6. аран̃н̃а̄диваггаван̣н̣ана̄
605. нава паббатасса на̄ма̄ни. пабба пӯран̣е, то. гира ниггиран̣е, осадха̄дайо ниггиратӣти гири, и. сила̄нам̣ ра̄си село, сила̄ пачура̄ сантйасмим̣ ва̄ село, села гатийам̣ ва̄, а. адда гатимхи йа̄чане ча, бхӯва̄ди, и, адда хим̣са̄йам̣ ва̄, чура̄ди. на гаччхатӣти наго. на чалатӣти ачало. сила̄намуччайо уббедхо, тхӯпо ва̄ силуччайо. сикхарайога̄ сикхарӣ, ӣ, тилакӣбхӯто. бхум̣ бхӯмим̣ дхаратӣти бхӯдхаро, бхуйа̄ дхарӣйатӣти ва̄ бхӯдхаро, ба̄хулйена а, бхӯдхаро. аха̄рийо, готтопи, десантарам̣ нетумасакйатта̄ аха̄рийо, гавам̣ бхӯмим̣ дха̄ран̣ена та̄йате готто.
пан̃чакам̣ сила̄йам̣. ама гатийам̣, бхо. вана, сана самбхаттийам̣, пасанати бйа̄петӣти па̄са̄н̣о, нипа̄тана̄, паса бандхане ва̄, йу. асу кхепане, мо, асма̄, ра̄джа̄ди, асу бйа̄пане ва̄. пала раккхан̣е, упало, упа дехе ва̄, алапаччайо нипа̄то. сила учче, а. сила̄, на̄рӣ.
606. гиджджхакӯт̣а̄дайо тикӯт̣анта̄ ‘‘ван̇ка̄дӣ’’ти еттха а̄дина̄ малайададдура̄дайо ча нага̄ нагависеса̄. гиджджха̄ сакун̣ависеса̄ асса кӯт̣е васанти, гиджджхасадисакӯт̣айуттата̄йа ва̄ гиджджхакӯт̣о. висесена бха̄тӣти вебха̄ро, аро. пула махатте, висесена пулатӣти вепулло. исайо гилатӣти исигили, и. а̄диччагаманавиродхена вируддхам̣ джха̄йатӣти вин̃джхо. пан̣д̣уван̣н̣ата̄йа пан̣д̣аво, пан̣д̣а гатийам̣ ва̄, аво. кут̣илата̄йа ван̇ко. двайам̣ удайагиримхи. апарасела̄пеккха̄йа пуббасело. удайантйасма̄ сӯрийа̄дайоти удайо, сӯрийа̄дӣнамудайайогато ва̄ удайо.
тикам̣ аттхагиримхи. мандайати сӯрийо йасмим̣ мандаро. мандаппабхо ва̄ арати йасмим̣ сӯрийоти мандаро, аттхам̣ анупаладдхим̣ гаханаккхатта̄нам̣ каротӣтйаттхо, на̄мадха̄тука̄ританта̄ а. двайам̣ химавати паббате. химаппачурата̄йа химава̄, химам̣ ва̄ ваматӣти химава̄, кви, ра̄джа̄дипаккхепатта̄ сисса̄. химайутто ачало хима̄чало.
607. аттани сан̃джа̄тагандхадабба̄нам̣ гандхехи локе мадайати, модайатӣти ва̄ гандхама̄дано, йу. кела̄со вутто. вичиттакӯт̣айуттата̄йа читтакӯт̣о. сукхам̣ дассанам̣ йасса, йасмим̣ ва̄ судассано, ка̄л̣аван̣н̣акӯт̣ата̄йа ка̄л̣акӯт̣о. тӣн̣и кӯт̣а̄нйасса тикӯт̣о, чхал̣етепи паббатависеса̄. асса йатха̄вуттасса паббатасса паттхо само бхӯмибха̄го са̄ну на̄ма, асса ва̄ паббатасса сама̄йа бхӯмийам̣ паттхо са̄ну ча бхавантӣти аджджха̄харитаббам̣. патит̣т̣хате асминти паттхо, т̣хасса тхо. сана самбхаттийам̣, н̣у, самбхаджӣйате севӣйатети са̄ну, двепйаниттхийам̣.
608. тикам̣ син̇гасса на̄мам̣. кут̣а да̄хе, каммани н̣о, ва̄ка̄рена кӯт̣ампи. сикхам̣ рухатӣти сикхарам̣. нерутто. сикхам̣ гаччхатӣти син̇гам̣, ин̇га гаманаттхо, кхалопо. двайам̣ паббата̄дӣнам̣ папатанат̣т̣ха̄насса на̄мам̣. папатантйасма̄, н̣о. пата адхогамане, папа̄то. тат̣а самуссайе, тат̣о.
двайам̣ паббатанитамбе. нитамбо джагханепи, кат̣а васса̄варан̣есу, н̣ву. паббате па̄са̄н̣а̄дӣсу амбуно джаласса пасаво пасаванам̣ ниджджхаро на̄ма, ниссаран̣ам̣ ниджджхаро, сасса джхо, асарӯпадвиттам̣. джхаропи.
609. двайам̣ киттиме акиттиме, саджале ниджджале ва̄ кандаре. дара вида̄ран̣е, а, ӣ, дарӣ. кам̣ джалава̄чакамабйайам̣, кена дарӣйате кандаро, а̄, кандара̄. тикам̣ девакха̄табиле. нилӣйантйасмим̣ лен̣ам̣, лӣ силесане, йу. гатим̣ хвайати кут̣илайатӣти габбхарам̣, нипа̄тана̄. габбха дха̄ран̣е ва̄, аро. гухӯ сам̣варан̣е, а, гуха̄.
двайам̣ сила̄майапоккхаран̣ийам̣. сод̣и габбхе, ӣ. сон̣а ван̣н̣агатисан̇гха̄тесу ва̄, д̣о, ӣ. двайам̣ паббата̄дӣнам̣ габбхарадесе лата̄паллаватин̣а̄дӣхи пихитодаре габбхаре. кун̃джа абйаттасадде, каран̣е, н̣о, никун̃джам̣ нипуббо. двайам̣пйаниттхийам̣. никун̃джавачанам̣ пакун̃джа̄диниваттанаттхам̣.
