим̣ пат̣иджа̄на̄ти. екасанта̄не пана двиннам̣ пан̃чаннам̣ ва̄ абха̄ва̄ пат̣иккхипати. а̄йатана̄дӣсупи есева найо.
112. ида̄ни йам̣ упа̄да̄йа йасса пан̃н̃атти, йатха̄ тасса аниччата̄йа тасса̄пи аниччата̄, тато ча ан̃н̃аттам̣ сиддхам̣, евам̣ тасса пуггаласса̄пи а̄паджджатӣти дассетум̣ йатха̄ руккхантиа̄дима̄ха. таттха упа̄да̄йа̄ти пат̣ичча а̄гамма, на вина̄ танти аттхо. парава̄дӣ пана татха̄ аниччханто ладдхийам̣ т̣хатва̄ пат̣иккхипати.
115. нигал̣оти сан̇кхаликабандханам̣. негал̣икоти тена бандхако йасса рӯпам̣ со рӯпава̄ти йасма̄ йасса рӯпам̣ со рӯпава̄ хоти, тасма̄ йатха̄ на нигал̣о …пе… ан̃н̃о рӯпава̄ти аттхо.
116. читте читтетиа̄дӣсу сара̄га̄дичиттавасена сара̄га̄дитам̣ сандха̄йа читта̄нупассана̄васена пат̣иджа̄на̄ти. джа̄йатӣтиа̄дина̄ найена пут̣т̣хо пуггаласса кхан̣икабха̄вам̣ аниччханто пат̣иккхипати. ‘‘со’’ти ва̄ ‘‘ан̃н̃о’’ти ва̄ пут̣т̣хо сассатуччхедабхайена пат̣иккхипати. пуна на ваттаббам̣ ‘‘кума̄рако’’ти ва̄ ‘‘кума̄рика̄’’ти ва̄ пут̣т̣хо локавоха̄расамуччхедабхайена ваттаббанти пат̣иджа̄на̄ти. сесаметтха па̄кат̣амева.
118. ида̄ни парава̄дӣ ан̃н̃ена̄ка̄рена ладдхим̣ патит̣т̣ха̄петука̄мо на ваттаббам̣ пуггало упалаббхатӣтиа̄дима̄ха. таттха на ваттаббанти ким̣ те имина̄ евам̣ бахуна̄ упа̄да̄пан̃н̃атта̄нуйогена, идам̣ та̄ва вадехи, ким̣ на ваттаббам̣ ‘‘пуггало упалаббхати саччикат̣т̣хапараматтхена̄’’ти. тато сакава̄дина̄ а̄манта̄ти вутте нану йо пассатӣтиа̄дима̄ха. таттха йоти пуггало. йанти рӯпам̣. йена̄ти чаккхуна̄. соти пуггало. танти рӯпам̣. тена̄ти чаккхуна̄. идам̣ вуттам̣ хоти – нану йо йам̣ рӯпам̣ йена чаккхуна̄ пассати, со там̣ рӯпам̣ тена чаккхуна̄ пассанто пуггалоти. сакава̄дӣ кин̃ча̄пи чаккхувин̃н̃а̄н̣асса ниссайабха̄вам̣ гаччхантам̣ чаккхумева рӯпам̣ пассати, татха̄ сотамева саддам̣ сун̣а̄ти…пе… вин̃н̃а̄н̣амева дхаммам̣ виджа̄на̄ти, ‘‘аттхи арахато чаккху, пассати араха̄ чаккхуна̄ рӯпа’’нтиа̄дисаммутивасена пана а̄манта̄ти пат̣иджа̄на̄ти.
120. тато чхалава̄дам̣ нисса̄йа парава̄дина̄ пуггаласса ваттаббата̄йа са̄дхита̄йа тамева ва̄дам̣ париваттетва̄ пуггало упалаббхатӣтиа̄дима̄ха. таттха йо на пассатӣти андхо асан̃н̃асатто арӯпам̣ упапанно ниродхам̣ сама̄панно, анандхопи ча ан̃н̃атра дассанасамайа̄ на пассати на̄ма. сесава̄ресупи есева найо. сесам̣ па̄л̣ивасенева аттхато ведитаббам̣.
122. суттасам̣сандана̄йам̣ диббасса чаккхуно рӯпагочаратта̄ рӯпам̣ пассатӣти а̄ха. дутийава̄ре ‘‘сатте пасса̄мӣ’’тивачанато пуггалам̣ пассатӣти а̄ха. татийава̄ре ‘‘рӯпам̣ дисва̄ пуггалам̣ вибха̄ветӣ’’ти ладдхито убхо пассатӣти а̄ха. йасма̄ пана пасситаббам̣ на̄ма дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄танти чатуббидхе рӯпасан̇гахе рӯпа̄йатанамева сан̇гахитам̣, тасма̄ сакава̄дӣ ‘‘рӯпам̣ пуггало, пуггало рӯпам̣, убхо рӯпа’’нти ануйогам̣ кароти. тассаттхо па̄кат̣ойева̄ти.
упа̄да̄пан̃н̃атта̄нуйогаван̣н̣ана̄.