2. сӣхасуттаван̣н̣ана̄

12. дутийе абхин̃н̃а̄та̄ти н̃а̄та̄ пан̃н̃а̄та̄ па̄кат̣а̄. сантха̄га̄рети маха̄джанасса виссаманаттха̄йа кате ага̄ре. са̄ кира сантха̄га̄раса̄ла̄ нагарамаджджхе ахоси, чатӯсу т̣ха̄несу т̣хита̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, чатӯхи диса̄хи а̄гатаманусса̄ пат̣хамам̣ таттха виссамитва̄ паччха̄ аттано аттано пха̄сукат̣т̣ха̄нам̣ гаччханти. ра̄джакула̄нам̣ раджджакиччасантхаран̣аттха̄йа катам̣ ага̄рантипи вадантийева. таттха хи нисӣдитва̄ личчхавира̄джа̄но раджджакиччам̣ сантхаранти каронти вича̄ренти. саннисинна̄ти тесам̣ нисӣданаттхан̃н̃ева пан̃н̃аттесу маха̄рахаварапаччаттхаран̣есу самусситасетаччхаттесу а̄санесу саннисинна̄. анекапарийа̄йена буддхасса ван̣н̣ам̣ бха̄сантӣти ра̄джакуле киччан̃чева локаттхачарийан̃ча вича̄ретва̄ анекехи ка̄ран̣ехи буддхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти катхенти дӣпенти. пан̣д̣ита̄ хи те ра̄джа̄но саддха̄ пасанна̄ сота̄панна̄пи сакада̄га̄минопи ана̄га̄минопи арийаса̄вака̄, те саббепи локийаджат̣ам̣ чхиндитва̄ буддха̄дӣнам̣ тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ ван̣н̣ам̣ бха̄санти. таттха тивидхо буддхаван̣н̣о на̄ма чарийаван̣н̣о, сарӣраван̣н̣о, гун̣аван̣н̣оти. татриме ра̄джа̄но чарийа̄йа ван̣н̣ам̣ а̄рабхим̣су – ‘‘дуккарам̣ вата катам̣ самма̄самбуддхена каппасатасахасса̄дхика̄ни чатта̄ри асан̇кхеййа̄ни даса па̄рамийо, даса упапа̄рамийо, даса параматтхапа̄рамийоти саматтим̣са па̄рамийо пӯрентена, н̃а̄таттхачарийам̣, локаттхачарийам̣, буддхачарийам̣ маттхакам̣ па̄петва̄ пан̃ча маха̄паричча̄ге париччаджантена̄’’ти ад̣д̣хаччхаккехи джа̄такасатехи буддхаван̣н̣ам̣ катхента̄ туситабхаванам̣ па̄петва̄ т̣хапайим̣су.

дхаммасса ван̣н̣ам̣ бха̄санта̄ пана ‘‘тена бхагавата̄ дхаммо десито, ника̄йато пан̃ча ника̄йа̄, пит̣акато тӣн̣и пит̣ака̄ни, ан̇гато нава ан̇га̄ни, кхандхато чатура̄сӣтидхаммаккхандхасахасса̄нӣ’’ти кот̣т̣ха̄савасена дхаммагун̣ам̣ катхайим̣су.

сан̇гхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санта̄ саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ ‘‘пат̣иладдхасаддха̄ кулапутта̄ бхогаккхандхан̃чева н̃а̄типариват̣т̣ан̃ча паха̄йа сетаччхаттам̣ опараджджам̣ сена̄патисет̣т̣хибхан̣д̣а̄га̄рикат̣т̣ха̄нантара̄дӣни аган̣етва̄ никкхамма саттху вараса̄сане паббаджанти. сетаччхаттам̣ паха̄йа паббаджита̄нам̣ бхаддийара̄джамаха̄каппинапуккуса̄тиа̄дӣнам̣ ра̄джапаббаджита̄нам̣йева буддхака̄ле асӣтисахасса̄ни ахесум̣. анекакот̣исатам̣ дханам̣ паха̄йа паббаджита̄нам̣ пана йасакулапуттасон̣асет̣т̣хипуттарат̣т̣хапа̄лакулапутта̄дӣнам̣ париччхедо наттхи. еварӯпа̄ ча еварӯпа̄ ча кулапутта̄ саттху са̄сане паббаджантӣ’’ти паббаджджа̄сан̇кхепавасена сан̇гхагун̣е катхайим̣су.