610. селасса паббатасса уддхам̣бхӯми адхиччака̄ на̄ма. селасса̄дхобха̄га̄саннабхӯми упаччака̄ на̄ма. атра техи упа̄дисаддехи ччако йада̄дина̄ [па̄н̣ини 5.2.34].
мӯлапаббатассанте парива̄ретва̄ т̣хита̄ кхуддапаббата̄ па̄да̄ на̄ма. татра па̄да̄дидвайам̣. паджджате гамйатети, н̣о. селасса упанто самӣпе паббато упантасело.
герикаманосила̄харита̄лакат̣т̣хинйа̄дикосаббо ева сила̄вика̄ро ‘‘дха̄тӯ’’тйутто, дхара дха̄ран̣е, ту, дха̄ту.
селаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
611. тикам̣ сӣхе. кесаро джат̣а̄, там̣йога̄, ӣ, кесарӣ. миге хим̣сатӣти сӣхо, нипа̄тана̄ ван̣н̣авипарийайо, миге хантум̣ сам̣виджджама̄на̄ ӣха̄ асса̄ти ва̄ сӣхо, сахатӣти ва̄ сӣхо. пан̃чассо, харипи. мукхамива чаран̣а̄пйасса карикумбхада̄ран̣асаматтха̄ти техи саха пан̃часса̄ни йасса. харати мигети хари, и. маха̄куккураппама̄н̣о куккура̄кати кан̣халекха̄читтасарӣро гоманусса̄дихим̣саккхамо рассамукхо тараччхо на̄ма, со ‘‘сунакхабйаггхо’’ти вуччати. тара таран̣е, чхо, миге адатӣти мига̄дано, нанда̄дӣхи йу.
двайам̣ бйаггхе. винихантва̄ а̄гха̄йатӣти бйаггхо, гха̄ гандхопа̄да̄не, бйаггхо дӣпинипи. пум̣ пума̄но да̄летӣти пун̣д̣арӣко, дала вида̄ран̣е, н̣ву. дасса д̣о, ласса ро, ассӣ, пун̣д̣арӣко.
‘‘пун̣д̣арӣкам̣ ситамбодже,
ситаччхатре ча бхесадждже;
косака̄рантаре бйаггхе,
со диса̄ва̄ран̣аггисӯ’’ти. –
на̄наттхасан̇гахе. ваггхопи. дӣпинивисайе саддӯло ӣрито, саратӣти саддӯло, ӯло, до чанто, саддена улати гаччхатӣти ва̄ саддӯло. дӣпам̣ таччаммам̣, там̣йога̄ дӣпӣ, тасмим̣ дӣпини.
612. пан̃чакам̣ аччхе. асу кхепане, чхо. ича тхутийам̣, а, икко. бхаллукопи, бхала, бхалла парибха̄санахим̣са̄да̄несу, н̣ву, ассу, ӣса гатихим̣са̄да̄несу, со, расса̄ди. апаччайе исо.
двайам̣ рохите. лохитаван̣н̣ата̄йа рохисо, лохито ча, пуббатра тасса со. тикам̣ гокан̣н̣е. гавасса кан̣н̣о вийа йасса кан̣н̣оти гокан̣н̣о. ган̣айуттата̄йа ган̣ӣ ча со кан̣т̣акасадисасин̇гата̄йа кан̣т̣ако чети ган̣икан̣т̣ако, самудитана̄мампи ваданти. ган̣и ча кан̣т̣ако ча ган̣икан̣т̣ака̄ти две на̄ма̄нипи дат̣т̣хабба̄ни, тенева хи ‘‘ган̣икан̣т̣ака̄’’ти бахувачананиддесо като.
613-614. чатуккам̣ кхагге. син̇ган̃ча кхагга̄кхйам̣, там̣йога̄ кхагго. ‘‘кхагго ган̣д̣акасин̇га̄си-вуддхабхедесу ган̣д̣аке’’ти [бйа̄кхйа̄судха̄ 2.5.4] хи на̄наттхасан̇гахе. кхаггасадисам̣ виса̄н̣амасса сан̣т̣ха̄натоти кхаггависа̄н̣о, н̣о. еттха кхаггасаддо асипарийа̄йо. пала̄самадатӣти пала̄са̄до. ган̣д̣а ваданекадесе, н̣ву, ган̣д̣ако.
бйаггха̄дико саббопи мигабхедо ‘‘ва̄л̣амиго, са̄падо’’ти чоччате. бйаггхасса̄тисайена манусса̄дӣнам̣ хим̣санато дут̣т̣хата̄ па̄кат̣а̄ти таппамукхата̄ вутта̄. вала сам̣варан̣е, валантйатта̄намасма̄ти ва̄л̣о, н̣о, ва̄л̣о ча со миго чети ва̄л̣амиго, дут̣т̣хамиготйаттхо. ‘‘бйаггхо там̣ кха̄датӯ’’тйа̄дина̄ сапанти йена̄ти са̄падо, сапа аккосе, до, дӣгха̄ди.
плаван̇гантам̣ маккат̣е. плаво гатибхедо, тена гаччхатӣти плаван̇гамо, плаван̇го ча. мара па̄н̣ача̄ге, ат̣о, ко чанто, маккат̣о. наро ива ва̄наро, ва̄саддо иваттхе, на̄ма̄нам̣ йуттаттхатта̄ сама̄со. са̄кха̄йам̣ пасуто миго са̄кха̄миго. гатйаттхата̄йа крийа̄йа пайога̄. капи чалане, и, капи. валӣ ситхилам̣ чаммам̣ мукхе асса валӣмукхо. кисо, ванокопи, куччхитена̄ка̄рена сетӣти кисо, усси. ванамокама̄сайо асса ваноко. со маккат̣о че кан̣хатун̣д̣о ка̄л̣амукхо сийа̄, тада̄ ‘‘гонан̇гало’’ти мато, гуннам̣ нан̇галасадисата̄йа гонан̇гало.
615. паджджаддхам̣ син̇га̄ласса на̄мам̣. сара гатихим̣са̄чинта̄су, ало. саратисса син̇го. джаму адане, н̣ву, бо чанто, ассу. куса аккосе, ту, тху ва̄. бхеравайуттата̄йа бхераво, ‘‘бхе’’ити раватӣти ва̄ бхераво. саму упасаме, иво, сива̄, на̄рӣ, си сева̄йам̣ ва̄, во. мигадхутто, ван̃чакопи, мигесу ванапасӯсу дхутто. бра̄хман̣ам̣ ван̃четӣти ван̃чако.
