пакин̣н̣акакатха̄

имесу пана рӯпесу асаммохаттхам̣ самодха̄нам̣ самут̣т̣ха̄нам̣ париниппханнан̃ча сан̇кхатанти идам̣ ‘пакин̣н̣акам̣’ ведитаббам̣.

таттха ‘самодха̄на’нти саббамева хидам̣ рӯпам̣ самодха̄нато чаккха̄йатанам̣…пе… кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро, пхот̣т̣хабба̄йатанам̣ а̄подха̄тӯти пан̃чавӣсатисан̇кхйам̣ хоти. там̣ ваттхурӯпена саддхим̣ чхаббӣсатисан̇кхйам̣ ведитаббам̣. ито ан̃н̃ам̣ рӯпам̣ на̄ма наттхи. кечи пана ‘миддхарӯпам̣ на̄ма аттхӣ’ти ваданти. те ‘‘аддха̄ мунӣси самбуддхо, наттхи нӣваран̣а̄ тава̄’’тиа̄дӣни (су. ни. 546) ватва̄ миддхарӯпам̣ на̄ма наттхӣти пат̣иседхетабба̄. апаре баларӯпена саддхим̣ саттавӣсати, самбхаварӯпена саддхим̣ ат̣т̣хавӣсати, джа̄тирӯпена саддхим̣ екӯнатим̣сати, рогарӯпена саддхим̣ саматим̣сати рӯпа̄нӣти ваданти. тепи тесам̣ висум̣ абха̄вам̣ дассетва̄ пат̣иккхипитабба̄. ва̄йодха̄туйа̄ хи гахита̄йа баларӯпам̣ гахитамева, ан̃н̃ам̣ баларӯпам̣ на̄ма наттхи. а̄подха̄туйа̄ самбхаварӯпам̣, упачайасантатӣхи джа̄тирӯпам̣, джарата̄аниччата̄хи гахита̄хи рогарӯпам̣ гахитамева. ан̃н̃ам̣ рогарӯпам̣ на̄ма наттхи. йопи кан̣н̣арога̄ди а̄ба̄дхо со висамапаччайасамут̣т̣хитадха̄туматтамева. на ан̃н̃о таттха рого на̄ма аттхӣти самодха̄нато чхаббӣсатимева рӯпа̄ни.

‘самут̣т̣ха̄на’нти кати рӯпа̄ни катисамут̣т̣ха̄на̄ни? даса екасамут̣т̣ха̄на̄ни, екам̣ двисамут̣т̣ха̄нам̣, тӣн̣и тисамут̣т̣ха̄на̄ни, нава чатусамут̣т̣ха̄на̄ни, две на кеначи самут̣т̣хаханти.

таттха чаккхупаса̄до…пе… джӣвитиндрийанти има̄ни ат̣т̣ха екантам̣ камматова самут̣т̣хаханти. ка̄йавин̃н̃аттивачӣвин̃н̃аттидвайам̣ екантена читтато самут̣т̣ха̄тӣти даса ‘екасамут̣т̣ха̄на̄ни’ на̄ма. саддо утуто ча читтато ча самут̣т̣ха̄тӣти еко ‘двисамут̣т̣ха̄но’ на̄ма. таттха авин̃н̃а̄н̣акасаддо утуто самут̣т̣ха̄ти, савин̃н̃а̄н̣акасаддо читтато. лахута̄диттайам̣ пана утучитта̄ха̄рехи самут̣т̣ха̄тӣти тӣн̣и ‘тисамут̣т̣ха̄на̄ни’ на̄ма. авасеса̄ни нава рӯпа̄ни техи каммена ча̄ти чатӯхи самут̣т̣хахантӣти нава ‘чатусамут̣т̣ха̄на̄ни’ на̄ма. джарата̄ аниччата̄ пана етесу екатопи на самут̣т̣хахантӣти две ‘на кеначи самут̣т̣хаханти’ на̄ма. касма̄? аджа̄йанато. на хи ета̄ни джа̄йанти. касма̄? джа̄тасса па̄кабхедатта̄. уппаннан̃хи рӯпам̣ джӣрати бхиджджатӣти авассам̣ панетам̣ сампат̣иччхитаббам̣. на хи уппаннам̣ рӯпам̣ арӯпам̣ ва̄ аккхайам̣ на̄ма диссати. йа̄ва пана на бхиджджати та̄васса парипа̄коти сиддхаметам̣. ‘джа̄тасса па̄кабхедатта̄’ти йади ча та̄ни джа̄йеййум̣ тесампи па̄кабхеда̄ бхавеййум̣. на ча па̄ко паччати, бхедо ва̄ бхиджджатӣти джа̄тасса па̄кабхедатта̄ нетам̣ двайам̣ джа̄йати.

