16. сол̣асамавагго
1. ниггахакатха̄ван̣н̣ана̄
743-744. ида̄ни ниггахакатха̄ на̄ма хоти. таттха йе локе балаппатта̄ васӣбхӯта̄, те йади парасса читтам̣ нигган̣хитум̣ на саккун̣еййум̣, ка̄ тесам̣ балаппатти, ко васӣбха̄во. балаппаттийа̄ пана васӣбха̄вена ча аддха̄ те парасса читтам̣ нигган̣хантӣти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сан̇гхика̄нам̣; те сандха̄йа паро парасса̄ти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. таттха нигган̣ха̄тӣти сам̣килеса̄паттито нива̄рети. сесаметтха йатха̄па̄л̣имева ниййа̄тӣти. паггахакатха̄йапи есева найо.
ниггахакатха̄ван̣н̣ана̄.
3. сукха̄нуппада̄накатха̄ван̣н̣ана̄
747-748. ида̄ни сукха̄нуппада̄накатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘бахӯнам̣ вата но бхагава̄ сукхадхамма̄нам̣ упахатта̄’’ти (ма. ни. 2.148) суттам̣ нисса̄йа паро парасса сукхам̣ ануппадетӣти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи хетува̄да̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. дуккхам̣ ануппадетӣти пут̣т̣хо пана та̄дисам̣ суттападам̣ апассанто пат̣иккхипати. аттано сукхантиа̄дипан̃хе йам̣ аттано парасса ва̄, там̣ ануппада̄тум̣ на сакка̄. йам̣ тассева, ким̣ таттха ануппада̄нам̣ на̄ма̄ти пат̣иккхипати. неваттанотиа̄дипан̃хе пана йам̣ еварӯпам̣, на там̣ ануппадиннам̣ на̄ма бхавитумарахатӣти ладдхийа̄пат̣иджа̄на̄ти. но ча вата ретита̄дисасса сукхасса абха̄ва̄ вуттам̣. сукхадхамма̄нам̣ упахатта̄тивачанам̣ бхагавато паресам̣ сукхуппаттийа̄ паччайабха̄вам̣ дӣпети, на анна̄дӣнам̣ вийа сукхасса ануппада̄нам̣, тасма̄ аса̄дхаканти.
сукха̄нуппада̄накатха̄ван̣н̣ана̄.
4. адхигайхаманасика̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
749-753. ида̄ни адхигайха манасика̄ракатха̄ на̄ма хоти. таттха дувидхо манасика̄ро найато ча а̄рамман̣ато ча. таттха екасан̇кха̄расса̄пи аниччата̄йа дит̣т̣ха̄йа саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄ти авасесесу найато манасика̄ро хоти. атӣте пана сан̇кха̄ре манасикаронто на ана̄гате манасика̄тум̣ саккоти. атӣта̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ манасикарото а̄рамман̣ато манасика̄ро хоти. таттха паччуппанне манасикаронто йена читтена те манасикароти, там̣ паччуппаннаккхан̣е манасика̄тум̣ на саккоти. таттха йесам̣ ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’тиа̄дивачанам̣ нисса̄йа ‘‘манасикаронто на̄ма адхигайха адхиган̣хитва̄ сан̇ган̣хитва̄ саббе сан̇кха̄ре екато манасикаротӣ’’ти ладдхи, сеййатха̄пи пуббаселийа̄параселийа̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса.
атха нам̣ йасма̄ саббе екато манасикаронтена йена читтена те манасикароти, тампи манасика̄таббам̣ хоти. тасма̄ там̣читтата̄йа чодетум̣ тена читтена̄ти а̄ха. итаро а̄рамман̣ам̣ катва̄ на сакка̄ джа̄нитунти сандха̄йа пат̣иккхипати. евам̣лаккхан̣ам̣ читтанти н̃а̄татта̄ пана тампи читтам̣ н̃а̄тамева хотӣти сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. атха ва̄ тан̃н̃ева тасса а̄рамман̣ам̣ на хотӣти пат̣иккхипати. ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄, йада̄ пан̃н̃а̄йа пассатӣ’’тиа̄дӣни нисса̄йа уппанналаддхивасена пат̣иджа̄на̄ти. сесапан̃хадвайепи есева найо. тена пхассена̄тиа̄дӣсу пана татха̄рӯпам̣ суттам̣ апассанто пат̣иккхипатева. атӣта̄дипан̃хесу хет̣т̣ха̄ вуттанайенева пат̣иккхепапат̣ин̃н̃а̄ ведитабба̄. сесам̣ йатха̄па̄л̣имева ниййа̄тӣти. саббе сан̇кха̄ра̄тиа̄дивачанам̣ найато дассанам̣ сандха̄йа вуттам̣, на екаккхан̣е а̄рамман̣ато, тасма̄ аса̄дхаканти.
