61. тум̣та̄
нану ча бха̄веити бхаватина̄йам̣ гхан̣антена ниддесо карӣйатӣти бхавативисайова паччайаттханиддесо като бхавати, тато ча бхаватино йо бха̄во тасмим̣йева ва̄чче паччайо сийа̄, со ча бхаватито йевуппаджджама̄нена паччайена сакка̄бхидха̄тум̣ тато тасма̄ва паччайена бхавитаббам̣, тасма̄ катхам̣ пачитум̣ па̄ко ча̄го ра̄готипача̄дӣхибхавати чча̄ха- ‘бхаванам̣бха̄во кирийа̄дха̄тваттхо’ти.
кирийа̄са̄ман̃н̃ан̃хи саббадха̄тваттха̄нугатам̣ бхаватиссаттхо, тена кирийа̄са̄ман̃н̃ава̄чина̄ттханиддесо карӣйама̄но саббадха̄тувисайе като бхавати тасма̄ пача̄дӣхипи бхаватӣтйадхиппа̄йо.
нану ча̄тра тума̄дайо бха̄ве бхавантӣти вутте на вин̃н̃а̄йате ким̣висесите бха̄ве тума̄дайо бхавантичча̄ха- ‘йато’чча̄ди. тасса̄ти дха̄туно. йо ваттаббо бха̄воти йо ва̄ччо бха̄во. куточча̄ха- ‘самбандха̄’ти. тума̄дӣнам̣ йа̄ пакати та̄йа ва̄чченева бха̄вена саха самбандха̄ти аттхо. т̣ха̄таббанти бха̄ве таббо. атха крийа̄йам̣тйанена табба̄дйабхихитасса даббарӯпа̄паннасса бха̄васса катхам̣ гахан̣ам̣тйа̄ха- ‘йадипи’чча̄ди. саканиссайакирийа̄бйападесоти дабба рӯпасса аттано ниссайабхӯта̄йа кирийа̄йа бйападесо дат̣т̣хум̣ чаккхучча̄до бхаванакирийа̄йа патӣйама̄натта̄ тума̄дайо бхавантева.
нану ча тума̄дӣнам̣ бха̄ве вихитатта̄ кирийа̄йева падха̄наттанти камма ка̄ракам̣ наппатӣйатети катхам̣ ‘кат̣ам̣ ка̄тум̣ гаччхатӣ’ти сийа̄чча̄ сан̇кийа пат̣ипа̄детума̄ха- ‘йадипи’чча̄ди. дха̄тваттхакато кирийа̄сан̇кха̄тена дха̄тваттхена като. аттхӣти имина̄ йаттха ‘супйате дева даттене’чча̄до наттхи, таттха на каммампатӣйатети дассети.
‘‘иччхаттхесу сама̄накаттукесу таветум̣ ва̄’’ти (4-2-12) качча̄нена атадаттха̄йампикирийа̄йам̣ тума̄дайо йатха̄сийунти висум̣ суттитам̣, тена̄ха- ‘иччхаттхесми’чча̄ди. йатха̄ ‘бхоттум̣ пачатӣ’тйа̄до бходжанакирийа̄ пайоджана̄ пачанакирийа̄ хоти, неваметтха таппа йоджана̄ иччха̄… пачанакирийа̄йавийатаппайоджанатта̄бха̄ватоти айамасса̄дхиппа̄йо. пунечча̄дина̄ вутта̄нит̣т̣хапа̄тасса̄сан̇кам̣ вирачайама̄ха- ‘атадаттха̄йампи’чча̄ди.
иччхаттхасса дха̄туно пайога̄ти имина̄ ‘иччханто каротӣ’ти еттха иччхантоти иччхаттхасса дха̄туно пайогаттхамева, на иччха̄йа пайоджанам̣ каран̣анти дӣпети. девадаттам̣ бхун̃джама̄намиччхатӣтеттха бхоттунти на хоти сама̄накаттукесӯти вачанато, бходжанасса девадатто катта̄, иччхатисса ан̃н̃ойева̄типи суттасса висум̣ пайоджанам̣ на ваттаббанти дассенто а̄ха- ‘девадатта’мичча̄ди.
иччхатисса̄ти’девадаттам̣ бхун̃джама̄намиччхатӣ’ти еттха иччхатӣти вуттаисисса. са̄дханам̣ ‘девадаттам̣ бхун̃джама̄на’нти вуттакаммасан̇кха̄там̣ аттхо пайоджанам̣ йасса со са̄дханаттхо-иччхати. тасса бха̄во таттам̣, тасма̄. каммамевиччха̄йа пайоджанабха̄ве т̣хитанти бха̄во. нираттхаканти етадаттхамева сама̄накаттукаггахан̣ам̣ катам̣ тан̃ча йатха̄вуттена пасан̇га̄бха̄ва̄ нираттхаканти адхиппа̄йо.
сака̄дйаттхесу дха̄тӯ сӯпападесу дха̄ту матта̄ тума̄дайо суттантарена вихита̄ па̄н̣инийехи, тена̄ха- ‘сака̄дидха̄туппайоге’тиа̄ди. сиддха̄ти тума̄дайо сиддха̄. бхуджикирийаттха̄ти бхуджикирийа̄ аттхо йасса̄ саттийа̄ са̄ бхуджикирийаттха̄ патӣйате. патӣйа ма̄натте ка̄ран̣ама̄ха- ‘асатопи хи’чча̄ди. парехеттха акирийаттхопападаттхо пуна̄раббхоти ван̣н̣итам̣. тадетам̣ вигхат̣айитума̄ха- ‘тене’чча̄ди. паресамайамадхиппа̄йо ‘‘саккоти бхоттум̣тйа̄до косалйам̣ гамйате. гила̄йати бхоттум̣ти тадасатти. гхат̣ате бхоттум̣тйа̄до йогйата̄. а̄рабхате бхоттум̣тйа̄добхуджиссе ва̄дйаваттха̄кирийантарам̣. лабхате бхоттум̣ти аппаччаккха̄нам̣. аттхи бхоттунтиа̄дӣсу самбхаваматтам̣. ват̣т̣ати бхоттум̣тйа̄до доса̄ бха̄во гамйате. саккотичча̄дино упападасса бходжана̄дикирийаттхата̄ на гамйате тасма̄ акирийаттхесупи сака̄дӣсӯпападесу тума̄дайо бхавантӣ’’ти.