тикам̣ бил̣а̄ре. била бхедане, аро, л̣аттам̣. бабба гатийам̣, у. маджа суддхийам̣, а̄ро, ниггахӣта̄гамо. оту, а̄кхубхуджопи. двайам̣ коке, айам̣ куккураппама̄н̣о капило харин̣о. кука, вака а̄да̄не. ӣха̄мигопи, миге ӣхати кан̇кхатӣти, каммани н̣о.
616. двайам̣ махим̣се. махийам̣ сетӣти махим̣со, рассо, ниггахӣта̄гамо ча. лала иччха̄йам̣, удакам̣ лалатӣти лула̄йо, нипа̄тана̄, айо, ассу ча. го вийа ваджати джа̄йатӣти гаваджо. го вийа айатӣти гавайо, сама̄ две тулйаттха̄.
двайам̣ салле. салла а̄сугатийам̣, а, салло, сакаттхе ко, саллако аттано сарӣраджа̄тена саллена сунакхам̣ салати хим̣сатӣти ва̄ салло, саллако ча, айам̣ сӯкарасан̣т̣ха̄но, сала̄ка̄па̄йо ча. асса салласса ломамхи салалам̣, салан̃ча бхаве. пала, сала, патха гатийам̣, ало, нада̄дитте салалӣ, тхитта̄бха̄ве салалам̣, амхи салам̣.
617. пан̃чакам̣ миге, харантйанена харин̣о, хара харан̣е йу. н̣аттамиттан̃ча. мара па̄н̣ача̄ге, а, расса го, иттан̃ча. сена сунакхена ран̇гати гаччхати пала̄йатӣти са̄ран̇го. дӣгха̄ди, маго, миго ча ете две мигаматтепи. аджинассопайуджджама̄насса йони, тена бхӯтасса̄джинассуппаттика̄ран̣атта̄ ва̄ аджинайони. айампи мигаматтепи. куран̇го, ва̄та̄йупи. куйам̣ патхавийам̣ ран̇гатӣти куран̇го. ва̄тамайатӣти ва̄та̄йу, у.
двайам̣ сӯкаре. сундарам̣ пхалам̣ каротӣти сӯкаро. вуттан̃ча даббагун̣е –
‘‘снеханам̣ брӯханам̣ вассам̣, татха̄ ва̄тасама̄пахам̣;
ва̄ра̄хам̣ писитам̣ ба̄лйам̣, рочанам̣ седанам̣ гарӯ’’ти [даббагун̣асан̇гаха 2.11-2].
сукхам̣ каротӣти ва̄ сӯкаро. сундаро каро йасса ва̄ сӯкаро. варе а̄хантӣти вара̄хо, варе сати а̄хантабботи ва̄ вара̄хо, коло, тхаддхаломо, бхӯда̄ропи. двайам̣ сасе. пела гатийам̣, н̣ву. саса плутагатийам̣, а.
618. двайам̣ ен̣ӣмиге. ен̣ийа̄ мигийа̄, ен̣асса ва̄ апаччам̣ ен̣еййо, айам̣ чамма̄дӣсупи ‘‘ен̣асса, ен̣ийа̄ ва̄ чамма̄дико ен̣еййо’’ти вачанаттхам̣ катва̄. ен̣ийа̄ иттхийа̄ путто миго ен̣ӣмиго, и гатийам̣, йу, нада̄ди, анада̄дитте ен̣о, еваметепйуппа̄дита̄. двайам̣ пампат̣аке. пат̣а гамане, н̣ву, упасагганте бинда̄гамо ча. пабба гатийам̣, н̣ву, бинда̄гамо, балопо ча.
двайам̣ ва̄тамиге. гаманена ва̄тасамо миго ва̄тамиго. чалатисма̄ йу, нада̄ди. тикам̣ мӯсике. муса тхеййе, н̣ву, иттан̃ча. а̄пуббо кхану авада̄ран̣е, у, налопо. унда пасаванакледанесу, ӯро.
619. чамара̄дайо, сарабха̄дайо ча мигантара̄ мигависеса̄. чамаро уттара̄патхе кхйа̄то, йасса пуччхам̣ ча̄марам̣, чаму адане, аро, чамаро, тхийам̣ чамарӣ. пасадо читталомӣ, паса бандхане, адо. куйам̣ ран̇гатӣти курун̇го, ассу, утта̄бха̄ве куран̇го. саббесампи мига̄нам̣ ма̄тут̣т̣ха̄не тит̣т̣хатӣти мигама̄тука̄, упама̄не ко. ру садде, ру. рун̣ам̣ каротӣти ран̇ку, у, н̣асса лопо рака̄расса, усса ча. атта̄нам̣ нӣчам̣ каротӣти нӣко. саратисма̄ абхо, сарабхо. ат̣т̣ха̄падо уддхам̣найано сӣхасса̄пи ханта̄, тасса ча па̄дачатуккам̣ уддхам̣ бхаватӣти.
620. пийака̄дайо тайо, а̄дина̄ кандалӣчӣнасамӯруа̄дайо ча чаммайонайо, тена бхӯтасса чаммасса уппаттика̄ран̣атта̄, ете ча читратануруха̄дайо камбоджа̄димхи, уттара̄патхе ча джа̄йанти, татрева сана̄макхйа̄та̄. йатха̄ мигасаддо ванйапасуса̄ман̃н̃е, висесе ча куран̇га̄кхйе ваттати, йатха̄ ча лохасаддо суван̣н̣а̄дике теджасаса̄ман̃н̃е, висесе ча, татха̄ чаммайониаджинайонисадда̄пи мигаса̄ман̃н̃е, мигависесе чети татха̄ вутта̄.
пӣ таппанакантӣсу, н̣ву, ийа̄десо. ӯрумхи атисайачаммайуттата̄йа чамӯру, екасса масса лопо. кади авха̄не, ало, ӣ, кадалӣ ча со миго чети кадалӣмиго.
сӣха̄дайо йатха̄вутта̄, авутта̄ ча саббе чатуппада̄ сатта̄ ‘‘мига̄, пасаво’’ти чоччанте. пасавантӣти пасаво, су абхисаве, паса бандхане ва̄, у.
