1. веран̃джасуттаван̣н̣ана̄

11. дутийасса пат̣хаме абхива̄детӣти евама̄дӣни на саман̣о готамоти еттха вуттанака̄рена йоджетва̄ еваметтха аттхо ведитаббо ‘‘на вандати на̄сана̄ вут̣т̣ха̄ти, на̄пи ‘идха бхонто нисӣдантӯ’ти евам̣ а̄санена ва̄ нимантетӣ’’ти. еттха хи ва̄-саддо вибха̄ване на̄ма аттхе ‘‘рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’тиа̄дӣсу вийа. евам̣ ватва̄ атха аттано абхива̄дана̄дӣни акаронтам̣ бхагавантам̣ дисва̄ а̄ха – тайидам̣, бхо готама, татхева̄ти. йам̣ там̣ майа̄ сутам̣, там̣ татхева, там̣ саванан̃ча ме дассанан̃ча сам̣сандати самети, аттхато екӣбха̄вам̣ гаччхати. на хи бхавам̣ готамо…пе… а̄санена ва̄ нимантетӣти. евам̣ аттана̄ сутам̣ дит̣т̣хена нигаметва̄ нинданто а̄ха – тайидам̣, бхо готама, на сампаннамева̄ти там̣ абхива̄дана̄дӣнам̣ акаран̣ам̣ айуттамева̄ти.

атхасса бхагава̄ аттуккам̣санапаравамбханадосам̣ анупагамма карун̣а̄сӣталена хадайена там̣ ан̃н̃а̄н̣ам̣ видхамитва̄ йуттабха̄вам̣ дассетука̄мо на̄хам̣ там̣ бра̄хман̣а̄тиа̄дима̄ха. татра̄йам̣ сан̇кхепаттхо – ахам̣, бра̄хман̣а, аппат̣ихатена саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ачаккхуна̄ олокентопи там̣ пуггалам̣ етасмим̣ садевака̄дибхеде локе на пасса̄ми, йамахам̣ абхива̄деййам̣ ва̄ паччут̣т̣хеййам̣ ва̄ а̄санена ва̄ нимантеййам̣. аначчхарийам̣ ва̄ етам̣, сва̄хам̣ аджджа саббан̃н̃утам̣ патто еварӯпам̣ нипачча̄ка̄ра̄рахам̣ пуггалам̣ на пасса̄ми. апича кхо йада̄па̄хам̣ сампатиджа̄това уттарена мукхо саттападавӣтиха̄рена гантва̄ сакалам̣ дасасахассилокадха̄тум̣ олокесим̣, тада̄пи етасмим̣ садевака̄дибхеде локе там̣ пуггалам̣ на пасса̄ми, йамахам̣ еварӯпам̣ нипаччака̄рам̣ кареййам̣. атха кхо мам̣ сол̣асакаппасахасса̄йуко кхӣн̣а̄савамаха̄брахма̄пи ан̃джалим̣ паггахетва̄ ‘‘твам̣ локе маха̄пурисо, твам̣ садевакасса локасса агго ча джет̣т̣хо ча сет̣т̣хо ча, наттхи тайа̄ уттаритаро’’ти сан̃джа̄тасоманассо патима̄неси. тада̄пи ча̄хам̣ аттана̄ уттаритарам̣ апассанто а̄сабхим̣ ва̄чам̣ ниччха̄ресим̣ – ‘‘аггохамасми локасса, джет̣т̣хохамасми локасса, сет̣т̣хохамасми локасса̄’’ти. евам̣ сампатиджа̄тасса̄пи майхам̣ абхива̄дана̄дирахо пуггало наттхи, сва̄хам̣ ида̄ни саббан̃н̃утам̣ патто кам̣ абхива̄деййам̣. тасма̄ твам̣, бра̄хман̣а, ма̄ татха̄гата̄ еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ паттхайи. йан̃хи, бра̄хман̣а, татха̄гато абхива̄деййа ва̄…пе… а̄санена ва̄ нимантеййа, муддха̄пи тасса пуггаласса раттипарийоса̄не парипа̄каситхилабандханам̣ ван̣т̣а̄ муттата̄лапхалам̣ вийа гӣвато чхиджджитва̄ сахаса̄ва бхӯмийам̣ нипатеййа.

евам̣ вуттепи бра̄хман̣о дуппан̃н̃ата̄йа татха̄гатасса локаджет̣т̣хабха̄вам̣ асаллаккхенто кевалам̣ там̣ вачанам̣ асахама̄но а̄ха – арасарӯпо бхавам̣ готамоти. айам̣ кирасса адхиппа̄йо – йам̣ локе абхива̄данапаччут̣т̣ха̄наан̃джаликаммаса̄мӣчикаммам̣ ‘‘са̄маггирасо’’ти вуччати, там̣ бхото готамасса наттхи. тасма̄ арасарӯпо бхавам̣ готамо, арасаджа̄тико арасасабха̄воти. атхасса бхагава̄ читтамудубха̄ваджананаттхам̣ уджувипаччанӣкабха̄вам̣ парихаранто ан̃н̃атха̄ тасса вачанасса аттхам̣ аттани сандассенто аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йотиа̄дима̄ха.

