3. тиканиддесаван̣н̣ана̄

91. тиканиддесе – дуссӣлоти ниссӣло. па̄падхаммоти ла̄макадхаммо. сӣлавипаттийа̄ ва̄ дуссӣло, дит̣т̣хивипаттийа̄ па̄падхаммо. ка̄йавачӣсам̣варабхедена дуссӣло, сесасам̣варабхедена па̄падхаммо. асуддхапайогата̄йа дуссӣло, асуддха̄сайата̄йа па̄падхаммо. кусаласӣлавирахена дуссӣло; акусаласӣласаманна̄гамена па̄падхаммо. асучӣти асучӣхи ка̄йакамма̄дӣхи саманна̄гато. сан̇кассарасама̄ча̄роти сан̇ка̄йа парехи саритаббасама̄ча̄ро. кин̃чидева аса̄руппам̣ дисва̄ ‘идам̣ имина̄ катам̣ бхависсатӣ’ти евам̣ парехи а̄сан̇канӣйасама̄ча̄ро, аттанойева ва̄ сан̇ка̄йа саритаббасама̄ча̄ро – са̄сан̇касама̄ча̄роти аттхо. тасса хи дива̄т̣т̣ха̄на̄дӣсу саннипатитва̄ кин̃чидева мантайанте бхиккхӯ дисва̄ ‘име екато хутва̄ мантенти, каччи ну кхо майа̄ катакаммам̣ джа̄нитва̄ мантентӣ’ти евам̣ са̄сан̇касама̄ча̄ро хоти.

пат̣иччханнакаммантоти пат̣иччха̄детаббайуттакена па̄пакаммена саманна̄гато. ассаман̣о саман̣апат̣ин̃н̃оти ассаман̣о хутва̄ва саман̣апатирӯпаката̄йа ‘саман̣о аха’нти евам̣ пат̣ин̃н̃о. абрахмача̄рӣ брахмача̄рипат̣ин̃н̃оти ан̃н̃е брахмача̄рино суниваттхе супа̄руте сумбхакапаттадхаре га̄манигамаджанападара̄джадха̄нӣсу пин̣д̣а̄йа чаритва̄ джӣвикам̣ каппенте дисва̄ сайампи та̄дисена а̄ка̄рена татха̄ пат̣ипаджджанато ‘ахам̣ брахмача̄рӣ’ти пат̣ин̃н̃ам̣ денто вийа хоти. ‘ахам̣ бхиккхӯ’ти ватва̄ упосатхагга̄дӣни пависанто пана брахмача̄рипат̣ин̃н̃о хотийева, татха̄ сан̇гхикам̣ ла̄бхам̣ ган̣ханто. антопӯтӣти пӯтина̄ каммена анто анупавит̣т̣хо, ниггун̣ата̄йа ва̄ гун̣аса̄равирахитатта̄ антопӯти. авассутоти ра̄га̄дӣхи тинто. касамбуджа̄тоти сан̃джа̄тара̄га̄дикачаваро. атха ва̄ касамбу вуччати тинтакун̣апагатам̣ касат̣аудакам̣. имасмин̃ча са̄сане дуссӣло на̄ма джигуччханӣйатта̄ тинтакун̣апакасат̣аудакасадисо. тасма̄ касамбу вийа джа̄тоти касамбуджа̄то.

тасса на евам̣ хотӣти касма̄ на хоти? йаттха патит̣т̣хитена сакка̄ бхавеййа арахаттам̣ ладдхум̣, тасса̄ патит̣т̣ха̄йа бхиннатта̄. йатха̄ хи чан̣д̣а̄лакума̄ракасса ‘асуко на̄ма кхаттийакума̄ро радждже абхиситто’ти сутва̄пи, йасмим̣ куле пачча̄джа̄та̄ абхисекам̣ па̄пун̣анти, тасмим̣ куле апачча̄джа̄татта̄ на евам̣ хоти – ‘куда̄ссу на̄ма̄хампи со кхаттийакума̄ро вийа абхисекам̣ па̄пун̣еййа’нти; евамева дуссӣласса ‘асуко на̄ма бхиккху арахаттам̣ патто’ти сутва̄пи, йасмим̣ сӣле патит̣т̣хитена арахаттам̣ паттаббам̣, тасса абха̄вато ‘куда̄ссу на̄ма̄хампи со сӣлава̄ вийа арахаттам̣ па̄пун̣ейа’нти на евам̣ хоти. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало арахатта̄са̄йа абха̄ва̄ нира̄соти вуччати.

92. тасса евам̣ хотӣти касма̄ хоти? йасмим̣ патит̣т̣хитена сакка̄ бхавеййа арахаттам̣ па̄пун̣итум̣, тасса̄ патит̣т̣ха̄йа тхиратта̄. йатха̄ хи суджа̄тасса кхаттийакума̄расса ‘асуко на̄ма кхаттийакума̄ро радждже абхиситто’ти сутва̄ва йасмим̣ куле пачча̄джа̄та̄ абхисекам̣ па̄пун̣анти, тасмим̣ пачча̄джа̄тасса евам̣ хоти – ‘куда̄ссу на̄ма̄хампи, со кума̄ро вийа абхисекам̣ па̄пун̣еййа’нти евамева сӣлавато ‘асуко на̄ма бхиккху арахаттам̣ патто’ти сутва̄ва йасмим̣ сӣле патит̣т̣хитена арахаттам̣ паттаббам̣, тасса̄ патит̣т̣ха̄йа тхиратта̄ – ‘куда̄ссу на̄ма̄хампи со бхиккху вийа арахаттам̣ па̄пун̣еййа’нти евам̣ хоти. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало а̄сам̣со на̄ма вуччати. со хи арахаттам̣ а̄сам̣сати паттхетӣти а̄сам̣со.

