13. несаджджикан̇гакатха̄ван̣н̣ана̄
36. сеййанти ирийа̄патхалаккхан̣ам̣ сеййам̣. таппат̣иккхепенева хи тадаттха̄ ‘‘ман̃чо бхисӣ’’ти евама̄дика̄ (чӯл̣ава. 321, 322) сеййа̄ пат̣иккхитта̄ ева хонти. ‘‘несаджджико’’ти ча сайанам̣ пат̣иккхипитва̄ нисаджджа̄йа ева вихаритум̣ сӣламасса̄ти имасса аттхасса идха адхиппетатта̄ сеййа̄ еветтха пат̣ийогинӣ, на итаре татха̄ анит̣т̣хатта̄, асамбхавато ча. косаджджапаккхийо хи ирийа̄патхо идха пат̣ийогибха̄вена иччхито, на итаре. на ча сакка̄ т̣ха̄нагаманехи вина̄ нисаджджа̄йа ева йа̄петум̣ татха̄ паваттетунти сеййа̄веттха пат̣ийогинӣ. тена̄ха ‘‘тена пана̄’’тиа̄ди. чан̇камитаббам̣ на ‘‘несаджджико аха’’нти саббараттим̣ нисӣдитаббам̣. ирийа̄патхантара̄нуггахито хи ка̄йо манасика̄раккхамо хоти.
чатта̄ро па̄да̄, пит̣т̣хиапассайо ча̄ти имехи пан̃чахи ан̇гехи пан̃чан̇го. чатӯхи ат̣т̣анӣхи, пит̣т̣хиапассайена ча пан̃чан̇готи апаре. убхосу пассесу пит̣т̣хипассе ча йатха̄сукхам̣ апасса̄йа вихарато несаджджикасса ‘‘анесаджджикато ко висесо’’ти га̄хам̣ нива̄ретум̣ абхайаттхеро нидассито ‘‘тхеро ана̄га̄мӣ хутва̄ паринибба̄йӣ’’ти.
упаччхедӣйати етена̄ти упаччхедананти винибандхупаччхедасса са̄дхакатамабха̄во дат̣т̣хаббо. саббакаммат̣т̣ха̄на̄нуйогасаппа̄йата̄ алӣна̄нуддхаччапаккхикатта̄ нисаджджа̄йа. тато ева па̄са̄дикаирийа̄патхата̄. вӣрийа̄рамбха̄нукӯлата̄ вӣрийасамата̄йоджанасса ануччхавиката̄. тато ева самма̄пат̣ипаттийа̄ анубрӯханата̄. пан̣идха̄йа̄ти т̣хапетва̄. танунти упаримака̄йам̣. викампетӣти ча̄лети, иччха̄вигха̄там̣ каротӣти адхиппа̄йо. ватанти дхутан̇гам̣.
ити несаджджикан̇гакатха̄ван̣н̣ана̄.
дхутан̇гапакин̣н̣акакатха̄ван̣н̣ана̄
37. секкхапутхуджджана̄нам̣ васена сийа̄ кусала̄ни, кхӣн̣а̄сава̄нам̣ васена сийа̄ абйа̄ката̄ни. таттха секкхапутхуджджана̄ пат̣ипаттипӯран̣аттхам̣, кхӣн̣а̄сава̄ пха̄сувиха̄раттхам̣ дхутан̇га̄ни парихаранти. акусалампи дхутан̇ганти акусалачиттена̄пи дхутан̇гасевана̄ аттхӣти адхиппа̄йо. там̣ на йуттам̣, йена акусалачиттена паббаджитасса а̄ран̃н̃икаттам̣, там̣ дхутан̇гам̣ на̄ма на хоти. касма̄? лаккхан̣а̄бха̄вато. йам̣ хидам̣ килеса̄нам̣ дхунанато дхутасса пуггаласса, н̃а̄н̣асса, четана̄йа ва̄ ан̇гаттам̣, на там̣ акусаладхаммесу самбхавати. тасма̄ аран̃н̃ава̄са̄диматтена а̄ран̃н̃ика̄дайо та̄ва хонту, а̄ран̃н̃икан̇га̄дӣни пана на хонтӣти имаматтхам̣ дассетум̣ ‘‘на майа’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха има̄нӣти дхутан̇га̄ни. вуттам̣ хет̣т̣ха̄ вачанаттханиддесе. на ча акусалена кочи дхуто на̄ма хоти, килеса̄нам̣ дхунанат̣т̣хена̄ти адхиппа̄йо. йасса бхиккхуно ета̄ни сама̄да̄на̄ни ан̇га̄ни, етена пат̣хамена̄пи аттхавикаппена ‘‘наттхи акусалам̣ дхутан̇га’’нти дассети. на ча акусалам̣ кин̃чи дхуна̄тӣти акусалам̣ кин̃чи па̄пам̣ на ча дхуна̄ти ева аппат̣ипаккхато. йесам̣ сама̄да̄на̄нам̣ там̣ акусалам̣ н̃а̄н̣ам̣ вийа ан̇ганти катва̄ та̄ни дхутан̇га̄нӣти вуччеййум̣. имина̄ дутийена̄пи аттхавикаппена ‘‘наттхи акусалам̣ дхутан̇га’’нти дассети. на̄пи акусалантиа̄ди татийааттхавикаппавасена йоджана̄. тасма̄тиа̄ди вуттассеваттхасса нигаманам̣.
