8. ат̣т̣хамавагго
1. чхагатикатха̄ван̣н̣ана̄
503-504. ида̄ни чхагатикатха̄ на̄ма хоти. таттха асурака̄йена саддхим̣ чхагатийоти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нан̃чева уттара̄патхака̄нан̃ча; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ сакава̄дӣ ‘‘пан̃ча кхо панима̄, са̄рипутта, гатийо’’ти (ма. ни. 1.153) ломахам̣санапарийа̄йе париччхинна̄нам̣ гатӣнам̣ васена чодетум̣ нану пан̃ча гатийотиа̄дима̄ха. итаро суттавиродхабхайена пат̣иджа̄на̄ти. касма̄ пана сакава̄дӣ чха гатийо на сампат̣иччхати, нану ‘‘чатӯха̄па̄йехи ча виппамутто’’ти еттха асурака̄йопи гахитоти. саччам̣ гахито, на панеса̄ гати. касма̄? висум̣ абха̄вато. асурака̄йасмин̃хи ка̄лакан̃чика̄ асура̄ петагатийа̄ сан̇гахита̄, вепачиттипариса̄ девагатийа̄, асурака̄йоти висум̣ ека̄ гати на̄ма наттхи.
ида̄ни етамева аттхам̣ дассетум̣ нану ка̄лакан̃чика̄тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха сама̄наван̣н̣а̄ти садисарӯпасан̣т̣ха̄на̄ бӣбхаччха̄ вирӯпа̄ дуддассика̄. сама̄набхога̄ти садисаметхунасама̄ча̄ра̄. сама̄на̄ха̄ра̄ти садисакхел̣асин̇гха̄н̣икапуббалохита̄диа̄ха̄ра̄. сама̄на̄йука̄ти садисаа̄йупариччхеда̄. а̄ва̄хавива̄ханти кан̃н̃а̄гахан̣ан̃чева кан̃н̃а̄да̄нан̃ча. суккапаккхе сама̄наван̣н̣а̄ти садисарӯпасан̣т̣ха̄на̄ абхирӯпа̄ па̄са̄дика̄ дассанӣйа̄ пабха̄сампанна̄. сама̄набхога̄ти садисапан̃чакаа̄магун̣абхога̄. сама̄на̄ха̄ра̄ти садисасудха̄бходжана̄диа̄ха̄ра̄. сесам̣ вуттанайамева. нану аттхи асурака̄йоти идам̣ асурака̄йассева са̄дхакам̣. тасса пана висум̣ гатипариччхеда̄бха̄вена на гатиса̄дхаканти.
чхагатикатха̄ван̣н̣ана̄.
2. антара̄бхавакатха̄ван̣н̣ана̄
505. ида̄ни антара̄бхавакатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ ‘‘антара̄ паринибба̄йӣ’’ти суттападам̣ айонисо гахетва̄ ‘‘антара̄бхаво на̄ма аттхи, йаттха сатто диббачаккхуко вийа адиббачаккхуко, иддхима̄ вийа аниддхима̄ ма̄та̄питисама̄гаман̃чева утусамайан̃ча олокайама̄но сатта̄хам̣ ва̄ атирекасатта̄хам̣ ва̄ тит̣т̣хатӣ’’ти ладдхи, сеййатха̄пи пуббаселийа̄нан̃чева саммитийа̄нан̃ча; те сандха̄йа аттхӣти пуччха̄ сакава̄дисса, ладдхийам̣ т̣хатва̄ пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ йе ча бхагавата̄ тайо бхава̄ вутта̄, тесам̣ васена чодетум̣ ка̄мабхавотиа̄дима̄ха. татра̄йам̣ адхиппа̄йо – йади те антара̄бхаво на̄ма кочи бхаво аттхи, тена ка̄мабхава̄дӣнам̣йева ан̃н̃атарена бхавитаббам̣ пан̃чавока̄рабхава̄дина̄ вийа, тена там̣ пуччха̄ми – ‘‘ким̣ те айам̣ антара̄бхаво на̄ма ка̄мабхаво, уда̄ху рӯпабхаво арӯпабхаво ва̄’’ти? итаро татха̄ аниччханто саббам̣ пат̣иккхипати. ка̄мабхавасса ча̄тиа̄ди йади антара̄бхаво на̄ма аттхи, имесам̣ бхава̄нам̣ антара̄ двиннам̣ сӣма̄нам̣ сӣмантарика̄ вийа бхавеййа̄ти чодетум̣ а̄раддхам̣. парава̄дӣ пана татха̄ аниччханто саббапан̃хе пат̣иккхипати кевалам̣ ладдхийа̄, на сахадхаммена. тенева нам̣ сакава̄дӣ ‘но вата ре’ти пат̣иседхети.