адхигайхаманасика̄ракатха̄ван̣н̣ана̄.
5. рӯпам̣ хетӯтикатха̄ван̣н̣ана̄
754-756. ида̄ни рӯпам̣ хетӯти катха̄на̄ма хоти. таттха хетӯти кусаламӯла̄дино хетухетусса̄пи на̄мам̣, йасса кассачи паччайасса̄пи. имам̣ пана вибха̄гам̣ акатва̄ ‘‘чатта̄ро маха̄бхӯта̄ хетӯ’’ти вачанаматтам̣ нисса̄йа ависесенева рӯпам̣ хетӯти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи уттара̄патхака̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. алобхо хетӯти ким̣ те рӯпам̣ алобхасан̇кха̄то хетӯти пуччхати, итаро пат̣иккхипати. сесесупи есева найо. маха̄бхӯта̄ упа̄да̄йарӯпа̄нам̣ упа̄да̄йахетӯти еттха паччайат̣т̣хена хетубха̄во вутто, на мӯлат̣т̣хена, тасма̄ аса̄дхаканти.
рӯпам̣ хетӯтикатха̄ван̣н̣ана̄.
757-759. сахетукакатха̄йампи имина̄ва найена аттхо ведитабботи.
рӯпам̣ сахетукантикатха̄ван̣н̣ана̄.
7. рӯпам̣ кусала̄кусалантикатха̄ван̣н̣ана̄
760-764. ида̄ни рӯпам̣ кусала̄кусалантикатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘ка̄йакаммам̣ вачӣкаммам̣ кусалампи акусалампӣ’’тивачанам̣ нисса̄йа ка̄йавачӣкаммасан̇кха̄там̣ ка̄йавин̃н̃аттивачӣвин̃н̃аттирӯпам̣ кусалампи акусалампӣти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи махиса̄сака̄нан̃чева саммитийа̄нан̃ча; те сандха̄йа рӯпам̣ кусаланти пуччха̄ сакава̄дисса пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘йади те рӯпам̣ кусалам̣, евам̣видхена анена бхавитабба’’нти чодетум̣ са̄рамман̣анти а̄дима̄ха. парато акусалапан̃хепи есева найо. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.
рӯпам̣ кусала̄кусалантикатха̄ван̣н̣ана̄.
8. рӯпам̣ випа̄котикатха̄ван̣н̣ана̄
765-767. ида̄ни рӯпам̣ випа̄котикатха̄ на̄ма хоти. таттха йам̣ каммасса кататта̄ уппанна̄ читтачетасика̄ вийа каммасса кататта̄ уппаннам̣ там̣ рӯпампи випа̄коти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нан̃чева саммитийа̄нан̃ча; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘йади те рӯпам̣ випа̄ко, евам̣видхена анена бхавитабба’’нти чодетум̣ сукхаведанӣйантиа̄дима̄ха. сесам̣ йатха̄па̄л̣имева ниййа̄тӣти.
рӯпам̣ випа̄котикатха̄ван̣н̣ана̄.
9. рӯпам̣ рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачарантикатха̄ван̣н̣ана̄
768-770. ида̄ни рӯпам̣ рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачарантикатха̄ на̄ма хоти. таттха йам̣ ка̄ма̄вачаракаммасса кататта̄ рӯпам̣, там̣ йасма̄ ка̄ма̄вачарам̣, тасма̄ рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаракамма̄нампи кататта̄ рӯпена рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачарена бхавитаббанти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа аттхи рӯпам̣ рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаранти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха хет̣т̣ха̄ вуттанайамева̄ти.
рӯпам̣ рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачарантикатха̄ван̣н̣ана̄.
10. рӯпа̄рӯпадха̄тупарийа̄паннакатха̄ван̣н̣ана̄
771-775. ида̄ни рӯпара̄го рӯпадха̄тупарийа̄панно арӯпара̄го арӯпадха̄тупарийа̄панноти катха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ ка̄мара̄го ка̄мадха̄тупарийа̄панно, тасма̄ рӯпара̄га̄рӯпара̄гехипи рӯпадха̄туарӯпадха̄тупарийа̄паннехи бхавитаббанти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббам̣. кевалан̃хи таттха ‘‘рӯпадха̄тум̣ анусети, арӯпадха̄тум̣ анусетӣ’’ти падам̣ висесо. са̄ ча ладдхи андхака̄нан̃чева саммитийа̄нан̃ча. айам̣ андхака̄нам̣йева̄ти.
рӯпара̄го рӯпадха̄тупарийа̄панно арӯпара̄го арӯпадха̄тупарийа̄паннотикатха̄ван̣н̣ана̄.
рӯпа̄рӯпадха̄тупарийа̄паннакатха̄ван̣н̣ана̄.
сол̣асамо вагго.