йесанти абхайагирива̄сике сандха̄йа̄ха. те хи дхутан̇гам̣ на̄ма пан̃н̃аттӣти ваданти. татха̄ сати тасса параматтхато авиджджама̄натта̄ килеса̄нам̣ дхунанат̣т̣хопи на сийа̄, сама̄да̄таббата̄ ча̄ти тесам̣ вачанам̣ па̄л̣ийа̄ вируджджхатӣти дассетум̣ ‘‘кусалаттикавинимутта’’нтиа̄ди вуттам̣. тасма̄ти йасма̄ пан̃н̃аттипаккхе ете доса̄ дуннива̄ра̄, тасма̄ там̣ тесам̣ вачанам̣ на гахетаббам̣, вуттанайо четана̄паккхойева гахетабботи аттхо. йасма̄ ете дхутагун̣а̄ кусалаттике пат̣хамататийападасан̇гахита̄, тасма̄ сийа̄ сукха̄йа ведана̄йа сампайутта̄, сийа̄ адуккхамасукха̄йа ведана̄йа сампайутта̄, сийа̄ випа̄кадхаммадхамма̄, сийа̄ невавипа̄канавипа̄кадхаммадхамма̄, сийа̄ анупа̄диннупа̄да̄нийа̄, сийа̄ асам̣килит̣т̣хасам̣килесика̄ти евам̣ сесатикадукападехипи несам̣ йатха̄рахам̣ сан̇гахо вибха̄ветаббо.
ка̄мам̣ саббопи араха̄ дхутакилесо, идха пана дхутан̇гасевана̄мукхена килесе видхунитва̄ т̣хито кхӣн̣а̄саво ‘‘дхутакилесо пуггало’’ти адхиппето. татха̄ саббопи арийамагго ниппарийа̄йена килесадхунано дхаммо, висесато аггамагго. парийа̄йена пана випассана̄н̃а̄н̣а̄ди. хет̣т̣химапариччхедена дхутан̇гачетана̄сампайуттан̃а̄н̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. евам̣ дхутам̣ дассетва̄ дхутава̄де дассетаббе йасма̄ дхутава̄дабхедена дхуто вийа дхутабхедена дхутава̄допи дувидхо, тасма̄ тесам̣, тадубхайапат̣иккхепасса ча васена чатуккаметтха самбхаватӣти там̣ дассетум̣ ‘‘аттхи дхуто’’тиа̄ди вуттам̣.
тайиданти нипа̄то, тасса ‘‘со айа’’нти аттхо. дхутадхамма̄ на̄ма̄ти дхутан̇гасевана̄йа пат̣ипаккхабхӯта̄нам̣ па̄падхамма̄нам̣ дхунанавасена паваттийа̄ ‘‘дхуто’’ти ладдхана̄ма̄йа дхутан̇гачетана̄йа упака̄рака̄ дхамма̄ти катва̄ дхутадхамма̄ на̄ма. асампаттасампаттесу паччайесу алуббхана̄ка̄рена паваттанато аппиччхата̄ сантут̣т̣хита̄ ча аттхато алобхо. паччайагедха̄дихетука̄нам̣ лолата̄дӣнам̣ сам̣килеса̄нам̣ саммадева ликханато чхеданато ган̣асан̇ган̣ика̄дибхедато сам̣саггато читтасса вивечанато саллекхата̄ павивеката̄ ча алобхо амохоти имесу двӣсу дхаммесу анупатанти тадантогадха̄ таппарийа̄панна̄ хонти, тадубхайассева паваттивисесабха̄вато. имехи кусаладхаммехи аттхӣ идаматтхӣ, йена н̃а̄н̣ена паббаджитена на̄ма пам̣сукӯликан̇га̄дӣсу патит̣т̣хитена бхавитаббанти йатха̄нусит̣т̣хам̣ дхутагун̣е сама̄дийати чева парихарати ча, там̣ н̃а̄н̣ам̣ идаматтхита̄. тена̄ха ‘‘идаматтхита̄ н̃а̄н̣амева̄’’ти. пат̣иккхепаваттхӯсӯти гахапатичӣвара̄дӣсу техи техи дхутан̇гехи пат̣иккхипитаббаваттхӯсу. лобханти тан̣хам̣. тесвева ва̄ти пат̣иккхепаваттхӯсу ева. а̄дӣнавапат̣иччха̄даканти а̄раккхадуккхапара̄дхӣнавуттичорабхайа̄диа̄дӣнавапат̣иччха̄дакам̣. анун̃н̃а̄та̄нанти саттха̄ра̄ ниччхандара̄гапарибхогавасена анун̃н̃а̄та̄нам̣ сукхасампхассааттхаран̣апа̄вуран̣а̄дӣнам̣. пат̣исеванамукхена̄ти пат̣исеванадва̄рена, тена лесена̄ти аттхо. атисаллекхамукхена̄ти ативийа саллекхапат̣ипаттимукхена, уккат̣т̣хасса ваттанака̄нампи пат̣иккхипанавасена̄ти аттхо.