патӣйама̄несвапйетесваттхантаресу та̄даттхийаматтхийева̄ти пуббена вихитасса тума̄динотра на ба̄дхети дассетума̄ха- ‘йадипи’чча̄ди. та̄даттхийаматтхийева̄ти бходжанакирийаттхата̄ саккотиа̄дӣнам̣ аттхи йева̄ти аттхо сиддха̄йева ‘‘тум̣та̄йе’’чча̄дина̄. аламаттхависит̣т̣хесу парийаттивачанесӯпападесу дха̄туто тума̄дайо вихита̄ парехи, таттха̄ха ‘аламаттхависит̣т̣хе’ичча̄ди. пахусаддампи антогадхам̣ катва̄ ‘саматтха̄дӣ’ти вуттам̣, бхаватисса самбхаво ‘‘пуббекакаттука̄на’’нти (5-63) еттха бйа̄кхйа̄йиссате. абхимата̄ти качча̄йанена ‘‘арахасакка̄дӣсу че’’ти (4-2-13) часаддена абхимата̄ имасса̄ти ‘ка̄ло бхоттум̣’тиа̄дино. йатха̄ бхоттуманотиа̄дина̄ паресампи айамева ниппхаттиккамоти дӣпети. абйабхича̄ратоти авина̄бха̄вато, бхавати бходжанам̣ бха̄воти бходжанам̣ бхун̃джанам̣ бха̄во бхаватӣти аттхо. натугамиссакирийа̄тадаттха̄ти гаманакирийа̄ бходжанаттха̄ на хотӣти аттхо. аттхасаддохйайам̣ пайоджанавачано йан̃ча йамуддисса паваттати, там̣ тасса пайоджанам̣ бхавати. нача̄йам̣ бходжанамуддисса гамиссати, кин̃чарахи ка̄рийантарам̣, кевалам̣ тена нимиттена самбха̄вӣйате. йада̄ ту бходжанаттхамева̄раббхате гаманакирийа̄, тада̄ бхаватйева’гамиссати бхотту’нти.
тум̣висайе н̣акопи вихито па̄н̣инийехи, татра̄ха- ‘ка̄рако ваджати’чча̄ди. париха̄рама̄ха- ‘пуббе’чча̄дина̄. ‘каттарилту’чча̄дина̄ йойам̣ н̣ако тӣсупи ка̄лесу са̄ман̃н̃ена вихито, крийаттха̄ йам̣ крийа̄йам̣ упападе каттуно-бхидха̄нам̣ сиддхам̣, на ча̄сса висесавихитена тум̣паччайена ба̄дха̄ бхиннатта̄, тум̣паччайасса хи бха̄ве видха̄нам̣ н̣акасса ту каттарӣти. пуббан̣акенева сиддхепи лтва̄диниваттийа̄ со видхеййова, но че лтва̄дайопи сийунти чодакаппасан̇гама̄сан̇кийа̄ха- ‘начева’мичча̄ди. авагама̄бха̄вамева пхут̣айитума̄ха- ‘нахим̣’чча̄ди. хи йасма̄тйаттхе йо есо ваджати со катта̄, йо есо ваджати со виккхипотйайаматтхо-тра гамйате, на пана техи та̄даттхийам̣ гамйатети аттхо. чодако лтва̄дӣхи са̄мйама̄па̄дайитум̣ са̄марисам̣ вуттавидхинева̄ппаттим̣ н̣акасса̄пйа̄ха- ‘н̣акопи’чча̄ди. агаттхам̣ [апакататтхам̣ (поттхаке)] йадипи н̣акена та̄даттхийам̣ на гамйате пакаран̣ато гамйатети н̣ако бхависсатӣтйа̄сан̇кийа чодако а̄ха- ‘атхе’чча̄ди. пуббечча̄дина̄ вутто-йам̣ ‘н̣ако на видхеййо’ччасса на париха̄ро… соттаратта̄ йатха̄вуттена, кинту‘тасма̄ неви’чча̄дина̄ имина̄ вуччама̄новапариха̄ротивин̃н̃а̄таббам̣. тадевам̣лтва̄дӣнампипаттитон̣акалтва̄дӣхи та̄даттхийа̄навагаме виниччхите та̄даттхийависесена тесам̣ самбхавоти анаттхакам̣ ‘‘н̣акасса кирийаттхопападассавидха̄нам̣ лтва̄дипат̣иседханаттха’’нти ва̄кйака̄равачананти саттхака̄ро нигамайама̄ха- ‘тасма̄’’чча̄ди. бхавату пакаран̣атова [ча̄паччайабхова] та̄даттхийа̄вагамо, татха̄пин̣ако паро видхеййотйадхиппа̄йена̄ха- ‘атха̄пи’чча̄ди. гататтам̣. бхависсати ка̄ле крийаттха̄йам̣ крийа̄йамупападе бха̄ве ча н̣аппаччайа̄дайо вихита̄, татра̄ха- ‘па̄ка̄йа ваджати’чча̄ди. авихитесупи та̄даттхийа̄ сиддхамевети адхиппа̄йо.