506. пан̃чамӣ са̄ йонӣтиа̄дӣнипи йатха̄париччхиннайониа̄дӣсу со самодха̄нам̣ на гаччхати, атха тена тато тато атирекена бхавитаббанти чодетум̣ вутта̄ни. антара̄бхавӯпагам̣ камманти йади сопи еко бхаво, йатха̄ ка̄мабхавӯпага̄дӣни камма̄ни аттхӣти саттха̄ра̄ вибхаджитва̄ дассита̄ни, евам̣ тадупагена̄пи каммена бхавитаббанти чоданаттхам̣ вуттам̣. йасма̄ пана парасамайе антара̄бхавӯпагам̣ на̄ма па̄т̣ийеккам̣ каммам̣ наттхи, йам̣ йам̣ бхавам̣ упападжджиссати, тадупагенева каммена антара̄бхаве ниббаттатӣти тесам̣ ладдхи, тасма̄ ‘нахева’нти пат̣иккхиттам̣. аттхи антара̄бхавӯпага̄ сатта̄ти пут̣т̣хопи ка̄мабхавӯпага̄йева на̄ма тети ладдхийа̄ пат̣иккхипати. джа̄йантӣтиа̄дӣни пут̣т̣хопи таттха джа̄тиджара̄маран̣а̄ни чева чутипат̣исандхипарампаран̃ча аниччханто пат̣иккхипати. рӯпа̄дивасена пут̣т̣хопи йасма̄ антара̄бхавасаттасса анидассанам̣ рӯпам̣, ведана̄дайопи ан̃н̃есам̣ вийа на ол̣а̄рика̄ти тасса ладдхи, тасма̄ пат̣иккхипати. имина̄ва ка̄ран̣ена пан̃чавока̄рабхавабха̄вепи пат̣иккхепо ведитаббо.
507. ида̄ни ка̄мабхаво бхаво гатӣтиа̄ди бхавасам̣санданам̣ на̄ма хоти. татра̄йам̣ адхиппа̄йо – йади те антара̄бхаво на̄ма кочи бхаво бхавеййа, йатха̄ ка̄мабхава̄дӣсу бхавагатиа̄дибхедо лаббхати, татха̄ татра̄пи лаббхетха. йатха̄ ва̄ таттха на лаббхати, татха̄ имесупи на лаббхетха. сама̄насмин̃хи бхавабха̄ве етесвевеса вибха̄го аттхи, на итарасминти ко еттха висесахетӯти. итаро пуна ладдхиматтавасена там̣ там̣ пат̣иджа̄на̄ти чева пат̣иккхипати ча.
508. саббесан̃н̃ева сатта̄нам̣ аттхи антара̄бхавоти пут̣т̣хо йасма̄ нирайӯпагаасан̃н̃асаттӯпагаарӯпӯпага̄нам̣ антара̄бхавам̣ на иччхати, тасма̄ пат̣иккхипати. тенева ка̄ран̣ена пат̣иломе пат̣иджа̄на̄ти. а̄нантарийасса̄тиа̄ди йесам̣ со антара̄бхавам̣ на иччхати, те та̄ва вибхаджитва̄ дассетум̣ вуттам̣. там̣ саббам̣ па̄л̣иануса̄ренева ведитаббам̣ саддхим̣ суттаса̄дханена̄ти.
антара̄бхавакатха̄ван̣н̣ана̄.