сукхумакаран̣асанниссайо ра̄го дуккха̄йа пат̣ипаттийа̄ патит̣т̣хам̣ на лабхатӣти а̄ха ‘‘дуккха̄пат̣ипадан̃ча нисса̄йа ра̄го вӯпасамматӣ’’ти. саллекхо на̄ма сампаджа̄насса хоти, сатисампаджан̃н̃е мохо апатит̣т̣хова аппама̄дасамбхаватоти вуттам̣ ‘‘саллекхам̣ нисса̄йа аппаматтасса мохо пахӣйатӣ’’ти. еттха̄ти етесу дхутан̇гесу. таттха̄ти аран̃н̃аруккхамӯлесу.
сӣсан̇га̄нӣти сӣсабхӯта̄ни ан̇га̄ни, паресампи кесан̃чи на̄нантариката̄йа, сукарата̄йа ча сан̇ган̣ханато уттаман̇га̄нӣти аттхо. асамбхиннан̇га̄нӣти кехичи самбхедарахита̄ни, висум̣йева ан̇га̄нӣти вуттам̣ хоти. каммат̣т̣ха̄нам̣ вад̣д̣хати ра̄гачаритасса мохачаритасса досачаритасса̄пи, там̣ екаччам̣ дхутан̇гам̣ севантасса̄ти адхиппа̄йо. ха̄йати каммат̣т̣ха̄нам̣ сукума̄рабха̄веналӯкхапат̣ипаттим̣ асахантасса. вад̣д̣хатева маха̄пурисаджа̄тикасса̄ти адхиппа̄йо. на вад̣д̣хати каммат̣т̣ха̄нам̣ упаниссайарахитасса. екамева хи дхутан̇гам̣ йатха̄ килесадхунанат̣т̣хена, евам̣ четана̄сабха̄ватта̄. тена̄ха ‘‘сама̄да̄начетана̄’’ти.
тераса̄пи дхутан̇га̄ни сама̄да̄йа парихаранта̄нам̣ пуггала̄нам̣ васена ‘‘два̄чатта̄лӣса хонтӣ’’ти ватва̄ бхиккхӯнам̣ терасаннампи парихаран̣асса екаджджхам̣йева самбхавам̣ дассетум̣ ‘‘саче хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха ‘‘екаппаха̄рена саббадхутан̇га̄ни парибхун̃джитум̣ саккотӣ’’ти вуттам̣. катхам̣ аббхока̄се вихарантасса руккхамӯликан̇гам̣? ‘‘чханнам̣ пат̣иккхипа̄ми, руккхамӯликан̇гам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти (висуддхи. 1.32) вачанато чханне арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄питаматте дхутан̇гам̣ бхиджджати, на аббхока̄се, тасма̄ бхедахетуно абха̄вена тампи арогамева. татха̄ сена̄саналолуппасса абха̄вена йатха̄сантхатикан̇ганти дат̣т̣хаббам̣. а̄ран̃н̃икан̇гам̣ ган̣амха̄ охӣйанасиккха̄падена (па̄чи. 691-692) пат̣иккхиттам̣, кхалупаччха̄бхаттикан̇гам̣ анатириттабходжанасиккха̄падена (па̄чи. 238-240). пава̄рита̄йа хи бхиккхунийа̄ атириттам̣ катва̄ бхун̃джитум̣ на лаббхати. каппийе ча ваттхусмим̣ лолата̄паха̄на̄йа дхутан̇гасама̄да̄нам̣, на акаппийе, сиккха̄паденева пат̣иккхиттатта̄. ат̣т̣хева хонти бхиккхунийа̄ сам̣каччикачӣвара̄дӣхи саддхим̣ пан̃чапи тичӣварасан̇кхамева гаччхантӣти катва̄. йатха̄вуттесӯти бхиккхӯнам̣ вуттесу терасасу тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄навинайакамма̄бха̄вато т̣хапетва̄ течӣварикан̇гам̣ два̄даса са̄ман̣ера̄нам̣. сатта̄ти бхиккхунӣнам̣ вуттесу ат̣т̣хасу екам̣ паха̄йа сатта тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄навинайакамма̄бха̄вато. ‘‘т̣хапетва̄ течӣварикан̇га’’нти хи имам̣ ануваттама̄намева катва̄ ‘‘сатта сиккхама̄наса̄ман̣ерӣна’’нти вуттам̣. патирӯпа̄нӣти упа̄сакабха̄васса ануччхавика̄ни.
дхутан̇ганиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
ити дутийапариччхедаван̣н̣ана̄.