таттха аттхи кхвеса̄ти аттхи кхо еса. парийа̄йоти ка̄ран̣ам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – аттхи кхо, бра̄хман̣а, етам̣ ка̄ран̣ам̣, йена ка̄ран̣ена мам̣ ‘‘арасарӯпо бхавам̣ готамо’’ти вадама̄но пуггало самма̄ вадеййа, авитатхава̄дӣти сан̇кхам̣ гаччхеййа. катамо пана соти? йе те, бра̄хман̣а, рӯпараса̄…пе… пхот̣т̣хаббараса̄, те татха̄гатасса пахӣна̄ти. ким̣ вуттам̣ хоти? йе те джа̄тивасена ва̄ упапаттивасена ва̄ сет̣т̣хасаммата̄нампи путхуджджана̄нам̣ рӯпа̄рамман̣а̄дӣни асса̄дента̄нам̣ абхинанданта̄нам̣ раджджанта̄нам̣ уппаджджанти ка̄масукхасса̄дасан̇кха̄та̄ рӯпараса̄, саддараса̄, гандхараса̄, расараса̄, пхот̣т̣хаббараса̄, йе имам̣ локам̣ гӣва̄йа бандхитва̄ вийа а̄вин̃чханти, ваттха̄рамман̣а̄диса̄маггийан̃ча уппаннатта̄ са̄маггираса̄ти вуччанти. те саббепи татха̄гатасса пахӣна̄. ‘‘майхам̣ пахӣна̄’’ти ваттаббепи мама̄ка̄рена атта̄нам̣ ануккхипанто дхаммам̣ десети, десана̄вила̄со ва̄ еса татха̄гатасса.

таттха пахӣна̄ти читтасанта̄нато вигата̄, паджахита̄ ва̄. етасмим̣ панаттхе каран̣е са̄мивачанам̣ дат̣т̣хаббам̣. арийамаггасаттхена уччхиннам̣ тан̣ха̄виджджа̄майам̣ мӯлам̣ етесанти уччхиннамӯла̄. та̄лаваттху вийа несам̣ ваттху катанти та̄ла̄ваттхуката̄. йатха̄ хи та̄ларуккхам̣ самӯлам̣ уддхаритва̄ тасса ваттхуматте тасмим̣ падесе кате на пуна тасса та̄ласса уппатти пан̃н̃а̄йати, евам̣ арийамаггасаттхена самӯле рӯпа̄дирасе уддхаритва̄ тесам̣ пуббе уппаннапуббабха̄вена ваттхуматте читтасанта̄не кате саббепи те та̄ла̄ваттхуката̄ти вуччанти. авирул̣хидхамматта̄ ва̄ маттхакаччхинната̄ло вийа ката̄ти та̄ла̄ваттхуката̄. йасма̄ пана евам̣ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ хонти, йатха̄ несам̣ паччха̄бха̄во на хоти, татха̄ ката̄ хонти. тасма̄ а̄ха – анабха̄вам̣ката̄ти. а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄ти ана̄гате ануппаджджанакасабха̄ва̄.

но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣти йан̃ча кхо твам̣ сандха̄йа вадеси, со парийа̄йо на хоти. нану ча евам̣ вутте йо бра̄хман̣ена вутто са̄маггирасо, тасса аттани виджджама̄ната̄ анун̃н̃а̄та̄ хотӣти? на хоти. йо хи нам̣ са̄маггирасам̣ ка̄тум̣ бхаббо хутва̄ на кароти, со тадабха̄вена арасарӯпоти ваттаббатам̣ арахати. бхагава̄ пана абхаббова етам̣ ка̄тум̣, тенасса ка̄ран̣е абхаббатам̣ пака̄сенто а̄ха – ‘‘но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти. йам̣ парийа̄йам̣ сандха̄йа твам̣ мам̣ ‘‘арасарӯпо’’ти вадеси, со амхесу нева ваттабботи.

