2. дуканиддесаван̣н̣ана̄

45. дуканиддесе кодханоти куджджханасӣло маха̄кодхо. евам̣ пуггалам̣ пуччхитва̄пи дхаммена пуггалам̣ дассетум̣ таттха катамо кодхотиа̄дима̄ха. упана̄хӣниддеса̄дӣсупи есева найо. кодхо куджджхана̄тиа̄дӣни хет̣т̣ха̄ вуттаттха̄нева. татха̄ упана̄хӣниддеса̄дӣсу пуббака̄лам̣ кодхотиа̄дӣни. айам̣ кодхо аппахӣноти айам̣ еттако кодхо виккхамбханаппаха̄нена ва̄ тадан̇гаппаха̄нена ва̄ самуччхедаппаха̄нена ва̄ аппахӣно. парато упана̄ха̄дӣсупи есева найо.

53. ахириканиддеса̄дӣсу – имина̄ ахирикена̄ти имина̄ евам̣пака̄рена ахирикадхаммена саманна̄гато. имина̄ аноттаппена̄тиа̄дӣсупи есева найо.

63. аджджхаттасам̣йоджаноти аджджхаттабандхано. бахиддха̄сам̣йоджаноти бахиддха̄бандхано. те убхопи ваччхакаса̄лӯпама̄йа дӣпетабба̄. ваччхакаса̄ла̄йа хи анто баддхо антойева сайитаваччхако вийа идхат̣т̣хакасота̄паннасакада̄га̄мино. тесан̃хи бандханампи идхева, сайампи идхева. анто баддхо пана бахи сайитаваччхако вийа рӯпа̄рӯпабхаве сота̄паннасакада̄га̄мино. тесан̃хи бандханамева идха, сайам̣ пана брахмалоке т̣хита̄. бахи баддхо бахи сайитаваччхако вийа рӯпа̄рӯпабхаве ана̄га̄мӣ. тасса хи бандханампи бахиддха̄, сайампи бахиддха̄ва. бахи баддхо пана антосайитаваччхако вийа идхат̣т̣хакаана̄га̄мӣ. тасса хи бандханам̣ рӯпа̄рӯпабхавесу, сайам̣ пана идха т̣хито.

65. аккодхананиддеса̄дӣсу – пахӣноти виккхамбханаппаха̄нена ва̄, тадан̇гаппаха̄нена ва̄, самуччхедаппаха̄нена ва̄ пахӣно.

83. дуллабханиддесе – дуллабха̄ти на сулабха̄. пуббака̄рӣти пат̣хамамева ка̄рако. катаведӣти катам̣ ведети, видитам̣ па̄кат̣ам̣ кароти. те ага̄рийа̄нага̄рийехи дӣпетабба̄. ага̄рийесу хи ма̄та̄питаро пуббака̄рино на̄ма. путтадхӣтаро пана ма̄та̄питаро пат̣иджагганта̄ абхива̄дана̄дӣни тесам̣ курума̄на̄ катаведино на̄ма. анага̄рийесу а̄чарийупаджджха̄йа̄ пуббака̄рино на̄ма. антева̄сикасаддхивиха̄рика̄ а̄чарийупаджджха̄йе пат̣иджагганта̄ абхива̄дана̄дӣни тесам̣ курума̄на̄ катаведино на̄ма. тесам̣ а̄вибха̄ваттха̄йа упаджджха̄йапосакасон̣аттхера̄дӣнам̣ ваттхӯни катхетабба̄ни.

апаро найо – парена акатейева упака̄ре аттани катам̣ упака̄рам̣ анапеккхитва̄ ка̄рако пуббака̄рӣ, сеййатха̄пи ма̄та̄питаро чева а̄чарийупаджджха̄йа̄ ча. со дуллабхо; сатта̄нам̣ тан̣ха̄бхибхӯтатта̄. парена катасса упака̄расса анурӯпаппаваттим̣ аттани катам̣ упака̄рам̣ упака̄рато джа̄нанто, ведийанто, катан̃н̃укатаведӣ. сеййатха̄пи ма̄та̄питуа̄чарийупаджджха̄йесу самма̄ пат̣ипанно. сопи дуллабхо; сатта̄нам̣ авиджджа̄бхибхӯтатта̄.

апича – ака̄ран̣аваччхало пуббака̄рӣ, сака̄ран̣аваччхало катан̃н̃укатаведӣ. ‘кариссати ме’ти евама̄дика̄ран̣анирапеккхакирийо пуббака̄рӣ. ‘кариссати ме’ти евама̄дика̄ран̣аса̄пеккхакирийо катан̃н̃укатаведӣ. тамоджотипара̄йан̣о пуббака̄рӣ, джотиджотипара̄йан̣о катан̃н̃укатаведӣ. десета̄ пуббака̄рӣ, пат̣ипаджджита̄ катан̃н̃укатаведӣ. садеваке локе арахам̣ самма̄самбуддхо пуббака̄рӣ, арийаса̄вако катан̃н̃укатаведӣти. дуканипа̄тат̣т̣хакатха̄йам̣ (а. ни. ат̣т̣ха. 2.2.120) пана – ‘‘‘пуббака̄рӣ’ти пат̣хамам̣ упака̄расса ка̄рако, ‘катан̃н̃укатаведӣ’ти тена катам̣ н̃атва̄ паччха̄ ка̄рако. тесу пуббака̄рӣ ин̣ам̣ демӣти сан̃н̃ам̣ кароти, паччха̄ка̄рако ‘ин̣ам̣ джӣра̄пемӣ’ти сан̃н̃ам̣ каротӣ’’ти еттакамева вуттам̣.