сӣхо сена̄патӣти евам̣на̄мако сена̄йа адхипати. веса̄лийан̃хи сатта сахасса̄ни сатта сата̄ни сатта ча ра̄джа̄но. те саббепи саннипатитва̄ саббесам̣ манам̣ гахетва̄ ‘‘рат̣т̣хам̣ вича̄ретум̣ саматтхам̣ екам̣ вичинатха̄’’ти вичинанта̄ сӣхам̣ ра̄джакума̄рам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ саккхиссатӣ’’ти саннит̣т̣ха̄нам̣ катва̄ тасса раттаман̣иван̣н̣ам̣ камбалапарийонаддхам̣ сена̄патиччхаттам̣ адам̣су. там̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘сӣхо сена̄патӣ’’ти. ниган̣т̣хаса̄вакоти ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса паччайада̄йако упат̣т̣ха̄ко. джамбудӣпаталасмин̃хи тайо джана̄ ниган̣т̣ха̄нам̣ аггупат̣т̣ха̄ка̄ – на̄л̣анда̄йам̣, упа̄ли гахапати, капилапуре ваппо сакко, веса̄лийам̣ айам̣ сӣхо сена̄патӣти. нисинно хотӣти сесара̄джӯнам̣ париса̄йа антарантаре а̄сана̄ни пан̃н̃а̄пайим̣су, сӣхасса пана маджджхе т̣ха̄нети тасмим̣ пан̃н̃атте маха̄рахе ра̄джа̄сане нисинно хоти. ниссам̣сайанти ниббичикиччхам̣ аддха̄ екам̣сена, на хете йасса ва̄ тасса ва̄ аппесаккхасса евам̣ анекасатехи ка̄ран̣ехи ван̣н̣ам̣ бха̄санти.

йена ниган̣т̣хо на̄т̣апутто тенупасан̇камӣти ниган̣т̣хо кира на̄т̣апутто ‘‘сача̄йам̣ сӣхо кассачидева саман̣асса готамасса ван̣н̣ам̣ катхентасса сутва̄ саман̣ам̣ готамам̣ дассана̄йа упасан̇камиссати, майхам̣ париха̄ни бхависсатӣ’’ти чинтетва̄ пат̣хаматарам̣йева сӣхам̣ сена̄патим̣ етадавоча – ‘‘сена̄пати имасмим̣ локе ‘ахам̣ буддхо ахам̣ буддхо’ти бахӯ вичаранти. саче твам̣ кассачи дассана̄йа упасан̇камитука̄мо ахоси, мам̣ пуччхеййа̄си. ахам̣ те йуттат̣т̣ха̄нам̣ песесса̄ми, айуттат̣т̣ха̄нато нива̄ресса̄мӣ’’ти. со там̣ катхам̣ ануссаритва̄ ‘‘саче мам̣ песессати, гамисса̄ми. но че, на гамисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ йена ниган̣т̣хо на̄т̣апутто, тенупасан̇ками.

атхасса вачанам̣ сутва̄ ниган̣т̣хо маха̄паббатена вийа балавасокена оттхат̣о ‘‘йаттха да̄нисса̄хам̣ гаманам̣ на иччха̄ми, таттхева гантука̄мо джа̄то, хатохамасмӣ’’ти анаттамано хутва̄ ‘‘пат̣иба̄ханупа̄йамасса карисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ ким̣ пана твантиа̄дима̄ха. евам̣ ваданто вичарантам̣ гон̣ам̣ дан̣д̣ена пахаранто вийа джалама̄нам̣ падӣпам̣ нибба̄пенто вийа бхаттабхаритам̣ паттам̣ никкуджджанто вийа ча сӣхасса уппаннапӣтим̣ вина̄сеси. гамийа̄бхисан̇кха̄роти хаттхийа̄на̄дӣнам̣ йоджа̄панагандхама̄ла̄диггахан̣авасена паватто пайого. со пат̣иппассамбхӣти со вӯпасанто.

