7. саттамавагго
1. сан̇гахитакатха̄ван̣н̣ана̄
471-472. ида̄ни сан̇гахитакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ да̄ма̄дӣхи балибадда̄дайо вийа кечи дхамма̄ кехичи дхаммехи сан̇гахита̄ на̄ма наттхи, тасма̄ ‘‘наттхи кечи дхамма̄ кехичи дхаммехи сан̇гахита̄, евам̣ санте екавидхена рӯпасан̇гахотиа̄ди нираттхака’’нти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи ра̄джагирика̄нан̃чева сиддхаттхика̄нан̃ча; те сандха̄йа ан̃н̃енаттхена сан̇гахабха̄вам̣ дассетум̣ пуччха̄ сакава̄дисса, аттано ладдхивасена пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. ида̄ни йенаттхена сан̇гахо лаббхати, там̣ дассетум̣ нану аттхи кечи дхамма̄тиа̄ди а̄раддхам̣. там̣ саббам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ утта̄наттхамева. йа̄ панеса̄ парава̄дина̄ ладдхипатит̣т̣ха̄панаттхам̣ йатха̄ да̄мена ва̄тиа̄дика̄ упама̄ а̄хат̣а̄, сакава̄дина̄ там̣ анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ ‘‘хан̃чи да̄мена ва̄’’ти тасса ладдхи бхинна̄ти ведитабба̄. айан̃хеттха аттхо – йади те да̄ма̄дӣхи балибадда̄дайо сан̇гахита̄ на̄ма, аттхи кечи дхамма̄ кехичи дхаммехи сан̇гахита̄ти.
сан̇гахитакатха̄ван̣н̣ана̄.
2. сампайуттакатха̄ван̣н̣ана̄
473-474. ида̄ни сампайуттакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ тиламхи телам̣ вийа на ведана̄дайо сан̃н̃а̄дӣсу анупавит̣т̣ха̄, тасма̄ ‘‘наттхи кечи дхамма̄ кехичи дхаммехи сампайутта̄, евам̣ санте н̃а̄н̣асампайуттантиа̄ди нираттхакам̣ хотӣ’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи ра̄джагирикасиддхаттхика̄нан̃н̃ева; те сандха̄йа ан̃н̃еневаттхена сампайуттатам̣ дассетум̣ пуччха̄ сакава̄дисса, аттано ладдхивасена пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сесамидха̄пи хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ утта̄наттхамева. йо панеса парава̄дина̄ ‘‘йатха̄ тиламхи тела’’нтиа̄дико упама̄пан̃хо а̄хат̣о, со йасма̄ ведана̄сан̃н̃а̄нам̣ вийа тилатела̄нам̣ лаккхан̣ато на̄наттававаттха̄нам̣ наттхи. саббесупи хи тилаат̣т̣хитачесу тилоти воха̄раматтам̣, тенева тилам̣ ниббаттетва̄ гахите пуримасан̣т̣ха̄нена тило на̄ма на пан̃н̃а̄йати, тасма̄ ана̄хат̣асадисова хотӣти.
сампайуттакатха̄ван̣н̣ана̄.
3. четасикакатха̄ван̣н̣ана̄
475-477. ида̄ни четасикакатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ пхассика̄дайо на̄ма наттхи, тасма̄ ‘‘четасикена̄пи на бхавитаббам̣, ити наттхи четасико дхаммо’’ти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи ра̄джагирикасиддхаттхика̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сахаджа̄тоти сампайуттасахаджа̄там̣ сандха̄йа вуттам̣. пхассика̄ти та̄дисам̣ воха̄рам̣ апассантасса пуччха̄ парава̄дисса. ким̣ воха̄рена, йатха̄ читтанисситакоти четасико, евам̣ сопи пхассанисситатта̄ пхассикоти вутте досо наттхӣти пат̣ин̃н̃а̄ сакава̄дисса. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.
четасикакатха̄ван̣н̣ана̄.