621. чатуккам̣ лӯта̄йам̣. лӯ чхедане, то, лӯта̄, сакаттхе ико, лӯтика̄, две на̄рийам̣. ун̣н̣а̄па̄йо танту ун̣н̣а̄, са̄ на̄бхийам̣ асса ун̣н̣ана̄бхи, рассо. маккат̣о вийа са̄кха̄йам̣ аттано тантумхи гаччхатӣти маккат̣ако.
двайам̣ гомайаджавиччхике. виччха гамане, н̣ву, виччхико, сатападийампи, а̄л̣ам̣ виччхиканан̇гулам̣, там̣йога̄ а̄л̣и. двайам̣ гхарагодха̄йам̣. саратисма̄ ӯ, аво чанто. гхарам̣ ниссита̄ годха̄ гхарагол̣ика̄, дхасса л̣о, сакаттхе ко.
622. двайам̣ годха̄йам̣. гудха росе, а, годха̄, на̄рӣ. кун̣д̣а да̄хе, а, кун̣д̣о. двайам̣ раттапа̄йам̣. кан̣н̣асса джалӯка̄ раттапа̄ кан̣н̣аджалӯка̄. сатам̣ пада̄ йасса̄ сатападӣ, падасаддо па̄даттхо.
двайам̣ каландаке. канда авха̄не, родане ча, кандатӣти каландако, ламаджджхо, н̣ву. ка̄л̣аван̣н̣ата̄йа ка̄л̣ака̄, на̄рийам̣. двайам̣ накуле, наттхи кулам̣ етасса саппесу накуло, арисаппопи. накка на̄сане ва̄, уло, калопо, саппе на̄сетӣти накуло. ман̇га гатйаттхо дан̣д̣ако дха̄ту, усо.
623. двайам̣ какан̣т̣аке. куччхито кан̣т̣ако асса, уссаттам̣. сарати дха̄ватӣти сарат̣о, ат̣о.
чатуккам̣ кӣт̣е. кӣт̣а бандхане, а, кӣт̣а гамане ва̄, дӣгха̄ди. пула махаттхе, аво, л̣аттам̣. куччхитам̣ амати гаччхатӣти кими, и, асситтам̣. пака̄рена анатӣти па̄н̣ако, н̣ву, н̣аттам̣.
двайам̣ кан̣т̣аломакӣт̣е. уччам̣ т̣ха̄нам̣ а̄лин̇гатӣти учча̄лин̇го. бахуломайутто па̄н̣ако ломасапа̄н̣ако.
624-625. са̄ддхападжджена сакун̣асса на̄ма̄ни. вихе а̄ка̄се гаччхатӣти вихан̇го, вихан̇гамо ча, а̄ка̄сапарийа̄йо четтха вихасаддо, веха̄сасса ва̄ виха̄десо. паккхайуттата̄йа паккхӣ. кхена, кхасмим̣ ва̄ гаччхатӣти кхаго. ан̣д̣ато джа̄то. саккоти уддхам̣ гантунти сакун̣о, сакунто, сакун̣ӣ ча, сака саттийам̣, ун̣о, унто, ун̣ӣ ча. патанто д̣енто, паттена ва̄ гаччхатӣти патан̇го, апаратра талопо. ма̄тукуччхито, ан̣д̣ато ча̄ти двиккхаттум̣ джа̄йатӣти двиджо. уд̣д̣ана̄дӣсу ваккам̣ кут̣илам̣ ан̇гам̣ гӣва̄дикам̣ етасса, ваккена гаманена ан̇гатӣти ва̄ ваккан̇го. паттена йа̄ти, там̣ ва̄ йа̄нам̣ етасса. патати патанто вийа а̄ка̄сато хотӣти патанто. нӣл̣е кула̄ваке джа̄йатӣти нӣл̣аджо.
ват̣т̣ака̄дайо, поккхараса̄така̄дайо ча таббхеда̄ тесам̣ сакун̣а̄нам̣ висеса̄. ват̣т̣а ват̣т̣ане, н̣ву, ват̣т̣ака̄ на̄рӣ. майӯраппама̄н̣о тада̄катичиттапаккхо джӣван̃джӣво даккхин̣апатха̄дӣсу джа̄йате, ‘‘джӣваджӣва̄’’ти саддам̣ каротӣти джӣван̃джӣво. ‘‘джӣваджӣво’’ти нира̄нуна̄сика̄пи. чандика̄йуттараттиппийо паккхӣ чакоро, чака паритаккане, уро, уссо, чан̇коропи. таратисма̄ иро, двиттамиттан̃ча, титтиро.
626. сала гатийам̣, н̣ико, л̣аттам̣, са̄л̣ика̄, на̄рӣ. калам̣ раватӣти каравӣко, ӣко, лалопо. каравӣко, йасса саро бхагавато сарена упамӣйате, со вуччати ‘‘каравӣко’’ти. джавена равина̄ садисо хам̣со равихам̣со. куса садде, тхако, двиттам̣, кусасса сасса то,кукуттхако. каран̣д̣а бха̄джанаттхе, аво, каран̣д̣аво, джалачаро паккхӣ. билу патиттхамбхе, а, ава̄десо, билаво, ‘‘ган̣д̣аплаво’’ти кхйа̄то раттапаккхо маха̄паккхӣ поккхараса̄тако, поккхарасса сан̃н̃а̄ йасса поккхараса̄тако, н̃н̃асса то, дӣгхо ча, самудитана̄мамева ва̄ тасса, тада̄ са̄да асса̄дане, н̣ву, дасса то, поккхараса̄тако.
627. саттакам̣ паккхе. патанти анена̄ти пататтам̣, йада̄дина̄ то, двиттам̣. укха гатийам̣, йу, уссе, ассу, пекхун̣ам̣, н̣аттам̣. пата гамане, то, па̄тато та̄йатӣти ва̄ паттам̣. пата гамане, кхо, тасса ко, паккхо. патитум̣ иччхати йена пин̃чхам̣, нерутто, пата гамане ва̄, чхо, талопо, бинда̄гамо, асси. чха̄дйате анена чхадо. гира ниггиран̣е, у, иссаттам̣, гаму гамане ва̄, у, масса ро.