3. ка̄магун̣акатха̄ван̣н̣ана̄
510. ида̄ни ка̄магун̣акатха̄ на̄ма хоти. таттха сакасамайе та̄ва ка̄мадха̄тӯти ваттхука̄ма̄пи вуччанти – килесака̄ма̄пи ка̄мабхавопи. етесу хи ваттхука̄ма̄ каманӣйат̣т̣хена ка̄ма̄, сабха̄ваниссаттасун̃н̃атат̣т̣хена дха̄тӯти ка̄мадха̄ту. килесака̄ма̄ каманӣйат̣т̣хена чева каманат̣т̣хена ча ка̄ма̄, йатха̄вуттеневаттхена дха̄тӯти ка̄мадха̄ту. ка̄мабхаво каманӣйат̣т̣хена каманат̣т̣хена ваттхука̄мапаваттидесат̣т̣хена̄ти тӣхи ка̄ран̣ехи ка̄мо, йатха̄вуттеневаттхена дха̄тӯти ка̄мадха̄ту. парасамайе пана – ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, ка̄магун̣а̄’’ти вачанаматтам̣ нисса̄йа пан̃чева ка̄магун̣а̄ ка̄мадха̄тӯти гахитам̣. тасма̄ йесам̣ айам̣ ладдхи, сеййатха̄пи етарахи пуббаселийа̄нам̣; те сандха̄йа ка̄мадха̄туна̄наттам̣ бодхетум̣ пан̃чева̄ти пуччха̄ сакава̄дисса, ладдхивасена пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. нану аттхӣтиа̄ди килесака̄мадассанаттхам̣ вуттам̣. таттха таппат̣исам̣йуттоти ка̄магун̣апат̣исам̣йутто, ка̄магун̣а̄рамман̣оти аттхо. но ча вата ре ваттаббе пан̃чева̄ти имесу таппат̣исам̣йуттачханда̄дӣсу сати пан̃чева ка̄магун̣а̄ ка̄мадха̄тӯти на ваттаббам̣. етепи хи чханда̄дайо каманӣйат̣т̣хена ка̄ма̄ ча дха̄ту ча̄типи ка̄мадха̄ту. каманат̣т̣хена ка̄масан̇кха̄та̄ дха̄тӯтипи ка̄мадха̄тӯти аттхо.
манусса̄нам̣ чаккхунтиа̄ди ваттхука̄мадассанаттхам̣ вуттам̣. таттха парава̄дӣ чханнампи а̄йатана̄нам̣ ваттхука̄мабха̄вена нака̄мадха̄тубха̄вам̣ пат̣иккхипитва̄ пуна маноти пут̣т̣хо махаггаталокуттарам̣ сандха̄йа нака̄мадха̄тубха̄вам̣ пат̣иджа̄на̄ти. йасма̄ пана саббопи тебхӯмакамано ка̄мадха̄туйева, тасма̄ нам̣ сакава̄дӣ суттена нигган̣ха̄ти.
511. ка̄магун̣а̄ бхавотиа̄ди бхавасса ка̄мадха̄тубха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣. йасма̄ пана ка̄магун̣аматте бхавоти воха̄ро наттхи, тасма̄ парава̄дӣ нахева̄ти пат̣иккхипати. ка̄магун̣ӯпагам̣ каммантиа̄ди саббам̣ ка̄магун̣аматтасса нака̄мадха̄тубха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣. ка̄мадха̄тусан̇кха̄така̄мабхавӯпагамева хи каммам̣ аттхи, ка̄мабхавӯпага̄ ева ча сатта̄ хонти. таттха джа̄йанти джийанти мийанти чаванти упападжджанти, на ка̄магун̣есӯти имина̄ упа̄йена саббаттха аттхо ведитабботи.
ка̄магун̣акатха̄ван̣н̣ана̄.
4. ка̄макатха̄ван̣н̣ана̄
513-514. ида̄ни ка̄макатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, ка̄магун̣а̄’’ти вачанаматтам̣ нисса̄йа рӯпа̄йатана̄дӣни пан̃чева̄йатана̄ни ка̄ма̄ти ладдхи, сеййатха̄пи пуббаселийа̄нам̣; тесам̣ килесака̄массева ниппарийа̄йена ка̄мабха̄вам̣ дассетум̣ пан̃чева̄ти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.
ка̄макатха̄ван̣н̣ана̄.
