10. дасамавагго
1. ниродхакатха̄ван̣н̣ана̄
571-572. ида̄ни ниродхакатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ ‘‘упапаттесийанти сан̇кхам̣ гатасса бхаван̇гачиттасса бхан̇гаккхан̣ена сахева кирийа̄ти сан̇кхам̣ гата̄ кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄ чатта̄ро кхандха̄ читтасамут̣т̣ха̄нарӯпан̃ча̄ти пан̃чаккхандха̄ уппаджджанти. тесу хи ануппаннесу бхаван̇ге нируддхе сантативиччхедо бхавеййа̄’’ти ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа упапаттесийети пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. таттха упапаттесийети чатӯсупи падесу бахувачанабхумматтхе екавачанабхуммам̣. упапаттесийесу пан̃часу кхандхесу анируддхесӯти айан̃хеттха аттхо. дасаннанти упапаттесийакхандха̄нан̃ча кирийакхандха̄нан̃ча васена вуттам̣. таттха пат̣хамапан̃хе кхандхалаккхан̣авасена кирийавасена ча пан̃чева на̄ма те кхандха̄ти пат̣иккхипати. дутийапан̃хе пуримапаччхимавасена упапаттесийакирийавасена ча на̄наттам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. двиннам̣ пана пхасса̄нам̣ читта̄нан̃ча самодха̄нам̣ пут̣т̣хо сутталеса̄бха̄вена пат̣иккхипати.
кирийа̄ чатта̄роти рӯпена вина̄ кусала̄ акусала̄ ва̄ чатта̄ро гахита̄. кирийа̄н̃а̄н̣анти парава̄дина̄ чаккхувин̃н̃а̄н̣асаман̇гиккхан̣е арахато анун̃н̃а̄там̣ ана̄рамман̣ан̃а̄н̣ам̣. нируддхе магго уппаджджатӣти пуччха̄ парава̄дисса, анируддхе ануппаджджанато пат̣ин̃н̃а̄ сакава̄дисса. мато маггам̣ бха̄ветӣти чхалена пуччха̄ парава̄дисса. йасма̄ пана пат̣исандхито йа̄ва чутичитта̄ сатто джӣватийева на̄ма, тасма̄ сакава̄дӣ на хеванти пат̣иккхипати.
ниродхакатха̄ван̣н̣ана̄.
2. рӯпам̣магготикатха̄ван̣н̣ана̄
573-575. ида̄ни рӯпам̣ магготикатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ ‘‘самма̄ва̄ча̄камманта̄джӣва̄ рӯпа’’нти ладдхи, сеййатха̄пи махиса̄сакасаммитийамаха̄сам̣гхика̄нам̣; те сандха̄йа маггасаман̇гисса̄ти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘йади те самма̄ва̄ча̄дайо рӯпам̣, на виратийо, йатха̄ самма̄дит̣т̣ха̄димагго са̄рамман̣а̄дисабха̄во, евам̣ тампи рӯпам̣ сийа̄’’ти чодетум̣ са̄рамман̣отиа̄дима̄ха. таттха пат̣иккхепо ча пат̣ин̃н̃а̄ ча парава̄дино ладдхианурӯпена ведитабба̄. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.
рӯпам̣ магготикатха̄ван̣н̣ана̄.