паккхӣнам̣ бӣдже ‘‘ау’’ити кхйа̄те ан̣д̣ам̣, каччхапа̄дӣнам̣ бӣджепи, ‘‘ан̣д̣ам̣ кхага̄дикосе ча̄’’ти на̄наттхасан̇гахе. ад̣и ан̣д̣аттхе, н̣о, песи, косопи, писа авайаве, и, песи, ‘‘песийам̣ паттабхеде ча, косо пумева иччхито’’ти [чинта̄ман̣ит̣ӣка̄ 15.37] руддо. двайам̣ паккхигехе. нӣла ван̣н̣е, а, л̣аттам̣, нӣ найе ва̄, ило. куччхитам̣ ан̣д̣авина̄сана̄дикам̣ луна̄тӣти кула̄вакам̣, н̣ву.
628. двайам̣ гарул̣а̄нам̣ ма̄тари. вино паккхино наманти йам̣ вината̄. тхӣпумадвайам̣ иттхипуриса̄нам̣ двайам̣ митхунам̣ на̄ма, сан̇кхйа̄насса сан̇кхйеййанисситата̄йа иттхипуриса̄йева митхунам̣, митха сан̇гаме, уно.
чхаккам̣ йугал̣аматте. йуджа йоге, а, йугам̣, алапаччайе йугал̣ам̣, л̣аттам̣, йугалампи. убха пӯран̣е, н̣о, дванда̄десо ча, двандам̣, йаму упараме, н̣ву, ало ча, йамакам̣, йамалан̃ча, апаччайе йамам̣.
629-631. ман̣д̣алантам̣ самӯхе. самма̄, висесена ча ӯхате пун̃джӣбхӯтатта̄ти самӯхо, н̣о, самам̣ саха авайавена ӯхати тит̣т̣хатӣти ва̄ самӯхо. ган̣а сан̇кхйа̄не, ган̣ӣйати авайавена саха̄ти ган̣о. саха авайавена гаччхатӣти сан̇гха̄то, хана гамане, н̣о, саха авайавена удайатӣти самуда̄йо, да̄гамо, маджджхе дӣгхо. сан̃чиноти авайаванти сан̃чайо, чи чайе. саха авайавена духайатӣти сандохо, духа папӯран̣е. ниссесато вахати авайаванти нивахо. авайавам̣ катва̄ бйапийати гаччхатӣти огхо [учйате огхо уча самава̄йе гхау нипа̄тана̄ часса гхо (чинта̄ман̣ит̣ӣка̄ 15.39)]. висанти авайава̄ йасминти висаро, аро. авайавам̣ самӣпе каротӣти никаро. екека̄пеккха̄йа аппаттхена касан̇кха̄та̄ авайава̄ а̄йанти йасмим̣ ка̄йо, атха ва̄ куччхита̄нам̣ кеса̄дӣнам̣ а̄йоти ка̄йо, со вийа авайава̄нам̣ уппаттит̣т̣ха̄нам̣ ка̄йоти идха самӯхо вутто. антаттхена кхам̣сан̇кха̄там̣ авайавам̣ дха̄ретӣти кхандхо, кха̄дати авайавети ва̄ кхандхо, амаджджхадӣгхе самудайо. гхат̣а гхат̣ане. гхат̣анам̣ ра̄сибхаванам̣, гхат̣енти ассам̣ авайава̄ти гхат̣а̄. саха авайавена етӣти самити,ти. саха авайавена гаччхатӣти сам̣хати, хана гатийам̣,ти, налопо. раса асса̄дане, ин̣а. пун̃джа куччха̄йам̣. саха авайавена бйа̄петва̄ айатӣти самава̄йо. пӯго тамбӯлепи. джанети авайавети джа̄там̣, то. кам̣ атта̄нам̣ детӣти кадо, чаккха̄дико сарӣра̄вайаво. кадо вийа кадо, авайаво, там̣ вакати а̄дада̄тӣти кадамбакам̣. висесена ӯхантйасмим̣ авайава̄ бйӯхо. витаноти авайавети вита̄нам̣, н̣о. гупа раккхан̣е, бо, пасса мо, гумбо, гумбампи. калам̣ авайавабха̄вам̣ па̄ти раккхатӣти кала̄по, ‘‘кала̄ сол̣асамо бха̄го’’ти хи вуттатта̄ кала̄саддо бха̄гаттхопйаттхӣти н̃а̄йати. джала диттийам̣. джалати авайавена̄ти джа̄лам̣. авайавена ман̣д̣атӣти ман̣д̣алам̣, ман̣д̣а вибхӯса̄йам̣, ало.
632. са̄ддхападжджена ган̣абхеда̄ вуччанте. татра джа̄тйа̄дӣхи сама̄на̄нам̣ па̄н̣ӣнам̣, апа̄н̣ӣнан̃ча ган̣о вагго на̄ма, йатха̄ ‘‘бандхувагго, кавагго’’чча̄дайо, ваджджа ваджджане, ваджджети асама̄наджа̄тйа̄дайоти вагго, н̣о, джджасса гго. джантӯнам̣ сама̄наджа̄тийа̄нам̣, виджа̄тийа̄нан̃ча ган̣о ‘‘сан̇гхо, саттхо’’ти чоччате, йатха̄ ‘‘бхиккхусан̇гхо, ва̄н̣иджасаттхо’’чча̄дайо. сам̣хан̃н̃анте ниббисесена н̃а̄йанте авайава̄ тасминти сан̇гхо, ро. саранти ваттанти авайава̄ йасминти саттхо, тхо, расса то.
саджа̄тика̄нам̣ сама̄наджа̄тика̄нам̣ джантӯнамева ган̣о кулам̣ на̄ма, йатха̄ ‘‘кхаттийакулам̣, гокула’’мичча̄дайо. кула сан̇кхйа̄не, бандхумхи ча, а, кулам̣. садхаммӣнам̣ сама̄надхамма̄намева джантӯнам̣ ган̣о ника̄йо на̄ма, йатха̄ ‘‘бхиккхуника̄йо’’ти. чи чайе, н̣о, ниббисесена чиноти авайавети ника̄йо.
саджа̄тийатираччха̄на̄нам̣йева ган̣о ‘‘йӯтхо’’тйуччате, со ча̄ниттхӣ, йатха̄ ‘‘хаттхийӯтхо, мигайӯтха’’мичча̄дайо, йу миссане, тхо, дӣгха̄ди, йӯтхо, ‘‘ган̣о пасӯнам̣ самаджо, сама̄джон̃н̃еса’муччате’’ти [амара 15.42 га̄тха̄йам̣ пасситаббам̣] идха̄на̄гатавачанампи н̃а̄таббам̣.