84. дуттаппайаниддесе – дуттаппайа̄ти атаппайа̄, на сакка̄ кеначи таппетум̣. йо хи упат̣т̣ха̄какулам̣ ва̄ н̃а̄тикулам̣ ва̄ нисса̄йа васама̄но чӣваре джин̣н̣е техи диннам̣ чӣварам̣ никкхипати, на парибхун̃джати. пунаппунам̣ диннампи гахетва̄ никкхипатева. йо ча тенева найена ладдхам̣ ладдхам̣ виссаджджети парасса дети. пунаппунам̣ ладдхампи татхева кароти. име две пуггала̄ сакат̣ехипи паччайе упанентена таппетум̣ на сакка̄ти дуттаппайа̄ на̄ма.

85. сутаппайаниддесе – на виссаджджетӣти аттано акатва̄ парасса на дети. атиреке пана сати на никкхипати парасса дети. идам̣ вуттам̣ хоти – йо пана бхиккху упат̣т̣ха̄какула̄ ва̄ н̃а̄тикула̄ ва̄ джин̣н̣ачӣваро са̄т̣акам̣ лабхитва̄ чӣварам̣ катва̄ парибхун̃джати, на никкхипати; аггал̣ам̣ датва̄ па̄рупантопи пуна диййама̄не сахаса̄ на пат̣игган̣ха̄ти. йо ча ладдхам̣ ладдхам̣ аттана̄ парибхун̃джати, паресам̣ на дети. име двепи сукхена сакка̄ таппетунти сутаппайа̄ на̄ма̄ти.

86. а̄сава̄ти килеса̄. на куккучча̄йитаббам̣ куккучча̄йатӣти на куккучча̄йитаббайуттакам̣ куккучча̄йати. сӯкарамам̣сам̣ лабхитва̄ аччхамам̣санти куккучча̄йати, мигамам̣сам̣, лабхитва̄ дӣпимам̣санти куккучча̄йати. ка̄ле сантейева ‘ка̄ло наттхӣ’ти, аппава̄ретва̄ва ‘пава̄ритосмӣ’ти, патте раджасмим̣ апатитейева ‘патита’нти, атта̄нам̣ уддисса маччхамам̣се акатейева ‘мам̣ уддисса ката’нти куккучча̄йати. куккучча̄йитаббам̣ на куккучча̄йатӣти куккучча̄йитаббайуттакам̣ на куккучча̄йати. аччхамам̣сам̣ лабхитва̄ сӯкарамам̣санти на куккучча̄йати…пе… атта̄нам̣ уддисса маччхамам̣се кате ‘мам̣ уддисса ката’нти на куккучча̄йати. ан̇гуттарат̣т̣хакатха̄йам̣ пана – ‘‘‘на куккучча̄йитабба’нти сан̇гхабхогасса апат̣т̣хапанам̣ авича̄ран̣ам̣ на куккучча̄йитаббам̣ на̄ма, там̣ куккучча̄йати. ‘куккучча̄йитабба’нти тассева пат̣т̣хапанам̣ вича̄ран̣ам̣, там̣ на куккучча̄йатӣ’’ти еттакамева вуттам̣. имесанти имесам̣ двиннам̣ пуггала̄нам̣ субхӯмийам̣ тин̣алата̄дӣни вийа раттимпи дива̄пи а̄сава̄ вад̣д̣хантийева. суккапаккхе каппийамам̣сам̣ лабхитва̄ каппийамам̣сантвева ган̣ханто на куккучча̄йитаббам̣ на куккучча̄йати на̄ма̄ти имина̄ найена аттхо ведитаббо.

88. хӣна̄дхимуттоти хӣнаджджха̄сайо. дуссӣлоти ниссӣло. па̄падхаммоти ла̄макадхаммо.

89. пан̣ӣта̄дхимуттоти пан̣ӣтаджджха̄сайо. калйа̄н̣адхаммоти бхаддакадхаммо, сучидхаммо, сундарадхаммо.

90. титтоти сухито парийосито. таппета̄ти ан̃н̃есампи титтикаро. паччекасамбуддха̄ йе ча татха̄гатаса̄вака̄ти еттха паччекабуддха̄ навахи локуттарадхаммехи сайам̣ титта̄ парипун̣н̣а̄. ан̃н̃е пана таппетум̣ на сакконти. тесан̃хи дхаммакатха̄йа абхисамайо на хоти. са̄вака̄нам̣ пана дхаммакатха̄йа апарима̄н̣а̄нампи деваманусса̄нам̣ абхисамайо хоти. евам̣ сантепи йасма̄ пана те дхаммам̣ десента̄ на аттано вачанам̣ катва̄ катхенти, буддха̄нам̣ вачанам̣ катва̄ катхенти. сотум̣ нисиннапариса̄пи ‘айам̣ бхиккху на аттана̄ пат̣ивиддхадхаммам̣ катхети, буддхехи пат̣ивиддхадхаммам̣ катхетӣ’ти читтӣка̄рам̣ кароти. ити со читтӣка̄ро буддха̄нам̣йева хоти. евам̣ таттха самма̄самбуддхова таппета̄ на̄ма. йатха̄ хи ‘асукасса на̄ма идан̃чидан̃ча детха̄’ти ран̃н̃а̄ а̄н̣атта̄ кин̃ча̄пи а̄нетва̄ денти, атха кхо ра̄джа̄ва таттха да̄йако. йехипи ладдхам̣ хоти, те ‘ран̃н̃а̄ амха̄кам̣ т̣ха̄нантарам̣ диннам̣, иссарийавибхаво динно’твева ган̣ханти, на ра̄джапурисехӣти. евам̣сампадамидам̣ ведитаббам̣. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.

дуканиддесаван̣н̣ана̄.