12. два̄дасамавагго

1. сам̣варо каммантикатха̄ван̣н̣ана̄

630-632. ида̄ни сам̣варо каммантикатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нимиттагга̄хӣ хоти, на нимиттагга̄хӣ хотӣ’’ти суттам̣ нисса̄йа ‘‘сам̣варопи асам̣варопи камма’’нти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сам̣гхика̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса.

атха нам̣ йа̄ сакасамайе четана̄ ‘‘камма’’нти вутта̄ йатха̄ са̄ ка̄йавачӣманодва̄ресу паваттама̄на̄ ка̄йакамма̄дина̄мам̣ лабхати, татха̄ ‘‘йади те сам̣варо каммам̣, сопи чаккхундрийа̄дӣсу паваттама̄но чаккхукамма̄дина̄мам̣ лабхеййа̄’’ти чодетум̣ чаккхундрийасам̣варо чаккхукаммантиа̄дима̄ха. итаро та̄дисам̣ суттападам̣ апассанто чатӯсу два̄ресу пат̣иккхипитва̄ пан̃чаме ка̄йадва̄ре паса̄дака̄йам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати, вин̃н̃аттика̄йам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. со хи паса̄дака̄йампи вин̃н̃аттика̄йампи ка̄йиндрийантвева иччхати. манодва̄репи випа̄кадва̄рам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати, каммадва̄рам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. асам̣варепи есева найо. ‘‘чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄’’ти суттам̣ тесу два̄ресу сам̣вара̄сам̣варамева дӣпети, на тасса каммабха̄вам̣, тасма̄ аса̄дхаканти.

сам̣варо каммантикатха̄ван̣н̣ана̄.

2. каммакатха̄ван̣н̣ана̄

633-635. ида̄ни каммакатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘на̄хам̣, бхиккхаве, сан̃четаника̄нам̣ камма̄на’’нти (а. ни. 10.217) суттападам̣ нисса̄йа ‘‘саббам̣ каммам̣ савипа̄ка’’нти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сам̣гхика̄нам̣; тесам̣ ‘‘четана̄хам̣, бхиккхаве, каммам̣ вада̄мӣ’’ти (а. ни. 6.63) саттха̄ра̄ ависесена четана̄ ‘‘камма’’нти вутта̄; са̄ ча кусала̄кусала̄ва савипа̄ка̄, абйа̄ката̄ авипа̄ка̄ти имам̣ вибха̄гам̣ дассетум̣ саббам̣ камманти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. пуна сабба̄ четана̄ти пан̃хесу абйа̄катам̣ сандха̄йа пат̣иккхепо, кусала̄кусале сандха̄йа пат̣ин̃н̃а̄ ведитабба̄. випа̄ка̄бйа̄ката̄тиа̄ди савипа̄ка̄випа̄качетанам̣ сарӯпена дассетум̣ вуттам̣. сесаметтха утта̄наттхамева. ‘‘на̄хам̣, бхиккхаве’’ти суттам̣ сати паччайе дит̣т̣хадхамма̄дӣсу випа̄капат̣исам̣веданам̣ сандха̄йа вуттам̣, тасма̄ аса̄дхаканти.

каммакатха̄ван̣н̣ана̄.

3. саддо випа̄котикатха̄ван̣н̣ана̄

636-637. ида̄ни саддо випа̄котикатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘со тасса каммасса кататта̄ упачитатта̄ уссаннатта̄ випулатта̄ брахмассаро хотӣ’’тиа̄дӣни (дӣ. ни. 3.236) айонисо гахетва̄ ‘‘саддо випа̄ко’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сам̣гхика̄нам̣; тесам̣ ‘‘каммасамут̣т̣ха̄на̄ арӯпадхамма̄ва випа̄ка̄ти на̄мам̣ лабханти. рӯпадхаммесу пана̄йам̣ воха̄ро наттхӣ’’ти дассетум̣ пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сукхаведанӣйотиа̄ди ‘‘випа̄ко на̄ма еварӯпо хотӣ’’ти дассанаттхам̣ вуттам̣. ‘‘со тасса каммасса̄’’ти суттам̣ лаккхан̣апат̣ила̄бхадассанаттхам̣ вуттам̣. маха̄пурисо хи каммасса кататта̄ сучипарива̄ропи хоти, на ча парива̄ро випа̄ко, тасма̄ аса̄дхакаметанти.

саддо випа̄котикатха̄ван̣н̣ана̄.

4. сал̣а̄йатанакатха̄ван̣н̣ана̄

638-640. ида̄ни сал̣а̄йатанакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ сал̣а̄йатанам̣ каммасса кататта̄ уппаннам̣, тасма̄ ‘‘випа̄ко’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сам̣гхика̄нам̣; те сандха̄йа чаккха̄йатанам̣ випа̄коти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева. сал̣а̄йатанам̣ випа̄коти еттха мана̄йатанам̣ сийа̄ випа̄ко. сеса̄ни кевалам̣ каммасамут̣т̣ха̄на̄ни, на випа̄ко. тасма̄ аса̄дхакаметанти.

сал̣а̄йатанакатха̄ван̣н̣ана̄.