633. чатуккам̣ гарул̣е. канакаручиратта̄ собхано пан̣н̣о паккхо йасса супан̣н̣о. винабха̄йа на̄ма ма̄туйа̄ апаччам̣ венатеййо, н̣еййо. гарам̣ висадхарам̣ хантӣти гарул̣о, н̣о, рантассу, хасса ча л̣аттам̣, ван̣н̣авика̄ро, гаруд̣о. паккхисӣхо, ул̣ӯтӣсо, ваджиратун̣д̣о, судха̄харо, суван̣н̣апаккхо, бхуджага̄санопи [тикан̣д̣асеса 1.1.42].
пикантам̣ кокиле. парена виджа̄тийена ка̄кена поситоти парапут̣т̣хо, пуса посане, то. парена бхато пут̣т̣хо парабхато, бхара дха̄ран̣апосанесу, то. кун̣а саддопакаран̣есу, ало. кука, вака а̄да̄не, ило, кокило. апихито ка̄йатӣти пико, апи антарадха̄не, ван̣н̣ана̄со, аписса̄ка̄ралопо.
634. ат̣т̣хакам̣ море. мура сам̣варан̣е, н̣о. майа гатийам̣, ӯро, махийам̣ раватӣти ва̄ майӯро, дха̄тусса аттха̄тисайена йоготи нерутто. варахам̣ сикхан̣д̣о, там̣йога̄ варахӣ. нӣла̄ гӣва̄ кан̣т̣хо йасса, бхуджан̇габхуджопи.
двайам̣ майӯраматтхакасикха̄йам̣. сикха̄ аггиджа̄ла̄йан̃ча, пуббе вутта̄.
635-636. чатуккам̣ майӯракала̄пе. сикхан̣д̣ино айам̣ сикхан̣д̣о, вараха па̄дха̄нйе, парибха̄санахим̣са̄да̄несу ча, каран̣е а. ко майӯро ласати йена кала̄по, н̣о, сасса по. пӣ таппанакантӣсу, чхо, ниггахӣта̄гамо, рассо ча. двайам̣ морасса пин̃чхат̣т̣хе аккхисан̣т̣ха̄не. чади хила̄дане, диттийан̃ча, н̣ву. мечако кан̣хаван̣н̣епи вутто.
ал̣йантам̣ бхамаре, чха пада̄ни асса. мадхум̣ ватайати бхун̃джате мадхуббато, вата бходжане. бхама анават̣т̣ха̄не, пуппхаматтхаке бхаматӣти бхамаро, аро. ара гамане, и, л̣аттам̣.
чатуккам̣ гехаванакапотесу. па̄рена сабалена а̄пататӣти па̄ра̄пато, па̄раватопи. капа аччха̄дане, кампа чалане ва̄. ото, парапаккхе малопо. кука а̄да̄не, ат̣о, уссаттамассуттан̃ча. пака̄рена раватӣти па̄реват̣о, ру садде, ат̣о, упасаггасса дӣгхо, ассе, па̄реват̣о, пареват̣опи.
‘‘па̄ра̄вато ча чхеджджо ча,
капото ратталочано;
па̄ра̄пато калараво,
паттӣ сено саса̄дано’’ти [чинта̄ман̣ит̣ӣка̄ 15.14]. –
рабхасо.
637. двайам̣ гиджджхе. гидха абхикан̇кха̄йам̣, йо, джхасса джхо, асарӯпадвиттам̣, джхапаччайена ва̄ сиддхам̣, татха̄ дхасса джо. гидхатисма̄ а, ниггахӣта̄гамо, иссаттам̣, гандхо. тикам̣ сенаса̄ман̃н̃е. куккут̣а̄дӣнам̣ кулам̣ луна̄ти чхиндатӣти кулало, кула санта̄не ва̄, ало. се гамане, но. сатта̄нам̣ хим̣санато бйаггхо вийа бйаггхи, сатте на̄сетӣти на̄со. бйаггхи ева на̄соти самудитана̄мам̣.
сакун̣аггха̄дайо тайо таббхеда̄ тасса сенасса висеса̄. сакун̣ам̣ хантӣти сакун̣аггхи, сина?. ат̣а гамане, н̣о. а̄т̣о. даббисадисам̣ тун̣д̣ам̣ йасса двиджасса со даббимукхадвиджо. ‘‘даббимукхадвиджо а̄т̣о на̄ма̄’’типйеко аттхо, тада̄ двейева сенабхеда̄.
638. чатуккам̣ улӯке. ‘‘уху’’нти саддам̣ каротӣти ухун̇ка̄ро. ‘‘уддхам̣ кан̣н̣а̄ йасса уддхам̣кан̣н̣о’’ти сампатте нируттинайена улӯко [улабхинеттетхи дахатйулӯко, уддхолокана̄ ити нируттама (амаракосуггха̄т̣анат̣ӣка̄ 15.15)], учати самавети кот̣аранти ва̄ нипа̄тана̄. куса аккосе, йасса амана̄пата̄йа саддена лока̄ косанти, со косийо, коситабботи катва̄, кот̣аре васатӣти ва̄ косийо, нерутто, ва̄йаса̄нам̣ ка̄ка̄нам̣ ари сатту, саккахвайо, дива̄ндхо ваккана̄сико, харинетто, дива̄бхӣто, ка̄кабхӣрӯ, раттича̄рӣпи.
ва̄йасантам̣ ка̄ке. ‘‘ка̄’’ити саддам̣ ка̄йатӣти ка̄ко. рит̣т̣хам̣ маран̣алаккхан̣ам̣, тадасса наттхи арит̣т̣хо. дхан̇ка гхорава̄сите, а. балина̄ пут̣т̣хо бхато. вайа гамане, вайо ева ва̄йасо, сакаттхе со, саким̣паджо, аттагхосо, парабхаро, балибхуджо, гул̣хаметхунопи. саким̣ екава̄рам̣паджа̄ пасӯти йасса. ‘‘ка̄ка’’иччатта̄нам̣ гхосайати. виджа̄тийам̣ кокилам̣ бхарати.
