7. па̄та̄лаваггаван̣н̣ана̄

649-650. чатуккам̣ па̄та̄ле. адхарам̣ бхуванам̣ адхобхуванам̣. патанти асмим̣ па̄та̄лам̣, ало, маджджхе дӣгхо. на̄га̄нам̣ локо. раса̄йа талам̣ раса̄талам̣.

соббхантам̣ чхиддаматте. ран̣а садде, дхо, наттам̣, йада̄ди. вара диттийам̣. вигато варо ва̄ран̣ам̣ асса виварам̣, чхиди двидха̄каран̣е, до. куха вимхайане, аро. суса сосане, иро. била бхедане, а. сусато и, суси. чхиндитва̄ гаччхатӣти чхиггалам̣, йада̄ди. сут̣т̣ху аббхам̣ а̄ка̄сам̣ асмим̣ соббхам̣.

‘‘сусира’’нти чхиддаса̄ман̃н̃е йам̣ напум̣сакавачанам̣, там̣ саччхидде чхиддавати даббе тӣсу, йатха̄ ‘‘сусиро руккхо, сусира̄ чин̃ча̄, сусирам̣ кат̣т̣ха’’нти.

двайам̣ бхӯмичхидде. ка̄са диттийам̣, у. ава раккхан̣е, ат̣о, а̄ва̄т̣о, ава̄т̣опи. двайам̣ саппа̄нам̣ ра̄джини. васу ратанам̣ йассаттхӣти ва̄сукӣ.

651. двайам̣ на̄га̄нам̣ ра̄джини. девехипйассанто нопаладдхоти ананто, сесопи, сиса хим̣са̄йам̣, сисати каппантети сесо, а.

двайам̣ аджагаре. вахатисма̄ асо, ва̄хасо. аджам̣ чха̄гам̣ гилатӣти аджагаро, а, иссаттам̣, ласса раттан̃ча. сайӣпи, сайанасӣло сайӣ.

двайам̣ гонасасаппе ‘‘н̇а̄-чве’’ити кхйа̄те. гавассева на̄са̄ асса̄ти гонасо, сан̃н̃а̄йам̣ на̄сасаддасса насо като [па̄н̣ини 5.4.119]. тилам̣ иччхатӣти тиличчхо, тирийам̣ ан̃чатӣти ва̄ тиличчхо, йада̄ди.

двайам̣ дед̣д̣убхе, йо ‘‘джаласаппо’’ти вуччати. дед̣д̣уна̄ ра̄джийа̄ убхатӣти дед̣д̣убхо. пит̣т̣хе ра̄джийога̄ ра̄джуло, уло, бадхирасаппепйете.

652. камбало ча ассатаро ча̄ти име две на̄гакула̄ мерупа̄де васанти.

двайам̣ весманивут̣т̣хасаппе. ‘‘вамманӣ’’типи па̄т̣хо. ‘‘асуддо гхарасаппо’’ти вуттатта̄ ниббисата̄йа ама̄ритатта̄ сӣлайуттам̣ атта̄ мано йасмим̣ силутто, ассу, расса̄ди.

двайам̣ руккхагга̄дӣсу нивут̣т̣хасаппе. нӣло харито саппоти нӣласаппо. ‘‘нӣло кан̣хамхи харите’’ти хи та̄рапа̄ло. пат̣хамака̄ле сила̄йам̣ бхаватӣти сила̄бху.