таттха сийа̄ – йатха̄ ‘каммасса кататта̄’ти а̄диниддесесу ‘рӯпасса упачайо рӯпасса сантатӣ’ти вачанена ‘джа̄ти’ джа̄йатӣти сампат̣иччхитам̣ хоти, евам̣ ‘па̄ко’пи паччату ‘бхедо’пи бхиджджатӯти. ‘‘на таттха ‘джа̄ти джа̄йатӣ’ти сампат̣иччхитам̣. йе пана дхамма̄ камма̄дӣхи ниббаттанти тесам̣ абхиниббаттибха̄вато джа̄тийа̄ таппаччайабха̄вавоха̄ро анумато. на пана параматтхато джа̄ти джа̄йати. джа̄йама̄насса хи абхиниббаттиматтам̣ джа̄тӣ’’ти.

таттха сийа̄ – ‘йатхева джа̄ти йесам̣ дхамма̄нам̣ абхиниббатти таппаччайабха̄вавоха̄рам̣ абхиниббаттивоха̄ран̃ча лабхати, татха̄ па̄кабхеда̄пи йесам̣ дхамма̄нам̣ па̄кабхеда̄ таппаччайабха̄вавоха̄рам̣ абхиниббаттивоха̄ран̃ча лабханту. евам̣ идампи двайам̣ камма̄дисамут̣т̣ха̄намева̄ти ваттаббам̣ бхависсатӣ’ти. ‘на па̄кабхеда̄ там̣ воха̄рам̣ лабханти. касма̄? джанакапаччайа̄нубха̄ваккхан̣е абха̄вато. джанакапаччайа̄нан̃хи уппа̄детаббадхаммасса уппа̄даккхан̣ейева а̄нубха̄во, на тато уттари. техи абхиниббаттитадхаммаккхан̣асмин̃ча джа̄ти пан̃н̃а̄йама̄на̄ таппаччайабха̄вавоха̄рам̣ абхиниббаттивоха̄ран̃ча лабхати, тасмим̣ кхан̣е саббха̄вато; на итарадвайам̣, тасмим̣ кхан̣е абха̄ватоти неветам̣ джа̄йатӣ’ти ваттаббам̣. ‘‘джара̄маран̣ам̣, бхиккхаве, аниччам̣ сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппанна’’нти (сам̣. ни. 2.20) а̄гататта̄ идампи двайам̣ джа̄йатӣти че – ‘на, парийа̄йадеситатта̄. таттха хи пат̣иччасамуппанна̄нам̣ дхамма̄нам̣ джара̄маран̣атта̄ парийа̄йена там̣ пат̣иччасамуппанна’нти вуттам̣.

‘йади евам̣, тайампетам̣ аджа̄татта̄ сасависа̄н̣ам̣ вийа наттхи; нибба̄нам̣ вийа ва̄ ничча’нти че – на, ниссайапат̣ибаддхавуттито; патхавӣа̄дӣнан̃хи ниссайа̄нам̣ бха̄ве джа̄тиа̄диттайам̣ пан̃н̃а̄йати, тасма̄ на наттхи. тесан̃ча абха̄ве на пан̃н̃а̄йати, тасма̄ на ниччам̣. етампи ча абхинивесам̣ пат̣иседхетум̣ ева идам̣ вуттам̣ – ‘‘джара̄маран̣ам̣, бхиккхаве, аниччам̣ сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппанна’’нти (сам̣. ни. 2.20). евама̄дӣхи найехи та̄ни две рӯпа̄ни на кехичи самут̣т̣хахантӣти ведитаббам̣.

апича ‘самут̣т̣ха̄на’нти еттха айаман̃н̃опи аттхо. тасса̄йам̣ ма̄тика̄ – ‘каммаджам̣ каммапаччайам̣ каммапаччайаутусамут̣т̣ха̄нам̣, а̄ха̄расамут̣т̣ха̄нам̣ а̄ха̄рапаччайам̣ а̄ха̄рапаччайаутусамут̣т̣ха̄нам̣, утусамут̣т̣ха̄нам̣ утупаччайам̣ утупаччайаутусамут̣т̣ха̄нам̣, читтасамут̣т̣ха̄нам̣ читтапаччайам̣ читтапаччайаутусамут̣т̣ха̄на’нти.

