1. н̣о ва̄пачче

нану ча ‘н̣о ва̄пачче’ти вачанато катхам̣ пакативисайа̄вагамо сийа̄. йатха̄катхан̃чи пакативисайа̄вагамепи са̄ман̃н̃авачанато пана дхаммена̄паччантйа̄до йато куточи дхамменичча̄дитопи сийа̄ н̣а̄ дипаччайотйа̄сан̇кийа̄ха ‘апаччавата̄’чча̄ди. апаччасса̄ти апаччаттхасса, апаччавата̄ти ‘‘н̣о ва̄пачче’’ти васит̣т̣ха̄дйаттхассева париггахан̣а̄йа са̄ман̃н̃авачанато йо апаччава̄ тато, аттхато пана асамбхава̄ дабба̄чакасадда̄ва са̄маттхийена чхат̣т̣хийанта̄ саббалин̇гавачана̄ джа̄йатети вин̃н̃а̄таббам̣. дхаммасма̄паччам̣тйа̄дӣсу н̣а̄диппаччайо (на джа̄йате) ти самбандхо.

дхаммена̄ти дхаммена каран̣абхӯтена. дхамма̄йа̄ти дхамматтхам̣, дхаммасма̄ти дхаммахетуна̄, тато асамбхаве ка̄ран̣ама̄ха ‘са̄пеккхатта̄’ти. са̄пеккхаттамева саматтхети ‘апаччава̄хи’чча̄дина̄, дхаммена̄паччам̣ касса̄ти пуччхитва̄ девадаттасса̄ти апеккхийама̄нам̣ вадати. девадаттасса̄ти апаччава̄ девадатта̄ди апеккхӣйатети самбандхо, хисаддо хетумхи. на хеттха н̣а̄дивутти ан̃н̃аттха [нахетака̄мантаттха (поттхаке)] са̄пеккхатта̄ камбало васит̣т̣хасса̄паччам̣ девадаттасса̄ти еттха пана васит̣т̣хо-паччава̄ти тато чхат̣т̣хийанта̄ хотичча̄сан̇кийа̄ха- ‘на че’чча̄ди. на ча хотӣти самбандхо.

ка̄ран̣ама̄ха- ‘асамбандха̄’ти. на хеттха самбандхо васит̣т̣хасса камбала̄пеккхаттена апаччасса ча девадатта̄пеккхаттена̄ттхантара̄пеккха̄йа васит̣т̣хасса̄паччена самбандха̄бха̄ва̄йева васит̣т̣хасса апаччам̣ ва̄сит̣т̣хоти н̣а̄дивуттийа̄ бха̄ве са̄маттхийам̣ наттхи, саматтхан̃хи васит̣т̣хам̣ ра̄джапуриса̄ди сама̄савуттийамекаттхаттамива ва̄сит̣т̣ха̄дин̣а̄дивуттийам̣ н̣а̄диппаччайамупаджанайати, на̄саматтхам̣, тато саббамеветамманаси нидха̄йа вуттам̣- ‘асамбандха̄’ти.

йади панеттха н̣а̄диппаччайо саббатха̄ самбандхамапеккхате, тада̄ висесато йасса̄паччена самбандхо татова джанакато со сийа̄ти дассетума̄ха- ‘йаджджева’мичча̄ди.

йо джанакоти йойо йасса йасса апаччасса джанако. татойева̄ти тасма̄тасма̄ джанакатойева. сийа̄ти тасмим̣ тасмим̣ апаччаттхе н̣а̄диппаччайо сийа̄. таттха хетума̄ха- ‘тассева̄паччена йога̄’ти. йога̄ти апаччасамбандхато, на мӯлаппакатитоти парамаппакатито на хотӣти вуттам̣ хоти. хетума̄ха- ‘айога̄,ти, вачана̄бха̄вампеттха дассетум̣ че’тйа̄ди вуттам̣.

вачананти суттам̣, самбандха̄бха̄ва̄ (та̄дисавачана̄бха̄ва̄) ча мӯлаппакатито н̣а̄диппаччайасса̄бха̄вам̣ дассетва̄ ида̄ни мӯлаппакатитова̄сса̄бхиматабха̄вам̣ дассетум̣ ‘мӯлаппакатито’чча̄ди вуттам̣.