4. да̄накатха̄ван̣н̣ана̄
478. ида̄ни да̄накатха̄ на̄ма хоти. таттха да̄нам̣ на̄ма тивидхам̣ – ча̄гачетана̄пи, виратипи, деййадхаммопи. ‘‘саддха̄ хирийам̣ кусалан̃ча да̄на’’нти (а. ни. 8.30) а̄гатат̣т̣ха̄не ча̄гачетана̄ да̄нам̣. ‘‘абхайам̣ детӣ’’ти (а. ни. 8.39) а̄гатат̣т̣ха̄не вирати. ‘‘да̄нам̣ дети аннам̣ па̄на’’нти а̄гатат̣т̣ха̄не деййадхаммо. таттха ча̄гачетана̄ ‘‘дети ва̄ деййадхаммам̣, денти ва̄ ета̄йа деййадхамма’’нти да̄нам̣. вирати авакхан̣д̣анат̣т̣хена лаванат̣т̣хена ва̄ да̄нам̣. са̄ хи уппаджджама̄на̄ бхайабхерава̄дисан̇кха̄там̣ дуссӣлйачетанам̣ да̄ти кхан̣д̣ети луна̄ти ва̄ти да̄нам̣. деййадхаммо диййатӣти да̄нам̣. еваметам̣ тивидхампи аттхато четасико чева дхаммо деййадхаммо ча̄ти дувидхам̣ хоти. таттха йесам̣ ‘‘четасикова дхаммо да̄нам̣, на деййадхаммо’’ти ладдхи, сеййатха̄пи ра̄джагирикасиддхаттхика̄нам̣; те сандха̄йа четасикоти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ деййадхаммавасена чодетум̣ лаббха̄ти пуччха̄ сакава̄дисса, анна̄дӣни вийа со на сакка̄ да̄тунти пат̣иккхепо итарасса. пуна дал̣хам̣ катва̄ пут̣т̣хе ‘‘абхайам̣ детӣ’’ти суттавасена пат̣ин̃н̃а̄ тассева. пхассапан̃ха̄дӣсу пана пхассам̣ детӣтиа̄дивоха̄рам̣ апассанто пат̣иккхипатева.
479. анит̣т̣хапхалантиа̄ди ачетасикасса дхаммасса да̄набха̄вадӣпанаттхам̣ вуттам̣. на хи ачетасико анна̄дидхаммо а̄йатим̣ випа̄кам̣ дети, ит̣т̣хапхалабха̄ванийаманаттхам̣ панетам̣ вуттанти ведитаббам̣. айампи хеттха адхиппа̄йо – йади ачетасико анна̄дидхаммо да̄нам̣ бхавеййа, хитачиттена анит̣т̣хам̣ акантам̣ бхесаджджам̣ дентасса нимбабӣджа̄дӣхи вийа нимба̄дайо анит̣т̣хамева пхалам̣ ниббаттеййа. йасма̄ панеттха хитапхаран̣ача̄гачетана̄ да̄нам̣, тасма̄ анит̣т̣хепи деййадхамме да̄нам̣ ит̣т̣хапхаламева хотӣти.
евам̣ парава̄дина̄ четасикадхаммасса да̄набха̄ве патит̣т̣ха̄пите сакава̄дӣ итарена парийа̄йена деййадхаммасса да̄набха̄вам̣ са̄дхетум̣ да̄нам̣ ит̣т̣хапхалам̣ вуттам̣ бхагавата̄тиа̄дима̄ха. парава̄дӣ пана чӣвара̄дӣнам̣ ит̣т̣хавипа̄катам̣ апассанто пат̣иккхипати. суттаса̄дханам̣ парава̄дӣва̄депи йуджджати сакава̄дӣва̄депи, на пана екенаттхена. деййадхаммо ит̣т̣хапхалоти ит̣т̣хапхалабха̄ваматтамева пат̣иккхиттам̣. тасма̄ тена хи на ваттаббанти ит̣т̣хапхалабха̄венева на ваттаббата̄ йуджджати. да̄таббат̣т̣хена пана деййадхаммо да̄намева. диннан̃хи да̄на̄нам̣ сан̇карабха̄вамочанаттхамева айам̣ катха̄ти.