653-654. висадхарантам̣ саппаматте. а̄сийам̣ висам̣ етасса а̄сӣвисо, а̄сӣ саппада̄т̣ха̄. бхуджа кот̣илйе, кут̣ила̄йама̄но гаччхатӣти бхуджан̇го, евам̣ бхуджаго, бхуджан̇гамо ча. ахи гамане, и. саранто саппати гаччхатӣти сарӣсапо, ассӣ, сам̣йогалопо, алуттасама̄сойам̣, бхуджан̇габхуджан̇гама̄пи, саббадхаракате пана ‘‘бхусам̣, пунаппунам̣ ва̄ кут̣илам̣ саппатӣти сарӣсапо’’ти вуттам̣. пхан̣айога̄, ӣ, пхан̣ӣ. саппатисма̄ а, бхӯмипхут̣т̣хена гаттена гати саппанам̣. арам̣ сӣгхам̣ гаччхатӣти алагаддо, масса до, расса латтан̃ча, алагаддо, джаласаппепйайам̣, ‘‘алагаддо джалава̄л̣о’’ти [амара 8.5] хи амарасӣхо. бхого пхан̣ика̄йо, там̣йога̄ бхогӣ. паннам̣ гаччхатӣти паннаго, па̄дехи ва̄ на гаччхатӣти паннаго. две дживха̄ асса. ураса̄ гаччхатӣти ураго. висесена а̄ла̄ти ган̣ха̄ти а̄йунти ва̄л̣о, ласса л̣аттам̣, ва̄ гамане ва̄, ало. дӣгхасарӣрата̄йа дӣгхо. дӣгха̄ пит̣т̣хи йасса, сама̄се ко. ударамева па̄до йасса. висам̣ дхарати. чаккӣ, кун̣д̣алӣ, гӯл̣хапа̄до, чаккхуссаво, ка̄кодаро, даббӣкаро, билесайо, джимхаго, павана̄санопи. сираси чаккайога̄ чаккӣ. кун̣д̣аламива вапу ассаттхӣти там̣йога̄ кун̣д̣алӣ. чаккхуна̄ сун̣отӣти чаккхуссаво. ка̄кодарамива ударам̣ асса. даббигатикатта̄ пхан̣а̄ даббӣ, там̣ кароти бандхатӣти даббӣкаро. са̄ман̃н̃аниддесепи кан̣хасаппа̄дийева даббӣкаро. джимхам̣ кут̣илам̣ гаччхатӣти. павана̄сано ва̄табходжӣ.

пхан̣ино саппасса тану ка̄йо бхого на̄ма. бхуджатӣти бхого, бхуджа кот̣илйе, н̣о.

655-656. двайам̣ саппасса да̄т̣ха̄йам̣. асати йена асам̣, мукхам̣, тасмим̣ бхава̄ а̄сӣ, саппасса да̄т̣ха̄ дантуттама̄. двайам̣ саппасса джин̣н̣атаче, нимуччате йасма̄ саппоти, н̣о. кан̃чукасадисатта̄ кан̃чуко. сама̄ тулйаттха̄.

двайам̣ висаматте. сон̣ипатхагатам̣ висати деханти висам̣, виса павесане. гиратӣти гарал̣ам̣, ал̣о.

хала̄хало, ка̄л̣акӯт̣о, а̄дина̄ ка̄кола̄дайо ча сатта̄ти име нава таббхеда̄ тасса висасса бхеда̄. вуттан̃ча –

‘‘пуме пан̣д̣е ча ка̄кола-ка̄л̣акӯт̣ахала̄хала̄;

сорат̣т̣хико суккикеййо, брахмапутто падӣпано;

да̄радо ваччхана̄бхо ча, висабхеда̄ име нава̄’’ти [амара 8.10-11].

татра хала̄хало пуме, ва̄ка̄рена напум̣сакепи, ‘‘ха̄ла̄хала’’нти хи тикан̣д̣асесе [тикан̣д̣асеса 1.8.5] дӣгха̄дипи. та̄лапатрасан̣т̣ха̄но нӣлапатро готхана̄катипхало гаччхо хала̄хало. асса ча самӣпе руккха̄дайо д̣айханте. химавати, киккинда̄йам̣, кон̇кан̣есу, даккхин̣асамудде ча джа̄йате, ханатӣти хало, а, насса ло, хала̄нампи хало хала̄хало, маджджхадӣгхо. тирийалекха̄йа читам̣ двиджападехи йуттам̣, татха̄ ган̣т̣хибхи бйа̄питам̣ биндубхидева йам̣ гханатарехи, там̣ ка̄л̣акӯт̣ам̣. идан̃ча путхума̄лина̄масса̄сурасса сон̣итамха̄ ева асурасамайе [дева̄сураран̣е (?)] самуппаннасса ассаттхаруккхасадисасса руккхасса ниййа̄со, ахиччхаттамалайакон̇кан̣асин̇гаверапаббата̄дӣсу чоппаджджате. ван̣н̣ена ка̄л̣ан̃ча там̣ сатта̄нам̣ джӣвитахаран̣ато лохамуггарасадисата̄йа кӯт̣ан̃чети ка̄л̣акӯт̣ам̣.