93. йа̄ хисса пуббе авимуттасса̄ти йа̄ тасса кхӣн̣а̄савасса пуббе арахаттавимуттийа̄ авимуттасса вимутта̄са̄ ахоси, са̄ пат̣иппассаддха̄, тасма̄ на евам̣ хоти. йатха̄ хи абхиситтасса кхаттийасса ‘асуко на̄ма кхаттийакума̄ро радждже абхиситто’ти сутва̄ екасса ран̃н̃о двиннам̣ раджджа̄бхисека̄нам̣ двиннам̣ сетаччхатта̄нам̣ абха̄ва̄ на евам̣ хоти – ‘‘куда̄ссу на̄ма̄хампи со кума̄ро вийа абхисекам̣ па̄пун̣еййа’’нти; евамева кхӣн̣а̄савасса ‘асуко на̄ма бхиккху арахаттам̣ патто’ти сутва̄, двиннам̣ арахатта̄нам̣ абха̄ва̄ – ‘куда̄ссу на̄ма̄хампи со бхиккху вийа арахаттам̣ па̄пун̣еййа’нти на евам̣ хоти. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало арахатта̄са̄йа вигататта̄ вигата̄соти вуччати.

94. гила̄нӯпаманиддесе – йа̄йа упама̄йа те гила̄нӯпама̄ти вуччанти, там̣ та̄ва упамам̣ дассетум̣ тайо гила̄на̄тиа̄ди вуттам̣. таттха саппа̄йа̄нӣти хита̄ни вуддхикара̄ни. патирӯпанти ануччхавикам̣. нева вут̣т̣ха̄ти тамха̄ а̄ба̄дха̄ти имина̄ атекиччхена ва̄та̄пама̄ра̄дина̄ рогена саманна̄гато нит̣т̣хаппатто гила̄но катхито. вут̣т̣ха̄ти тамха̄ а̄ба̄дха̄ти имина̄ кхипитакаччхутин̣апуппхакаджара̄диппабхедо аппаматтака̄ба̄дхо катхито.

лабханто саппа̄йа̄ни бходжана̄ни но алабхантоти имина̄ пана йесам̣ пат̣иджагганена пха̄сукам̣ хоти, саббепи те а̄ба̄дха̄ катхита̄. еттха ча патирӯпо упат̣т̣ха̄ко на̄ма гила̄нупат̣т̣ха̄каан̇гехи саманна̄гато пан̣д̣ито даккхо аналасо ведитаббо.

гила̄нупат̣т̣ха̄ко анун̃н̃а̄тоти ‘бхиккхусан̇гхена да̄таббо’ти анун̃н̃а̄то. тасмин̃хи гила̄не аттано дхаммата̄йа йа̄петум̣ асакконте бхиккхусан̇гхена тасса бхиккхуно ‘еко бхиккху ча са̄ман̣еро ча имам̣ пат̣иджаггатха̄’ти апалокетва̄ да̄табба̄. йа̄ва пана те там̣ пат̣иджагганти, та̄ва гила̄насса ча тесан̃ча двиннам̣ йенаттхо саббам̣ бхиккхусан̇гхассева бха̄ро. ан̃н̃епи гила̄на̄ упат̣т̣ха̄табба̄ти итарепи две гила̄на̄ упат̣т̣ха̄табба̄. ким̣ ка̄ран̣а̄? йопи хи нит̣т̣хаппаттагила̄но, со анупат̣т̣хийама̄но ‘саче мам̣ пат̣иджаггеййум̣, пха̄сукам̣ ме бхавеййа, на кхо пана мам̣ пат̣иджаггантӣ’ти манопадосам̣ катва̄ апа̄йе ниббаттеййа. пат̣иджаггийама̄насса пана евам̣ хоти – ‘бхиккхусан̇гхена йам̣ каттаббам̣ там̣ саббам̣ катам̣, майхам̣ пана каммавипа̄ко ӣдисо’ти со бхиккхусан̇гхе меттам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ сагге ниббаттати. йо пана аппаматтакена бйа̄дхина̄ саманна̄гато лабхантопи алабхантопи вут̣т̣ха̄тийева, тасса вина̄пи бхесаджджена вӯпасаманакабйа̄дхи бхесадждже кате кхиппатарам̣ вӯпасаммати. тато со буддхавачанам̣ ва̄ угган̣хитум̣ саман̣адхаммам̣ ва̄ ка̄тум̣ саккхиссати. имина̄ ка̄ран̣ена ан̃н̃епи гила̄на̄ упат̣т̣ха̄табба̄ти вуттам̣.

нева оккаматӣти нева пависати. нийа̄мам̣ кусалесу дхаммесу самматтанти кусалесу дхаммесу магганийа̄масан̇кха̄там̣ самматтам̣. имина̄ падапарамо пуггало катхито. дутийава̄рена уггхат̣итан̃н̃ӯ гахито са̄сане на̄л̣акаттхерасадисо. буддхантаре екава̄рам̣ паччекабуддха̄нам̣ сантике ова̄дам̣ лабхитва̄ пат̣ивиддхапаччекабодхин̃а̄н̣о ча. татийава̄рена випан̃читан̃н̃ӯ пуггало катхито. неййо пана таннисситова хоти.

дхаммадесана̄ анун̃н̃а̄та̄ти ма̄сасса ат̣т̣ха ва̄ре дхаммакатха̄ анун̃н̃а̄та̄. ан̃н̃есампи дхаммо десетабботи итаресампи дхаммо катхетаббо. ким̣ ка̄ран̣а̄? падапарамасса хи имасмим̣ аттабха̄ве дхаммам̣ пат̣ивиджджхитум̣ асакконтасса̄пи ана̄гате паччайо бхависсати. йо пана татха̄гатасса рӯпадассанам̣ лабхантопи алабхантопи дхаммавинайан̃ча савана̄йа лабхантопи алабхантопи дхаммам̣ абхисамети; со алабханто на та̄ва абхисамети, лабханто пана кхиппамева абхисамессатӣти имина̄ ка̄ран̣ена тесам̣ дхаммо десетаббо. татийасса пана пунаппунам̣ десетаббова. ка̄йасаккхидит̣т̣хаппаттасаддха̄вимутта̄ хет̣т̣ха̄ катхита̄йева.