3. пан̃чавин̃н̃а̄н̣асаман̇гисса маггакатха̄ван̣н̣ана̄
576. ида̄ни пан̃чавин̃н̃а̄н̣асаман̇гисса маггакатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ ‘‘чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ хотӣ’’ти суттам̣ нисса̄йа ‘‘пан̃чавин̃н̃а̄н̣асаман̇гисса аттхи маггабха̄вана̄’’ти ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сам̣гхика̄нам̣, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘саче тасса маггабха̄вана̄ аттхи, пан̃чавин̃н̃а̄н̣агатикена ва̄ маггена, маггагатикехи ва̄ пан̃чавин̃н̃а̄н̣ехи бхавитаббам̣, на ча та̄ни маггагатика̄ни анибба̄на̄рамман̣атта̄ алокуттаратта̄ ча, на магго пан̃чавин̃н̃а̄н̣агатико тесам̣ лаккхан̣ена асан̇гахитатта̄’’ти чодетум̣ нану пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ уппаннаваттхука̄тиа̄дима̄ха. татра̄йам̣ адхиппа̄йо – йади пан̃чавин̃н̃а̄н̣асаман̇гисса маггабха̄вана̄ сийа̄, йена мановин̃н̃а̄н̣ена магго сампайутто, тампи пан̃чавин̃н̃а̄н̣асаман̇гисса сийа̄. евам̣ санте йадидам̣ ‘‘пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ уппаннаваттхука̄’’тиа̄ди лаккхан̣ам̣ вуттам̣, там̣ евам̣ аватва̄ ‘‘чха вин̃н̃а̄н̣а̄’’ти ваттаббам̣ сийа̄. татха̄ пана аватва̄ ‘‘пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄’’твева вуттам̣, тасма̄ на ватаббам̣ ‘‘пан̃чавин̃н̃а̄н̣асаман̇гисса аттхи маггабха̄вана̄’’ти. йасма̄ четтха айамева адхиппа̄йо, тасма̄ сакава̄дӣ там̣ лаккхан̣ам̣ парава̄дим̣ сампат̣иччха̄петва̄ но ча вата ре ваттаббе пан̃чавин̃н̃а̄н̣асаман̇гисса аттхи маггабха̄вана̄ти а̄ха.
апаро найо – пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ уппаннаваттхука̄, магго аваттхукопи хоти. те ча уппанна̄рамман̣а̄, магго наваттабба̄рамман̣о. те пуреджа̄таваттхука̄ва магго аваттхукопи. те пуреджа̄та̄рамман̣а̄, магго апуреджа̄та̄рамман̣о. те аджджхаттикаваттхука̄ва магго аваттхукопи хоти. те ча рӯпа̄дивасена ба̄хира̄рамман̣а̄, магго нибба̄на̄рамман̣о. те анируддхам̣ ваттхум̣ ниссайам̣ катва̄ паваттанато асамбхиннаваттхука̄, магго аваттхукопи. те анируддха̄нева рӯпа̄дӣни а̄раббха паваттанато асамбхинна̄рамман̣а̄, магго нибба̄на̄рамман̣о. те на̄на̄ваттхука̄, магго аваттхуко ва̄ екаваттхуко ва̄. те на̄на̄рамман̣а̄ магго ека̄рамман̣о. те аттано аттанова рӯпа̄дигочаре паваттанато на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонти, магго рӯпа̄дӣсу екампи гочарам̣ на кароти. те кирийаманодха̄тум̣ пуреча̄рикам̣ катва̄ уппаджджанато на асаманна̄ха̄ра̄ на аманасика̄ра̄ уппаджджанти, магго нира̄ваджджанова. те сампат̣иччхана̄дӣхи вокин̣н̣а̄ уппаджджанти, маггасса вока̄ройева наттхи. те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пуббачаримабха̄вена уппаджджанти, маггасса техи саддхим̣ пуримапаччхимата̄ва наттхи, тесам̣ ануппаттика̄ле тиккхавипассана̄самайе, тесам̣ ануппаттидесе а̄руппепи ча уппаджджанато. те сампат̣иччхана̄дӣхи антаритатта̄ на ан̃н̃аман̃н̃асса саманантара̄ уппаджджанти, маггасса сампат̣иччхана̄дӣхи антаритабха̄вова наттхи. тесам̣ ан̃н̃атра абхинипа̄та̄ а̄бхогаматтампи киччам̣ наттхи, маггасса килесасамуггха̄танам̣ киччанти. йасма̄ четтха айампи адхиппа̄йо, тасма̄ сакава̄дӣ имеха̄ка̄рехи парава̄дим̣ маггасса апан̃чавин̃н̃а̄н̣агатикабха̄вам̣ сампат̣иччха̄петва̄ но ча вата ре ваттаббе пан̃чавин̃н̃а̄н̣асаман̇гисса аттхи маггабха̄вана̄ти а̄ха.
577. сун̃н̃атам̣ а̄раббха̄ти ‘‘йатха̄ локуттарамагго сун̃н̃атам̣ нибба̄нам̣ а̄раббха, локийо суддхасан̇кха̄рапун̃джам̣ а̄раббха уппаджджати, ким̣ те евам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣а’’нти пуччхати. итаро ‘‘чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча̄’’ти вачанато пат̣иккхипати. дутийам̣ пут̣т̣хо ‘‘на нимиттагга̄хӣ’’ти вачанато йам̣ таттха анимиттам̣, тадева сун̃н̃атанти сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. чаккхун̃ча пат̣ичча̄ти пан̃хадвайепи есева найо.