да̄накатха̄ван̣н̣ана̄.
5. парибхогамайапун̃н̃акатха̄ван̣н̣ана̄
483. ида̄ни парибхогамайапун̃н̃акатха̄ на̄ма хоти. таттха ‘‘тесам̣ дива̄ ча ратто ча, сада̄ пун̃н̃ам̣ павад̣д̣хатӣ’’ти (сам̣. ни. 1.47) ча ‘‘йасса бхиккхаве, бхиккху чӣварам̣ парибхун̃джама̄но’’ти (а. ни. 4.51) ча евама̄дӣни сутта̄ни айонисо гахетва̄ йесам̣ парибхогамайам̣ на̄ма пун̃н̃ам̣ аттхӣ’’ти ладдхи, сеййатха̄пи ра̄джагирикасиддхаттхикасаммитийа̄нам̣; те сандха̄йа парибхогамайанти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. атха нам̣ ‘‘пун̃н̃ам̣ на̄ма пхасса̄дайо кусала̄ дхамма̄, на тато парам̣, тасма̄ пхасса̄дӣхи те вад̣д̣хитабба’’нти чодетум̣ парибхогамайо пхассотиа̄ди а̄раддхам̣. там̣ саббам̣ итарена тесам̣ авад̣д̣ханато пат̣иккхиттам̣. лата̄вийа̄тиа̄дӣни ‘‘кирийа̄йа ва̄ бха̄вана̄йа ва̄ вина̄пи йатха̄ лата̄дӣни сайамева вад̣д̣ханти, ким̣ те евам̣ вад̣д̣хантӣ’’ти чоданаттхам̣ вутта̄ни. татха̄ панасса авад̣д̣ханато на хева̄ти пат̣иккхиттам̣.
484. на саманна̄харатӣти пан̃хе пат̣игга̄хака̄нам̣ парибхогена пуримачетана̄ вад̣д̣хати, евам̣ там̣ хоти пун̃н̃анти ладдхивасена пат̣иджа̄на̄ти. тато ана̄ват̣т̣ентасса̄тиа̄дӣхи пут̣т̣хо да̄йакасса ча̄гачетанам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати. таттха ана̄ват̣т̣ентасса̄ти да̄начетана̄йа пуреча̄рикена а̄ваджджанена бхаван̇гам̣ ана̄ват̣т̣ентасса апариват̣т̣ентасса. ана̄бхогасса̄ти нира̄бхогасса. асаманна̄харантасса̄ти на саманна̄харантасса. а̄ваджджанан̃хи бхаван̇гам̣ виччхиндитва̄ аттано гатамагге уппаджджама̄нам̣ да̄начетанам̣ саманна̄харати на̄ма. евам̣киччена имина̄ читтена асаманна̄харантасса пун̃н̃ам̣ хотӣти пуччхати. аманасикаронтасса̄ти манам̣ акаронтасса. а̄ваджджанена хи таданантарам̣ уппаджджама̄нам̣ манам̣ кароти на̄ма. евам̣ акаронтасса̄ти аттхо. упайогавачанасмин̃хи етам̣ бхуммам̣. ачетайантасса̄ти четанам̣ ануппа̄дентасса. апаттхентасса̄ти паттхана̄сан̇кха̄там̣ кусалаччхандам̣ акаронтасса. аппан̣идахантасса̄ти да̄начетана̄васена читтам̣ ат̣т̣хапентасса̄ти аттхо. нану а̄ват̣т̣ентасса̄ти ва̄ре а̄бхогасса̄ти а̄бхогавато. атха ва̄ а̄бхога̄ асса, а̄бхогасса ва̄ анантарам̣ там̣ пун̃н̃ам̣ хотӣти аттхо.