5. саттаккхаттупарамакатха̄ван̣н̣ана̄

541-545. ида̄ни саттаккхаттупарамакатха̄ на̄ма хоти, таттха йасма̄ ‘‘саттаккхаттупарамо’’ти вуттам̣, тасма̄ ‘‘саттаккхаттупарамо пуггало саттаккхаттупарамата̄йа нийато’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи уттара̄патхака̄нам̣; тесам̣ т̣хапетва̄ ‘‘арийамаггам̣ ан̃н̃о тасса нийамо наттхи, йена со саттаккхаттупарамата̄йа нийато бхавеййа̄’’ти имам̣ вибха̄гам̣ дассетум̣ пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса.

ма̄та̄ джӣвита̄тиа̄дӣсу айамадхиппа̄йо – две нийа̄ма̄ самматтанийа̄мо ча миччхаттанийа̄мо ча. самматтанийа̄мо арийамагго. со авинипа̄тадхамматан̃чева пхалуппаттин̃ча нийамети. миччхаттанийа̄мо а̄нантарийакаммам̣. там̣ анантара̄ нирайӯпапаттим̣ нийамети. таттха саттаккхаттупарамо сота̄паттимаггена авинипа̄тадхаммата̄йа ча пхалуппаттийа̄ ча нийамито. сесамагганийа̄мо панасса наттхи анадхигататта̄, а̄нантарийампи ка̄тум̣ со абхаббо. твам̣ панасса нийа̄мам̣ иччхаси, тена там̣ вада̄ма – ‘‘ким̣ те со имина̄ миччхаттанийа̄мена нийамито’’ти.

абхаббо антара̄ти пан̃хесу а̄нантарийа̄бха̄вам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати, саттаккхаттупарамам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. аттхи со нийа̄моти пан̃хе саттаккхаттупарамата̄йа нийа̄мам̣ апассанто пат̣иккхипати. аттхи те сатипат̣т̣ха̄на̄тиа̄ди нийа̄масан̇кха̄те маггадхамме дассетум̣ вуттам̣. тасса пана пуна пат̣хамамагга̄нуппаттито тепи наттхи, тасма̄ пат̣иккхипати. сесаметтха утта̄наттхамева. нану со саттаккхаттупарамоти еттха бхагава̄ ‘‘айам̣ пуггало еттаке бхаве сандха̄витва̄ паринибба̄йиссати, айам̣ еттаке’’ти аттано н̃а̄н̣абалена бйа̄кароти, на бхаванийа̄мам̣ на̄ма кин̃чи тена саттаккхаттупарамо, колам̣коло, екабӣджӣ ва̄ти вуттам̣, тасма̄ аса̄дхакаметанти.

саттаккхаттупарамакатха̄ван̣н̣ана̄.

646-647. колам̣колаекабӣджикатха̄йопи имина̄вупа̄йена ведитабба̄.

колам̣колаекабӣджикатха̄ван̣н̣ана̄.

8. джӣвита̄воропанакатха̄ван̣н̣ана̄

648-649. ида̄ни джӣвита̄воропанакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ досасампайуттена читтена па̄н̣а̄типа̄то хоти, досо ча дит̣т̣хисампаннасса аппахӣно, тасма̄ ‘‘дит̣т̣хисампанно сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропеййа̄’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи пуббаселийа̄параселийа̄нам̣; те сандха̄йа дит̣т̣хисампанноти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сан̃чичча ма̄тарантиа̄дипан̃хесу пана ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со’’ти суттабхайена пат̣иккхипати. саттхари ага̄равотиа̄ди саттха̄ра̄дӣсу сага̄равасса сиккха̄падасса вӣтиккама̄бха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣. итаро пана акусалавасена тасса ага̄раво на̄ма наттхӣти пат̣иккхипитва̄ сага̄равабха̄ван̃ча сампат̣иччхитва̄ пуна ага̄равоти пут̣т̣хо тесу тесу киччесу пасутата̄йа виккхитта̄нам̣ асатийа̄ аманасика̄рена четийе абхива̄данападаккхин̣акаран̣а̄бха̄вам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. пуна охадеййа̄тиа̄дина̄ найена пут̣т̣хо та̄диса̄йа кирийа̄йа сан̃чичча акаран̣ато пат̣иккхипати. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.

джӣвита̄воропанакатха̄ван̣н̣ана̄.

9. дуггатикатха̄ван̣н̣ана̄

650-652. ида̄ни дуггатикатха̄ на̄ма хоти. таттха йе дуггатин̃ча дуггатисатта̄нам̣ рӯпа̄диа̄рамман̣ам̣ тан̣хан̃ча̄ти убхайампи дуггатӣти гахетва̄ пуна татха̄ авибхаджитва̄ ависесенева ‘‘дит̣т̣хисампаннасса пахӣна̄ дуггатӣ’’ти ваданти, сеййатха̄пи уттара̄патхака̄; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. а̄па̄йике рӯпе раджджеййа̄тиа̄ди парава̄дино ладдхийа̄ дит̣т̣хисампаннасса дуггати аппахӣна̄, тасса васена чодетум̣ вуттам̣. сесаметтха утта̄наттхамева. нирайам̣ упападжджеййа̄тиа̄ди дуггатипаха̄намева дуггатига̄минитан̣ха̄паха̄нам̣ ва̄ дӣпети, на дуггатисатта̄нам̣ рӯпа̄диа̄рамман̣а̄йа тан̣ха̄йа паха̄нам̣, тасма̄ аса̄дхаканти.

дуггатикатха̄ван̣н̣ана̄.

653. саттамабхавикакатха̄йапи есева найоти.

два̄дасамо вагго.