639. ка̄ко вийа улати гаччхатӣти ка̄кол̣о, л̣аттам̣. дон̣ака̄ко, даддхака̄копи. двайам̣ ‘‘бӣ-лौм̣’’ити кхйа̄те сакун̣е. лӯ чхедане, н̣о, васса по, ла̄по, ла̄вопи. лед̣д̣у вийа акатӣти лат̣укика̄ [лед̣д̣укика̄ (ка.)], н̣ву.
тикам̣ хаттхилин̇гасакун̣е. ва̄ран̣асадисатта̄ ва̄ран̣о. хаттхино лин̇гам̣ н̃а̄пакам̣ сон̣д̣ам̣ йасмим̣ виджджатӣти хаттхилин̇го. хаттхисон̣д̣ам̣ йасмим̣ виджджати, со хаттхисон̣д̣о ча вихан̇гамо чети хаттхисон̣д̣авихан̇гамо.
640. двайам̣ уккусе. уччам̣ косатӣти уккусо, куса садде, а. кура садде, аро, тхийам̣ курарӣ. колат̣т̣хипаккхимхи ‘‘убхута’’ити кхйа̄те паккхимхи куккухо. колат̣т̣хиаджджхоха̄рако паккхӣ колат̣т̣хипаккхӣ. ‘‘кукку’’ити садда̄йатӣти куккухо, хо, кука авха̄не ва̄, ухо.
тикам̣ суве. су саване. мануссасаддампи сун̣а̄тӣти суво, а, ува̄десо. ‘‘кӣ’’ити саддам̣ каротӣти кӣро. кароти мануссасадданти ва̄ кӣро. а, ассӣ. сука гатийам̣, сундарам̣, сут̣т̣ху ва̄ мануссасаддам̣ ка̄йатӣти суко. двайам̣ куккут̣аматте. тамба̄ чӯл̣а̄ йасса. куккут̣атӣти куккут̣о, кука, вака а̄да̄не ва̄, ат̣о.
641. двайам̣ нидждживхе. наттхи дживха̄ йасса нидждживхо. двайам̣ кон̃ча̄сакун̣е. иттхилин̇гена митхуна̄нам̣ на̄ма̄ни. кон̃ча кот̣илйаппӣбха̄весу, а, кон̃ча̄. канта чхедане, йу, нада̄ди, ассу. кун̣д̣анӣпи, кун̣д̣а да̄хе.
двайам̣ чаккава̄ке. чаккена чаккасаддена уччате чаккава̄ко, н̣о. вача вийаттийам̣ ва̄ча̄йам̣, чаккамичча̄вха̄ йасса, ратхан̇га̄вхайана̄макопи, ратхан̇гам̣ чаккам̣, тасса авхайо ратхан̇га̄вхайо, со на̄мам̣ асса ратхан̇га̄вхайана̄мако, тена ратхан̇гана̄мо ратхачаран̣асама̄но авхайо чоччате.
лаккхиталаккхан̣а̄ ча̄тра, лаккхан̣опачаритавуттийа̄, гон̣амукхйа̄йа ва̄ вуттийа̄ лаккхитена аттхена йатра аттхантарам̣ лаккхйате, са̄ лаккхиталаккхан̣а̄. йатха̄ ‘‘ратха̄вайава̄йудхо’’ иччатра ратха̄вайавасаддена чаккам̣ лаккхйате, на тада̄кати танна̄мо ча̄йудхависесо. ‘‘пантиратхо’’иччатра пантисаддена дасаккхарам̣ чхандо лаккхйате, на дасасаддо, техи ту а̄йудхаратхасаддасаннивесо ‘‘чакка̄вайава̄йудхо, дасаратхо’’ ити девависесо, ра̄джависесо ча лаккхйате, татха̄тра̄пи ‘‘ратхан̇га’’нтйанена ратхекадесо лаккхӣйате, ‘‘авха̄йате’’иччанена ча парибха̄санам̣, на тена̄пи ва̄касаддо. техи ча ан̃н̃аман̃н̃асаннивесо чаккава̄коти паккхивисесо лаккхӣйатети гун̣ато сукка̄дӣхи евам̣гата̄ гон̣ӣ вутти.
двайам̣ ча̄таке. айам̣ мегхаджалапа̄йӣ, сара хим̣са̄йам̣, саран̣ам̣ са̄ро, там̣ гаччхатӣти са̄ран̇го. ‘‘ча̄таке харин̣е пуме, са̄ран̇го сабале тисӯ’’ти [чинта̄ман̣ит̣ӣка̄ 23.23] рабхасо. чата йа̄чане, н̣ву, тхокакопи, тхокам̣ кам̣ джалам̣ ӣханӣйат̣т̣хена ассаттхи тхокако.
642. двайам̣ паккхибил̣а̄ле. тула умма̄не, ийо. паккхайутто бил̣а̄ло, ‘‘сӯ’’.
двайам̣ руккхакӣт̣акха̄даке. сатам̣ патта̄ни асса. сарати кӣт̣ети са̄расо, со, ‘‘кха̄ва са̄’’.
двайам̣ ка̄кехи саддхим̣ нӣл̣ам̣ катва̄ васанаке суккасакун̣е. вака а̄да̄не, а. сетаван̣н̣ата̄йа сукко ча со ка̄кехи саддхим̣ нива̄санато, ка̄касан̣т̣ха̄натта̄ ва̄ ка̄ко чети суккака̄ко.
двайам̣ висакан̣т̣хика̄йам̣. бала па̄н̣ане, н̣ву, дӣгхо, а̄ко ва̄. висасадисо ка̄л̣аван̣н̣о кан̣т̣хо йасса̄ са̄ висакан̣т̣хика̄, етисса̄ пумо на̄ма на виджджати. вуттан̃ча апада̄не –
‘‘йатха̄ бала̄кайонимхи, на виджджати пумо сада̄;
мегхесу гаджджама̄несу, габбхам̣ ган̣ханти та̄ тада̄’’ти [апа. тхера. 1.1.511].
643. двайам̣ кан̇ке. лохасадисо пит̣т̣хи йасса лохапит̣т̣хо. кан̇ка лолйе, а, кан̇ко.
двайам̣ паттакан̣т̣хе. кхан̃джо вийа чаратӣти кхан̃джарӣт̣о, ӣт̣о. пассанта̄нам̣ кхам̣ сукхам̣ джанетӣти кхан̃джано. кхан̃джа гативекалйе ва̄, йу.