485. двиннам̣ пхасса̄нантиа̄дӣсупи екаккхан̣е да̄йакасса двиннам̣ пхасса̄дӣнам̣ абха̄ва̄ пат̣иккхипати, да̄йакасса ча парибхун̃джантасса ча̄ти убхиннам̣ пхасса̄дайо сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. апичасса пан̃чаннам̣ вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ самодха̄нам̣ хотӣти ладдхи, тасса̄пи васена пат̣иджа̄на̄ти. атха нам̣ сакава̄дӣ парийа̄йасса два̄рам̣пидахитва̄ уджувипаччанӣкавасена чодетум̣ кусала̄дипан̃хам̣ пуччхати. татра̄пи кусала̄кусала̄нам̣ екассекаккхан̣е сампайога̄бха̄вам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати. парибхогамайам̣ пана читтавиппайуттам̣ уппаджджатӣти ладдхийа̄ пат̣иджа̄на̄ти. атха нам̣ сакава̄дӣ суттена нигган̣ха̄ти.
486. суттаса̄дхане а̄ра̄маропака̄дӣнам̣ ануссаран̣апат̣исан̇кхаран̣а̄дивасена антарантара̄ уппаджджама̄нам̣ пун̃н̃ам̣ сандха̄йа сада̄ пун̃н̃ам̣ павад̣д̣хатӣти вуттам̣. аппама̄н̣о тасса пун̃н̃а̄бхисандоти идам̣ аппама̄н̣авиха̄рино диннапаччайатта̄ ча ‘‘еварӯпо ме чӣварам̣ парибхун̃джатӣ’’ти анумоданавасена ча вуттам̣. там̣ со парибхогамайанти саллаккхети. йасма̄ пана пат̣игга̄хакена пат̣иггахетва̄ апарибхуттепи деййадхамме пун̃н̃ам̣ хотийева, тасма̄ сакава̄дӣва̄дова балава̄, таттха пат̣игга̄хакена пат̣иггахитети аттхо дат̣т̣хаббо. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.
парибхогамайапун̃н̃акатха̄ван̣н̣ана̄.
6. итодиннакатха̄ван̣н̣ана̄
488-491. ида̄ни ито диннакатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ ‘‘ито диннена йа̄пенти, пета̄ ка̄лан̇ката̄ тахи’’нти (пе. ва. 19) вачанам̣ нисса̄йа ‘‘йам̣ ито чӣвара̄ди диннам̣ тенева йа̄пентӣ’’ти ладдхи, сеййатха̄пи ра̄джагирикасиддхаттхика̄нам̣; те сандха̄йа ито диннена̄ти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. пуна чӣвара̄дивасена ануйутто пат̣иккхипати. ан̃н̃о ан̃н̃асса ка̄ракоти ан̃н̃асса випа̄када̄йака̄нам̣ камма̄нам̣ ан̃н̃о ка̄рако, на аттана̄ва аттано каммам̣ каротӣти вуттам̣ хоти. евам̣ пут̣т̣хо пана итаро суттавиродхабхайена пат̣иккхипати. да̄нам̣ дентанти да̄нам̣ дадама̄нам̣ дисва̄ти аттхо. таттха йасма̄ аттано анумодитатта̄ ча тесам̣ таттха бхога̄ уппаджджанти, тасма̄сса имина̄ ка̄ран̣ена ладдхим̣ патит̣т̣хапентасса̄пи аппатит̣т̣хита̄ва хоти. на хи те ито динненева ваттхуна̄ йа̄пенти. сесесупи суттаса̄дханесу есева найоти.
ито диннакатха̄ван̣н̣ана̄.
