19. чаттхе

самуччӣти пин̣д̣ӣкаран̣ам̣, ко соти а̄ха- ‘са̄дханамека’мичча̄ди. екам̣ са̄дханам̣ екам̣ кирийам̣ ва̄ пат̣ичча чӣйама̄ната̄ти самбандхо, кесанти а̄ха- ‘кирийа̄са̄дхана̄на’нти, кена̄ти а̄ха- ‘аттарӯпабхедена̄’’ти. таттха девадатто бхун̃джати тит̣т̣хати пачатича̄ти са̄дханампат̣ичча кирийа̄нам̣ аттарӯпабхедена чӣйама̄ната̄ ведитабба̄, дхаве ча кхадире ча пала̄се ча чхинда̄ти кирийампат̣ичча аттарӯпабхедена са̄дхана̄нам̣ чӣйама̄ната̄ ведитабба̄.

соти самуччайо бхаватӣти сесо, кесанти а̄ха- ‘тулйа бала̄на’мичча̄ди.

тулйабала̄нанти имина̄ висум̣ падха̄набха̄вена кирийа̄бхисамбандха̄ ан̃н̃аман̃н̃а̄напеккхаттама̄ха.

анийатаккамайогападжджа̄нанти камо ча йогападжджан̃ча, анийатам̣ камайогападжджам̣ йесам̣ садда̄нам̣ тесам̣, йатхетйа̄дина̄ таттхода̄харан̣ам̣ дассети, еттха̄йамадхиппа̄йо ‘‘еттха гава̄дӣнам̣ висум̣ падха̄набха̄вена̄найанакирийа̄бхисамбандха̄ тулйабалата̄ гава̄дӣнам̣ вуттаккаменева найана̄бха̄ва̄ анийатаккамата̄ гава̄дӣнам̣ йугапади найана̄бха̄ва̄ анийата йогападжджата̄ ча хоти, татха̄ ан̃н̃ам̣ та̄дисампӣ’’ти. ану паччха̄ падха̄на̄нуродхена (чайанам̣) анва̄чайо, там̣ бйан̃джайати ‘йаттхе’чча̄ди, тадануродхена̄ти таданугун̣ена, уда̄харати ‘йатхе’чча̄ди, бхиккха̄гаманаметтха падха̄намантаран̇гатта̄, нетарам̣ бахиран̇гатта̄, там̣ каран̣е йади га̄вопи пассати та̄пйа̄найати, еттха ту госса̄найанам̣ бхиккха̄т̣анамапеккхате, нетарамитарасса… вина̄пи тена таданут̣т̣ха̄нато. итарасса итарена йо го итаретарайого, со ча ета̄дисоти а̄ха- ‘ан̃н̃аман̃н̃е’чча̄ди.

авайаваппадха̄но ча̄ти са̄бха̄вика̄бхидха̄наса̄маттхийена̄путхубхӯто ча, вуттивайена са̄рипуттасаддо моггалла̄наттхо хоти моггалла̄насаддо са̄рипуттаттхопӣти ан̃н̃аман̃н̃аттхе падха̄нато йугападйадхикаран̣авачане сати чаттха сама̄соти со-йамадхикаран̣а самуда̄йо убхайапада̄нугатаубхайаттхавасена чатуббидхопи йугапади буддхийа̄ гайхама̄но када̄чи уббхӯта̄вайавабхедо тенева са̄бха̄вика̄бхидха̄наса̄маттхийенеччевамавайаваппадха̄но ча, нану ча джананамаран̣а̄нӣти вируддха̄нам̣ катхамекена̄бхидха̄нанти вуччате- саббопи саддо пайуджджама̄но (итарӣ) тарена̄вадха̄ран̣ам̣ ваттате, тена екеко саддо екекассаттхасса ва̄чако, татха̄пи йатха̄ са̄рипуттамоггалла̄на̄ти еттха бахувачанассан̃н̃атха̄нупапаттийа̄ йугападйадхикаран̣авачаната̄ хотӣ, татха̄тра̄пи бахувачанассан̃н̃атха̄нупапаттилаккхан̣ена са̄маттхийена екена̄пйабхидха̄нам̣ хоти. ити хетумхи, йато евамавайаваппадха̄но татоти аттхо.