брахмапутто ту капило, малайаддибхаво кхаро;

падӣпано ту дахано, раттаван̣н̣о’н̃джанаддиджо [чинта̄ман̣ит̣ӣка̄ 8.10-11].

дараде бхаво да̄радо, суппабхана̄мако там̣десапасиддхо ча. ваччхана̄бхо синдува̄рапаттасадисо ча там̣самӣпе руккхо на ваддхате, там̣сампхассава̄йу ча джарайати, вин̃джха̄йам̣, киккинда̄йан̃ча джа̄йате, евам̣ висантара̄нампи сарӯпам̣ а̄гамато вин̃н̃еййам̣.

двайам̣ дханаттхам̣ саппагга̄хе. ва̄л̣ам̣ саппам̣ ган̣ханасӣлата̄йа ва̄л̣ага̄хӣ. ахино тун̣д̣ена мукхена диббатӣти ахитун̣д̣ико, н̣ико, ‘‘ва̄л̣агга̄хо’хитун̣д̣ико’’ти [амаракосе 8.11-га̄тха̄йампи] амарама̄ла̄.

657. тикам̣ нирайе. айо ит̣т̣хапхалам̣, со ниггато асма̄ти нирайо, ниндито райо гаманам̣ еттха̄ти ва̄ нирайо. дут̣т̣ха̄ гати дуггати. апун̃н̃е нетӣти нарако, н̣ву, ранто ча, нарако.

тесу нирайесу йо ‘‘маха̄нирайо’’ти вутто, со ат̣т̣хадха̄ хотӣти там̣ дассети ‘‘сан̃джӣво’’чча̄дина̄ силокена. маранта̄пи каммапхала̄нубхаванаттхам̣ пунаппунам̣ джӣванти асмим̣ сан̃джӣво. йаттха нирайе нерайика̄нам̣ сарӣра̄ни вад̣д̣хакӣнам̣ ка̄л̣асуттена сан̃н̃а̄н̣ам̣ катва̄ ва̄сийа̄ таччханти, со ка̄л̣асутто. бхусам̣, пунаппунам̣ ва̄ дуккхитасаддена раванти асмим̣ роруво, маханто ча со роруво ча̄ти маха̄роруво. пуна ‘‘роруво’’ти чӯл̣ароруво вутто. бхусам̣ патанти асмим̣ пата̄пано, ‘‘вӣчи таран̇ге аппе ча̄’’ти руддо, наттхи сукхасса вӣчи лесопи атра̄ти авӣчи, ‘‘вӣчи сукхатаран̇гесӯ’’ти тикан̣д̣асесо [тикан̣д̣асеса 3.3.78], тасма̄ наттхи вӣчи сукхам̣ еттха̄ти авӣчи. самантато а̄гатехи паббатехи хан̃н̃анти атра̄ти сан̇гха̄то. тапанти атра та̄пано, итисаддо ат̣т̣ханнам̣ парисама̄панаттхо.

658. таттха нирайесу ветаран̣ӣ ча лохакумбхӣ ча̄ти име две нирайа̄ джала̄сайа̄ джала̄дха̄ра̄, те ча тхийам̣, таран̣ӣ на̄ва̄, са̄ наттхи йассам̣ ветаран̣ӣ. лохамайа̄ кумбхӣ лохакумбхӣ.

двайам̣ нирайапа̄ле. ка̄ран̣а̄ йа̄тана̄, са̄ ча тиббаведана̄, там̣ каротӣти ка̄ран̣ико. нирайагатасатте па̄тӣти нирайапо.

двайам̣ нирайагатасатте. нирайам̣ гаччхатӣти нерайико. наракам̣ гаччхатӣти на̄рако.

