14. чуддасамавагго

1. кусала̄кусалапат̣исандаханакатха̄ван̣н̣ана̄

686-690. ида̄ни кусала̄кусалапат̣исандаханакатха̄ на̄ма хоти. таттха кусалам̣ ва̄ акусаласса, акусалам̣ ва̄ кусаласса анантара̄ уппаджджанакам̣ на̄ма наттхӣти тесам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пат̣исандха̄нам̣ на йуджджати. йе пана йасма̄ екаваттхусмин̃н̃ева раджджати вираджджати ча, тасма̄ там̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пат̣исандахатӣти ладдхим̣ гахетва̄ т̣хита̄, сеййатха̄пи маха̄сан̇гхика̄; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса; пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. а̄ват̣т̣ана̄ пан̣идхӣти убхайам̣ а̄ваджджанассева на̄мам̣. тан̃хи бхаван̇гам̣ а̄ват̣т̣етӣти а̄ват̣т̣ана̄. бхаван̇га̄рамман̣ато ан̃н̃асмим̣ а̄рамман̣е читтам̣ пан̣идахати т̣хапетӣти пан̣идхи. кусалам̣ ана̄ват̣т̣ентасса̄ти йам̣ там̣ акусала̄нантарам̣ пат̣исандахантам̣ кусалам̣ уппаджджати, там̣ ана̄ват̣т̣ентасса уппаджджатӣти пуччхати. итаро пана вина̄ а̄ваджджанена кусаласса уппаттим̣ апассанто пат̣иккхипати. кусалам̣ айонисо манасикарототи идам̣ йади акусала̄нантарам̣ кусалам̣ уппаджджеййа, акусалассева а̄ваджджанена айонисо манасикарото уппаджджеййа̄ти чоданаттхам̣ вуттам̣. сесам̣ йатха̄па̄л̣имева ниййа̄ти. нану йасмим̣йева ваттхусминти вачанам̣ ека̄рамман̣е сара̄гавира̄гуппаттим̣ дӣпети, на кусала̄кусала̄нам̣ анантаратам̣, тасма̄ аса̄дхаканти.

кусала̄кусалапат̣исандаханакатха̄ван̣н̣ана̄.

2. сал̣а̄йатануппаттикатха̄ван̣н̣ана̄

691-692. ида̄ни сал̣а̄йатануппаттикатха̄ на̄ма хоти. таттха упапаттесийена пат̣исандхичиттена сахева опапа̄тика̄нам̣ сал̣а̄йатанам̣ уппаджджати. габбхасеййака̄нам̣ аджджхаттика̄йатанесу мана̄йатанака̄йа̄йатана̄нева пат̣исандхиккхан̣е уппаджджанти. сеса̄ни чатта̄ри саттасаттатираттимхи. та̄ни ча кхо йена каммуна̄ пат̣исандхи гахита̄, тассева ан̃н̃асса ва̄ кататта̄ти айам̣ сакасамайе ва̄до. йесам̣ пана екакаммасамбхаватта̄ сампаннаса̄кха̄вит̣апа̄нам̣ руккха̄дӣнам̣ ам̣куро вийа бӣджаматтам̣ сал̣а̄йатанам̣ ма̄тукуччхисмим̣ пат̣исандхиккхан̣ейева уппаджджатӣти ладдхи, сеййатха̄пи пуббаселийа̄нам̣; те сандха̄йа сал̣а̄йатананти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. саббан̇гапаччан̇гӣтиа̄ди сал̣а̄йатане сати еварӯпо хутва̄ оккамеййа̄ти чоданаттхам̣ вуттам̣. ма̄тукуччхигатасса̄ти пуччха̄ парава̄дисса. парато ма̄тукуччхигатасса паччха̄ кеса̄ти пуччха̄ сакава̄дисса. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.

сал̣а̄йатануппаттикатха̄ван̣н̣ана̄.