дутийампи кхоти дутийава̄рампи. имасмин̃ча ва̄ре буддхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санта̄ туситабхаванато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва маха̄бодхипаллан̇ка̄ дасабаласса хет̣т̣ха̄ па̄даталехи упари кесаггехи париччхиндитва̄ дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣аасӣтианубйан̃джанабйа̄маппабха̄нам̣ васена сарӣраван̣н̣ам̣ катхайим̣су. дхаммасса ван̣н̣ам̣ бха̄санта̄ ‘‘екападепи екабйан̃джанепи авакхалитам̣ на̄ма наттхӣ’’ти сукатхитавасенева дхаммагун̣ам̣ катхайим̣су. сан̇гхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санта̄ ‘‘еварӯпам̣ йасасиривибхавам̣ паха̄йа саттху са̄сане паббаджита̄ на косаджджапакатика̄ хонти, терасасу пана дхутан̇гагун̣есу парипӯрака̄рино хутва̄ саттасу анупассана̄су каммам̣ каронти, ат̣т̣хатим̣са̄рамман̣авибхаттийо вал̣ан̃джентӣ’’ти пат̣ипада̄васена сан̇гхагун̣е катхайим̣су.

татийава̄ре пана буддхасса ван̣н̣ам̣ бха̄сама̄на̄ ‘‘итипи со бхагава̄’’ти суттантапарийа̄йенева буддхагун̣е катхайим̣су, ‘‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо’’тиа̄дина̄ суттантапарийа̄йенева дхаммагун̣е, ‘‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’’тиа̄дина̄ суттантапарийа̄йенева сан̇гхагун̣е ча катхайим̣су. тато сӣхо чинтеси – ‘‘имесан̃ча личчхавира̄джакума̄ра̄нам̣ татийадивасато пат̣т̣ха̄йа буддхадхаммасан̇гхагун̣е катхента̄нам̣ мукхам̣ наппахоти, аддха̄ аномагун̣ена саманна̄гата̄ со бхагава̄, имам̣ да̄ни уппаннам̣ пӣтим̣ авиджахитва̄ва ахам̣ аджджа самма̄самбуддхам̣ пассисса̄мӣ’’ти. атхасса ‘‘ким̣ хи ме кариссанти ниган̣т̣ха̄’’ти витакко удапа̄ди. таттха ким̣ хи ме кариссантӣти ким̣ на̄ма майхам̣ ниган̣т̣ха̄ кариссанти. апалокита̄ ва̄ анапалокита̄ ва̄ти а̄пуччхита̄ ва̄ ана̄пуччхита̄ ва̄. на хи ме те а̄пуччхита̄ йа̄нава̄ханасампаттим̣, на ча иссарийависесам̣ дассанти, на̄пи ана̄пуччхита̄ хариссанти, апхалам̣ етесам̣ а̄пуччхананти адхиппа̄йо.