евам̣ бра̄хман̣о аттана̄ адхиппетам̣ арасарӯпатам̣ а̄ропетум̣ асакконто атха̄парам̣ ниббхого бхавантиа̄дима̄ха. саббапарийа̄йесу четтха вуттанайенева йоджана̄ккамам̣ видитва̄ сандха̄йабха̄ситаматтхам̣ евам̣ ведитаббам̣ – бра̄хман̣о тадева вайовуддха̄нам̣ абхива̄дана̄дикаммам̣ локе ‘‘са̄маггипарибхого’’ти ман̃н̃ама̄но тадабха̄вена ча бхагавантам̣ ‘‘ниббхого’’тиа̄дима̄ха. бхагава̄ ча йва̄йам̣ рӯпа̄дӣсу сатта̄нам̣ чхандара̄гапарибхого, тадабха̄вам̣ аттани сампассама̄но апарам̣ парийа̄йамануджа̄ни.

пуна бра̄хман̣о йам̣ локе вайовуддха̄нам̣ абхива̄дана̄дикуласамуда̄ча̄ракаммам̣ локийа̄ каронти, тасса акирийам̣ сампассама̄но бхагавантам̣ акирийава̄доти а̄ха. бхагава̄ пана йасма̄ ка̄йадуччарита̄дӣнам̣ акирийам̣ вадати, тасма̄ там̣ акирийава̄дитам̣ аттани сампассама̄но апарам̣ парийа̄йамануджа̄ни. таттха т̣хапетва̄ ка̄йадуччарита̄дӣни авасеса̄ акусала̄ дхамма̄ анекавихита̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ти ведитабба̄.

пуна бра̄хман̣о тадева абхива̄дана̄дикаммам̣ бхагавати апассанто ‘‘имам̣ а̄гамма айам̣ локатанти локапавен̣ӣ уччхиджджатӣ’’ти ман̃н̃ама̄но бхагавантам̣ уччхедава̄доти а̄ха. бхагава̄ пана йасма̄ пан̃чака̄магун̣икара̄гасса чева акусалачиттадвайасампайуттасса ча досасса ана̄га̄мимаггена уччхедам̣ вадати, сабба̄кусаласамбхавасса пана мохасса арахаттамаггена уччхедам̣ вадати, т̣хапетва̄ те тайо авасеса̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ йатха̄нурӯпам̣ чатӯхи маггехи уччхедам̣ вадати, тасма̄ там̣ уччхедава̄дам̣ аттани сампассама̄но апарам̣ парийа̄йамануджа̄ни.

пуна бра̄хман̣о ‘‘джигуччхати ман̃н̃е саман̣о готамо идам̣ вайовуддха̄нам̣ абхива̄дана̄дикуласамуда̄ча̄ракаммам̣, тена там̣ на каротӣ’’ти ман̃н̃ама̄но бхагавантам̣ джегуччхӣти а̄ха. бхагава̄ пана йасма̄ джигуччхати ка̄йадуччарита̄дӣхи, йа̄ни ка̄йавачӣманодуччарита̄ни чева йа̄ва ча акусала̄нам̣ ла̄макадхамма̄нам̣ сама̄патти сама̄паджджана̄ саман̇гибха̄во, там̣ саббампи гӯтхам̣ вийа ман̣д̣анакаджа̄тико пурисо джигуччхати хирӣйати, тасма̄ там̣ джегуччхитам̣ аттани сампассама̄но апарам̣ парийа̄йамануджа̄ни. таттха ка̄йадуччаритена̄тиа̄ди каран̣авачанам̣ упайогаттхе дат̣т̣хаббам̣.

пуна бра̄хман̣о тадева абхива̄дана̄дикаммам̣ бхагавати апассанто ‘‘айам̣ идам̣ локаджет̣т̣хакакаммам̣ винети вина̄сети, атха ва̄ йасма̄ етам̣ са̄мӣчикаммам̣ на кароти, тасма̄ айам̣ винетаббо нигган̣хитаббо’’ти ман̃н̃ама̄но бхагавантам̣ венайикоти а̄ха. татра̄йам̣ падаттхо – винайатӣти винайо, вина̄сетӣти вуттам̣ хоти. винайо ева венайико. винайам̣ ва̄ арахатӣти венайико, ниггахам̣ арахатӣти вуттам̣ хоти. бхагава̄ пана йасма̄ ра̄га̄дӣнам̣ винайа̄йа вӯпасама̄йа дхаммам̣ десети, тасма̄ венайико хоти. айамева четтха падаттхо – винайа̄йа дхаммам̣ десетӣти венайико. вичитра̄ хи таддхитавутти. сва̄йам̣ там̣ венайикабха̄вам̣ аттани сампассама̄но апарам̣ парийа̄йамануджа̄ни.