578-579. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатам̣ а̄раббха̄ти еттха айамадхиппа̄йо – мановин̃н̃а̄н̣асаман̇гисса аттхи маггабха̄вана̄, мановин̃н̃а̄н̣ан̃ча атӣта̄на̄гатампи а̄раббха уппаджджати, ким̣ те евам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣ампӣти. пхассам̣ а̄раббха̄тиа̄дӣсупи есева найо. чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣти еттха джаванаккхан̣е на нимиттагга̄хита̄ вутта̄, на чаккхувин̃н̃а̄н̣аккхан̣е. тасма̄ локийамаггампи сандха̄йетам̣ аса̄дхаканти.
пан̃чавин̃н̃а̄н̣асаман̇гисса маггакатха̄ван̣н̣ана̄.
4. пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ кусала̄пӣтикатха̄ван̣н̣ана̄
580-583. ида̄ни пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ кусала̄пӣтикатха̄ на̄ма хоти. са̄ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева аттхато ведитабба̄ти.
пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ кусала̄пӣтикатха̄ван̣н̣ана̄.
5. пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ са̄бхога̄тикатха̄ван̣н̣ана̄
584-586. ида̄ни пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ са̄бхога̄тикатха̄ на̄ма хоти. таттха а̄бхого на̄ма кусала̄кусалавасена хоти саттха̄ра̄ ча ‘‘чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нимиттагга̄хӣ хоти, на нимиттагга̄хӣ хотӣ’’тиа̄ди вуттам̣, там̣ айонисо гахетва̄ ‘‘пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ са̄бхога̄’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сам̣гхика̄нам̣, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха пуримакатха̄садисамева̄ти.
пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ са̄бхога̄тикатха̄ван̣н̣ана̄.
6. двӣхи сӣлехӣтикатха̄ван̣н̣ана̄
587-589. ида̄ни двӣхи сӣлехӣтикатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘сӣле патит̣т̣ха̄йа наро сапан̃н̃о’’тиа̄дивачанато (сам̣. ни. 1.23) йасма̄ локийена сӣлена сӣлава̄ локуттарам̣ маггам̣ бха̄вети, тасма̄ ‘‘пуримена ча локийена маггаккхан̣е локуттарена ча̄ти двӣхи сӣлехи саманна̄гато на̄ма хотӣ’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сам̣гхика̄нам̣йева, те сандха̄йа маггасаман̇гӣти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘йади со екаккхан̣е локийалокуттарехи двӣхи сӣлехи саманна̄гато, двӣхи пхасса̄дӣхипи тена саманна̄гатена бхавитабба’’нти чодетум̣ двӣхи пхассехӣтиа̄дима̄ха. итаро татха̄рӯпам̣ найам̣ апассанто пат̣иккхипати. локийена ча локуттарена ча̄ти пан̃хе пуббе сама̄диннан̃ча маггаккхан̣е уппаннасамма̄ва̄ча̄дӣни ча сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти.
локийе сӣле нируддхети пуччха̄ парава̄дисса, кхан̣абхан̇ганиродхам̣ сандха̄йа пат̣ин̃н̃а̄ сакава̄дисса. итаро пана там̣ вӣтиккамам̣ вийа саллаккхенто дуссӣлотиа̄дима̄ха. ладдхипатит̣т̣ха̄панам̣ панасса пуббе абхиннасӣлатам̣йева дӣпети, на двӣхи саманна̄гататам̣. тасма̄ аппатит̣т̣хита̄ва ладдхӣти.
двӣхи сӣлехӣтикатха̄ван̣н̣ана̄.
7. сӣлам̣ ачетасикантикатха̄ван̣н̣ана̄
590-594. ида̄ни сӣлам̣ ачетасикантикатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ сӣле уппаджджитва̄ нируддхепи сама̄да̄нахетуко сӣлопачайо на̄ма аттхи, йена со сӣлава̄йева на̄ма хоти, тасма̄ ‘‘сӣлам̣ ачетасика’’нти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сам̣гхика̄нам̣, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха ‘‘да̄нам̣ ачетасика’’нтикатха̄йам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. ладдхипатит̣т̣ха̄панампи айонисо гахитатта̄ аппатит̣т̣ха̄панамева̄ти.