98. гӯтхабха̄н̣ӣа̄дӣсу – сабхаггатоти сабха̄йам̣ т̣хито. парисаггатоти га̄мапариса̄йа т̣хито. н̃а̄тимаджджхагатоти да̄йа̄да̄нам̣ маджджхе т̣хито. пӯгамаджджхагатоти сен̣ӣнам̣ маджджхе т̣хито. ра̄джакуламаджджхагатоти ра̄джакуласса маджджхе маха̄виниччхайе т̣хито. абхинӣтоти пуччханаттха̄йа нӣто. саккхипут̣т̣хоти саккхим̣ катва̄ пуччхито. ехамбхо пуриса̄ти а̄лапанаметам̣. аттахету ва̄ парахету ва̄ти аттано ва̄ парасса ва̄ хаттхапа̄да̄дихету ва̄ дханахету ва̄. а̄мисакин̃чиккхахету ва̄ти еттха а̄мисанти ла̄бхо адхиппето. кин̃чиккханти йам̣ ва̄ там̣ ва̄ аппаматтакам̣. антамасо титтирават̣т̣акасаппипин̣д̣анаванӣтапин̣д̣а̄диаппаматтакасса̄пи лан̃джасса хетӯти аттхо. сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хотӣти джа̄нантойева муса̄ва̄дам̣ катта̄ хоти. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало гӯтхасадисавачанатта̄ гӯтхабха̄н̣ӣти вуччати. йатха̄ хи гӯтхам̣ на̄ма маха̄джанасса анит̣т̣хам̣ хоти акантам̣; евамева имасса пуггаласса вачанам̣ деваманусса̄нам̣ анит̣т̣хам̣ хоти акантам̣.

99. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало пуппхасадисавачанатта̄ пуппхабха̄н̣ӣти вуччати. йатха̄ хи пхулла̄ни вассика̄ни ва̄ адхимуттака̄ни ва̄ маха̄джанасса ит̣т̣ха̄ни канта̄ни хонти; евамева имасса пуггаласса вачанам̣ деваманусса̄нам̣ ит̣т̣хам̣ хоти кантам̣.

100. нела̄ти елам̣ вуччати досо. на̄сса̄ еланти нела̄. ниддоса̄ти аттхо, ‘‘нелан̇го сетапаччха̄до’’ти (уда̄. 65) еттха вуттанелам̣ вийа. кан̣н̣асукха̄ти бйан̃джанамадхурата̄йа кан̣н̣а̄нам̣ сукха̄. сӯчивиджджханам̣ вийа кан̣н̣асӯлам̣ на джанети. аттхамадхурата̄йа сакаласарӣре копам̣ аджанетва̄ пемам̣ джанетӣти пеманӣйа̄. хадайам̣ гаччхати аппат̣ихан̃н̃ама̄на̄ сукхена читтам̣ пависатӣти хадайан̇гама̄. гун̣апарипун̣н̣ата̄йа пуре бхава̄ти порӣ. пуре сам̣вад̣д̣хана̄рӣ вийа сукума̄ра̄типи порӣ. пурасса еса̄типи порӣ. нагарава̄сӣнам̣ катха̄ти аттхо. нагарава̄сино хи йуттакатха̄ хонти. питиматтам̣ пита̄ти, ма̄тиматтам̣ ма̄та̄ти, бха̄тиматтам̣ бха̄та̄ти ваданти. еварӯпӣ катха̄ бахуно джанасса канта̄ хотӣти бахуджанаканта̄. бахуджанасса кантабха̄венева бахуно джанасса мана̄па̄ читтавуддхикара̄ти бахуджанамана̄па̄. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало мадхубха̄н̣ӣти вуччати. мудубха̄н̣ӣтипи па̄т̣хо. убхайаттха̄пи мадхуравачаноти аттхо. йатха̄ хи чатумадхурам̣ на̄ма мадхурам̣ пан̣ӣтам̣; евамева имасса пуггаласса вачанам̣ деваманусса̄нам̣ мадхурам̣ хоти.

101. арукӯпамачитта̄дӣсу – абхисаджджатӣти лаггати. куппатӣти копавасена куппати. бйа̄паджджатӣти пакатибха̄вам̣ паджахати, пӯтико хоти. патиттхӣйатӣти тхинабха̄вам̣ тхаддхабха̄ван̃ча а̄паджджати. копанти дуббалакодхам̣. досанти дуссанавасена тато балаватарам̣. аппаччайанти атут̣т̣ха̄ка̄рам̣ доманассам̣. дут̣т̣ха̄рукоти пура̄н̣аван̣о. кат̣т̣хена̄ти дан̣д̣акакот̣ийа̄. кат̣хала̄йа̄ти капа̄лена. а̄савам̣ детӣти апара̄парам̣ савати. пура̄н̣аван̣о хи аттано дхаммата̄йа ева пуббам̣ лохитам̣ йӯсанти има̄ни тӣн̣и савати, гхат̣т̣ито пана та̄ни адхикатарам̣ савати. евамевам̣ кхоти еттха идам̣ опаммасам̣санданам̣, дут̣т̣ха̄руко вийа хи кодхано пуггало. тасса аттано дхаммата̄йа саванам̣ вийа кодханассапи аттано дхаммата̄йа уддхума̄такасса вийа чан̣д̣икатасса чаран̣ам̣. кат̣т̣хена ва̄ кат̣хала̄йа ва̄ гхат̣т̣анам̣ вийа аппаматтакампи вачанам̣ бхиййосо матта̄йа саванам̣ вийа ‘ма̄дисам̣ на̄ма еса евам̣ вадатӣ’ти бхиййосо матта̄йа уддхума̄йанабха̄во дат̣т̣хаббо. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало арукӯпамачиттоти вуччати. пура̄н̣аван̣асадисачиттоти аттхо.