веса̄лийа̄ ниййа̄сӣти йатха̄ хи гимхака̄ле деве вут̣т̣хе удакам̣ сандама̄нам̣ надим̣ отаритва̄ тхокамева гантва̄ тит̣т̣хати наппаваттати, евам̣ сӣхасса пат̣хамадивасе ‘‘дасабалам̣ пассисса̄мӣ’’ти уппанна̄йа пӣтийа̄ ниган̣т̣хена пат̣иба̄хитака̄ло. йатха̄пи дутийадивасе деве вут̣т̣хе удакам̣ сандама̄нам̣ надим̣ отаритва̄ тхокам̣ гантва̄ ва̄лика̄пун̃джам̣ пахаритва̄ аппаваттам̣ хоти, евам̣ сӣхасса дутийадивасе ‘‘дасабалам̣ пассисса̄мӣ’’ти уппанна̄йа пӣтийа̄ ниган̣т̣хена пат̣иба̄хитака̄ло. йатха̄ татийадивасе деве вут̣т̣хе удакам̣ сандама̄нам̣ надим̣ отаритва̄ пура̄н̣апан̣н̣асуккхадан̣д̣акат̣т̣хакачавара̄дӣни парикад̣д̣хантам̣ ва̄лика̄пун̃джам̣ бхиндитва̄ самудданиннамева хоти, евам̣ сӣхо татийадивасе тин̣н̣ам̣ ваттхӯнам̣ гун̣акатхам̣ сутва̄ уппанне пӣтипа̄модждже ‘‘апхала̄ ниган̣т̣ха̄ ниппхала̄ ниган̣т̣ха̄, ким̣ ме име кариссанти, гамисса̄махам̣ саттхусантика’’нти манам̣ абхинӣхаритва̄ веса̄лийа̄ ниййа̄си. ниййанто ча ‘‘чирасса̄хам̣ дасабаласса сантикам̣ гантука̄мо джа̄то, на кхо пана ме йуттам̣ ан̃н̃а̄такавесена ганту’’нти ‘‘йекечи дасабаласса сантикам̣ гантука̄ма̄, саббе никкхамантӯ’’ти гхосанам̣ ка̄ретва̄ пан̃чаратхасата̄ни йоджа̄петва̄ уттамаратхе т̣хито техи чева пан̃чахи ратхасатехи махатийа̄ ча париса̄йа паривуто гандхапуппхачун̣н̣ава̄са̄дӣни га̄ха̄петва̄ ниййа̄си. дива̄ дивасса̄ти дивасасса ча дива̄, маджджханхике атиккантаматте.

йена бхагава̄ тенупасан̇камӣти а̄ра̄мам̣ пависанто дӯратова асӣти-анубйан̃джана-бйа̄маппабха̄-дваттим̣са-маха̄пурисалаккхан̣а̄ни чхаббан̣н̣агханабуддхарасмийо ча дисва̄ ‘‘еварӯпам̣ на̄ма пурисам̣ евам̣ а̄санне васантам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ на̄ддасам̣, ван̃чито ватамхи, ала̄бха̄ вата ме’’ти чинтетва̄ маха̄нидхим̣ дисва̄ далиддапурисо вийа сан̃джа̄тапӣтипа̄моджджо йена бхагава̄ тенупасан̇ками. дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄каронтӣти бхота̄ готамена вуттака̄ран̣асса анука̄ран̣ам̣ катхенти. ка̄ран̣авачано хеттха дхаммасаддо ‘‘хетумхи н̃а̄н̣ам̣ дхаммапат̣исамбхида̄’’тиа̄дӣсу (вибха. 720) вийа. ка̄ран̣анти четтха татха̄паваттасса саддасса аттхо адхиппето тасса паваттихетубха̄вато. аттхаппайутто хи саддаппайого. анука̄ран̣анти есо ева парехи татха̄ вуччама̄но. сахадхаммико ва̄да̄нува̄доти. парехи вуттака̄ран̣ехи сака̄ран̣о хутва̄ тумха̄кам̣ ва̄до ва̄ тато парам̣ тасса анува̄до ва̄ кочи аппаматтакопи вин̃н̃ӯхи гарахитаббам̣ т̣ха̄нам̣ ка̄ран̣ам̣ на а̄гаччхати. идам̣ вуттам̣ хоти – ким̣ сабба̄ка̄ренапи тава ва̄де га̄райхам̣ ка̄ран̣ам̣ наттхӣти. анаббхаккха̄тука̄ма̄ти на абхӯтена ваттука̄ма̄. аттхи сӣхапарийа̄йотиа̄дӣнам̣ аттхо веран̃джакан̣д̣е а̄гатанайенева ведитаббо. парамена асса̄сена̄ти чатумаггачатупхаласан̇кха̄тена уттамена. асса̄са̄йа дхаммам̣ десемӣти асса̄санаттха̄йа сантхамбханаттха̄йа дхаммам̣ десеми. ити бхагава̄ ат̣т̣хахан̇гехи сӣхасса сена̄патисса дхаммам̣ десеси.