3. анантарапаччайакатха̄ван̣н̣ана̄

693-697. ида̄ни анантарапаччайакатха̄ на̄ма хоти. таттха наччагӣта̄дӣсу рӯпадассанасаддасавана̄дӣнам̣ лахупариваттитам̣ дисва̄ ‘‘има̄ни вин̃н̃а̄н̣а̄ни ан̃н̃аман̃н̃асса анантара̄ уппаджджантӣ’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи уттара̄патхака̄нам̣; те сандха̄йа чаккхувин̃н̃а̄н̣асса̄ти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сотавин̃н̃а̄н̣ам̣ рӯпа̄рамман̣ам̣йева̄ти йади чаккхувин̃н̃а̄н̣асса анантара̄ уппаджджеййа, випа̄каманодха̄ту вийа рӯпа̄рамман̣ам̣ сийа̄ти чодетум̣ вуттам̣. чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати сотавин̃н̃а̄н̣анти пан̃хесу сутта̄бха̄вена пат̣иккхипитва̄ анантаруппаттим̣ саллаккхенто ладдхивасена пат̣иджа̄на̄ти. тан̃н̃ева чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ там̣ сотавин̃н̃а̄н̣анти йатха̄ пат̣хамаджавана̄нантарам̣ дутийаджаванам̣ мановин̃н̃а̄н̣абха̄вена тан̃н̃ева хоти, ким̣ те татха̄ етампи двайам̣ екамева̄ти пуччхати. имина̄ найена саббава̄ресу аттхо ведитаббо. наччати га̄йатӣтиа̄дивачанам̣ а̄рамман̣асамодха̄не лахупариваттита̄йа вокин̣н̣абха̄вам̣ дӣпети, на анантарапаччайатам̣, тасма̄ аса̄дхаканти.

анантарапаччайакатха̄ван̣н̣ана̄.

4. арийарӯпакатха̄ван̣н̣ана̄

698-699. ида̄ни арийарӯпакатха̄ на̄ма хоти. таттха самма̄ва̄ча̄камманта̄ рӯпам̣, тан̃ча кхо ‘‘саббам̣ рӯпам̣ чатта̄ри ча маха̄бхӯта̄ни чатуннан̃ча маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йарӯпа’’нти (ма. ни. 3.67) вачанато упа̄да̄йарӯпанти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи уттара̄патхака̄нам̣; те сандха̄йа арийарӯпам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа̄ти пуччха̄ сакава̄дисса. таттха арийа̄нам̣ рӯпам̣, арийам̣ ва̄ рӯпанти арийарӯпам̣. а̄манта̄ти ладдхийам̣ т̣хатва̄ пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. кусаланти пут̣т̣хо ладдхивасенева пат̣иджа̄на̄ти. ана̄савапуччха̄дӣсупи есева найо. йам̣ кин̃чи рӯпанти суттам̣ т̣хапетва̄ бхӯта̄ни сесарӯпасса упа̄да̄бха̄вам̣ дӣпети, на самма̄ва̄ча̄камманта̄нам̣. тесан̃хи рӯпаматтан̃н̃ева асиддхам̣, куто упа̄да̄рӯпата̄; тасма̄ аса̄дхаканти.

арийарӯпакатха̄ван̣н̣ана̄.

5. ан̃н̃о анусайотикатха̄ван̣н̣ана̄

700-701. ида̄ни ан̃н̃о анусайотикатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ путхуджджано кусала̄бйа̄кате читте ваттама̄не са̄нусайоти ваттаббо, на парийут̣т̣хитоти тасма̄ ан̃н̃о анусайо, ан̃н̃ам̣ парийут̣т̣ха̄нанти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа ан̃н̃о ка̄мара̄га̄нусайоти пуччха̄ сакава̄дисса пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесам̣ хет̣т̣ха̄ анусайакатха̄йам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. са̄нусайотиа̄ди пана тасмим̣ самайе анусайасса аппахӣнатта̄ са̄нусайоти ваттаббатам̣, ануппаннатта̄ ча парийут̣т̣хитоти аваттаббатам̣ дӣпети, на анусайапарийут̣т̣ха̄на̄нам̣ ан̃н̃аттам̣, тасма̄ аса̄дхаканти.

ан̃н̃о анусайотикатха̄ван̣н̣ана̄.