пуна бра̄хман̣о йасма̄ абхива̄дана̄дӣни са̄мӣчикамма̄ни каронта̄ вайовуддхе тосенти ха̄сенти, акаронта̄ пана та̄пенти вихесенти доманассам̣ несам̣ уппа̄денти, бхагава̄ ча та̄ни на кароти, тасма̄ ‘‘айам̣ вайовуддхе тапатӣ’’ти ман̃н̃ама̄но саппуриса̄ча̄равирахитатта̄ ва̄ ‘‘капан̣апурисо айа’’нти ман̃н̃ама̄но бхагавантам̣ тапассӣти а̄ха. татра̄йам̣ падаттхо – тапатӣти тапо, росети вихесетӣти аттхо. са̄мӣчикамма̄каран̣ассетам̣ адхивачанам̣. тапо асса аттхӣти тапассӣ. дутийе аттхавикаппе бйан̃джана̄ни авича̄ретва̄ локе капан̣апурисо тапассӣти вуччати. бхагава̄ пана йе акусала̄ дхамма̄ локам̣ тапанато тапанӣйа̄ни вуччанти, тесам̣ пахӣнатта̄ йасма̄ тапассӣти сан̇кхам̣ гато. тасма̄ там̣ тапасситам̣ аттани сампассама̄но апарам̣ парийа̄йамануджа̄ни. татра̄йам̣ вачанаттхо – тапантӣти тапа̄, акусаладхамма̄наметам̣ адхивачанам̣. те тапе асси нирасси паха̄си виддхам̣сӣти тапассӣ.

пуна бра̄хман̣о там̣ абхива̄дана̄дикаммам̣ девалокагаббхасампаттийа̄ девалокапат̣исандхипат̣ила̄бха̄йа сам̣ваттатӣти ман̃н̃ама̄но бхагавати часса абха̄вам̣ дисва̄ бхагавантам̣ апагаббхоти а̄ха. кодхавасена ва̄ бхагавато ма̄тукуччхисмим̣ пат̣исандхиггахан̣е досам̣ дассентопи евама̄ха. татра̄йам̣ вачанаттхо – габбхато апагатоти апагаббхо, абхаббо девалокӯпапаттим̣ па̄пун̣итунти адхиппа̄йо. хӣно ва̄ габбхо асса̄ти апагаббхо. девалокагаббхапариба̄хиратта̄ а̄йатим̣ хӣнагаббхапат̣ила̄бхабха̄гӣти. хӣно ва̄сса ма̄тукуччхисмим̣ габбхава̄со ахосӣти адхиппа̄йо. бхагавато пана йасма̄ а̄йатим̣ габбхасеййа̄ апагата̄, тасма̄ со там̣ апагаббхатам̣ аттани сампассама̄но апарам̣ парийа̄йамануджа̄ни. татра ча йасса кхо, бра̄хман̣а, а̄йатим̣ габбхасеййа̄ пунаббхава̄бхиниббатти пахӣна̄ти етесам̣ пада̄нам̣ еваматтхо дат̣т̣хаббо – ‘‘бра̄хман̣а, йасса пуггаласса ана̄гате габбхасеййа̄ пунаббхаве ча абхиниббатти ануттарена маггена вихатака̄ран̣атта̄ пахӣна̄. габбхасеййа̄гахан̣ена четтха джала̄буджайони гахита̄, пунаббхава̄бхиниббаттиггахан̣ена итара̄ тиссо’’пи.

апича габбхасса сеййа̄ габбхасеййа̄. пунаббхаво ева абхиниббатти пунаббхава̄бхиниббаттӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. йатха̄ ча вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣти вуттепи на вин̃н̃а̄н̣ато ан̃н̃а̄ т̣хити аттхи, евамидха̄пи на габбхато ан̃н̃а̄ сеййа̄ ведитабба̄. абхиниббатти ча на̄ма йасма̄ пунаббхавабхӯта̄пи апунаббхавабхӯта̄пи аттхи, идха ча пунаббхавабхӯта̄ адхиппета̄, тасма̄ вуттам̣ – ‘‘пунаббхаво ева абхиниббатти пунаббхава̄бхиниббаттӣ’’ти.