сӣлам̣ ачетасикантикатха̄ван̣н̣ана̄.
8. сӣлам̣ на читта̄нупариваттӣтикатха̄ван̣н̣ана̄
595-597. ида̄ни сӣлам̣ на читта̄нупариваттӣтикатха̄ на̄ма хоти. таттха на читта̄нупариваттӣти бха̄сантарамева на̄нам̣, сесам̣ пуримакатха̄садисамева̄ти.
сӣлам̣ на читта̄нупариваттӣтикатха̄ван̣н̣ана̄.
9. сама̄да̄нахетукатха̄ван̣н̣ана̄
598-600. ида̄ни сама̄да̄нахетукатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘а̄ра̄маропа̄’’ти га̄тха̄йа аттхам̣ айонисо гахетва̄ ‘‘сада̄ пун̃н̃ам̣ павад̣д̣хатӣ’’ти вачанато ‘‘сама̄да̄нахетукам̣ сӣлам̣ вад̣д̣хатӣ’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сам̣гхика̄нан̃н̃ева, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, читтавиппайуттам̣ сӣлопачайам̣ сандха̄йа пат̣ин̃н̃а̄ парава̄дисса. сесам̣ пуримакатха̄садисамева̄ти.
сама̄да̄нахетукатха̄ван̣н̣ана̄.
10. вин̃н̃атти сӣлантикатха̄ван̣н̣ана̄
601-602. ида̄ни вин̃н̃атти сӣлантикатха̄ на̄ма хоти. таттха ка̄йавин̃н̃атти ка̄йакаммам̣, вачӣвин̃н̃атти вачӣкамманти гахитатта̄ ‘‘вин̃н̃атти сӣла’’нти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сам̣гхика̄нан̃чева саммитийа̄нан̃ча; те сандха̄йа вин̃н̃аттӣти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ йасма̄ сӣлам̣ на̄ма вирати, на рӯпадхаммо, тасма̄ тенаттхена чодетум̣ па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣтиа̄дима̄ха. абхива̄данам̣ сӣлантиа̄ди йатха̄рӯпам̣ вин̃н̃аттим̣ со ‘‘сӣла’’нти ман̃н̃ати там̣ уддхаритва̄ дассетум̣ вуттам̣. йасма̄ пана са̄ вирати на хоти, тасма̄ пуна па̄н̣а̄типа̄та̄тиа̄дима̄ха. ладдхи панасса чхалена патит̣т̣хитатта̄ аппатит̣т̣хита̄йева̄ти.
вин̃н̃атти сӣлантикатха̄ван̣н̣ана̄.
11. авин̃н̃атти дуссӣлйантикатха̄ван̣н̣ана̄
603-604. ида̄ни авин̃н̃атти дуссӣлйантикатха̄ на̄ма хоти. таттха читтавиппайуттам̣ апун̃н̃ӯпачайан̃чева а̄н̣аттийа̄ ча па̄н̣а̄типа̄та̄дӣсу ан̇гапа̄рипӯрим̣ сандха̄йа ‘‘авин̃н̃атти дуссӣлйа’’нти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи маха̄сам̣гхика̄нам̣, те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘саче са̄ дуссӣлйам̣, па̄н̣а̄типа̄та̄дӣсу ан̃н̃атара̄ сийа̄’’ти чодетум̣ па̄н̣а̄типа̄тотиа̄дима̄ха. па̄пакаммам̣ сама̄дийитва̄ти ‘‘асукам̣ на̄ма гха̄тесса̄ми, асукам̣ бхан̣д̣ам̣ авахарисса̄мӣ’’ти евам̣ па̄пасама̄да̄нам̣ катва̄. убхо вад̣д̣хантӣти пут̣т̣хо да̄наккхан̣е па̄пасса ануппаттим̣ сандха̄йа пат̣иккхипати. дутийам̣ пут̣т̣хо читтавиппайуттам̣ па̄пӯпачайам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. сесаметтха парибхогамайакатха̄йам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. ладдхипатит̣т̣ха̄панамписса па̄пасама̄диннапуббабха̄гамева са̄дхети; на авин̃н̃аттийа̄ дуссӣлабха̄ванти.
авин̃н̃атти дуссӣлйантикатха̄ван̣н̣ана̄.
дасамо вагго.
дутийапан̣н̣а̄сако саматто.