бахутта̄ти кин̃ча̄пи ва̄кйе несам̣ [ва̄кйеневесам̣ (поттхаке)] висум̣ бахваттхата̄, на хи са̄рипуттама̄найа̄ти вутте моггалла̄насса̄пи сампаччайо бхавати, татха̄пи йато вуттивисайе сахабхӯта̄намевесам̣ висум̣ бахваттхата̄, тато таттха вачанӣйасса аттхасса сан̇кхйа̄тедена бахуттам̣. сама̄харан̣ам̣ пин̣д̣ӣкаран̣авасена сам̣харан̣ам̣ сама̄ха̄ро, со чевам̣ ведитабботи дассетума̄ха ‘ан̃н̃аман̃н̃е’чча̄ди.

еттха ча кин̃ча̄пи итарӣтарайогасса сама̄ха̄расса ча бха̄варӯпатта̄ адаббарӯпата̄, татха̄пӣтарӣтарайоге ту йатха̄ гун̣авача на̄нам̣ суккам̣ ваттхам̣ сукко камбало сукка̄ га̄вӣти ниссайабхедато лин̇гавачанасиддхи, татха̄ таддхамма̄намабхидха̄нато ниссайато лин̇гавачана сиддхи ведитабба̄, сам̣хатиппадха̄натта̄чекавачананти йада̄ бахуннам̣ самуда̄йо тирохита̄вайавабхедо сам̣гха̄то паккамӣйате, тада̄ сама̄ха̄роччева сам̣хатиппадха̄натта̄ екавачанам̣ хотӣти аттхо. таданут̣т̣ха̄натоти тасса каран̣ато. бйатикаро миссата̄, бйатикарам̣ дассети па̄н̣ичча̄дина̄, паччекам̣ парисаматтийам̣ ва̄кйабахуттам̣ дассети ‘таттха хичча̄ди.

чаккхун̃ча сотан̃ча, мукхан̃ча на̄сика̄ ча, хану ча гӣва̄ ча, чхави ча мам̣сан̃ча лохитан̃ча, на̄ман̃ча рӯпан̃ча, джара̄ ча маран̣ан̃ча̄ти виггайха сама̄со, ‘‘сама̄ха̄ре напум̣сака’’нти (3-20) саббаттха напум̣сакалин̇гам̣, сйа̄димхи мукха на̄сикантиа̄дӣсу ‘‘сйа̄дӣсу рассо’’ти (3-23) рассо. алабхата̄ гомукхам̣ д̣ин̣д̣имо бхеривисеса̄, а̄л̣амбарам̣ пан̣аво, мураджо мудан̇го, маддаво мудан̇го. маддавава̄данам̣ пан̣авава̄данан̃ча сиппамасса маддавико па̄н̣авико, саммам̣ кам̣сата̄л̣ам̣, та̄л̣ам̣ хаттхата̄л̣ам̣, аласата̄ ча а̄л̣амбаро ча, мураджо ча, гомукхо ча, сан̇кхо ча д̣ин̣д̣имо ча, маддавико ча, па̄н̣авико ча, гӣтан̃ча ва̄дитан̃ча, самман̃ча та̄л̣ан̃ча̄ти виггахо. йугасса хита̄ йогга̄ гон̣а̄, тесамидам̣ йоггам̣ касикаммам̣, тасса ан̇гам̣. тена̄ха- ‘касибхан̣д̣а̄на’нти, пха̄локасако, па̄чанам̣ патодо, йуго ча нан̇галан̃ча̄ти виггахо. пин̣д̣ама̄йудхависесо, аси ча сатти ча томаран̃ча пин̣д̣ан̃ча̄ти виггахо. чаммам̣ сарава̄ран̣апхалакам̣, кала̄по тӯн̣ӣрам̣, пахаран̣ан̃ча а̄варан̣ан̃ча̄ти виггахо. ахи ча накуло ча, бӣл̣а̄ро ча мӯсико ча, ка̄ко ча улӯко ча, на̄го ча супан̣н̣оча̄ти виггахо. сан̇кхйа̄ ча парима̄н̣ан̃ча сан̇кхйа̄парима̄н̣ам̣, таттха парима̄н̣асан̃н̃а̄нам̣ йатха̄дӣгхо ча маджджхимо ча дӣгхамаджджхимам̣. екакан̃ча дукан̃ча̄ти виггахо, дукатика̄дӣсупи есеванайо.