катхампанидам̣ вин̃н̃а̄йатичча̄дина̄ джанакассева̄бйа̄хитасса̄паччена мукхйа самбандхама̄нӣйа идамайуттантйа̄дина̄ бйавахитаджанитасса̄пйапаччайасса парамаппакатийа̄бхисамбандхасаббха̄вам̣ ватва̄ там̣ са̄дхайитума̄рабхате ‘катха’мичча̄ди, евам̣ хичча̄ди катхам̣панидамичча̄дина̄ йатха̄вуттасса саматтха нава̄кйам̣, хийасма̄ там̣ дисва̄ татха̄ пуччхито девадаттассава̄тиа̄дина̄ уппа̄дета̄рамева ниддисати, на̄тта̄нам̣ пита̄махо, тасма̄ уппа̄дета̄йева̄паччена самбаджджхати на пита̄махоти йоджетва̄ адхиппа̄йо ведитаббо. идам̣ йатха̄вуттамуппа̄детуниддисанам̣, тена апаччена саддхим̣ уппа̄детуйева джанакассева його самбандхо пат̣ипа̄детум̣ на сакка̄ти самбандхо.

тантитам̣ [таттха-ити (пан̃чика̄йам̣)] пуччха̄нимиттам̣, тена̄ти апаччена. апатананти нараке апатанам̣ бхавати, соти йосо йасса̄тйанийаманиддит̣т̣хо со н̃а̄тум̣ на иччхитоти самбандхо. имина̄ идам̣ дӣпети- ‘‘напататйанена наракетйапаччанти вуччати апаччена̄нена йассакассачи ависесена̄патанамбхавати нараке сосо та̄йа пуччха̄йа н̃а̄тум̣ на иччхито’’ти. со ва̄ти касса̄йам̣ путтоти пуччха̄йа̄нуродхане со уппа̄дета̄йева н̃а̄тумиччхитоти самбандхо. тусаддо четтха̄паччена нарака̄па̄тасабба джанаджа̄наниччха̄висесаджотако, йади сийа̄ти самбандхо, атта̄нампи ниддисеййа на кеваламуппа̄дета̄рам̣, аттхичча̄ди пита̄махасса аттанопи ниддесе ка̄ран̣авачанам̣, там̣ апаччам̣ нимиттам̣ ка̄ран̣ам̣, йасса там̣ там̣нимиттам̣ тасма̄ [катва̄ (поттхаке)] евам̣ дит̣т̣хико хичча̄дина̄ йатха̄вуттам̣ саматтхети.

бйавахитаджанитена̄пӣти бйавахитена каттуна̄ джанитена̄пи, каран̣е ча̄йам̣ татийа̄, хетумхи ва̄. касма̄ евам̣ дит̣т̣хикоти а̄ха ‘йам̣ нимиттам̣ хи’чча̄ди. хисаддо йасма̄даттхе. йасса̄ти пуббаджасса, тена апаччена апатанам̣ тадапатанам̣ тато, идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘тена бйавахитаджанитена̄пи пумуна̄ пуббаджопи наракам̣ на патати со пуббаджасса̄пйа паччам̣ бхавати йатха̄вуттена ниббачанена̄’’ти. тасма̄ччасса пуббе вуттайасма̄тйанена̄бхисамбандхо ведитаббо. упапатйантарама̄ха-‘упача̄ратове’чча̄ди. пубба пуббабха̄ве сатӣти пуббасса пуббасса виджджама̄натте сати. бйавахитена джаните апаччепи нимиттам̣ апа̄йа̄патака̄ран̣абха̄во аттхийе ва̄ти самбандхо. кесанти а̄ха-‘пуббесанти пуббаджа̄нанти аттхо, ке на̄ти а̄ха- ‘па̄рампарийена̄’ти. абхедопача̄рена̄ти пуббапуббабха̄ве сатичча̄дина̄ вуттанайена джанакасса вийа па̄рампарийенапуббесампинимиттата̄ вато джанакасадисатта̄ джанака̄ва на̄ма те сийунти евамабхедена упачаран̣ато чинтанатоти аттхо. убхайатха̄ти н̃а̄йена упача̄ренача̄ти убхайена пака̄рена, евамубхайатха̄пи мӯлаппакатийа̄ паччена̄бхисамбандха̄ катхаманантара [манантара̄ди (поттхаке) (таттха) поттхаке] джанитена̄паччена̄дипурисасамбандхойена тато н̣а̄диппаччайо сийа̄ти на̄сан̇кнӣйам̣.

тато ча̄ти мӯлаппакатито ча, апаччаса̄ман̃н̃авачаниччха̄йанти иттхи пуннапум̣сакаттависесопагга̄хи апаччаса̄ман̃н̃асса вачаниччха̄йам̣.