анувиччака̄ранти анувидитва̄ чинтетва̄ тулайитва̄ каттаббам̣ карохӣти вуттам̣ хоти. са̄дху хотӣти сундаро хоти. тумха̄дисасмин̃хи мам̣ дисва̄ мам̣ саран̣ам̣ гаччханте ниган̣т̣хам̣ дисва̄ ниган̣т̣хам̣ саран̣ам̣ гаччханте ‘‘ким̣ айам̣ сӣхо дит̣т̣хадит̣т̣хамева саран̣ам̣ гаччхатӣ’’ти гараха̄ уппаджджати, тасма̄ анувиччака̄ро тумха̄диса̄нам̣ са̄дхӯти дассети. пат̣а̄кам̣ парихареййунти те кира еварӯпам̣ са̄вакам̣ лабхитва̄ ‘‘асуко на̄ма ра̄джа̄ ва̄ ра̄джамаха̄матто ва̄ сет̣т̣хи ва̄ амха̄кам̣ саран̣ам̣ гато са̄вако джа̄то’’ти пат̣а̄кам̣ уккхипитва̄ нагаре гхосента̄ а̄хин̣д̣анти. касма̄? евам̣ но махантабха̄во а̄вибхависсатӣти ча. саче панасса ‘‘кимахам̣ етесам̣ саран̣ам̣ гато’’ти виппат̣иса̄ро уппаджджеййа, тампи со ‘‘етесам̣ ме саран̣агатабха̄вам̣ бахӯ джа̄нанти, дуккхам̣ ида̄ни пат̣иниваттиту’’нти винодетва̄ на пат̣иккамиссатӣти ча. тена̄ха – ‘‘пат̣а̄кам̣ парихареййу’’нти. опа̄набхӯтанти пат̣ийаттаудапа̄но вийа т̣хитам̣. куланти тава нивесанам̣. да̄таббам̣ ман̃н̃еййа̄сӣти пуббе дасапи вӣсатипи сат̣т̣хипи джане а̄гате дисва̄ наттхӣти аватва̄ деси, ида̄ни мам̣ саран̣ам̣ гатака̄ран̣аматтенева ма̄ имесам̣ деййадхаммам̣ упаччхинди. сампатта̄нан̃хи да̄таббамева̄ти овади. сутам̣ метам̣, бхантети куто сутанти? ниган̣т̣ха̄нам̣ сантика̄. те кира кулагхаресу евам̣ пака̄сенти ‘‘майам̣ йасса кассачи сампаттасса да̄таббанти вада̄ма, саман̣о пана готамо ‘майхамева да̄нам̣ да̄таббам̣ на̄н̃н̃есам̣, майхамева са̄вака̄нам̣ да̄нам̣ да̄таббам̣, на̄н̃н̃есам̣ са̄вака̄нам̣, майхамева диннам̣ да̄нам̣ махаппхалам̣, на̄н̃н̃есам̣, майхамева са̄вака̄нам̣ диннам̣ махаппхалам̣, на̄н̃н̃еса’нти евам̣ вадатӣ’’ти. там̣ сандха̄йа айам̣ ‘‘сутам̣ мета’’нти а̄ха.

анупуббим̣ катханти да̄на̄нантарам̣ сӣлам̣, сӣла̄нантарам̣ саггам̣, сагга̄нантарам̣ магганти евам̣ анупат̣ипа̄т̣икатхам̣. таттха да̄накатханти идам̣ да̄нам̣ на̄ма сукха̄нам̣ нида̄нам̣, сампаттӣнам̣ мӯлам̣, бхога̄нам̣ патит̣т̣ха̄, висамагатасса та̄н̣ам̣ лен̣ам̣ гати пара̄йан̣ам̣, идхалокапаралокесу да̄насадисо авассайо патит̣т̣ха̄ а̄рамман̣ам̣ та̄н̣ам̣ лен̣ам̣ гати пара̄йан̣ам̣ наттхи. идан̃хи авассайат̣т̣хена ратанамайасӣха̄санасадисам̣, патит̣т̣ха̄нат̣т̣хена маха̄патхавӣсадисам̣, а̄рамман̣ат̣т̣хена а̄ламбанараджджусадисам̣. идан̃хи дуккханиттхаран̣ат̣т̣хена на̄ва̄, самасса̄санат̣т̣хена сан̇га̄масӯро, бхайапаритта̄н̣ат̣т̣хена сусан̇кхатанагарам̣, маччхерамала̄дӣхи анупалиттат̣т̣хена падумам̣, тесам̣ нидаханат̣т̣хена агги, дура̄садат̣т̣хена а̄сивисо, асанта̄санат̣т̣хена сӣхо, балавантат̣т̣хена хаттхӣ, абхиман̇галасамматат̣т̣хена сетавасабхо, кхемантабхӯмисампа̄панат̣т̣хена вала̄хако ассара̄джа̄. да̄нам̣ на̄метам̣ майа̄ гатамагго, майхесо вам̣со, майа̄ даса па̄рамийо пӯрентена вела̄мамаха̄йан̃н̃о, маха̄говиндамаха̄йан̃н̃о, маха̄судассанамаха̄йан̃н̃о, вессантарамаха̄йан̃н̃оти, анекамаха̄йан̃н̃а̄ паваттита̄, сасабхӯтена джалитааггиккхандхе атта̄нам̣ ниййа̄дентена сампаттайа̄чака̄нам̣ читтам̣ гахитам̣. да̄нан̃хи локе саккасампаттим̣ дети ма̄расампаттим̣ брахмасампаттим̣, чаккаваттисампаттим̣, са̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣ам̣, паччекабодхин̃а̄н̣ам̣, абхисамбодхин̃а̄н̣ам̣ детӣти евама̄дида̄нагун̣аппат̣исам̣йуттам̣ катхам̣.