102. раттандхака̄ратимиса̄йа̄ти раттим̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣уппаттинива̄ран̣ена андхабха̄вакаран̣е бахалатаме. виджджантарика̄йа̄ти виджджуппаттиккхан̣е. идха̄пи идам̣ опаммасам̣санданам̣ – чаккхума̄ пурисо вийа хи йога̄вачаро дат̣т̣хаббо. андхака̄рам̣ вийа сота̄паттимаггаваджджха̄ килеса̄. виджджусан̃чаран̣ам̣ вийа сота̄паттимагган̃а̄н̣асса уппаттика̄ло. виджджантарика̄йа чаккхумато пурисасса са̄манта̄ рӯпадассанам̣ вийа сота̄паттимаггаккхан̣е нибба̄надассанам̣. пуна андхака̄ра̄ваттхаран̣ам̣ вийа сакада̄га̄мимаггаваджджха̄ килеса̄. пуна виджджусан̃чаран̣ам̣ вийа сакада̄га̄мимагган̃а̄н̣асса уппа̄до. виджджантарика̄йа чаккхумато пурисасса са̄манта̄ рӯпадассанам̣ вийа сакада̄га̄мимаггаккхан̣е нибба̄надассанам̣. пуна андхака̄ра̄ваттхаран̣ам̣ вийа ана̄га̄мимаггаваджджха̄ килеса̄. пуна виджджусан̃чаран̣ам̣ вийа ана̄га̄мимагган̃а̄н̣асса уппа̄до. виджджантарика̄йа чаккхумато пурисасса са̄манта̄ рӯпадассанам̣ вийа ана̄га̄мимаггаккхан̣е нибба̄надассанам̣ ведитаббам̣. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало виджджӯпамачиттоти вуччати. иттарака̄лобха̄сена виджджусадисачиттоти аттхо.

103. ваджирӯпамачиттата̄йапи идам̣ опаммасам̣санданам̣ – ваджирам̣ вийа хи арахаттамагган̃а̄н̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. ман̣иган̣т̣хипа̄са̄н̣аган̣т̣хи вийа арахаттамаггаваджджха̄ килеса̄. ваджирасса ман̣иган̣т̣хим̣ ва̄ па̄са̄н̣аган̣т̣хим̣ ва̄ винивиджджхитва̄ агаманабха̄васса наттхибха̄во вийа арахаттамагган̃а̄н̣ена аччхеджджа̄нам̣ килеса̄нам̣ наттхибха̄во. ваджирена ниббиддхаведхасса пуна апат̣ипӯран̣ам̣ вийа арахаттамаггена чхинна̄нам̣ килеса̄нам̣ пуна ануппа̄до дат̣т̣хаббо. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало ваджирӯпамачиттоти вуччати. килеса̄нам̣ мӯлагха̄такаран̣асаматтхата̄йа ваджирена садисачиттоти аттхо.

104. андха̄дӣсу татха̄рӯпам̣ чаккху на хотӣти татха̄джа̄тикам̣ татха̄сабха̄вам̣ пан̃н̃а̄чаккху на хоти. пха̄тим̣ кареййа̄ти пхӣтам̣ вад̣д̣хитам̣ кареййа. са̄ваджджа̄наваджджети садосаниддосе. хӣнаппан̣ӣтети адхамуттаме. кан̣хасуккасаппат̣ибха̄гети кан̣хасукка̄йева ан̃н̃аман̃н̃апат̣иба̄ханато пат̣ипаккхавасена саппат̣ибха̄га̄ти вуччанти. айам̣ панеттха сан̇кхепо – кусале дхамме ‘кусала̄ дхамма̄’ти йена пан̃н̃а̄чаккхуна̄ джа̄неййа, акусале дхамме ‘акусала̄ дхамма̄’ти, са̄ваджджа̄дӣсупи есева найо. кан̣хасуккасаппат̣ибха̄гесу пана кан̣хадхамме ‘суккасуппат̣ибха̄га̄’ти, суккадхамме ‘кан̣хасаппат̣ибха̄га̄’ти йена пан̃н̃а̄чаккхуна̄ джа̄неййа. татха̄рӯпамписса чаккху на хотӣти имина̄ найена сесат̣т̣ха̄несупи аттхо ведитаббо. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало дит̣т̣хадхаммикабхогасам̣харан̣апан̃н̃а̄чаккхуно ча сампара̄йикаттхасодханапан̃н̃а̄чаккхуно ча абха̄ва̄ андхоти вуччати. дутийо дит̣т̣хадхаммикабхогасам̣харан̣апан̃н̃а̄чаккхуно бха̄ва̄, сампара̄йикаттхасодханапан̃н̃а̄чаккхуно пана абха̄ва̄ екачаккхӯти вуччати. татийо двиннампи бха̄ва̄ двичаккхӯти вуччати.

107. авакуджджапан̃н̃а̄дӣсу дхаммам̣ десентӣти упа̄сако дхаммассаванаттха̄йа а̄гатоти аттано каммам̣ паха̄йа дхаммам̣ десенти. а̄дикалйа̄н̣анти а̄димхи калйа̄н̣ам̣ бхаддакам̣ анаваджджам̣ ниддосам̣ катва̄ десенти. сесападесупи есева найо. еттха пана а̄дӣти пуббапат̣т̣хапана̄. маджджханти катха̄вемаджджхам̣. парийоса̄нанти саннит̣т̣ха̄нам̣. итисса дхаммам̣ катхента̄ пуббапат̣т̣хапанепи калйа̄н̣ам̣ бхаддакам̣ анаваджджамева катва̄ катхенти, вемаджджхепи, парийоса̄непи. еттха ча аттхи десана̄йа а̄димаджджхапарийоса̄на̄ни, аттхи са̄санасса. таттха десана̄йа та̄ва – чатуппадикага̄тха̄йа пат̣хамападам̣ а̄ди, две пада̄ни маджджхам̣, аваса̄нападам̣ парийоса̄нам̣. ека̄нусандхикасуттасса – нида̄нам̣ а̄ди, анусандхи маджджхам̣, идамавоча̄ти аппана̄ парийоса̄нам̣. анека̄нусандхикасса – пат̣хамо анусандхи а̄ди, тато парам̣ еко ва̄ анека̄ ва̄ маджджхам̣, паччхимо парийоса̄нам̣. айам̣ та̄ва десана̄йа найо.