659. удадхи парийантам̣ самуддасса на̄мам̣. ан̣н̣о джалам̣, со ва̄ти гаччхати йасмим̣ ан̣н̣аво, ан̣н̣о йасмим̣ виджджатӣти ва̄ ан̣н̣аво, ассаттхйаттхе во. сагарехи ра̄джакума̄рехи кхато са̄гаро, са̄нам̣ дхана̄нам̣ а̄кароти ва̄ са̄гаро, касса го, са̄га сам̣варан̣е ва̄, аро. сандатети синдху, санда саване, йада̄ди. уди кледане, самма̄ клиданти чандодайе асма̄ а̄па̄нӣти самуддо. джала̄ни, удака̄ни ча нидхӣйанте, дхӣйанте ча̄тра̄ти джаланидхи, удадхи ча, удакасса уда̄десо.

тасса самуддасса кхӣран̣н̣аво, а̄дина̄ лаван̣одо, дадхйудо, гхатодо, уччхурасодо, мадиродо, са̄дудако ча̄ти име сатта махан̣н̣авависеса̄ бхаванти [бйа̄кхйа̄судха̄ 1.10.2]. кхӣраван̣н̣о ан̣н̣аво кхӣран̣н̣аво.

660. асса самуддасса кӯладесо тӣрадесо вела̄ на̄ма, вигаччханти ира̄ йассам̣ вела̄, латтам̣. чаккамива салила̄нам̣ джала̄нам̣ бхамо бхаманам̣ а̄ват̣т̣о на̄ма, а̄ват̣т̣анти джала̄ни атра̄ти а̄ват̣т̣о.

тикам̣ биндумхи. тху абхиттхаве, во, уссе. види авайаве, у, бинду. пхуса пхусане, то, пхуситам̣. па̄ка̄ре, геха̄дититтийан̃ча джаланиггамо бхамо на̄ма, бхаму анават̣т̣ха̄не.

661. силоко удаке. а̄па бйа̄пане, аппоти саббатра̄ти а̄по. па̄таббанти пайо, па̄ па̄не, н̣йо. рассо, пайо. джала дхан̃н̃е, а. ва̄райати ниннонатанти ва̄ри, вара ниседхе, н̣и, ва̄райати пипа̄санти ва̄ ва̄ри. пӣйатети па̄нӣйам̣, анӣйо. салатӣти салилам̣, сала гатийам̣, ило. уди кледане, н̣ву, улопо, дакам̣ пипа̄саччхедам̣ каротӣти ва̄ дакам̣, ‘‘да̄ да̄наччхедадха̄тӯ’’ти [екаккхаракоса 20 га̄тха̄] хи екаккхаракосе, рассо. ана садде, а, двиттам̣, ара гамане ва̄, то, анна̄десо, н̣аттам̣. нӣ найе, ӣро. вана самбхаттийам̣. ванӣйате пипа̄сехӣти ванам̣. ва̄ гамане, ало. та̄йате па̄лайатети тойам̣, та̄ па̄лане, чура̄ди, йо, а̄ка̄рассоттам̣. амба садде, у, амбу. уди пасаванакледанесу, н̣ву, удакам̣. кара каран̣е, кви, кам̣. камалам̣, кхӣрампи, каму иччха̄кантӣсу, ало. кхану хим̣са̄йам̣, ӣро, налопо, кхӣ кхайе ва̄, кхӣрам̣.

662. чатуккам̣ таран̇ге. таранто гаччхати, тӣрам̣ ва̄ гаччхатӣти таран̇го, алуттасама̄со, паратра ӣссаттам̣. сайамева бхиджджатети бхан̇го, а. ӯха витакке, ми, халопо, ӯми, ара гамане ва̄, ми, ассӯ, ралопо. вимхайам̣ вичиттам̣ чинотӣти вӣчи, и, упасаггасса дӣгхо, ете две пумиттхийам̣.

уллоло, каллоло ча̄ти идам̣ двайам̣ маха̄вӣчӣсу катхйате, лола умма̄дане, уллолайатӣти уллоло, н̣о, ула гамане ва̄, оло, двиттам̣. калла садде, оло, каллоло.