7. патхавӣкаммавипа̄котикатха̄ван̣н̣ана̄
492. ида̄ни патхавӣ каммавипа̄котикатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ ‘‘аттхи иссарийасам̣ваттанийам̣ каммам̣, а̄дхипаччасам̣ваттанийам̣ камма’’нти еттха иссара̄нам̣ бха̄во иссарийам̣ на̄ма, адхипатӣнан̃ча бха̄во а̄дхипаччам̣ на̄ма, патхависсарийаа̄дхипаччасам̣ваттаникан̃ча каммам̣ аттхӣти вуттам̣. тасма̄ йесам̣ ‘‘патхавӣ каммавипа̄ко’’ти ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа патхавӣти пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. сукхаведанӣйа̄тиа̄ди каммавипа̄касабха̄вадассанавасена вуттам̣. ‘‘пхассо хотӣ’’тиа̄дина̄ найена ниддит̣т̣хесу випа̄кесу пхассо сукхаведанӣйа̄дибхедо хоти. со ча сан̃н̃а̄дайо ча сукхаведана̄дӣхи сампайутта̄, ведана̄дайо сан̃н̃а̄дӣхи, саббепи са̄рамман̣а̄, аттхи ча несам̣ пуреча̄рикаа̄ват̣т̣ана̄дисан̇кха̄там̣ а̄ваджджанам̣, каммапаччайабхӯта̄ четана̄, йо таттха ит̣т̣хавипа̄ко, тасса паттхана̄, пан̣идха̄навасена паватта̄ мӯлатан̣ха̄, ким̣ те еварӯпа̄ патхавӣти пуччхати. итаро пат̣иккхипати. пат̣иломапуччха̄дӣни утта̄наттха̄нева.
493. каммавипа̄ко паресам̣ са̄дха̄ран̣оти пан̃хе пхасса̄дайо сандха̄йа пат̣иккхипати, каммасамут̣т̣ха̄нам̣ рӯпан̃ча патхавӣа̄дӣнам̣йева ча са̄дха̄ран̣абха̄вам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. аса̄дха̄ран̣аман̃н̃есанти суттам̣ парасамайато а̄харитва̄ дасситам̣. саббе сатта̄ патхавим̣ парибхун̃джантӣти пан̃хе патхавим̣ аниссите сандха̄йа пат̣иккхипати, ниссите сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. патхавим̣ апарибхун̃джитва̄ паринибба̄йантӣти пан̃хе а̄руппе паринибба̄йанта̄нам̣ васена пат̣иджа̄на̄ти. каммавипа̄кам̣ акхепетва̄ти идам̣ парасамайавасена вуттам̣. каммавипа̄кан̃хи кхепетва̄ва паринибба̄йантӣти тесам̣ ладдхи. сакасамайе пана катока̄сасса каммасса уппаннам̣ випа̄кам̣ акхепетва̄ паринибба̄нам̣ наттхи. тесан̃ча ладдхийа̄ патхавӣ са̄дха̄ран̣авипа̄катта̄ уппаннавипа̄койева хоти. там̣ випа̄кабха̄вена т̣хитам̣ акхепетва̄ паринибба̄нам̣ на йуджджатӣти чодетум̣ ват̣т̣ати. итаро ладдхивасена пат̣иккхипати. чаккаваттисаттасса каммавипа̄канти пан̃хе аса̄дха̄ран̣ам̣ пхасса̄дим̣ сандха̄йа пат̣иккхипати, са̄дха̄ран̣ам̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. патхавӣсамуддасӯрийачандима̄дайо хи саббесам̣ са̄дха̄ран̣акаммавипа̄коти тесам̣ ладдхи.
494. иссарийасам̣ваттанийанти еттха иссарийам̣ на̄ма бахудханата̄. а̄дхипаччам̣ на̄ма сесаджане аттано васе ваттетва̄ техи гарука̄таббат̣т̣хена адхипатибха̄во. таттха каммам̣ пат̣ила̄бхавасена там̣сам̣ваттаникам̣ на̄ма хоти, на джанакавасена. тасма̄ випа̄кабха̄ве аса̄дхакаметанти.
патхавӣ каммавипа̄котикатха̄ван̣н̣ана̄.
8. джара̄маран̣ам̣ випа̄котикатха̄ван̣н̣ана̄
495. ида̄ни джара̄маран̣ам̣ випа̄котикатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ ‘‘аттхи дуббан̣н̣асам̣ваттанийам̣ каммам̣ аппа̄йукасам̣ваттанийам̣ камма’’нти еттха дуббан̣н̣ата̄ на̄ма джара̄. аппа̄йуката̄ на̄ма маран̣ам̣. там̣сам̣ваттанийан̃ча каммам̣ аттхи. тасма̄ джара̄маран̣ам̣ випа̄коти ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. пат̣иломапан̃хе ана̄рамман̣анти рӯпадхамма̄нам̣ та̄ва ана̄рамман̣амева, арӯпа̄нам̣ пана джара̄маран̣ам̣ сампайогалаккхан̣а̄бха̄ва̄ ана̄рамман̣амева.
496. акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ джара̄маран̣ам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ випа̄коти пан̃хе джара̄маран̣ена на̄ма анит̣т̣хавипа̄кена бхавитаббанти ладдхийа̄ пат̣иджа̄на̄ти. тенева ка̄ран̣ена кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ джара̄маран̣асса кусалавипа̄катам̣ пат̣иккхипати. парато часса акусалавипа̄катан̃н̃ева пат̣иджа̄на̄ти.
кусала̄нан̃ча акусала̄нан̃ча̄ти пуччха̄васена екато катам̣, екаккхан̣е пана там̣ наттхи. абйа̄ката̄нам̣ авипа̄ка̄нам̣ джара̄маран̣ам̣ випа̄коти ваттаббата̄йа парийа̄йо наттхи, тасма̄ абйа̄катавасена пуччха̄ на ката̄.
497. дуббан̣н̣асам̣ваттанийанти еттха дуббан̣н̣ийам̣ на̄ма апарисуддхаван̣н̣ата̄. аппа̄йуката̄ на̄ма а̄йуно чирам̣ паваттитум̣ асаматтхата̄. таттха акусалакаммам̣ каммасамут̣т̣ха̄насса дуббан̣н̣арӯпасса каммапаччайо хоти, асадисатта̄ панасса там̣випа̄ко на хоти. утусамут̣т̣ха̄на̄дино пана там̣пат̣ила̄бхавасена а̄йуно ча упаччхедакавасена паччайо хоти. еваметам̣ парийа̄йена там̣сам̣ваттаникам̣ на̄ма хоти, на випа̄капхасса̄дӣнам̣ вийа джанакавасена, тасма̄ випа̄кабха̄ве аса̄дхакам̣. сесаметтха хет̣т̣ха̄ вуттасадисамева̄ти.
джара̄маран̣ам̣ випа̄котикатха̄ван̣н̣ана̄.
9. арийадхаммавипа̄какатха̄ван̣н̣ана̄
498. ида̄ни арийадхаммавипа̄какатха̄ на̄ма хоти. таттха йесам̣ килесаппаха̄наматтамева са̄ман̃н̃апхалам̣, на читтачетасика̄ дхамма̄ти ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа наттхи арийадхаммавипа̄коти пуччха̄ сакава̄дисса. таттха арийадхаммавипа̄коти маггасан̇кха̄тасса арийадхаммасса випа̄ко. килесаккхайаматтам̣ арийапхаланти ладдхийа̄ пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. са̄ман̃н̃анти саман̣абха̄во, маггассетам̣ на̄мам̣. ‘‘са̄ман̃н̃ан̃ча во, бхиккхаве, десесса̄ми са̄ман̃н̃апхалан̃ча̄’’ти хи вуттам̣. брахман̃н̃епи есева найо.
сота̄паттипхалам̣ на випа̄котиа̄дӣсу сота̄паттимагга̄дӣнам̣ апачайага̄митам̣ сандха̄йа арийапхала̄нам̣ навипа̄кабха̄вам̣ пат̣иджа̄на̄ти, да̄напхала̄дӣнам̣ пат̣иккхипати. со хи а̄чайага̄миттикасса евам̣ аттхам̣ дха̄рети – випа̄касан̇кха̄там̣ а̄чайам̣ гаччханти, там̣ ва̄ а̄чинанта̄ гаччхантӣти а̄чайага̄мино, випа̄кам̣ апачинанта̄ гаччхантӣти апачайага̄миноти. тасма̄ евам̣ пат̣иджа̄на̄ти ча пат̣иккхипати ча.
