17. ва̄не
анекаггахан̣асса пайоджанам̣ ваттумупасаккати ‘идхе’чча̄ди, виваччхитекасан̇кхйа̄са̄ман̃н̃анти виваччхитам̣ екасан̇кхйа̄йа са̄ман̃н̃ам̣, евам̣ ман̃н̃ате ‘‘йади‘сйа̄ди сйа̄дине’ти ваттумиччхитекасан̇кхйа̄са̄ман̃н̃асса париггахо на сийа̄ тада̄ иха̄наттхака (манека)ггахан̣ам̣ сийа̄ тенеха̄не каггахан̣аса̄маттхийа̄йева ‘сйа̄дисйа̄дине’ти ваттумиччхитекасан̇кхйа̄ са̄ман̃н̃ампариггахитанти вин̃н̃а̄йате’’ти тенечча̄дина̄ идам̣ дассети ‘‘тена йатха̄вуттена пуббе вутто саббопи сама̄со пуббапара̄нам̣ двиннам̣йева сйа̄дйанта̄нам̣ хотӣ’’ти.
йаджджевам̣ катхам̣ ‘тадахуджа̄то’ти бахула̄дхика̄рена висесана сама̄сагаббхака̄ракасама̄сена ва̄ сиджджхати, айам̣ ан̃н̃ападаттхасама̄со. чаттхе бахуннамит̣т̣хатта̄ тадаттхан̃ча̄некаггахан̣ам̣, тена ‘хоту поту пита̄ путта̄’ти хоти уттарападе (йони) самбандхе парато пуббападасса ‘‘путте’’ти (3-65) суттена̄ттена, ан̃н̃атха̄ двиннам̣двиннам̣ сама̄се саббаттха уттарападасамбхавена ‘‘виджджа̄йонисамбандха̄нама̄ татра чаттхе’’ти (3-64) ‘‘путте’’ти ча суттадвайена̄ттена‘хота̄ пота̄ пита̄ путта̄’ти а̄паджджеййа. анеканти пат̣хамантатта̄ сйа̄дӣтӣдамева̄нуваттате, тенева̄некам̣ сйа̄дйантамиччева вуттам̣. атха̄н̃н̃аттхети вутте-н̃н̃асса ва̄кйассаттхети аватва̄ падассеччева касма̄ вуттантйа̄сан̇кийа̄ ха- ‘сйа̄дйантассе’чча̄ди, тассева̄ти са̄маттхийаладдхасса сйа̄дйанта падассева сама̄со вин̃н̃а̄йатӣти самбандхо.
тасса гун̣а̄ таггун̣а̄ тассеччанена̄н̃н̃ападаттхо ниддисӣйате, тасса ан̃н̃ападаттхасса йе гун̣а̄ йа̄ни висесана̄ни, тесам̣ сам̣вин̃н̃а̄н̣ам̣ гахан̣ам̣ таггун̣асам̣вин̃н̃а̄н̣ам̣, атхава̄ со гун̣о йасса со таггун̣о, таггун̣асса таггун̣айуттасса̄н̃н̃ападаттхассасам̣вин̃н̃а̄н̣ам̣, на гун̣авирахитасса̄(ти) таггун̣асам̣вин̃н̃а̄н̣ам̣, еттха пана ‘ан̃н̃ападаттхе таггун̣асам̣вин̃н̃а̄н̣ам̣ пйаттхӣ’ти парибха̄сӣйати, таттха̄йаматтхо ‘‘ан̃н̃ападаттхе сама̄се-н̃н̃ападаттхо висесанена саха вин̃н̃а̄йати нависесанарахито’’ти, квачи атаггун̣асам̣вин̃н̃а̄н̣асса̄пи дассане на̄писаддо, йатра̄вайавена виггахо самуда̄йо сама̄саттхо таттхева таггун̣асам̣вин̃н̃а̄н̣ам̣ бхавати, таггун̣асам̣вин̃н̃а̄н̣ато ан̃н̃ам̣ атаггун̣асам̣вин̃н̃а̄н̣ам̣, тасмим̣, йатра̄вайавойева сама̄саттхо татра̄таггун̣асам̣вин̃н̃а̄н̣ам̣.
еттха пана бахудханасаддо пурисасса упалаккхан̣абха̄вена кататта̄. абхиматоти па̄н̣инӣйа̄нам̣ абхимато дасаннам̣ самӣпе а̄санна̄ дасаннамичча̄дива̄кйе.
парима̄н̣амевасан̇кхйейанти парима̄н̣алаккхан̣амева сан̇кхйейам̣, тан̃ча парима̄н̣алаккхан̣ам̣ сан̇кхйейан̃ча.
сан̇кхйа̄нарӯпанти сан̇кхйа̄насабха̄вам̣.
парима̄н̣ена̄ти пан̃часан̇кхйа̄йа париччхиджджама̄нена сан̇кхйейасан̇кха̄тена парима̄н̣ена.
сан̇кхйа̄навуттӣти тена анативаттийама̄натаппариччхедака сан̇кхйа̄нарӯпа сан̇кха̄те сан̇кхйа̄не вутти йасса̄ са̄ сан̇кхйа̄навутти-пан̃часан̇кхйа̄.
дит̣т̣хантенимина̄ имам̣ дӣпети ‘‘йатха̄ пан̃ча парима̄н̣амесанти пан̃чака̄ти еттха парима̄н̣арӯпо-вайавабхедасамуда̄йасабха̄во пакатийаттхо самуда̄йино сакуна̄ паччайаттхо, татха̄ тидаса̄ти еттха̄пи’’ти, каппаччайо пакатиппаччайаттхабхедасамбхавена.
кечи пана̄ти имина̄ па̄н̣инӣйе дассети.