таттха чаккхупаса̄да̄ди ат̣т̣хавидхам̣ рӯпам̣ саддхим̣ хадайаваттхуна̄ ‘каммаджам̣’ на̄ма. кесамассу хаттхиданта̄ ассава̄ла̄ чамарава̄ла̄ти евама̄ди ‘каммапаччайам̣’ на̄ма. чаккаратанам̣ девата̄нам̣ уййа̄навима̄на̄дӣнӣти евама̄ди ‘каммапаччайаутусамут̣т̣ха̄нам̣’ на̄ма.

а̄ха̄рато самут̣т̣хитам̣ суддхат̣т̣хакам̣ ‘а̄ха̄расамут̣т̣ха̄нам̣’ на̄ма. кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро двиннампи рӯпасантатӣнам̣ паччайо хоти а̄ха̄расамут̣т̣ха̄насса ча упа̄диннасса ча. а̄ха̄расамут̣т̣ха̄насса джанако хутва̄ паччайо хоти, каммаджасса анупа̄лако хутва̄ти идам̣ а̄ха̄ра̄нупа̄литам̣ каммаджарӯпам̣ ‘а̄ха̄рапаччайам̣’ на̄ма. висабха̄га̄ха̄рам̣ севитва̄ а̄тапе гаччхантасса тилакака̄л̣акут̣т̣ха̄дӣни уппаджджанти, идам̣ ‘а̄ха̄рапаччайаутусамут̣т̣ха̄нам̣’ на̄ма.

утуто самут̣т̣хитам̣ суддхат̣т̣хакам̣ ‘утусамут̣т̣ха̄нам̣’ на̄ма. тасмим̣ уту ан̃н̃ам̣ ат̣т̣хакам̣ самут̣т̣ха̄пети, идам̣ ‘утупаччайам̣’ на̄ма. тасмимпи уту ан̃н̃ам̣ ат̣т̣хакам̣ самут̣т̣ха̄пети, идам̣ ‘утупаччайаутусамут̣т̣ха̄нам̣’ на̄ма. евам̣ тиссойева сантатийо гхат̣т̣етум̣ саккоти. на тато парам̣. имаматтхам̣ анупа̄диннакена̄пи дӣпетум̣ ват̣т̣ати. утусамут̣т̣ха̄но на̄ма вала̄хако. утупаччайа̄ на̄ма вут̣т̣хидха̄ра̄. деве пана вут̣т̣хе бӣджа̄ни вирӯханти, патхавӣ гандхам̣ мун̃чати, паббата̄ нӣла̄ кха̄йанти, самуддо вад̣д̣хати, етам̣ утупаччайаутусамут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма.

читтато самут̣т̣хитам̣ суддхат̣т̣хакам̣ ‘читтасамут̣т̣ха̄нам̣’ на̄ма. ‘‘паччха̄джа̄та̄ читтачетасика̄ дхамма̄ пуреджа̄тасса имасса ка̄йасса паччха̄джа̄тапаччайена паччайо’’ти (пат̣т̣ха̄. 1.1.11) идам̣ ‘читтапаччайам̣’ на̄ма. а̄ка̄се анталиккхе хаттхимпи дассети, ассампи дассети, ратхампи дассети, вивидхампи сена̄бйӯхам̣ дассетитӣ (пат̣и. ма. 3.18) идам̣ ‘читтапаччайаутусамут̣т̣ха̄нам̣’ на̄ма.

‘париниппханна’нти паннараса рӯпа̄ни париниппханна̄ни на̄ма, даса апариниппханна̄ни на̄ма. ‘йади апариниппханна̄, асан̇кхата̄ на̄ма бхавеййум̣’. ‘‘тесам̣йева пана рӯпа̄нам̣ ка̄йавика̄ро ‘ка̄йавин̃н̃атти’ на̄ма, вачӣвика̄ро ‘вачӣвин̃н̃атти’ на̄ма, чхиддам̣ виварам̣ ‘а̄ка̄садха̄ту’ на̄ма, лахубха̄во ‘лахута̄’ на̄ма, мудубха̄во ‘мудута̄’ на̄ма, камман̃н̃абха̄во ‘камман̃н̃ата̄’ на̄ма, ниббатти ‘упачайо’ на̄ма, паватти ‘сантати’ на̄ма, джӣран̣а̄ка̄ро ‘джарата̄’ на̄ма, хутва̄ абха̄ва̄ка̄ро ‘аниччата̄’ на̄ма̄ти. саббам̣ париниппханнам̣ сан̇кхатамева хотӣ’’ти.

ат̣т̣хаса̄линийа̄ дхаммасан̇гахаат̣т̣хакатха̄йа

рӯпакан̣д̣аван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.