5. рӯпадха̄тукатха̄ван̣н̣ана̄
515-516. ида̄ни рӯпадха̄тукатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘рӯпино дхамма̄ рӯпадха̄ту на̄ма̄’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа рӯпиноти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ сакава̄дӣ йасма̄ рӯпадха̄ту на̄ма рӯпабхаво, на рӯпаматтамева, тасма̄ тенаттхена чодетум̣ рӯпадха̄тӯтиа̄дима̄ха. там̣ саббам̣ ка̄магун̣акатха̄йам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. са̄ва ка̄мадха̄тӯти пут̣т̣хо бхӯмипариччхедена виродхам̣ пассама̄но пат̣иккхипати. пуна дал̣хам̣ катва̄ пут̣т̣хо аттано ладдхивасена пат̣иджа̄на̄ти. евам̣ санте пана двӣхи бхавехи саманна̄гатата̄ а̄паджджати, тена там̣ сакава̄дӣ ка̄мабхавена ча̄ти а̄дима̄ха. итаро екасса двӣхи саманна̄гата̄бха̄вато пат̣иккхипатӣти.
рӯпадха̄тукатха̄ван̣н̣ана̄.
6. арӯпадха̄тукатха̄ван̣н̣ана̄
517-518. арӯпадха̄тукатха̄йапи имина̄вупа̄йена аттхо ведитаббо. арӯпадхаммесу пана ведана̄ккхандхамева гахетва̄ ведана̄ бхавотиа̄дина̄ найенеттха десана̄ ката̄. таттха ким̣ те арӯпино дхамма̄ти сан̇кхам̣ гата̄ ведана̄дӣсу ан̃н̃атара̄ хотӣти еваматтхо дат̣т̣хаббо. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббанти.
арӯпадха̄тукатха̄ван̣н̣ана̄.
7. рӯпадха̄туйа̄ а̄йатанакатха̄ван̣н̣ана̄
519. ида̄ни рӯпадха̄туйа̄ а̄йатанакатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ ‘‘рӯпӣ маномайо саббан̇гапаччан̇гӣ ахӣниндрийо’’ти (дӣ. ни. 1.87) суттам̣ нисса̄йа брахмака̄йика̄нам̣ гха̄на̄динимитта̄нипи а̄йатана̄нева̄ти каппетва̄ сал̣а̄йатанико тесам̣ аттабха̄воти ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нан̃чева саммитийа̄нан̃ча; те сандха̄йа сал̣а̄йатаникоти пуччха̄ сакава̄дисса, ладдхивасена пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ йам̣ таттха а̄йатанам̣ наттхи, тасса васена чодетум̣ аттхи таттха гха̄на̄йатанантиа̄ди а̄раддхам̣. тато парава̄дӣ йам̣ таттха аджджхаттика̄нам̣ тин̣н̣ам̣ а̄йатана̄нам̣ гха̄на̄дикам̣ сан̣т̣ха̄нанимиттам̣ тадева а̄йатананти ладдхийа̄ пат̣иджа̄на̄ти. ба̄хира̄нам̣ гандха̄йатана̄дӣнам̣ васена пут̣т̣хо гха̄наппаса̄да̄дайо таттха на иччхати, тасма̄ тесам̣ гочарам̣ пат̣иседхенто пат̣иккхипати. пат̣иломапан̃хасам̣санданапан̃хесупи имина̄вупа̄йена аттхо ведитаббо.
521. аттхи таттха гха̄на̄йатанам̣ аттхи гандха̄йатанам̣ тена гха̄нена там̣ гандхам̣ гха̄йатӣти тасмим̣йева парасамайе екачче а̄чарийе сандха̄йа вуттам̣. те кира таттха чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни парипун̣н̣а̄ни иччханти, а̄йатанена ча на̄ма сакиччакена бхавитаббанти техи гха̄на̄дӣхи те гандха̄дайо гха̄йанти са̄йанти пхусантӣтипи иччханти. там̣ ладдхим̣ сандха̄йа парава̄дӣ а̄манта̄ти пат̣иджа̄на̄ти.
522. аттхи таттха мӯлагандхотиа̄дӣни пана пут̣т̣хо аттхибха̄вам̣ са̄дхетум̣ асакконто пат̣иккхипати. нану аттхи таттха гха̄нанимиттантиа̄ди сан̣т̣ха̄наматтассева са̄дхакам̣, на а̄йатанасса, тасма̄ уда̄хат̣ампи ануда̄хат̣асадисамева̄ти.