йасма̄ пана да̄нам̣ денто сӣлам̣ сама̄да̄тум̣ саккоти, тасма̄ таданантарам̣ сӣлакатхам̣ катхеси. сӣлакатханти сӣлам̣ на̄метам̣ авассайо патит̣т̣ха̄ а̄рамман̣ам̣ та̄н̣ам̣ лен̣ам̣ гати пара̄йан̣ам̣. сӣлам̣ на̄метам̣ мама вам̣со, ахам̣ сан̇кхапа̄лана̄гара̄джака̄ле бхӯридаттана̄гара̄джака̄ле чампеййана̄гара̄джака̄ле сӣлавара̄джака̄ле ма̄тупосакахаттхира̄джака̄ле чхаддантахаттхира̄джака̄лети анантесу аттабха̄весу сӣлам̣ парипӯресим̣. идхалокапаралокасампаттӣнан̃хи сӣласадисо авассайо патит̣т̣ха̄ а̄рамман̣ам̣ та̄н̣ам̣ лен̣ам̣ гати пара̄йан̣ам̣ наттхи, сӣла̄лан̇ка̄расадисо алан̇ка̄ро наттхи, сӣлапуппхасадисам̣ пуппхам̣ наттхи, сӣлагандхасадисо гандхо наттхи. сӣла̄лан̇ка̄рена хи алан̇катам̣ сӣлагандха̄нулиттам̣ садевакопи локо олокенто титтим̣ на гаччхатӣти евама̄дисӣлагун̣аппат̣исам̣йуттам̣ катхам̣.

‘‘идам̣ пана сӣлам̣ нисса̄йа айам̣ сагго лаббхатӣ’’ти дассетум̣ сӣла̄нантарам̣ саггакатхам̣ катхеси. саггакатханти ‘‘айам̣ сагго на̄ма ит̣т̣хо канто мана̄по, ниччаметтха кӣл̣а̄, ниччам̣ сампаттийо лаббханти, ча̄тумаха̄ра̄джика̄ дева̄ навутивассасатасахасса̄ни диббасукхам̣ диббасампаттим̣ анубхаванти, та̄ватим̣са̄ тиссо ча вассакот̣ийо сат̣т̣хи ча вассасатасахасса̄нӣ’’ти евама̄дисаггагун̣аппат̣исам̣йуттам̣ катхам̣. саггасампаттим̣ катхайанта̄нан̃хи буддха̄нам̣ мукхам̣ наппахоти. вуттампи четам̣ – ‘‘анекапарийа̄йена кхва̄хам̣, бхиккхаве, саггакатхам̣ катхеййа’’нтиа̄ди (ма. ни. 3.255).