500. ка̄ма̄вачарам̣ кусалам̣ савипа̄кам̣ а̄чайага̄мӣтиа̄дика̄ пуччха̄ парава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ ча пат̣иккхепо ча сакава̄дисса. локийан̃хи кусалам̣ випа̄качутипат̣исандхийо чева ват̣т̣ан̃ча а̄чинантам̣ гаччхатӣти а̄чайага̄ми. локуттаракусалам̣ чутипат̣исандхийо чева ват̣т̣ан̃ча апачинантам̣ гаччхатӣти апачайага̄ми. еваметам̣ савипа̄камева хоти, на апачайага̄мивачанаматтена авипа̄кам̣. имаматтхам̣ сандха̄йеттха сакава̄дино пат̣ин̃н̃а̄ ча пат̣иккхепо ча ведитабба̄ти.
арийадхаммавипа̄какатха̄ван̣н̣ана̄.
10. випа̄ко випа̄кадхаммадхаммотикатха̄ван̣н̣ана̄
501. ида̄ни випа̄ко випа̄кадхаммадхаммотикатха̄ на̄ма хоти. таттха йасма̄ випа̄ко випа̄касса ан̃н̃аман̃н̃а̄дипаччайавасена паччайо хоти, тасма̄ випа̄копи випа̄кадхаммадхаммоти йесам̣ ладдхи, сеййатха̄пи андхака̄нам̣; те сандха̄йа пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. тасса випа̄коти тасса випа̄кадхаммадхаммасса випа̄касса йо випа̄ко, сопи те випа̄кадхаммадхаммо хотӣти пуччхати. итаро а̄йатим̣ випа̄када̄на̄бха̄вам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати. дутийам̣ пут̣т̣хо таппаччайа̄пи ан̃н̃асса випа̄касса уппаттим̣ сандха̄йа пат̣иджа̄на̄ти. евам̣ санте панасса кусала̄кусаласса вийа тасса̄пи випа̄касса випа̄ко, тасса̄пи випа̄коти ват̣т̣а̄нупаччхедо а̄паджджатӣти пут̣т̣хо самайавиродхабхайена пат̣иккхипати.
випа̄коти ва̄тиа̄димхи вачанаса̄дхане пана йади випа̄касса випа̄кадхаммадхаммена екаттхата̄ бхавеййа, кусала̄кусалабйа̄ката̄нам̣ екаттхатам̣ а̄паджджеййа̄ти пат̣иккхипати. випа̄ко ча випа̄кадхаммадхаммо ча̄ти еттха айам̣ адхиппа̄йо – со хи чатӯсу випа̄каккхандхесу екекам̣ ан̃н̃аман̃н̃апаччайа̄дӣсу паччайат̣т̣хена випа̄кадхаммадхамматам̣ паччайуппаннат̣т̣хена ча випа̄кам̣ ман̃н̃ама̄но ‘‘випа̄ко випа̄кадхаммадхаммо’’ти пут̣т̣хо а̄манта̄ти пат̣иджа̄на̄ти. атха нам̣ сакава̄дӣ ‘‘йасма̄ тайа̄ екаккхан̣е чатӯсу кхандхесу випа̄ко випа̄кадхаммадхаммопи анун̃н̃а̄то, тасма̄ тесам̣ сахагата̄дибха̄во а̄паджджатӣ’’ти чодетум̣ евама̄ха. итаро кусала̄кусаласан̇кха̄там̣ випа̄кадхаммадхаммам̣ сандха̄йа пат̣иккхипати. тан̃н̃ева акусаланти йади те випа̄ко випа̄кадхаммадхаммо, йо акусалавипа̄ко, со акусалам̣ а̄паджджати. касма̄? випа̄кадхаммадхаммена екатта̄. тан̃н̃ева кусалантиа̄дӣсупи есева найо.
502. ан̃н̃аман̃н̃апаччайа̄ти идам̣ сахаджа̄та̄нам̣ паччайаматтавасена вуттам̣, тасма̄ аса̄дхакам̣. маха̄бхӯта̄нампи ча ан̃н̃аман̃н̃апаччайата̄ вутта̄, на ча та̄ни випа̄ка̄ни, на ча випа̄кадхаммадхамма̄нӣти.
випа̄ко випа̄кадхаммадхаммотикатха̄ван̣н̣ана̄.
саттамо вагго.