рӯпадха̄туйа̄ а̄йатанакатха̄ван̣н̣ана̄.
8. арӯпе рӯпакатха̄ван̣н̣ана̄
524-526. ида̄ни арӯпе рӯпакатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ ‘‘вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпа’’нти вачанато а̄руппабхавепи ол̣а̄рикарӯпа̄ ниссат̣ам̣ сукхумарӯпам̣ аттхӣти ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа аттхи рӯпанти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.
арӯпе рӯпакатха̄ван̣н̣ана̄.
9. рӯпам̣ каммантикатха̄ван̣н̣ана̄
527-537. ида̄ни рӯпам̣ каммантикатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ ка̄йавачӣвин̃н̃аттисан̇кха̄там̣ рӯпамева ка̄йакаммам̣ вачӣкаммам̣ на̄ма, тан̃ча кусаласамут̣т̣ха̄нам̣ кусалам̣, акусаласамут̣т̣ха̄нам̣ акусаланти ладдхи, сеййатха̄пи махиса̄сака̄нан̃чева саммитийа̄нан̃ча; те сандха̄йа кусалена читтена самут̣т̣хитанти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ саче там̣ кусалам̣, йва̄йам̣ са̄рамман̣а̄дибхедо кусаласса лаббхати, аттхи те со тасса̄ти чодетум̣ са̄рамман̣антиа̄ди а̄раддхам̣. таттха паттхана̄ пан̣идхӣти четана̄йеветам̣ вевачанам̣. кусалачетана̄йева хи пакаппайама̄на̄ паттхана̄ти. пакаппанавасена т̣хитатта̄ пан̣идхӣти ча вуччати. парато пана кусалена читтена самут̣т̣хита̄ ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ саддха̄тиа̄дӣсу ведана̄дӣнан̃н̃ева четтха паттхана̄ пан̣идхӣти лаббхати, на четана̄йа. касма̄? двиннам̣ четана̄нам̣ екато абха̄ва̄, сотапатитатта̄ пана евам̣ танти гата̄ти ведитабба̄. рӯпа̄йатанантиа̄ди пуримава̄ре ‘‘саббантам̣ кусала’’нти сам̣кхиттасса пабхедадассанаттхам̣ вуттам̣. сеса̄ сам̣сандананайа̄, вачӣкаммакатха̄ ‘‘акусалена читтена самут̣т̣хита’’нтиа̄дивидха̄нан̃ча саббам̣ па̄л̣иануса̄ренева ведитаббам̣. асучӣти панеттха суккам̣ адхиппетам̣. суттаса̄дханам̣ утта̄наттхамева.
рӯпам̣ каммантикатха̄ван̣н̣ана̄.
10. джӣвитиндрийакатха̄ван̣н̣ана̄
540. ида̄ни джӣвитиндрийакатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ джӣвитиндрийам̣ на̄ма читтавиппайутто арӯпадхаммо, тасма̄ рӯпаджӣвитиндрийам̣ наттхӣти ладдхи, сеййатха̄пи пуббаселийа̄нан̃чева саммитийа̄нан̃ча; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. наттхи рӯпӣнам̣ дхамма̄нам̣ а̄йӯти пан̃хе упа̄диннарӯпа̄нампи тин̣акат̣т̣ха̄дӣнампи санта̄навасена паваттимева а̄йу т̣хити йапана̄ йа̄пана̄ ирийана̄ ваттана̄ па̄лана̄ти иччхати, тасма̄ пат̣иккхипати. аттхӣти пан̃хепи имина̄ ка̄ран̣ена пат̣иджа̄на̄ти. аттхи арӯпаджӣвитиндрийанти пан̃хе арӯпадхамма̄нам̣ читтавиппайуттам̣ джӣвитиндрийасанта̄нам̣ на̄ма аттхӣти иччхати, тасма̄ пат̣иджа̄на̄ти.
541. рӯпӣнам̣ дхамма̄нам̣ а̄йу арӯпаджӣвитиндрийанти пан̃хе саттасанта̄не рӯпино ва̄ хонту арӯпино ва̄, саббесам̣ читтавиппайуттам̣ арӯпаджӣвитиндрийамева иччхати, тасма̄ пат̣иджа̄на̄ти.