евам̣ саггакатха̄йа палобхетва̄ пана хаттхим̣ алан̇каритва̄ тасса сон̣д̣ам̣ чхинданто вийа ‘‘айампи сагго аниччо аддхуво, на еттха чхандара̄го каттаббо’’ти дассанаттхам̣ ‘‘аппасса̄да̄ ка̄ма̄ бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄, а̄дӣнаво еттха бхиййо’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.235-236; 2.42) найена ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавам̣ ока̄рам̣ сам̣килесам̣ катхеси. таттха а̄дӣнавоти досо. ока̄роти авака̄ро ла̄макабха̄во. сам̣килесоти техи сатта̄нам̣ сам̣са̄ре сам̣килиссанам̣. йатха̄ха – ‘‘сам̣килиссанти вата, бхо, сатта̄’’ти (ма. ни. 2.351).

евам̣ ка̄ма̄дӣнавена таджджетва̄ неккхамме а̄нисам̣сам̣ пака̄сеси. каллачиттанти арогачиттам̣. са̄муккам̣сика̄ти са̄мам̣ уккам̣сика̄ аттана̄йева уддхаритва̄ гахита̄, сайамбхун̃а̄н̣ена дит̣т̣ха̄ аса̄дха̄ран̣а̄ ан̃н̃есанти аттхо. ка̄ пана са̄ти? арийасаччадесана̄. тенева̄ха – дуккхам̣ самудайам̣ ниродхам̣ магганти. вираджам̣ вӣтамаланти ра̄гараджа̄дӣнам̣ абха̄ва̄ вираджам̣, ра̄гамала̄дӣнам̣ вигататта̄ вӣтамалам̣. дхаммачаккхунти идха сота̄паттимагго адхиппето. тасса уппаттиа̄ка̄радассанаттхам̣ йам̣кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамманти а̄ха. тан̃хи ниродхам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ киччавасена евам̣ саббасан̇кхатам̣ пат̣ивиджджхантам̣ уппаджджати. дит̣т̣хо арийасаччадхаммо етена̄ти дит̣т̣хадхаммо. еса найо сесесупи. тин̣н̣а̄ вичикиччха̄ анена̄ти тин̣н̣авичикиччхо. вигата̄ катхам̣катха̄ асса̄ти вигатакатхам̣катхо. виса̄раджджам̣ паттоти веса̄раджджаппатто. каттха? саттхуса̄сане. на̄сса паро паччайо, на парам̣ саддха̄йа еттха ваттатӣти апараппаччайо.

паваттамам̣санти пакатийа̄ паваттам̣ каппийамам̣сам̣ мӯлам̣ гахетва̄ антара̄пан̣е парийеса̄хӣти адхиппа̄йо. самбахула̄ ниган̣т̣ха̄ти пан̃часатаматта̄ ниган̣т̣ха̄. тхӯлам̣ пасунти тхӯлам̣ маха̄сарӣрам̣ гокан̣н̣амахим̣сасӯкарасан̇кха̄там̣ пасум̣. уддиссакатанти атта̄нам̣ уддиситва̄ катам̣, ма̄ританти аттхо. пат̣иччакамманти сва̄йам̣ там̣ мам̣сам̣ пат̣ичча там̣ па̄н̣авадхакаммам̣ пхусати. тан̃хи акусалам̣ упад̣д̣хам̣ да̄йакасса, упад̣д̣хам̣ пат̣игга̄хакасса хотӣти несам̣ ладдхи. апаро найо – пат̣иччакамманти атта̄нам̣ пат̣иччакатам̣. атха ва̄ пат̣иччакамманти нимиттакаммассетам̣ адхивачанам̣, там̣ пат̣иччакаммам̣ еттха аттхӣти мам̣сампи пат̣иччакамманти вуттам̣. упакан̣н̣акети кан̣н̣амӯле. аланти пат̣иккхепавачанам̣, ким̣ имина̄ти аттхо. на ча панетети ете а̄йасманто дӣгхараттам̣ аван̣н̣ака̄ма̄ хутва̄ аван̣н̣ам̣ бха̄санта̄пи аббха̄чиккханта̄ на джириданти, аббхаккха̄насса антам̣ на гаччхантӣти аттхо. атха ва̄ ладжджанаттхе идам̣ джиридантӣти падам̣ дат̣т̣хаббам̣, на ладжджантӣти аттхо.