кхуддаджанту сийа̄- нат̣т̣хи, атхава̄ кхуддакова йо;

сатам̣ ва̄ пасате йесам̣, кечи а̄накула̄ апи.

кӣт̣о ча патан̇го ча, кунтхо ча кипиллико ча, д̣ам̣со ча макасо ча, маккхика̄ ча кипиллика̄ча̄ти виггахо. пачаначан̣д̣а̄ла̄ти о раббхика̄дӣнам̣ рул̣хӣсан̃н̃а̄. ураббхе хантва̄ джӣватӣти ораббхико, евам̣ сесесу. са̄нам̣ сунакхам̣ пачатӣти сапа̄ко, вена̄ таччхака̄, ратхака̄ра̄ чаммака̄ра̄. са̄дха̄ран̣а̄ сама̄на̄, чаран̣асаддо- йам̣ идха гайхатӣти самбандхо, йатха̄ сакамаджджхайана̄йа чарӣйанти вата̄нйетесӯти чаран̣а̄ни, кат̣ха̄дива̄джха̄нйаджджхайана̄ни са̄кха̄сан̃н̃ака̄ни. йасма̄ етехи чарати арийаса̄вако гаччхати аматам̣ дисам̣, тасма̄ чаран̣а̄ни сӣла̄дайо пан̣н̣араса дхамма̄. тена̄ха- ‘кат̣ха̄дӣхӣ’тиа̄ди, кат̣ха̄дӣхӣти пасиддхивасена кама̄тиккамена̄пи вуттам̣, тато а̄дисаддена атиса̄дайо гайханти. атисена бха̄радва̄джена кат̣хена вуттам̣ видантйадхӣйанти ва̄ти ‘‘ан̃н̃асми’’ти (4-121) н̣о, ‘‘лопо’’ти (4-123) лопо атиса̄ бха̄радва̄джа̄ кат̣ха̄. кала̄пина̄ вуттам̣ видантйадхӣйанти ва̄ти, тенева н̣о, кала̄па̄, кат̣ха̄ а̄ди йесам̣ те кат̣ха̄дайо, техи аджджхенависесе ча пурисе ча упача̄ра̄ти самбандхо.

сӣла̄дайотиа̄дисаддена индрийасам̣вара̄дайо гайханти. сӣлан̃ча пан̃н̃а̄н̣ан̃ча, саматхо ча випассана̄ ча виджджа̄ ча чаран̣ан̃ча̄ти виггахо. екато аджджхайанаметесӯти екаджджхайана̄ни, пакат̣ха̄ни вачана̄ни па̄вачана̄ни саддхаммо, екаджджхайана̄ни ча та̄ни па̄вачана̄ни ча тесам̣, дӣгхо ча дӣгха̄гамо ча маджджхимо ча маджджхима̄гамо ча, екуттаро ча ан̇гуттара̄гамо ча сам̣йутта̄гамо ча, кхандхако ча вибхан̇гоча̄ти виггахо.

тесанти имина̄ лин̇гависеса̄нанти чхат̣т̣хийантатам̣ дӣпети, иттхӣ ча пума̄ ча, да̄сӣ ча да̄со ча, чӣваран̃ча пин̣д̣апа̄то ча сена̄санан̃ча гила̄напаччайо бхесаджджапариккха̄ро ча, тин̣ан̃ча кат̣т̣хо ча са̄кха̄ ча пала̄со ча̄ти виггахо. чхеко даккхо, пубба̄ ча пара̄ча̄тиа̄дина̄ виггахо.