6. парийут̣т̣ха̄нам̣ читтавиппайуттантикатха̄ван̣н̣ана̄

702. ида̄ни парийут̣т̣ха̄нам̣ читтавиппайуттантикатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ аничча̄дито манасикаротопи ра̄га̄дайо уппаджджанти. вуттампи четам̣ – ‘‘аппекада̄, бхо бха̄радва̄джа, асубхато манасикарисса̄мӣти субхатова манасикаротӣ’’ти (сам̣. ни. 4.127). тасма̄ парийут̣т̣ха̄нам̣ читтавиппайуттанти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣йева; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.

парийут̣т̣ха̄нам̣ читтавиппайуттантикатха̄ван̣н̣ана̄.

7. парийа̄паннакатха̄ван̣н̣ана̄

703-705. ида̄ни парийа̄паннакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ ка̄мара̄го ка̄мадха̄тум̣ анусети, ка̄мадха̄тупарийа̄панноти ча вуччати, тасма̄ рӯпара̄га̄рӯпара̄га̄пи рӯпадха̄туарӯпадха̄туйо анусенти. рӯпадха̄туарӯпадха̄тупарийа̄панна̄йева ча на̄ма хонтӣти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нан̃чева саммитийа̄нан̃ча; те сандха̄йа рӯпара̄готи пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. таттха анусетӣти йатха̄ ка̄мара̄го ка̄мавитаккасан̇кха̄там̣ ка̄мадха̄тум̣ сахаджа̄тавасена анусети, ким̣ те евам̣ рӯпара̄го рӯпадха̄тунти пуччхати. парийа̄панноти йатха̄ ча со тивидха̄йа ка̄мадха̄туйа̄ килесака̄мавасена парийа̄паннатта̄ ка̄мадха̄тупарийа̄панно, ким̣ те евам̣ рӯпара̄гопи рӯпадха̄тупарийа̄панноти пуччхати. итаро панасса адхиппа̄йам̣ асаллаккхенто кевалам̣ ладдхивасена а̄манта̄ти пат̣иджа̄на̄ти. атха нам̣ таматтхам̣ саллаккха̄петум̣ кусалавипа̄какирийасан̇кха̄техи сама̄паттесийа̄дӣхи сам̣сандитва̄ пуччхитум̣ сама̄паттесийотиа̄дима̄ха. сесаметтха йатха̄па̄л̣имева ниййа̄ти. нану ка̄мара̄готиа̄дивачанампи ка̄мара̄гассева ка̄мадха̄туйам̣ анусайабха̄вам̣ парийа̄паннатан̃ча дӣпети, на итаресам̣ итарадха̄тӯсӯти.

парийа̄паннакатха̄ван̣н̣ана̄.

8. абйа̄катакатха̄ван̣н̣ана̄

706-708. ида̄ни абйа̄катакатха̄ на̄ма хоти. таттха випа̄какирийарӯпанибба̄насан̇кха̄там̣ чатуббидхам̣ абйа̄катам̣ авипа̄катта̄ абйа̄катанти вуттам̣. дит̣т̣хигатам̣ ‘‘сассато локоти кхо, ваччха, абйа̄катамета’’нти (сам̣. ни. 4.416 тхокам̣ висадисам̣) сассата̄дибха̄вена акатхитатта̄. йесам̣ пана имам̣ вибха̄гам̣ аггахетва̄ пурима̄бйа̄катам̣ вийа дит̣т̣хигатампи абйа̄катанти ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нан̃чева уттара̄патхака̄нан̃ча; тесам̣ там̣ вибха̄гам̣ дассетум̣ дит̣т̣хигатам̣ абйа̄катанти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха йатха̄па̄л̣имева ниййа̄тӣти.

абйа̄катакатха̄ван̣н̣ана̄.

9. апарийа̄паннакатха̄ван̣н̣ана̄

709-710. ида̄ни апарийа̄паннакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ путхуджджано джха̄нала̄бхӣ ка̄месу вӣтара̄готи ваттаббо хоти, на пана вигатадит̣т̣хикоти, тасма̄ дит̣т̣хигатам̣ апарийа̄паннанти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи пуббаселийа̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха йатха̄па̄л̣имева ниййа̄тӣти.

апарийа̄паннакатха̄ван̣н̣ана̄.

чуддасамо вагго.