пакатиппаччайаттхабхедасамбхава̄ти имина̄ паресам̣ пакатиппаччайаттха̄нам̣ бхеда̄бха̄васса иччхитатта̄ сан̃н̃а̄йам̣ сакаттхе каппаччайасса видха̄нам̣ дассети.
сйа̄дйантасса̄ти имина̄ ва̄саддасса падаттам̣ дассети.
тадаттхепӣти тасса ва̄ити ан̃н̃ападасса аттхепи, тадаттхо четтха викаппаттхо ва̄ сийа̄ тада̄ пана двиннам̣ гахан̣е на тин̣н̣ам̣, тесанту гахан̣е на двиннам̣, сам̣сайо ва̄, тада̄ ту сам̣сайассобхайа̄ ламбанарӯпатта̄ двева̄ти вутте тайо, тайова̄ти вутте две апеккхӣйантӣти буддхивисайа̄ пан̃ча аттха̄ сама̄са̄бхидхеййо хонти.
на̄маттена̄ти рул̣хина̄маттена, абхимато па̄н̣инийа̄нам̣, викаппитам̣ суттантарена вибха̄са̄ саббана̄масан̃н̃а̄видха̄нена.
авайавадхаммена̄ти авайавасан̇кха̄тена сабха̄вена.
нану ча сама̄на̄дхикаран̣а̄нам̣ бахуббӣхи вутто па̄н̣инийехи ‘пан̃чахи бхуттамассети бйадхикаран̣а̄нам̣ на сийа̄’ти, татха̄ пат̣хаматтхам̣ ваджджетва̄ саббавибхатйаттхесу ит̣т̣хо ‘вут̣т̣хе девегаточчатра вут̣т̣хадевоти на сийа̄’ти тасма̄ катхаматра бйадхикаран̣а̄нам̣ пат̣хаматтхе сама̄со ван̣н̣ӣйатечча̄сан̇кийа̄ха-‘бйадхикаран̣а̄нампи’чча̄ди, бйадхикаран̣а̄нампи йатха̄бхидха̄нам̣сама̄сасаббха̄вато пан̃чахи бхуттамассетйа̄до бахула̄дхика̄ра̄ анабхидха̄нато ва̄ на бхависсати, татойева ча пан̃ча бхутта ванто-ссети сама̄на̄дхикаран̣а̄нампи квачи на бхависсати, татха̄ пат̣хаматтхепи квачи на бхависсати вут̣т̣хе деве гато’ти. тулйайоге гамйама̄нети аттхо.
ан̃н̃атрача̄ти тулйайогато-н̃н̃атра саломакотйа̄дӣсу ча, виджджама̄на̄ни лома̄нйасса, виджджама̄на̄ паккха̄ асса̄ти виггахо. упасан̇кхйа̄то ‘‘сйа̄дйадхика̄ре-ттхикхӣра̄дӣнамупасан̇кхйа̄на’’нти (2-2-24-ва̄) сабха̄вато ева ниватто на суттантарато, гататтхасса̄пи хи пайоге анават̣т̣ха̄нам̣ сийа̄ пит̣т̣хапесане вийа, катхан̃чарахи бра̄хман̣е бахӯ а̄найа, ахам̣ пача̄мӣти на̄вассамевам̣ пайого, каттхачи пана вачанасилит̣т̣хата̄диппайоджане сати хотева.
кан̣т̣хе самбхавоти ка̄л̣асса кан̣т̣хе самбхаво. т̣т̣хасаддаттхоти кан̣т̣хат̣т̣хасадде т̣т̣хасаддаттхо. от̣т̣хасаддова мукхавуттӣтйанена гаммама̄наттхатта̄ дутийасса мукхасаддасса̄ппайогама̄ха, тасма̄ от̣т̣хова мукхамасса̄ти виггайха от̣т̣хамукхоти сама̄со, на ча па̄н̣и па̄н̣йантарасса мукхам̣, мукхенева ча па̄н̣имукхасса садисаттам̣ пасиддханти са̄маттхийа̄ от̣т̣хамукхамива мукхамассетйаттхева тит̣т̣хате, упанйасйантетйупанйа̄са̄, висайадассанаттха̄ти имина̄’кан̣т̣хе ка̄л̣о йасса̄’тйа̄дӣкамева ва̄кйанти дассети. самуда̄йе вика̄реча̄ти самуда̄йасамбандхе вика̄расамбандхе ча. там̣сама̄сасса̄ти тасса̄ чхат̣т̣хийа̄ сама̄сасса, тадабхидха̄йинанти сан̇гха̄та вика̄ра̄бхидха̄йӣнам̣, кеса̄нам̣ сан̇гха̄то ичча̄ди паресам̣ ва̄кйам̣. дха̄туто джа̄там̣ дха̄туджам̣, уттарападам̣ патитасадда̄ди, тасса пайоготи патитасаддасса пайого.
‘‘нан̃сма̄ттхйаттха̄на’’нти (2-2-24) ва̄ттикам̣, етана̄ха-‘н̃а ка̄ра̄ну бандха̄’ичча̄ди. па̄н̣инийа̄ ту авиджджама̄насаддо нан̃сама̄со, падантаре на̄сса бахуббӣхи воттарападалопо, авиджджама̄на̄ путта̄сса апуттовиджджама̄напуттоти са̄дхенти, иччхате па̄н̣инӣйехи… даккхин̣апубба̄ садда̄нам̣ на̄наттхатта̄ бйадхикаран̣атта̄, вачанепӣти сутте виджджама̄непи, айа ман̃н̃ападаттхасама̄со парехи бахуббӣхӣти вуччати татха̄хи бахаво вихайо йасса со бахуббӣхи, йатха̄ бахуббӣхӣти ан̃н̃ападаттхаппадха̄но татха̄ айампи.