пуббадаккхин̣антиа̄дӣсу ‘‘бйан̃джане дӣгхарасса̄’’ти (1-33) рассо. ка̄со ча кусо ча усиро ча бӣран̣ан̃ча, мун̃джан̃ча баббаджан̃ча̄ти виггахо. кхадиро ча пала̄соча̄тиа̄дина̄ ча, гаджо ча гаваджо ча̄тиа̄дина̄ ча, хаттхӣ ча гоча ассо ча вал̣ава̄ча̄ти ча, хам̣со ча бала̄ва̄ ча̄тиа̄дина̄ ча, бако ча бала̄ка̄ча̄ти ча. хиран̃н̃ан̃ча суван̣н̣о ча, ман̣и ча сан̇кхо ча мутта̄ ча вел̣урийо ча джа̄тарӯпан̃ча раджатан̃ча̄ти ча, са̄ли ча йавакоча̄тиа̄дина̄ ча, са̄кан̃ча суван̃ча̄тиа̄дина̄ча, ка̄сийо ча косала̄ча̄тиа̄дина̄ ча виггахо, джанападава̄чина̄ ча бахувачананта̄.

екавӣсатичча̄дино екан̃ча там̣ вӣсатича̄ти висесанасама̄со ва̄ сийа̄, екан̃ча вӣсати ча екавӣсатӣти чаттхасама̄со ва̄, сама̄ха̄ре напум̣сакаттанту на паппоти, ‘‘на̄нуса̄санӣйам̣ лин̇гам̣ соканиссайатта̄ лин̇гассе’’ти локе напум̣сакалин̇гассеха̄набхидха̄нато напум̣сакалин̇гам̣ на бхависсатӣтйадхиппа̄йо, сабха̄париса̄йа̄ти н̃а̄пакато ва̄ сама̄ха̄ре напум̣сакалин̇гаматра бйабхичаратӣти дат̣т̣хаббам̣.

пуббаппайого-бхиматоти упасаджджанасан̃н̃акасса сйа̄дӣти пат̣хама̄йа ниддит̣т̣хасса сама̄се пуббанипа̄то ‘‘упасаджджанам̣ пубба’’миччанена (2-2-31) ит̣т̣хо камасса падха̄набха̄вена ваттумит̣т̣хатта̄ти ‘‘сйа̄дисйа̄динекаттха’’нти (3-1) еттха сйа̄дӣти пат̣хама̄ниддит̣т̣хасса̄сан̇кхйа̄дино пуббамават̣т̣ха̄нато сйа̄динети татийа̄ниддит̣т̣хасса паччха̄ват̣т̣ха̄нато ‘‘сйа̄дисйа̄дина̄’’ти сутте пат̣ипа̄т̣ийа̄ падха̄набха̄вена ваттумит̣т̣хатта̄.

параппайого-бхиматоти хет̣т̣ха̄ вуттасуттена пуббанипа̄те патте ‘‘ра̄джаданта̄дӣсу пара’’нтӣмина̄ (2-2-30) паранипа̄то-бхимато, вачанена̄ти- ‘‘бахула’’нти вачанена, пуббака̄ лайуттасса параппайого-бхиматоти ра̄джаданта̄дипа̄т̣хато ева̄-бхимато.

камампаччана̄дара̄ти имина̄ падха̄набха̄вена̄-ккамасса ваттумит̣т̣хаттама̄ха. саро а̄ди йасса там̣ сара̄ди, сан̇кхо ча дундубхи ча вӣн̣а̄ ча, удуккхалан̃ча мусало ча, дханапати ча ра̄мо ча кесавоча̄ти виггахо. джам̣дам̣садда̄ джа̄йа̄саддасама̄наттха̄ асан̇кхйа̄-джан̃ча пати ча, дан̃ча патича̄ти виггахо, авантайо ча ассака̄ча, агги ча индоча̄ти виггахо, там̣нива̄симхи гахите аванти ча ассакоча̄ти екаттенапи виггахо ваттати. двандасама̄со- йам̣ двандасадисатта̄ двандо, две ча две ча пада̄ни дванда̄нӣти хи убхайаттхаппадха̄но- йам̣ двандасаддо.