5. абхибха̄йатанасуттаван̣н̣ана̄

65. пан̃чаме абхибха̄йатана̄нӣти абхибхаванака̄ран̣а̄ни. ким̣ абхибхаванти? паччанӣкадхаммепи а̄рамман̣а̄нипи. та̄ни хи пат̣ипаккхабха̄вена паччанӣкадхамме абхибхаванти, пуггаласса н̃а̄н̣уттарийата̄йа а̄рамман̣а̄ни. аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣтиа̄дӣсу пана аджджхаттарӯпе парикаммавасена аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ на̄ма хоти. аджджхаттан̃хи нӣлапарикаммам̣ каронто кесе ва̄ питте ва̄ аккхита̄рака̄йа ва̄ кароти. пӣтапарикаммам̣ каронто меде ва̄ чхавийа̄ ва̄ хаттхаталапа̄даталесу ва̄ аккхӣнам̣ пӣтат̣т̣ха̄не ва̄ кароти. лохитапарикаммам̣ каронто мам̣се ва̄ лохите ва̄ дживха̄йа ва̄ аккхӣнам̣ раттат̣т̣ха̄не ва̄ кароти. ода̄тапарикаммам̣ каронто ат̣т̣химхи ва̄ данте ва̄ накхе ва̄ аккхӣнам̣ сетат̣т̣ха̄не ва̄ кароти. там̣ пана сунӣлакам̣ супӣтакам̣ сулохитакам̣ суода̄там̣ на хоти, ависуддхамева хоти.

еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассатӣти йассевам̣ парикаммам̣ аджджхаттам̣ уппаннам̣ хоти, нимиттам̣ пана бахиддха̄, со евам̣ аджджхаттам̣ парикаммасса бахиддха̄ ча аппана̄йа васена ‘‘аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассатӣ’’ти вуччати. паритта̄нӣти авад̣д̣хита̄ни. суван̣н̣адуббан̣н̣а̄нӣти суван̣н̣а̄ни ва̄ хонту дуббан̣н̣а̄ни ва̄, париттавасенева идам̣ абхибха̄йатанам̣ вуттанти ведитаббам̣. та̄ни абхибхуййа̄ти йатха̄ на̄ма сампаннаггахан̣ико кат̣аччхуматтам̣ бхаттам̣ лабхитва̄ ‘‘ким̣ еттха бхун̃джитаббам̣ аттхӣ’’ти сам̣кад̣д̣хитва̄ екакабал̣амева кароти, евамева н̃а̄н̣уттарико пуггало висадан̃а̄н̣о ‘‘киметтха париттаке а̄рамман̣е сама̄паджджитаббам̣ аттхи, на̄йам̣ мама бха̄ро’’ти та̄ни рӯпа̄ни абхибхавитва̄ сама̄паджджати, саха нимиттуппа̄деневеттха аппанам̣ па̄петӣти аттхо. джа̄на̄ми пасса̄мӣти имина̄ панасса а̄бхого катхито. со ча кхо сама̄паттито вут̣т̣хитасса, на антосама̄паттийам̣. евам̣сан̃н̃ӣ хотӣти а̄бхогасан̃н̃а̄йапи джха̄насан̃н̃а̄йапи евам̣сан̃н̃ӣ хоти. абхибхаванасан̃н̃а̄ хисса антосама̄паттийампи аттхи, а̄бхогасан̃н̃а̄ пана сама̄паттито вут̣т̣хитассева.

аппама̄н̣а̄нӣти вад̣д̣хитаппама̄н̣а̄ни, маханта̄нӣти аттхо. абхибхуййа̄ти еттха ча пана йатха̄ махаггхасо пурисо екам̣ бхаттавад̣д̣хитакам̣ лабхитва̄ ‘‘ан̃н̃а̄пи хоту, ан̃н̃а̄пи хоту, ким̣ еса̄ майхам̣ кариссатӣ’’ти на там̣ махантато пассати, евамева н̃а̄н̣уттаро пуггало висадан̃а̄н̣о ‘‘ким̣ еттха сама̄паджджитаббам̣, найидам̣ аппама̄н̣ам̣, на майхам̣ читтекаггата̄каран̣е бха̄ро аттхӣ’’ти абхибхавитва̄ сама̄паджджати, саха нимиттуппа̄даневеттха аппанам̣ па̄петӣти аттхо.

аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣти ала̄бхита̄йа ва̄ анаттхиката̄йа ва̄ аджджхаттарӯпе парикаммасан̃н̃а̄вирахито.

еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассатӣти йасса парикаммампи нимиттампи бахиддха̄ уппаннам̣, со евам̣ бахиддха̄ парикаммасса чева аппана̄йа ча васена ‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассатӣ’’ти вуччати. сесаметтха чатуттха̄бхибха̄йатане ча вуттанайамева. имесу пана чатӯсу париттам̣ витаккачаритавасена а̄гатам̣, аппама̄н̣ам̣ мохачаритавасена, суван̣н̣ам̣ досачаритавасена, дуббан̣н̣ам̣ ра̄гачаритавасена. етесан̃хи ета̄ни саппа̄йа̄ни. са̄ ча несам̣ саппа̄йата̄ висуддхимагге (висуддхи. 1.43) чарийаниддесе вутта̄.

пан̃чамаабхибха̄йатана̄дӣсу нӣла̄нӣти саббасан̇га̄хикавасена вуттам̣. нӣлаван̣н̣а̄нӣти ван̣н̣авасена. нӣланидассана̄нӣти нидассанавасена. апан̃н̃а̄йама̄навивара̄ни асамбхиннаван̣н̣а̄ни еканӣла̄нева хутва̄ диссантӣти вуттам̣ хоти. нӣланибха̄са̄нӣти идам̣ пана обха̄савасена вуттам̣, нӣлобха̄са̄ни нӣлаппабха̄йутта̄нӣти аттхо. етена несам̣ сувисуддхатам̣ дассети. висуддхаван̣н̣авасенева хи има̄ни абхибха̄йатана̄ни вутта̄ни. ‘‘нӣлакасин̣ам̣ угган̣ханто нӣласмим̣ нимиттам̣ ган̣ха̄ти пуппхасмим̣ ва̄ ваттхасмим̣ ва̄ ван̣н̣адха̄туйа̄ ва̄’’тиа̄дикам̣ панеттха касин̣акаран̣ан̃ча парикамман̃ча аппана̄видха̄нан̃ча саббам̣ висуддхимагге (висуддхи. 1.55) виттха̄рато вуттамева̄ти.