евам̣ а̄гатака̄лато пат̣т̣ха̄йа арасарӯпата̄дӣхи ат̣т̣хахи аккосаваттхӯхи аккосантампи бра̄хман̣ам̣ бхагава̄ дхаммиссаро дхаммара̄джа̄ дхаммаса̄мӣ татха̄гато анукампа̄йа сӣталенева чаккхуна̄ бра̄хман̣ам̣ олекенто йам̣ дхаммадха̄тум̣ пат̣ивиджджхитва̄ десана̄вила̄саппатта̄ на̄ма хоти, тасса̄ дхаммадха̄туйа̄ суппат̣ивиддхатта̄ вигатавала̄хаке набхе пун̣н̣ачандо вийа ча сарадака̄ле сӯрийо вийа ча бра̄хман̣асса хадайандхака̄рам̣ видхаменто та̄нийева аккосаваттхӯни тена тена парийа̄йена ан̃н̃атха̄ дассетва̄ пунапи аттано карун̣а̄виппха̄рам̣ ат̣т̣хахи локадхаммехи акампийабха̄вена пат̣иладдхата̄дигун̣алаккхан̣ам̣ патхависамачиттатам̣ акуппадхамматан̃ча пака̄сенто ‘‘айам̣ бра̄хман̣о кевалам̣ палитасиракхан̣д̣адантавалиттачата̄дӣхи аттано вуддхабха̄вам̣ саллаккхети, но ча кхо джа̄на̄ти атта̄нам̣ джа̄тийа̄ анугатам̣ джара̄йа анусат̣ам̣ бйа̄дхино адхибхӯтам̣ маран̣ена аббха̄хатам̣ аджджа маритва̄ пуна свева утта̄насеййада̄ракабха̄вагаманӣйам̣. махантена кхо пана усса̄хена мама сантикам̣ а̄гато, тадасса а̄гаманам̣ са̄ттхакам̣ хотӯ’’ти чинтетва̄ имасмим̣ локе аттано аппат̣исамам̣ пуреджа̄табха̄вам̣ дассенто сеййатха̄пи, бра̄хман̣а̄тиа̄дина̄ найена бра̄хман̣асса дхаммадесанам̣ вад̣д̣хеси.

таттха сеййатха̄пӣтиа̄дӣнам̣ хет̣т̣ха̄ вутанайенева аттхо ведитаббо. айам̣ пана висесо – хет̣т̣ха̄ вуттанайенева хи те куккут̣апотака̄ паккхе видхунанта̄ там̣кхан̣а̄нурӯпам̣ вираванта̄ никкхаманти. евам̣ никкхаманта̄нан̃ча тесам̣ йо пат̣хаматарам̣ никкхамати, со джет̣т̣хоти вуччати. тасма̄ бхагава̄ та̄йа упама̄йа аттано джет̣т̣хабха̄вам̣ са̄дхетука̄мо бра̄хман̣ам̣ пуччхати – йо ну кхо тесам̣ куккут̣аччха̄потака̄нам̣…пе… кинти сва̄сса вачанӣйоти. таттха куккут̣аччха̄пака̄нанти куккут̣апотака̄нам̣. кинти сва̄сса вачанӣйоти со кинти вачанӣйо асса, ким̣ ваттаббо бхавеййа джет̣т̣хо ва̄ канит̣т̣хо ва̄ти.

‘‘джет̣т̣хо’’тисса, бхо готама, вачанӣйоти, бхо готама, со джет̣т̣хо ити асса вачанӣйо. касма̄ти че? со хи несам̣ джет̣т̣хоти, йасма̄ со несам̣ вуддхатароти аттхо. атхасса бхагава̄ опаммам̣ сампат̣ипа̄денто евамева кхоти а̄ха, йатха̄ со куккут̣апотако, евам̣ ахампи. авиджджа̄гата̄йа паджа̄йа̄ти авиджджа̄ вуччати ан̃н̃а̄н̣ам̣, таттха гата̄йа. паджа̄йа̄ти саттадхивачанаметам̣, авиджджа̄косасса анто павит̣т̣хесу саттесӯпи вуттам̣ хоти. ан̣д̣абхӯта̄йа̄ти ан̣д̣е бхӯта̄йа паджа̄та̄йа сан̃джа̄та̄йа. йатха̄ хи ан̣д̣е ниббатта̄ екачче сатта̄ ан̣д̣абхӯта̄ти вуччанти, евамайам̣ сабба̄пи паджа̄ авиджджан̣д̣акосе ниббаттатта̄ ан̣д̣абхӯта̄ти вуччати. парийонаддха̄йа̄ти тена авиджджан̣д̣акосена самантато онаддха̄йа баддха̄йа вет̣хита̄йа. авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ти там̣ авиджджа̄майам̣ ан̣д̣акосам̣ бхиндитва̄. екова локети сакалепи локасаннива̄се ахамева еко адутийо. ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхоти уттарарахитам̣ саббасет̣т̣хам̣ самма̄ са̄ман̃ча бодхим̣, атха ва̄ пасаттхам̣ сундаран̃ча бодхим̣. арахаттамагган̃а̄н̣ассетам̣ на̄мам̣, саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асса̄пи на̄мамева. убхайампи ват̣т̣ати. ан̃н̃есам̣ арахаттамагго ануттара̄ бодхи хоти, на хотӣти? на хоти. касма̄? асаббагун̣ада̄йакатта̄. тесан̃хи кассачи арахаттамагго арахаттапхаламева дети, кассачи тиссо виджджа̄, кассачи чха абхин̃н̃а̄, кассачи чатассо пат̣исамбхида̄, кассачи са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣ам̣. паччекабуддха̄нампи паччекабодхин̃а̄н̣амева дети, буддха̄нам̣ пана саббагун̣асампаттим̣ дети абхисеко вийа ран̃н̃о саббалокиссарабха̄вам̣. тасма̄ ан̃н̃асса кассачипи ануттара̄ бодхи на хотӣти. абхисамбуддхоти аббхан̃н̃а̄сим̣ пат̣ивиджджхим̣, паттомхи адхигатомхӣти вуттам̣ хоти.