са̄санасса пана сӣлам̣ а̄ди, сама̄дхи маджджхам̣, випассана̄ парийоса̄нам̣. сама̄дхи ва̄ а̄ди, випассана̄ маджджхам̣, магго парийоса̄нам̣. випассана̄ ва̄ а̄ди, магго маджджхам̣, пхалам̣ парийоса̄нам̣. магго ва̄ а̄ди, пхалам̣ маджджхам̣, нибба̄нам̣ парийоса̄нам̣. две две ва̄ карийама̄не сӣласама̄дхайо а̄ди, випассана̄магга̄ маджджхам̣, пхаланибба̄на̄ни парийоса̄нам̣. са̄ттханти са̄ттхакам̣ катва̄ десенти. сабйан̃джананти аккхарапа̄рипӯрим̣ катва̄ десенти. кевалапарипун̣н̣анти сакалапарипун̣н̣ам̣ анӯнам̣ катва̄ десенти. парисуддханти парисуддхам̣ ниджджат̣ам̣ нигган̣т̣хим̣ катва̄ десенти. брахмачарийам̣ пака̄сентӣти евам̣ десента̄ ча сет̣т̣хачарийабхӯтам̣ сиккхаттайасан̇гахитам̣ арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ пака̄сенти. нева а̄дим̣ манаси каротӣти нева пуббапат̣т̣хапанам̣ манаси кароти. кумбхоти гхат̣о. никкуджджоти адхомукхо т̣хапито. евамеванти еттха кумбхо никкуджджо вийа авакуджджапан̃н̃о пуггало дат̣т̣хаббо. удака̄син̃чанака̄ло вийа дхаммадесана̄йа ладдхака̄ло. удакасса виват̣т̣анака̄ло вийа тасмим̣ а̄сане нисиннасса уггахетум̣ асаматтхака̄ло. удакасса асан̣т̣ха̄нака̄ло вийа ут̣т̣хахитва̄ асаллаккхан̣ака̄ло ведитаббо. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало авакуджджапан̃н̃оти вуччати. адхомукхапан̃н̃оти аттхо.

108. а̄кин̣н̣а̄нӣти паккхитта̄ни. сатисаммоса̄ пакиреййа̄ти мут̣т̣хассатита̄йа викиреййа. евамеванти еттха уччхан̇го вийа уччхан̇гапан̃н̃о пуггало дат̣т̣хаббо. на̄на̄кхаджджака̄ни вийа на̄наппака̄рам̣ буддхавачанам̣. уччхан̇ге на̄на̄кхаджджака̄ни кха̄дантасса нисиннака̄ло вийа тасмим̣ а̄сане нисиннасса уггахан̣ака̄ло. вут̣т̣хахантасса сатисаммоса̄ викиран̣ака̄ло вийа тасма̄ а̄сана̄ вут̣т̣ха̄йа гаччхантасса асаллаккхан̣ака̄ло ведитаббо. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало уччхан̇гапан̃н̃оти вуччати. уччхан̇гасадисапан̃н̃оти аттхо.

109. уккуджджоти упаримукхо т̣хапито. сан̣т̣ха̄тӣти патит̣т̣хахати. евамева кхоти еттха упаримукхо т̣хапито кумбхо вийа путхупан̃н̃о пуггало дат̣т̣хаббо. удакасса а̄ситтака̄ло вийа десана̄йа ладдхака̄ло. удакасса сан̣т̣ха̄нака̄ло вийа таттха нисиннасса уггахан̣ака̄ло. но виват̣т̣анака̄ло вийа ут̣т̣ха̄йа гаччхантасса саллаккхан̣ака̄ло ведитаббо. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало путхупан̃н̃оти вуччати. виттха̄рикапан̃н̃оти аттхо.

110. авӣтара̄га̄дӣсу – йатха̄ сота̄паннасакада̄га̄мино, евам̣ путхуджджанопи пан̃часу ка̄магун̣есу, тӣсу ча бхавесу авӣтара̄го. адаббата̄йа пана на гахито. йатха̄ хи чхеко вад̣д̣хакӣ даббасамбха̄раттхам̣ ванам̣ павит̣т̣хо на а̄дито пат̣т̣ха̄йа сампаттасампаттаруккхе чхиндати, йе панасса даббасамбха̄рӯпага̄ хонти, тейева чхиндати; евамидха̄пи бхагавата̄ даббаджа̄тика̄ арийа̄ва гахита̄, путхуджджана̄ пана адаббата̄йа на гахита̄ти ведитабба̄. ка̄месу вӣтара̄готи пан̃часу ка̄магун̣есу вӣтара̄го. бхавесу авӣтара̄готи рӯпа̄рӯпабхавесу авӣтара̄го.

113. па̄са̄н̣алекхӯпама̄дӣсу – анусетӣти аппахӣната̄йа анусети. на кхиппам̣ луджджатӣти на антара̄ нассати, каппут̣т̣ха̄ненева нассати. евамеванти евам̣ тасса̄пи пуггаласса кодхо на антара̄ пунадивасе ва̄ апарадивасе ва̄ нибба̄ти, аддханийо пана хоти. маран̣енева нибба̄тӣти аттхо. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало па̄са̄н̣алекха̄ вийа куджджханабха̄вена чират̣т̣хитикато па̄са̄н̣алекхӯпамоти вуччати.

114. со ча кхвасса кодхоти со аппаматтакепи ка̄ран̣е сахаса̄ куддхасса кодхо. на чиранти ачирам̣ аппахӣната̄йа на̄нусети. йатха̄ пана патхавийам̣ а̄кад̣д̣хитва̄ каталекха̄ ва̄та̄дӣхи кхиппам̣ нассати, евамасса сахаса̄ уппаннопи кодхо кхиппамева нибба̄тӣти аттхо. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало патхавийам̣ лекха̄ вийа куджджханабха̄вена ачират̣т̣хитикато патхавӣлекхӯпамоти вуччати.

115. а̄га̄л̣хена̄ти атига̄л̣хена маммаччхедакена тхаддхавачанена. пхарусена̄ти на сотасукхена. амана̄пена̄ти на читтасукхена. сам̣сандатӣти екӣбхавати. сандхийатӣти гхат̣айати. саммодатӣти нирантаро хоти. атха ва̄ – сам̣сандатӣти читтакирийа̄дӣсу читтена самодха̄нам̣ гаччхати. кхӣродакам̣ вийа екӣбха̄вам̣ упетӣти аттхо. сандхийатӣти т̣ха̄нагамана̄дӣсу ка̄йакирийа̄дӣсу ка̄йена самодха̄нам̣ гаччхати. тилатан̣д̣ула̄ вийа миссӣбха̄вам̣ упетӣти аттхо. саммодатӣти уддесапарипуччха̄дӣсу вачӣкирийа̄су ва̄ча̄йа самодха̄нам̣ гаччхати. виппава̄сагатопи пийасаха̄йако вийа пийатарабха̄вам̣ упетӣти аттхо. апича – киччакаран̣ӣйесу техи саддхим̣ а̄дитова екакирийабха̄вам̣ упагаччханто сам̣сандати. йа̄ва маджджха̄ паваттанто сандхийати, йа̄ва парийоса̄на̄ аниваттанто саммодатӣтипи ведитаббо. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало удакалекха̄ вийа кхиппам̣ сам̣санданато удакалекхӯпамоти вуччати.

