13. несаджджикан̇гакатха̄
36. несаджджикан̇гампи ‘‘сеййам̣ пат̣иккхипа̄ми, несаджджикан̇гам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти имесам̣ ан̃н̃атаравачанена сама̄диннам̣ хоти.
тена пана несаджджикена раттийа̄ тӣсу йа̄месу екам̣ йа̄мам̣ ут̣т̣ха̄йа чан̇камитаббам̣. ирийа̄патхесу хи нипаджджитумева на ват̣т̣ати. идамасса видха̄нам̣.
пабхедато пана айампи тивидхо хоти. таттха уккат̣т̣хасса нева апассенам̣, на дуссапаллаттхика̄, на а̄йогапат̣т̣о ват̣т̣ати. маджджхимасса имесу тӣсу йам̣кин̃чи ват̣т̣ати. мудукасса апассенампи дуссапаллаттхика̄пи а̄йогапат̣т̣опи биббоханампи пан̃чан̇гопи саттан̇гопи ват̣т̣ати. пан̃чан̇го пана пит̣т̣хиапассайена саддхим̣ като. саттан̇го на̄ма пит̣т̣хиапассайена ча убхатопассесу апассайехи ча саддхим̣ като. там̣ кира мил̣а̄бхайаттхерасса акам̣су. тхеро ана̄га̄мӣ хутва̄ паринибба̄йи.
имесам̣ пана тин̣н̣ампи сеййам̣ каппитаматте дхутан̇гам̣ бхиджджати. айаметтха бхедо.
айам̣ пана̄нисам̣со, ‘‘сеййасукхам̣ пассасукхам̣ миддхасукхам̣ ануйутто вихаратӣ’’ти (дӣ. ни. 3.320; ма. ни. 1.186) вуттасса четасо винибандхасса упаччхеданам̣, саббакаммат̣т̣ха̄на̄нуйогасаппа̄йата̄, па̄са̄дикаирийа̄патхата̄, вӣрийа̄рамбха̄нукӯлата̄, самма̄пат̣ипаттийа̄ анубрӯхананти.
а̄бхуджитва̄на паллан̇кам̣, пан̣идха̄йа уджум̣ танум̣;
нисӣданто викампети, ма̄расса хадайам̣ йати.
сеййасукхам̣ миддхасукхам̣, хитва̄ а̄раддхавӣрийо;
нисаджджа̄бхирато бхиккху, собхайанто тапованам̣.
нира̄мисам̣ пӣтисукхам̣, йасма̄ самадхигаччхати;
тасма̄ самануйун̃джеййа, дхӣро несаджджикам̣ ватанти.
айам̣ несаджджикан̇ге сама̄да̄на видха̄наппабхеда бхеда̄нисам̣саван̣н̣ана̄.
дхутан̇гапакин̣н̣акакатха̄
37. ида̄ни –
кусалаттикато чева, дхута̄дӣнам̣ вибха̄гато;
сама̄сабйа̄сато ча̄пи, вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти. –
имисса̄ га̄тха̄йа васена ван̣н̣ана̄ хоти.
таттха кусалаттикатоти сабба̄нева хи дхутан̇га̄ни секкхапутхуджджанакхӣн̣а̄сава̄нам̣ васена сийа̄ кусала̄ни, сийа̄ абйа̄ката̄ни, наттхи дхутан̇гам̣ акусаланти.
йо пана вадеййа ‘‘па̄пиччхо иччха̄пакато а̄ран̃н̃ико хотӣти а̄дивачанато (а. ни. 5.181; пари. 325) акусалампи дхутан̇га’’нти. со ваттаббо – на майам̣ ‘‘акусалачиттена аран̃н̃е на васатӣ’’ти вада̄ма. йасса хи аран̃н̃е нива̄со, со а̄ран̃н̃ико. со ча па̄пиччхо ва̄ бхавеййа аппиччхо ва̄. има̄ни пана тена тена сама̄да̄нена дхутакилесатта̄ дхутасса бхиккхуно ан̇га̄ни, килесадхунанато ва̄ дхутанти ладдхавоха̄рам̣ н̃а̄н̣ам̣ ан̇гаметесанти дхутан̇га̄ни. атха ва̄ дхута̄ни ча та̄ни пат̣ипаккханиддхунанато ан̇га̄ни ча пат̣ипаттийа̄типи дхутан̇га̄нӣти вуттам̣. на ча акусалена кочи дхуто на̄ма хоти, йассета̄ни ан̇га̄ни бхавеййум̣, на ча акусалам̣ кин̃чи дхуна̄ти, йесам̣ там̣ ан̇гантикатва̄ дхутан̇га̄нӣти вуччеййум̣. на̄пи акусалам̣ чӣваралолуппа̄дӣни чева ниддхуна̄ти пат̣ипаттийа̄ ча ан̇гам̣ хоти. тасма̄ сувуттамидам̣ ‘‘наттхи акусалам̣ дхутан̇га’’нти.