ида̄ни йадетам̣ бхагавата̄ ‘‘евамева кхо’’тиа̄дина̄ найена вуттам̣ опаммасампат̣ипа̄данам̣, там̣ евам̣ аттхена сам̣сандитва̄ ведитаббам̣ – йатха̄ хи тасса̄ куккут̣ийа̄ аттано ан̣д̣есу адхисайана̄дитивидхакирийа̄каран̣ам̣, евам̣ бодхипаллан̇ке нисиннасса бодхисаттабхӯтасса бхагавато аттано санта̄не аниччам̣, дуккхам̣, анатта̄ти тивидха̄нупассана̄каран̣ам̣. куккут̣ийа̄ тивидхакирийа̄сампа̄данена ан̣д̣а̄нам̣ апӯтибха̄во вийа бодхисаттабхӯтасса бхагавато тивидха̄нупассана̄сампа̄данена випассана̄н̃а̄н̣асса апариха̄ни. куккут̣ийа̄ тивидхакирийа̄каран̣ена ан̣д̣а̄нам̣ алласинехапарийа̄да̄нам̣ вийа бодхисаттабхӯтасса бхагавато тивидха̄нупассана̄сампа̄данена бхаваттайа̄нугатаникантисинехапарийа̄да̄нам̣. куккут̣ийа̄ тивидхакирийа̄каран̣ена ан̣д̣акапа̄ла̄нам̣ танубха̄во вийа бодхисаттабхӯтасса бхагавато тивидха̄нупассана̄сампа̄данена авиджджан̣д̣акосасса танубха̄во, куккут̣ийа̄ тивидхакирийа̄каран̣ена куккут̣апотакасса па̄данакхатун̣д̣ака̄нам̣ тхаддхакхарабха̄во вийа бодхисаттабхӯтасса бхагавато тивидха̄нупассана̄сампа̄данена випассана̄н̃а̄н̣асса тиккхакхаравиппасаннасӯрабха̄во. куккут̣ийа̄ тивидхакирийа̄каран̣ена куккут̣апотакасса парин̣а̄мака̄ло вийа бодхисаттабхӯтасса бхагавато тивидха̄нупассана̄сампа̄данена випассана̄н̃а̄н̣асса парин̣а̄мака̄ло вад̣д̣хика̄ло габбхаггахан̣ака̄ло. куккут̣ийа̄ тивидхакирийа̄каран̣ена куккут̣апотакасса па̄данакхасикха̄йа ва̄ мукхатун̣д̣акена ва̄ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ паккхе паппхот̣етва̄ соттхина̄ абхиниббхида̄ка̄ло вийа бхагавато тивидха̄нупассана̄сампа̄данена випассана̄н̃а̄н̣агаббхам̣ ган̣ха̄петва̄ анупубба̄дхигатена арахаттамаггена авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ абхин̃н̃а̄паккхе паппхот̣етва̄ соттхина̄ сакалабуддхагун̣асаччхикатака̄ло ведитаббо.

ахан̃хи, бра̄хман̣а, джет̣т̣хо сет̣т̣хо локасса̄ти, бра̄хман̣а, йатха̄ тесам̣ куккут̣апотака̄нам̣ пат̣хаматарам̣ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ абхиниббатто куккут̣апотако джет̣т̣хо хоти, евам̣ авиджджа̄гата̄йа паджа̄йа там̣ авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ пат̣хаматарам̣ арийа̄йа джа̄тийа̄ джа̄татта̄ ахан̃хи джет̣т̣хо вуддхатамоти сан̇кхам̣ гато, саббагун̣ехи пана аппат̣исаматта̄ сет̣т̣хоти.