116. поттхакӯпамесу – йа̄йа упама̄йа те поттхакӯпама̄ти вуччанти, там̣ та̄ва упамам̣ дассетум̣ тайо поттхака̄тиа̄ди вуттам̣. таттха навоти навава̄йимо. поттхакоти са̄н̣ава̄каса̄т̣ако. дуббан̣н̣оти виван̣н̣о. дуккхасампхассоти кхарасампхассо. аппаггхоти атибахум̣ аггханто каха̄пан̣аггханако хоти. маджджхимоти парибхогамаджджхимо. со хи навабха̄вам̣ атиккамитва̄ джин̣н̣абха̄вам̣ аппатто маджджхе парибхогака̄лепи дуббан̣н̣о ча дуккхасампхассо ча аппаггхойева ча хоти. атибахум̣ аггханто ад̣д̣хам̣ аггхати. джин̣н̣ака̄ле пана ад̣д̣хама̄сакам̣ ва̄ ка̄кан̣икам̣ ва̄ аггхати. уккхалипаримаджджананти ка̄л̣уккхалипарипун̃чханам̣.

навоти упасампада̄йа пан̃чавассака̄лато хет̣т̣ха̄ джа̄тийа̄ сат̣т̣хивассопи навойева. дуббан̣н̣ата̄йа̄ти сарӣраван̣н̣енапи гун̣аван̣н̣енапи дуббан̣н̣ата̄йа. дуссӣласса хи парисамаджджхе нисиннасса ниттеджата̄йа сарӣраван̣н̣опи на сампаджджати, гун̣аван̣н̣е ваттаббамева наттхи. йе кхо панасса̄ти йе кхо пана тасса упат̣т̣ха̄ка̄ ва̄ н̃а̄тимитта̄дайо ва̄ етам̣ пуггалам̣ севанти. тесам̣ танти тесам̣ пуггала̄нам̣ чха саттха̄ре севанта̄нам̣ миччха̄дит̣т̣хика̄нам̣ вийа, девадаттам̣ севанта̄нам̣ кока̄лика̄дӣнам̣ вийа ча там̣ севанам̣ дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа хоти. маджджхимоти пан̃чавассака̄лато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва нававассака̄ла̄ маджджхимо на̄ма. тхероти дасавассака̄лато пат̣т̣ха̄йа тхеро на̄ма. евама̄хам̣сӯти евам̣ ваданти. ким̣ ну кхо туйханти туйхам̣ ба̄ласса бхан̣итена ко аттхоти вуттам̣ хоти. татха̄рӯпанти татха̄джа̄тикам̣ татха̄сабха̄вам̣ уккхепанӣйакаммасса ка̄ран̣абхӯтам̣.

117. ка̄сикаваттхӯпамесу – ка̄сикаваттхам̣ на̄ма тайо каппа̄сам̣сӯ гахетва̄ кантитасуттена ва̄йитам̣ сукхумаваттхам̣. там̣ навава̄йимам̣ анаггхам̣ хоти. парибхогамаджджхимам̣ вӣсампи тим̣сампи сахасса̄ни аггхати. джин̣н̣ака̄ле пана ат̣т̣хапи дасапи сахасса̄ни аггхати.

тесам̣ там̣ хотӣти тесам̣ самма̄самбуддха̄дайо севанта̄нам̣ вийа там̣ севанам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа хоти. самма̄самбуддхан̃хи екам̣ нисса̄йа йа̄ваджджака̄ла̄ муччанакасатта̄нам̣ пама̄н̣ам̣ наттхи. татха̄ са̄рипуттаттхерамаха̄моггалла̄наттхере авасесе ча асӣтимаха̄са̄ваке нисса̄йа саггам̣ гатасатта̄нам̣ пама̄н̣ам̣ наттхи. йа̄ваджджака̄ла̄ тесам̣ дит̣т̣ха̄нугатим̣ пат̣ипаннасатта̄нампи пама̄н̣ам̣ наттхийева. а̄дхеййам̣ гаччхатӣти тасса маха̄тхерасса там̣ аттханисситам̣ вачанам̣ йатха̄ гандхакаран̣д̣аке ка̄сикаваттхам̣ а̄дха̄таббатам̣ т̣хапетаббатам̣ гаччхати, евам̣ уттаман̇ге сирасмим̣ хадайе ча а̄дха̄таббатам̣ т̣хапетаббатампи гаччхати. сесаметтха хет̣т̣ха̄ вутта̄нуса̄ренева ведитаббам̣.

118. суппамеййа̄дӣсу – сукхена паметабботи суппамеййо. идха̄ти имасмим̣ сатталоке. уддхатоти уддхаччена саманна̄гато. уннал̣оти уггатанал̣о; туччхама̄нам̣ уккхипитва̄ т̣хитоти аттхо. чапалоти паттаман̣д̣ана̄дина̄ ча̄паллена саманна̄гато. мукхароти мукхакхаро. викин̣н̣ава̄чоти асам̣йатавачано. асама̄хитоти читтекаггата̄рахито. виббхантачиттоти бхантачитто, бхантага̄вӣбхантамигӣсаппат̣ибха̄го. па̄кат̣индрийоти виват̣индрийо. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало ‘суппамеййо’ти вуччати. йатха̄ хи париттасса удакасса сукхена пама̄н̣ам̣ гайхати; евамева имехи агун̣ан̇гехи саманна̄гатасса сукхена пама̄н̣ам̣ гайхати. тенеса ‘суппамеййо’ти вутто.

119. дуккхена паметабботи дуппамеййо. ануддхата̄дӣни вуттапат̣ипаккхавасена ведитабба̄ни. айам̣ вуччатӣти айам̣ еварӯпо пуггало ‘дуппамеййо’ти вуччати. йатха̄ хи маха̄самуддасса дуккхена пама̄н̣ам̣ гайхати; евамева имехи гун̣ан̇гехи саманна̄гатасса дуккхена пама̄н̣ам̣ гайхати. та̄дисо ‘ана̄га̄мӣ ну кхо, кхӣн̣а̄саво ну кхо’ти ваттаббатам̣ гаччхати, тенеса ‘дуппамеййо’ти вутто.