двайам̣ га̄мача̄т̣аке, ча̄т̣акаматте ва̄. калахам̣ раватӣти калавин̇ко, йада̄ди. кам̣ сукхам̣ луна̄тӣти ва̄ калавин̇ко, ико, ниггахӣта̄гамо ча. чат̣а бхеде, н̣ву, ча̄т̣ако.
двайам̣ вел̣урийаччхавиломе читрапаккхе ‘‘суван̣н̣ачӯл̣е’’ти кхйа̄те. дибха сантхамбхе, двиттам̣, бинда̄гамо ча. ‘‘ки’’ити саддам̣ каротӣти кикӣ, н̣ӣ, ча̄со, дивипи [ча̄со кикӣдиви (амара 15.16)].
644. двайам̣ мегхаса̄ме ‘‘т̣ӣ-т̣ौ’’ити кхйа̄те. кадамбайога̄ ка̄дамбо. ка̄л̣аван̣н̣о хам̣со ка̄л̣ахам̣со, ка̄лахам̣сопи.
двайам̣ ‘‘н̇ахе-д̣о’’ити кхйа̄те сакун̣е. сакунто вутто, ‘‘сакунто паккхибхедасмим̣, бха̄сапаккхӣкхагесу че’’ти на̄наттхасан̇гахе. сундара̄ка̄рена паккхена йутто сакун̣о бха̄сапаккхӣ, ‘‘бха̄санто сундара̄ка̄ре, бха̄санто бха̄сапаккхинӣ’’ти хи на̄наттхасан̇гахе.
двайам̣ ‘‘нва̄-мӣ-све’’ити кхйа̄те нӣлапаккхини. дхӯмйам̣ дхӯмам̣ ат̣ати сахатӣти дхӯмйа̄т̣о, н̣о. ка̄л̣аван̣н̣ата̄йа куччхитам̣ лин̇гам̣ йасса. бхин̇гопи.
двайам̣ джалакуккут̣е. да̄ лаване,ти, да̄ти ӯхати уссахатӣти да̄тйӯхо, кхан̣д̣итаддханииччаттхо. ка̄ле сассамутумхи кан̣т̣хо кан̣д̣аддхани йасса ка̄л̣акан̣т̣хако, сама̄санте ко.
645. кхудда̄ди мадхуччхит̣т̣хакара̄дико каммабхӯто ‘‘маккхика̄бхедо’’тйуччате, маккхи сан̇гха̄те, н̣ву, маккхика̄, та̄сам̣ бхедо маккхика̄бхедо. пин̇галамаккхика̄йам̣ ‘‘мхан̣а’’ити кхйа̄та̄йам̣ двайам̣. д̣ам̣са д̣ам̣сане, д̣ам̣со. дам̣сопи, д̣ам̣са кха̄дане ва̄, пин̇галамаккхика̄тиван̣н̣ана̄мам̣.
маккхика̄йа ан̣д̣ам̣ а̄са̄т̣ика̄ на̄ма, сат̣а авайаве, н̣ву. двайам̣ ‘‘нхам̣’’ити кхйа̄те. пат̣ам̣ гаччхатӣти пат̣ан̇го, патан̇гопи, сарати хим̣сатӣти салабхо, абхо, латтам̣, сала гамане ва̄.
646. двайам̣ ‘‘чхем̣’’ити кхйа̄те, мака па̄н̣е, асо, макасо. двайам̣ нида̄гхе нуха̄дӣсу варан̣акамаккхика̄йам̣. ‘‘чӣрӣ’’ти садда̄йатӣти чӣрӣ, чири хим̣са̄йам̣ ва̄, нада̄ди, дӣгха̄ди. джхалла садде, н̣ву, джхаллика̄.
двайам̣ та̄лапатта̄дйантаресу нилӣна̄йам̣ чаммапатта̄йам̣. джату вийа джатука̄, упама̄не ко, ‘‘ра̄мат̣хе джатукам̣ чамма-паттаджатукаресу тхӣ’’ти [чинта̄ман̣ит̣ӣка̄ 19.40] хи рабхасо. аджинам̣ чаммам̣ паттам̣ йасса̄ аджинапатта̄. двайам̣ хам̣саса̄ман̃н̃е. ханти аддха̄нам̣ хам̣со. сето чхадо паттам̣ йасса. йатха̄катхан̃чи бйуппаттӣти вуттатта̄ асетаччхадепи, чаккан̇го, ма̄насокопи, чаккасса чаккава̄кассева ан̇га̄ни йасса. ма̄насам̣ саро око йасса.
647. йе раттехи лохитехи па̄датун̣д̣ехи чаран̣ачан̃чӯхи висит̣т̣ха̄ сита̄ ча сарӣре, те ра̄джахам̣са̄ на̄ма, хам̣са̄нам̣ ра̄джа̄но ра̄джахам̣са̄.
малӣнехи па̄датун̣д̣ехи висит̣т̣ха̄ йе те маллика̄кхйа̄, мала, малла дха̄ран̣е, и, сан̃н̃а̄йам̣ ко, ‘‘маллико хам̣сабхеде ча, тин̣асӯле ча маллике’’ти [чинта̄ман̣ит̣ӣка̄ 15.24] руддо. а̄кхйа̄саддена бахуббӣхи. аситехи кан̣хехи па̄датун̣д̣ехи висит̣т̣ха̄ йе, те дхатарат̣т̣ха̄, дхатарат̣т̣ха̄нам̣ апачча̄ни дхатарат̣т̣ха̄ти, н̣о.
648. тикам̣ тираччха̄не. тирийам̣ ан̃чайатӣти тираччхо, тирийасса тиро, ан̃чатисса ччхо. йумхи тираччха̄но, тираччха̄нойева тираччха̄нагатам̣, таббха̄вам̣ ва̄ гатам̣ паттам̣, тесу ва̄ гатам̣ антогадханти тираччха̄нагатам̣, сийа̄ти пакатйа̄напеккхакрийа̄падам̣, бхаватйаттхо ва̄ хи каротйаттхо ва̄ када̄чи пакатйа̄напеккхо бхавати, на пана викатйа̄напеккхо. татха̄ када̄чи убхайа̄пеккхопи бхавати, на панубхайа̄напеккхоти саббатревам̣. сӣха̄дивагго.
аран̃н̃а̄диваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.