‘‘йесампи кусалаттикавинимуттам̣ дхутан̇гам̣, тесам̣ аттхато дхутан̇гамева наттхи. асантам̣ касса дхунанато дхутан̇гам̣ на̄ма бхависсати. дхутагун̣е сама̄да̄йа ваттатӣти вачанавиродхопи ча несам̣ а̄паджджати, тасма̄ там̣ на гахетабба’’нти айам̣ та̄ва кусалаттикато ван̣н̣ана̄.
дхута̄дӣнам̣ вибха̄гатоти дхуто ведитаббо. дхутава̄до ведитаббо. дхутадхамма̄ ведитабба̄. дхутан̇га̄ни ведитабба̄ни. касса дхутан̇гасевана̄ саппа̄йа̄ти ведитаббам̣.
таттха дхутоти дхутакилесо ва̄ пуггало килесадхунано ва̄ дхаммо.
дхутава̄доти еттха пана аттхи дхуто на дхутава̄до, аттхи на дхуто дхутава̄до, аттхи нева дхуто на дхутава̄до, аттхи дхуто чева дхутава̄до ча.
таттха йо дхутан̇гена аттано килесе дхуни, парам̣ пана дхутан̇гена на овадати, на̄нуса̄сати ба̄кулаттхеро вийа, айам̣ дхуто на дхутава̄до. йатха̄ха, ‘‘тайидам̣ а̄йасма̄ ба̄куло дхуто на дхутава̄до’’ти. йо пана на дхутан̇гена аттано килесе дхуни, кевалам̣ ан̃н̃е дхутан̇гена овадати ануса̄сати упанандаттхеро вийа, айам̣ на дхуто дхутава̄до. йатха̄ха, ‘‘тайидам̣ а̄йасма̄ упанандо сакйапутто на дхуто дхутава̄до’’ти. йо убхайавипанно ла̄л̣уда̄йӣ вийа, айам̣ нева дхуто на дхутава̄до. йатха̄ха, ‘‘тайидам̣ а̄йасма̄ ла̄л̣уда̄йӣ нева дхуто на дхутава̄до’’ти. йо пана убхайасампанно дхаммасена̄пати вийа, айам̣ дхуто чева дхутава̄до ча. йатха̄ха, ‘‘тайидам̣ а̄йасма̄ са̄рипутто дхуто чева дхутава̄до ча̄ти.
дхутадхамма̄ ведитабба̄ти аппиччхата̄, сантут̣т̣хита̄, саллекхата̄, павивеката̄, идаматтхита̄ти име дхутан̇гачетана̄йа парива̄рака̄ пан̃ча дхамма̄ ‘‘аппиччхатам̣йева нисса̄йа̄’’тиа̄дивачанато (а. ни. 5.181; пари. 325) дхутадхамма̄ на̄ма, таттха аппиччхата̄ ча сантут̣т̣хита̄ ча алобхо. саллекхата̄ ча павивеката̄ ча двӣсу дхаммесу анупатанти алобхе ча амохе ча. идаматтхита̄ н̃а̄н̣амева. таттха ча алобхена пат̣иккхепаваттхӯсу лобхам̣, амохена тесвева а̄дӣнавапат̣иччха̄дакам̣ мохам̣ дхуна̄ти. алобхена ча анун̃н̃а̄та̄нам̣ пат̣исеванамукхена паваттам̣ ка̄масукха̄нуйогам̣, амохена дхутан̇гесу атисаллекхамукхена паваттам̣ аттакиламатха̄нуйогам̣ дхуна̄ти. тасма̄ име дхамма̄ дхутадхамма̄ти ведитабба̄.
дхутан̇га̄ни ведитабба̄нӣти тераса дхутан̇га̄ни ведитабба̄ни пам̣сукӯликан̇гам̣…пе… несаджджикан̇ганти. та̄ни аттхато лаккхан̣а̄дӣхи ча вутта̄нева.
касса дхутан̇гасевана̄ саппа̄йа̄ти ра̄гачаритасса чева мохачаритасса ча. касма̄? дхутан̇гасевана̄ хи дуккха̄пат̣ипада̄ чева саллекхавиха̄ро ча. дуккха̄пат̣ипадан̃ча нисса̄йа ра̄го вӯпасаммати. саллекхам̣ нисса̄йа аппаматтасса мохо пахӣйати. а̄ран̃н̃икан̇гаруккхамӯликан̇гапат̣исевана̄ ва̄ еттха досачаритасса̄пи саппа̄йа̄. таттха хисса асан̇гхат̣т̣ийама̄насса вихарато досопи вӯпасамматӣти айам̣ дхута̄дӣнам̣ вибха̄гато ван̣н̣ана̄.
сама̄сабйа̄сатоти има̄ни пана дхутан̇га̄ни сама̄сато тӣн̣и сӣсан̇га̄ни, пан̃ча асамбхиннан̇га̄нӣти ат̣т̣хева хонти. таттха сапада̄нача̄рикан̇гам̣, ека̄саникан̇гам̣, аббхока̄сикан̇ганти има̄ни тӣн̣и сӣсан̇га̄ни. сапада̄нача̄рикан̇ган̃хи раккханто пин̣д̣апа̄тикан̇гампи раккхиссати. ека̄саникан̇ган̃ча раккхато паттапин̣д̣икан̇гакхалупаччха̄бхаттикан̇га̄нипи сураккханӣйа̄ни бхависсанти. аббхока̄сикан̇гам̣ раккхантасса ким̣ аттхи руккхамӯликан̇гайатха̄сантхатикан̇гесу раккхитаббам̣ на̄ма. ити има̄ни тӣн̣и сӣсан̇га̄ни, а̄ран̃н̃икан̇гам̣, пам̣сукӯликан̇гам̣, течӣварикан̇гам̣, несаджджикан̇гам̣, соса̄никан̇ганти има̄ни пан̃ча асамбхиннан̇га̄ни ча̄ти ат̣т̣хева хонти.