120. на сакка̄ паметунти аппамеййо. йатха̄ хи а̄ка̄сасса на сакка̄ пама̄н̣ам̣ гахетум̣, евам̣ кхӣн̣а̄савасса. тенеса ‘аппамеййо’ти вутто.

121. на севитабба̄дӣсу – на севитабботи на упасан̇камитаббо. на бхаджитабботи на аллӣйитаббо. на пайирупа̄ситабботи на сантике нисӣданавасена пунаппунам̣ упа̄ситаббо. хӣно хоти сӣлена̄тиа̄дӣсу упа̄да̄йупа̄да̄йа хӣната̄ ведитабба̄. йо хи пан̃ча сӣла̄ни раккхати, со даса сӣла̄ни раккхантена на севитаббо. йо пана даса сӣла̄ни раккхати, со чатупа̄рисуддхисӣлам̣ раккхантена на севитаббо. ан̃н̃атра ануддайа̄ ан̃н̃атра анукампа̄ти т̣хапетва̄ ануддайан̃ча анукампан̃ча. аттано аттха̄йа ева хи еварӯпо пуггало на севитаббо. ануддайа̄нукампа̄васена пана там̣ упасан̇камитум̣ ват̣т̣ати.

122. садисо хотӣти сама̄но хоти. сӣласа̄ман̃н̃агата̄нам̣ сатанти сӣлена сама̄набха̄вам̣ гата̄нам̣ санта̄нам̣. сӣлакатха̄ ча но бхависсатӣти евам̣ сама̄насӣла̄нам̣ амха̄кам̣ сӣламева а̄раббха катха̄ бхависсати. са̄ ча но пха̄су бхависсатӣти са̄ ча сӣлакатха̄ амха̄кам̣ пха̄сувиха̄ро сукхавиха̄ро бхависсати. са̄ ча но паваттинӣ бхависсатӣти са̄ ча амха̄кам̣ катха̄ дивасампи катхента̄нам̣ паваттинӣ бхависсати, на пат̣ихан̃н̃иссати. двӣсу хи сӣлавантесу екена сӣласса ван̣н̣е катхите итаро анумодати; тена тесам̣ катха̄ пха̄су чева хоти, паваттинӣ ча. екасмим̣ пана дуссӣле сати дуссӣласса сӣлакатха̄ дуккатха̄ти нева сӣлакатха̄ хоти, на пха̄су хоти, на паваттинӣ. сама̄дхипан̃н̃а̄катха̄супи есева найо. две хи сама̄дхила̄бхино сама̄дхикатхам̣, саппан̃н̃а̄ ча пан̃н̃а̄катхам̣ катхента̄, раттим̣ ва̄ дивасам̣ ва̄ атиккантампи на джа̄нанти.

123. саккатва̄ гарум̣ катва̄ти сакка̄ран̃чева гарука̄ран̃ча каритва̄. адхико хотӣти атиреко хоти. сӣлаккхандханти сӣлара̄сим̣. парипӯресса̄мӣти там̣ атирекасӣлам̣ пуггалам̣ нисса̄йа аттано апарипӯрам̣ сӣлара̄сим̣ парипӯрам̣ карисса̄ми. таттха таттха пан̃н̃а̄йа ануггахесса̄мӣти еттха сӣласса асаппа̄йе анупака̄радхамме ваджджетва̄ саппа̄йе упака̄радхамме севанто тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не сӣлаккхандхам̣ пан̃н̃а̄йа анугган̣ха̄ти на̄ма. сама̄дхипан̃н̃а̄ккхандхесупи есева найо.

124. джигуччхитабба̄дӣсу – джигуччхитабботи гӯтхам̣ вийа джигуччхитаббо. атха кхо нанти атха кхо асса. киттисаддоти катха̄саддо. евамеванти еттха гӯтхакӯпо вийа дуссӣлйам̣ дат̣т̣хаббам̣. гӯтхакӯпе патитва̄ т̣хито дхаманӣахи вийа дуссӣлапуггало. гутхакӯпато уддхарийама̄нена тена ахина̄ пурисасса сарӣрам̣ а̄рул̣хена̄пи адат̣т̣хабха̄во вийа дуссӣлам̣ севама̄насса̄пи тасса кирийа̄йа ка̄ран̣абха̄во сарӣрам̣ гӯтхена маккхетва̄ ахино гатака̄ло вийа дуссӣлам̣ севама̄насса па̄пакиттисаддасса аббхуггаманака̄ло ведитаббо.

125. тиндука̄ла̄танти тиндукаруккхаала̄там̣. бхиййосо матта̄йа чиччит̣а̄йатӣти тан̃хи джха̄йама̄нам̣ пакатийа̄пи папат̣ика̄йо мун̃чантам̣ чиччит̣а̄йати чит̣ичит̣а̄ти саддам̣ кароти. гхат̣т̣итам̣ пана адхиматтам̣ каротӣти аттхо. евамеванти евамевам̣ кодхано аттано дхаммата̄йапи уддхато чан̣д̣икато хутва̄ чарати. аппаматтакам̣ пана вачанам̣ вуттака̄ле ‘ма̄дисам̣ на̄ма евам̣ вадатӣ’ти атирекатарам̣ уддхато чан̣д̣икато хутва̄ чарати. гӯтхакӯпоти гӯтхапун̣н̣акӯпо, гӯтхара̄сийева ва̄. опаммасам̣санданам̣ панеттха пуриманайенева ведитаббам̣. тасма̄ еварӯпо пуггало аджджхупеккхитаббо, на севитабботи йасма̄ кодхано атисевийама̄нопи атиупасан̇камийама̄нопи куджджхатийева, ‘ким̣ имина̄’ти пат̣иккамантопи куджджхатийева, тасма̄ пала̄лагги вийа аджджхупеккхитаббо, на севитаббо. ким̣ вуттам̣ хоти? йо хи пала̄лаггим̣ атиупасан̇камитва̄ таппати, тасса сарӣрам̣ джха̄йати. йо атипат̣иккамитва̄ таппати, тасса сӣтам̣ на вӯпасаммати. анупасан̇камитва̄ апат̣иккамитва̄ пана маджджхаттабха̄вена таппентасса сӣтам̣ вӯпасаммати, ка̄йопи на д̣айхати. тасма̄ пала̄лагги вийа кодхано пуггало маджджхаттабха̄вена аджджхупеккхитаббо, на севитаббо, на бхаджитаббо, на пайирупа̄ситаббо.