евам̣ бхагава̄ аттано ануттарам̣ джет̣т̣хасет̣т̣хабха̄вам̣ бра̄хман̣асса пака̄сетва̄ ида̄ни йа̄йа пат̣ипада̄йа там̣ адхигато, там̣ пат̣ипадам̣ пуббабха̄гато пабхути дассетум̣ а̄раддхам̣ кхо пана ме, бра̄хман̣а̄тиа̄дима̄ха. таттха а̄раддхам̣ кхо пана ме, бра̄хман̣а, вӣрийам̣ ахосӣти, бра̄хман̣а, на майа̄ айам̣ ануттаро джет̣т̣хасет̣т̣хабха̄во кусӣтена мут̣т̣хассатина̄ са̄раддхака̄йена виккхиттачитена адхигато, апича кхо тададхигама̄йа а̄раддхам̣ кхо пана ме вӣрийам̣ ахоси. бодхиман̣д̣е нисиннена майа̄ чатусаммаппадха̄набхедам̣ вӣрийам̣ а̄раддхам̣ ахоси, паггахитам̣ аситхилаппаваттитам̣. а̄раддхатта̄йева ча ме там̣ асаллӣнам̣ ахоси. на кевалан̃ча вӣрийамева, сатипи ме а̄рамман̣а̄бхимукхабха̄вена упат̣т̣хита̄ ахоси, упат̣т̣хитатта̄йева ча асаммут̣т̣ха̄. пассаддхо ка̄йо аса̄раддхоти ка̄йачиттаппассаддхивасена ка̄йопи ме пассаддхо ахоси. таттха йасма̄ на̄мака̄йе пассаддхе рӯпака̄йопи пассаддхойева хоти, тасма̄ ‘‘на̄мака̄йо рӯпака̄йо’’ти ависесетва̄ва ‘‘пассаддхо ка̄йо’’ти вуттам̣. аса̄раддхоти со ча кхо пассаддхатта̄йева аса̄раддхо, вигатадаратхоти вуттам̣ хоти. сама̄хитам̣ читтам̣ екагганти читтампи ме самма̄ а̄хитам̣ сут̣т̣ху т̣хапитам̣ аппитам̣ вийа ахоси, сама̄хитатта̄ ева ча екаггам̣ ачалам̣ ниппхандананти. етта̄вата̄ джха̄насса пуббабха̄гапат̣ипада̄ катхита̄ хоти.

ида̄ни има̄йа пат̣ипада̄йа адхигатам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ а̄дим̣ катва̄ виджджа̄ттайапарийоса̄нам̣ висесам̣ дассенто со кхо ахантиа̄дима̄ха. таттха йам̣ йа̄ва виниччхайанайена ваттаббам̣ сийа̄, там̣ висуддхимагге (висуддхи. 1.69) вуттамева.

айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а̄тиа̄дӣсу пана виджджа̄ти видитакаран̣ат̣т̣хена виджджа̄. ким̣ видитам̣ кароти? пуббенива̄сам̣. авиджджа̄ти тассева пуббенива̄сасса авидитакаран̣ат̣т̣хена таппат̣иччха̄дакамохо. тамоти свева мохо таппат̣иччха̄дакат̣т̣хена тамо на̄ма. а̄локоти са̄ ева виджджа̄ обха̄сакаран̣ат̣т̣хена а̄локоти. еттха ча виджджа̄ адхигата̄ти аттхо, сесам̣ пасам̣са̄вачанам̣. йоджана̄ панеттха – айам̣ кхо ме виджджа̄ адхигата̄, тасса ме адхигатавиджджасса авиджджа̄ вихата̄, винат̣т̣ха̄ти аттхо. касма̄? йасма̄ виджджа̄ уппанна̄. еса найо итарасмимпи пададвайе. йатха̄ танти еттха танти нипа̄таматтам̣. сатийа̄ авиппава̄сена аппаматтасса вӣрийа̄та̄пена а̄та̄пино ка̄йе ча джӣвите ча анапеккха̄та̄йа пахитаттасса песитаттасса̄ти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато авиджджа̄ вихан̃н̃еййа, виджджа̄ уппаджджеййа тамо вихан̃н̃еййа, а̄локо уппаджджеййа, евамева мама авиджджа̄ вихата̄, виджджа̄ уппанна̄, тамо вихато, а̄локо уппанно. етасса ме падха̄на̄нуйогасса анурӯпамева пхалам̣ ладдханти.

айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, пат̣хама̄ абхиниббхида̄ ахоси куккут̣аччха̄пакассева ан̣д̣акосамха̄ти айам̣ кхо мама, бра̄хман̣а, пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣амукхатун̣д̣акена пуббе нивуттхакхандхаппат̣иччха̄дакам̣ авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ пат̣хама̄ абхиниббхида̄ пат̣хама̄ никкханти пат̣хама̄ арийа̄джа̄ти ахоси куккут̣аччха̄пакассева мукхатун̣д̣акена ва̄ па̄данакхасикха̄йа ва̄ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ тамха̄ ан̣д̣акосамха̄ абхиниббхида̄ никкханти куккут̣аника̄йе пачча̄джа̄тӣти. айам̣ та̄ва пуббенива̄сакатха̄йам̣ найо.