пуна две чӣварапат̣исам̣йутта̄ни, пан̃ча пин̣д̣апа̄тапат̣исам̣йутта̄ни, пан̃ча сена̄санапат̣исам̣йутта̄ни, екам̣ вӣрийапат̣исам̣йуттанти евам̣ чатта̄рова хонти. таттха несаджджикан̇гам̣ вӣрийапат̣исам̣йуттам̣. итара̄ни па̄кат̣а̄нева.
пуна сабба̄нева ниссайавасена две хонти паччайаниссита̄ни два̄даса, вӣрийанисситам̣ еканти. севитабба̄севитаббавасенапи двейева хонти. йасса хи дхутан̇гам̣ севантасса каммат̣т̣ха̄нам̣ вад̣д̣хати, тена севитабба̄ни. йасса севато ха̄йати, тена на севитабба̄ни. йасса пана севатопи асеватопи вад̣д̣хатева, на ха̄йати, тена̄пи паччхимам̣ джанатам̣ анукампантена севитабба̄ни. йасса̄пи севатопи асеватопи на вад̣д̣хати, тена̄пи севитабба̄нийева а̄йатим̣ ва̄санаттха̄йа̄ти.
евам̣ севитабба̄севитаббавасена дувидха̄нипи сабба̄нева четана̄васена екавидха̄ни хонти. екамева хи дхутан̇гам̣ сама̄да̄начетана̄ти. ат̣т̣хакатха̄йампи вуттам̣ ‘‘йа̄ четана̄, там̣ дхутан̇ганти вадантӣ’’ти.
бйа̄сато пана бхиккхӯнам̣ тераса, бхиккхунӣнам̣ ат̣т̣ха, са̄ман̣ера̄нам̣ два̄даса, сиккхама̄наса̄ман̣ерӣнам̣ сатта, упа̄сакаупа̄сика̄нам̣ двети два̄чатта̄лӣса хонти. саче пана аббхока̄се а̄ран̃н̃икан̇гасампаннам̣ суса̄нам̣ хоти, екопи бхиккху екаппаха̄рена саббадхутан̇га̄ни парибхун̃джитум̣ саккоти. бхиккхунӣнам̣ пана а̄ран̃н̃икан̇гам̣ кхалупаччха̄бхаттикан̇ган̃ча двепи сиккха̄паденева пат̣иккхитта̄ни, аббхока̄сикан̇гам̣, руккхамӯликан̇гам̣, соса̄никан̇ганти има̄ни тӣн̣и дуппариха̄ра̄ни. бхиккхунийа̄ хи дутийикам̣ вина̄ васитум̣ на ват̣т̣ати. еварӯпе ча т̣ха̄не сама̄наччханда̄ дутийика̄ дуллабха̄. сачепи лабхеййа сам̣сат̣т̣хавиха̄рато на муччеййа. евам̣ сати йассаттха̄йа дхутан̇гам̣ севеййа, свевасса̄ аттхо на сампаджджеййа. евам̣ парибхун̃джитум̣ асаккун̣еййата̄йа пан̃ча ха̄петва̄ бхиккхунӣнам̣ ат̣т̣хева хонтӣти ведитабба̄ни. йатха̄вуттесу пана т̣хапетва̄ течӣварикан̇гам̣ сеса̄ни два̄даса са̄ман̣ера̄нам̣, сатта сиккхама̄наса̄ман̣ерӣнам̣ ведитабба̄ни. упа̄сакаупа̄сика̄нам̣ пана ека̄саникан̇гам̣, паттапин̣д̣икан̇ганти има̄ни две патирӯпа̄ни чева сакка̄ ча парибхун̃джитунти две дхутан̇га̄нӣти евам̣ бйа̄сато двечатта̄лӣса хонтӣти айам̣ сама̄сабйа̄сато ван̣н̣ана̄.
етта̄вата̄ ча ‘‘сӣле патит̣т̣ха̄йа наро сапан̃н̃о’’ти имисса̄ га̄тха̄йа сӣласама̄дхипан̃н̃а̄мукхена десите висуддхимагге йехи аппиччхата̄сантут̣т̣хита̄дӣхи гун̣ехи вуттаппака̄расса сӣласса вода̄нам̣ хоти, тесам̣ сампа̄данаттхам̣ сама̄да̄таббадхутан̇гакатха̄ бха̄сита̄ хоти.
ити са̄дхуджанапа̄моджджаттха̄йа кате висуддхимагге
дхутан̇ганиддесо на̄ма дутийо париччхедо.