еваммӯлакатито- паччаса̄ман̃н̃ена н̣а̄диппаччайам̣ ваваттхапетва̄ ида̄ни апачча̄дитопи хотева н̣а̄ди са̄ман̃н̃авидха̄на̄. со ча бахула̄дхика̄рато гуруджана̄йаттатта̄ таннийога̄чаран̣ена пасаттхе йева̄пачче бйавахитаджанитепи иттхиваджджите сийа̄ти дассетума̄ха ‘натта̄дӣхи’чча̄ди. сатийева гуруджане саппадха̄набха̄вена куччхите-паччету натта̄дӣвуттӣхи васит̣т̣ха̄дӣхи н̣а̄диппаччайо хоти ва̄сит̣т̣хотиа̄ди, иттхийан̃ча на хоти ва̄сит̣т̣хӣтиа̄ди.

аттхатоти са̄маттхийато. апачче видхӣйама̄но паччайо апаччавата̄ джа̄йама̄но тасса̄паччанти аттхе джа̄йати. соча̄йа маттхависесо чха(т̣т̣хийанта) та̄бха̄ве катхам̣ сийа̄ти идаметтха са̄маттхийам̣. анантаре ва̄пачче путте-бхидхеййа натта̄до ва̄пачче-бхидхеййа̄ти сасамбандхо. куточи апаччавата̄ натта̄до ева. идан̃ча саббамбахулавачанева сампаджджатӣти а̄ха- ‘бахула̄дхика̄ра̄’ти. апаччети екавачанена ниддесе пумуна̄ напум̣сакена карийати, тене касмим̣ йева̄пачче сийа̄, на бахӯсу васит̣т̣хасса̄пачча̄ни ва̄сит̣т̣ха̄ни, на читтхи ва̄сит̣т̣ха̄ни, на читтхийам̣ ва̄сит̣т̣хӣтйа̄сан̇кийа̄ха-‘идан̃че’чча̄ди. идан̃ча апаччавачанан̃ча. имина̄ четтха татха̄ ниссайакаран̣ам̣ дассети. тасса вачаниччха̄бха̄ватоти тасса лин̇гавачанасса сутте ваттумиччха̄йа̄бха̄ватоти аттхо.

ким̣ пана ка̄ран̣ам̣ сутте лин̇гавачана̄вачаниччха̄йам̣ тасса̄ппадха̄натта̄ йенакеначи лин̇га̄дина̄ ниддесо-вассам̣ каттабботи на̄нантарийакатта̄ тассехопа̄да̄нам̣, йатха̄дхан̃н̃аттхинопала̄ла̄динопйаппадха̄нассопа̄да̄нанти. татойева̄ха-‘упалаккхӣйассеттха падха̄натта̄’чча̄ди. иттхипуматтайуттаджан̃н̃ависесо упалаккхӣйо, апаччетӣдамупалаккхан̣ам̣, сайанти йатха̄вуттамупалаккхан̣ам̣ сайам̣. ка̄рийаппат̣ипаттийа̄ти пуме напум̣сакепачче-бхидхеййе видхи хотиччевам̣ ка̄рийаппат̣ипаттийа̄ ваттум̣ на ит̣т̣хам̣.

вачанантарепи ан̃н̃асмим̣ вачане. а̄н̣ӣти н̣иппаччайасуттам̣ вадати. аготта̄дитоти йоготтасса̄дибхӯто на хоти, тато, тенева ‘‘а̄н̣ӣ’’ти сутте (4-5) ваккхати-‘ака̄рантаматтатова̄йам̣н̣ина готта̄дибхӯтато’ти. ва̄кйасама̄са̄пӣти йатха̄сан̇кхйена̄ха. тасмим̣ аттхети тасмим̣ ва̄кйопадассите аттхе, танти ва̄кйам̣. сама̄савуттин̃ча ниваттеййунти самбандхо.

сатипана̄ти ва̄ка̄ре сати ту аниччатта̄ н̣аппаччайасса. сопӣти сама̄сопи, сама̄сотиа̄дина̄ паккхантарама̄ха. тена ва̄кйасиджджханена. паккхе ва̄кйасама̄са̄пи сийунти паккхе сама̄савуттийа̄ ева ба̄дхитатта̄ паккхантаре н̣а̄дивутти на ба̄дхӣйатӣти ва̄кйавуттийопи сийунти аттхо.