542. ниродхасама̄паннапан̃хесупи читтавиппайуттам̣ арӯпаджӣвитамева сандха̄йа пат̣иккхипати ча пат̣иджа̄на̄ти ча. сакава̄дӣ пана там̣ асампат̣иччханто йам̣ арӯпапаватте асати аттхи, рӯпена тена бхавитаббанти чодетум̣ хан̃чӣтиа̄дима̄ха. сан̇кха̄раккхандхапан̃хе пхасса̄дисан̇кха̄раккхандхам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати, ка̄йакамма̄дисан̇кха̄раккхандхам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. ка̄йавин̃н̃атти вачӣвин̃н̃атти самма̄ва̄ча̄ самма̄камманто джӣвитиндрийанти евама̄дайопи дхамма̄ сан̇кха̄раккхандхапарийа̄панна̄тисса ладдхи. сакава̄дӣ пана там̣ асампат̣иччханто йади нируддхепи арӯпапаватте сан̇кха̄раккхандхо аттхи, чатуннампи кхандха̄нам̣ аттхита̄ хотӯти чодетум̣ аттхи ведана̄ккхандхоти а̄дима̄ха. итаро антосама̄паттим̣ сандха̄йа пат̣иккхипати, сама̄паджджантасса ча вут̣т̣хахантасса ча пубба̄парабха̄гам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти.
543. асан̃н̃асаттава̄репи есева найо. тасса хи ладдхийа̄ асан̃н̃асатта̄нам̣ пат̣исандхика̄ле читтам̣ уппаджджитва̄ нируджджхати, тена саха читтавиппайуттаарӯпаджӣвитиндрийам̣ уппаджджитва̄ йа̄вата̄йукам̣ паваттати. тасма̄ тесам̣ джӣвитиндрийам̣ наттхӣти пут̣т̣хо пат̣иккхипати, аттхӣти пут̣т̣хо пат̣иджа̄на̄ти. ведана̄ккхандха̄дайопи тесам̣ паваттивасена пат̣иккхипати, чутипат̣исандхивасена пат̣иджа̄на̄ти. сакава̄дӣ пана там̣ аниччханто ‘‘саче таттха екаккхан̣епи ведана̄дайо аттхи, пан̃чавока̄рабхаваттам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти чодетум̣ пан̃чавока̄рабхавоти а̄ха. итаро суттавиродхабхайа̄ пат̣иккхипати.
544-545. екадесам̣ бхиджджатӣти пан̃хе сампайуттам̣ бхиджджати, виппайуттам̣ тит̣т̣хатӣти тасса ладдхи, тасма̄ пат̣иджа̄на̄ти. две джӣвитиндрийа̄нӣти пуччха̄ парава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ сакава̄дисса. рӯпа̄рӯпавасена хи две джӣвитиндрийа̄ни, техийева сатто джӣвати, тесам̣ бхан̇гена маратӣти вуччати. чутиккхан̣асмин̃хи двепи джӣвита̄ни сахева бхиджджанти.
джӣвитиндрийакатха̄ван̣н̣ана̄.
11. каммахетукатха̄ван̣н̣ана̄
546. ида̄ни каммахетукатха̄ на̄ма хоти. таттха йена арахата̄ пуримабхаве араха̄ аббха̄чиккхитапуббо, со тасса каммасса хету арахатта̄ париха̄йатӣти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи пуббаселийа̄нан̃чева саммитийа̄нан̃ча; те сандха̄йа каммахетӯти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесам̣ париха̄никатха̄йам̣ вуттанайамева.
ханда хи араханта̄нам̣ аббха̄чиккхатӣти идам̣ йасса каммасса хету париха̄йати, там̣ сампат̣иччха̄петум̣ вадати. атха нам̣ сакава̄дӣ там̣ паккхам̣ пат̣иджа̄на̄петва̄ ‘‘йади евам̣ йехи араханто на аббха̄чиккхитапубба̄, те саббе арахаттам̣ па̄пун̣еййу’’нти чодетум̣ йе кечӣтиа̄дима̄ха. итаро тасса каммасса арахаттам̣ сампа̄пун̣ане нийа̄мам̣ апассанто пат̣иккхипати.
каммахетукатха̄ван̣н̣ана̄.
ат̣т̣хамо вагго.