чутупапа̄такатха̄йа пана виджджа̄ти диббачаккхун̃а̄н̣авиджджа̄. авиджджа̄ти чутупапа̄таппат̣иччха̄дика̄ авиджджа̄. йатха̄ пана пуббенива̄сакатха̄йам̣ ‘‘пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣амукхатун̣д̣акена пуббе нивуттхаккхандхаппат̣иччха̄дакам̣ авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄’’ти вуттам̣, евамидха ‘‘чутупапа̄тан̃а̄н̣амукхатун̣д̣акена чутупапа̄таппат̣иччха̄дакам̣ авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄’’ти ваттаббам̣.

йам̣ панетам̣ паччавеккхан̣ан̃а̄н̣апариггахитам̣ а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄дхигамам̣ бра̄хман̣асса дассенто айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, татийа̄ виджджа̄тиа̄дима̄ха, таттха виджджа̄ти арахаттамаггавиджджа̄. авиджджа̄ти чатусаччаппат̣иччха̄дика̄ авиджджа̄. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, татийа̄ абхиниббхида̄ ахосӣти еттха айам̣ кхо мама, бра̄хман̣а, а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣амукхатун̣д̣акена чатусаччапат̣иччха̄дакам̣ авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ татийа̄ абхиниббхида̄ татийа̄ никкханти татийа̄ арийаджа̄ти ахоси куккут̣аччха̄пакассева мукхатун̣д̣акена ва̄ па̄данакхасикха̄йа ва̄ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ тамха̄ ан̣д̣акосамха̄ абхиниббхида̄ никкханти куккут̣аника̄йе пачча̄джа̄тӣти.

етта̄вата̄ ким̣ дассесӣти? со хи, бра̄хман̣а, куккут̣аччха̄пако ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ тато никкхаманто сакимева джа̄йати, ахам̣ пана пуббенивуттхаккхандхаппат̣иччха̄дакам̣ авиджджан̣д̣акосам̣ бхиндитва̄ пат̣хамам̣ та̄ва пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣авиджджа̄йа джа̄то. тато сатта̄нам̣ чутипат̣исандхиппат̣иччха̄дакам̣ авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ дутийам̣ диббачаккхун̃а̄н̣авиджджа̄йа джа̄то, пуна чатусаччаппат̣иччха̄дакам̣ авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ татийам̣ а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣авиджджа̄йа джа̄то. евам̣ тӣхи виджджа̄хи тиккхаттум̣ джа̄томхи. са̄ ча ме джа̄ти арийа̄ супарисуддха̄ти идам̣ дассети. евам̣дассенто ча пуббенива̄сан̃а̄н̣ена атӣтам̣сан̃а̄н̣ам̣, диббачаккхуна̄ паччуппанна̄на̄гатам̣сан̃а̄н̣ам̣, а̄саваккхайена сакалалокийалокуттарагун̣анти евам̣ тӣхи виджджа̄хи саббепи саббан̃н̃угун̣е пака̄сетва̄ аттано арийа̄йа джа̄тийа̄ джет̣т̣хасет̣т̣хабха̄вам̣ бра̄хман̣асса дассеси.

евам̣ вутте веран̃джо бра̄хман̣оти евам̣ бхагавата̄ лока̄нукампакена бра̄хман̣ам̣ анукампама̄нена нигухитаббепи аттано арийа̄йа джа̄тийа̄ джет̣т̣хасет̣т̣хабха̄ве виджджа̄ттайапака̄сика̄йа дхаммадесана̄йа вутте пӣтивиппха̄рапарипун̣н̣агаттачитто веран̃джо бра̄хман̣о там̣ бхагавато арийа̄йа джа̄тийа̄ джет̣т̣хасет̣т̣хабха̄вам̣ видитва̄ ‘‘ӣдисам̣ на̄ма̄хам̣ саббалокаджет̣т̣хам̣ саббагун̣асаманна̄гатам̣ саббан̃н̃ум̣ ‘ан̃н̃есам̣ абхива̄дана̄дикаммам̣ на каротӣ’ти авачам̣, дхираттху вата, бхо, ан̃н̃а̄н̣а’’нти атта̄нам̣ гарахитва̄ ‘‘айам̣ да̄ни локе арийа̄йа джа̄тийа̄ пуреджа̄тат̣т̣хена джет̣т̣хо, саббагун̣ехи аппат̣исамат̣т̣хена сет̣т̣хо’’ти нит̣т̣хам̣ гантва̄ бхагавантам̣ етадавоча – джет̣т̣хо бхавам̣ готамо сет̣т̣хо бхавам̣ готамоти. еван̃ча пана ватва̄ пуна там̣ бхагавато дхаммадесанам̣ аббханумодама̄но абхиккантам̣ бхо готама̄тиа̄дима̄ха. там̣ вуттаттхамева̄ти.