126. калйа̄н̣амиттоти сучимитто. калйа̄н̣асаха̄йоти сучисаха̄йо. саха̄йоти сахага̄мӣ саддхим̣чаро. калйа̄н̣асампаван̇коти калйа̄н̣есу сучипуггалесу сампаван̇ко, танниннатаппон̣атаппаббха̄рама̄насоти аттхо.

127. сӣлесу парипӯрака̄рӣтиа̄дӣсу – сӣлесу парипӯрака̄риноти ете арийаса̄вака̄ йа̄ни та̄ни маггабрахмачарийасса а̄дибхӯта̄ни, а̄дибрахмачарийака̄ни, па̄ра̄джикасан̇кха̄та̄ни чатта̄ри маха̄сӣласиккха̄пада̄ни, тесам̣ авӣтиккаманато йа̄ни кхудда̄нукхуддака̄ни а̄паджджанти, техи ча вут̣т̣ха̄нато сӣлесу йам̣ каттаббам̣, там̣ парипӯрам̣ саматтам̣ каронтӣти ‘сӣлесу парипӯрака̄рино’ти вуччанти. сама̄дхипа̄рибандхака̄нам̣ пана ка̄мара̄габйа̄па̄да̄нам̣, пан̃н̃а̄па̄рибандхакасса ча саччапат̣иччха̄дакасса мохасса асамӯхататта̄, сама̄дхим̣ пан̃н̃ан̃ча бха̄вента̄пи сама̄дхипан̃н̃а̄су йам̣ каттаббам̣ там̣ маттасо пама̄н̣ена падесаматтамева каронтӣти сама̄дхисмим̣ пан̃н̃а̄йа ча маттасо ка̄риноти вуччанти. имина̄ упа̄йена итаресупи двӣсу найесу аттхо ведитаббо.

татра̄йам̣ апаропи суттантанайо –

‘‘идха, бхиккхаве, бхиккху сӣлесу парипӯрака̄рӣ хоти, сама̄дхисмим̣ маттасо ка̄рӣ, пан̃н̃а̄йа маттасо ка̄рӣ. со йа̄ни та̄ни кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄ни та̄ни а̄паджджатипи, вут̣т̣ха̄типи. там̣ кисса хету? на хи меттха, бхиккхаве, абхаббата̄ вутта̄. йа̄ни ча кхо та̄ни сиккха̄пада̄ни а̄дибрахмачарийака̄ни брахмачарийаса̄руппа̄ни, таттха дхувасӣло ча хоти, т̣хитасӣло ча, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. со тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ сота̄панно хоти, авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о. идха пана, бхиккхаве, бхиккху сӣлесу…пе… со тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄, ра̄гадосамоха̄нам̣ танутта̄, сакада̄га̄мӣ хоти; сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄ дуккхассантам̣ кароти. идха пана, бхиккхаве, бхиккху сӣлесу парипӯрака̄рӣ хоти, сама̄дхисмим̣ парипӯрака̄рӣ, пан̃н̃а̄йа маттасо ка̄рӣ. со йа̄ни та̄ни…пе… сиккхати сиккха̄падесу. со пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣…пе… ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. идха пана, бхиккхаве, бхиккху сӣлесу парипӯрака̄рӣ, сама̄дхисмим̣ парипӯрака̄рӣ, пан̃н̃а̄йа парипӯрака̄рӣ. со йа̄ни та̄ни кхудда̄нукхуддака̄ни…пе… сиккхати сиккха̄падесу. со а̄сава̄нам̣ кхайа̄…пе… упасампаджджа вихаратӣ’’ти (а. ни. 3.87).

130. саттха̄раниддесе – парин̃н̃ам̣ пан̃н̃апетӣти паха̄нам̣ саматиккамам̣ пан̃н̃апети. татра̄ти тесу тӣсу джанесу. тена дат̣т̣хабботи тена пан̃н̃а̄панена со саттха̄ рӯпа̄вачарасама̄паттийа̄ ла̄бхӣти дат̣т̣хабботи аттхо. дутийава̄репи есева найо. самма̄самбуддхо саттха̄ тена дат̣т̣хабботи тена титтхийехи аса̄дха̄ран̣ена пан̃н̃а̄панена айам̣ татийо саттха̄ саббан̃н̃убуддхо дат̣т̣хаббо. титтхийа̄ хи ка̄ма̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃апента̄ рӯпабхавам̣ ваккханти. рӯпа̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃апента̄ арӯпабхавам̣ ваккханти. ведана̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃апента̄ асан̃н̃абхавам̣ ваккханти. самма̄ пан̃н̃апента̄ ‘евам̣ пан̃н̃апеййум̣’, но ча самма̄ пан̃н̃апетум̣ сакконти. самма̄самбуддхо пана ка̄ма̄нам̣ парин̃н̃ам̣ паха̄нам̣ ана̄га̄мимаггена пан̃н̃апети. рӯпаведана̄нам̣ парин̃н̃ам̣ паха̄нам̣ арахаттамаггена пан̃н̃апети. име тайо саттха̄роти име две джана̄ ба̄хирака̄, еко самма̄самбуддхоти – имасмим̣ локе тайо саттха̄ро на̄ма.

131. дутийе саттха̄раниддесе – дит̣т̣хе чева дхаммети имасмим̣ аттабха̄ве. атта̄нам̣ саччато тхетато пан̃н̃апетӣти ‘‘атта̄ на̄меко аттхи ниччо дхуво сассато’’ти бхӯтато тхирато пан̃н̃апети. абхисампара̄йан̃ча̄ти апарасмим̣ аттабха̄ве евамева пан̃н̃апети. сесаметтха вуттанайенева ведитаббанти.

тиканиддесаван̣н̣ана̄.