663. силокаддхам̣ каддаме. джалам̣ балате джамба̄ло, каммани н̣о, мака̄ро ван̣н̣авика̄ро. кала сан̇кхйа̄не, ало. пача виттха̄равачане, каммани н̣о. чиккха вачане, ало, двиттам̣. када мадде, амо, двиттам̣.

чхаккам̣ ва̄лука̄йам̣. пула махаттхе, ино, л̣аттам̣. вала сам̣варан̣е, н̣ву, ассу, ва̄лука̄, тхӣ. ван̣н̣а садде, ван̣н̣о. мара па̄н̣ача̄ге, у, мару, девепи. ара гамане, у, ассу, уру, махантепи, ван̣н̣о ча мару ча уру ча ван̣н̣амарӯру. сича паггхаран̣е, то, сиката̄, тхӣ.

664. джаламаджджхагатам̣ талам̣ каммабхӯтам̣ ‘‘антарӣпам̣, дӣпо’’ти чоччате. двидха̄гата̄нам̣ а̄па̄нам̣ антарагатам̣ антарӣпам̣, а̄ка̄рассӣ. ‘‘антарӣйа’’нти ва̄ па̄т̣хо, тада̄ двидха̄гата̄нам̣ а̄па̄нам̣ антаре бхавам̣ антарӣйанти виггахо, ака̄рассӣ. двидха̄гата̄ни а̄па̄ни асмим̣ хетубхӯтети дӣпо. вака̄раа̄ка̄ра̄нам̣ лопо, иссӣ ча, дӣпо, ва̄ка̄рена дӣпампи.

пан̃чакам̣ тӣрасса на̄мам̣. па̄ра тӣра каммасампаттийам̣, чура̄ди, а. кӯла а̄варан̣е, н̣о. рудха а̄варан̣е, родхам̣. ан̃н̃апа̄ра̄диниваттанаттхам̣ ‘‘патӣра’’нти вуттам̣. тат̣а уссайе, а, тхийам̣, тат̣ӣ.

665. парамхи тӣрасмим̣ па̄расаддо, со ча напум̣саке, па̄ра тӣра каммасампаттийам̣, па̄ра са̄маттхийе ва̄, па̄райати таран̇га̄дайо ва̄ретунти па̄рам̣. орантутӣрам̣ ‘‘апа̄ра’’нтйуччате, аваре тӣрадесе бхавам̣ орам̣, н̣о. па̄рато ан̃н̃ам̣ тӣрам̣ апа̄рам̣.

пан̃чакам̣ ул̣умпе. ул̣уто дакато па̄ти раккхати ул̣упо, сойева ниггахӣта̄гамавасена ул̣умпо. плавати, плаванти анена̄ти ва̄ плаво, плава гамане, гаманам̣ атра джалагаманам̣. кула санта̄не, а, ке улати гаччхатӣти ва̄ кулло, а, двиттам̣. таранти анена таро, тара плаватаран̣есу. гамана̄гаманавасена пунаппунам̣ джале аранти йа̄йа, са̄ паччарӣ, а, нада̄ди.

666. тикам̣ на̄ва̄йам̣. таранти йа̄йа таран̣ӣ, йу, нада̄ди, ипаччайе тари, ӣмхи ту тарӣ. ну тхутийам̣, а, вуд̣д̣ха̄ва̄деса̄, на̄ва̄. двайам̣ лан̇ка̄ратхамбхе. кӯпа гамане, н̣ву, кӯпако, апаччайо ва̄, тада̄ сакаттхе ко. каму иччха̄йам̣, бхо, сакаттхе ко, ассу ча, кумбхакам̣.

двайам̣ ‘‘пе сем̣’’ити кхйа̄те. тарасса паччха̄бха̄ге бандхитабботи паччха̄бандхо. га’миччхитадисам̣ ат̣ати йена гот̣ависо, исо, аванто ча ассоттан̃ча, гот̣ависо. двайам̣ ‘‘пе тама̄’’ити кхйа̄те. на̄ва̄йа кан̣н̣о вийа кан̣н̣о, маханто кенипа̄то, тена павахан̣апатисаванато, там̣ дхаратӣти, каммани н̣о. на̄ва̄йа йутто на̄вико.

667. двайам̣ на̄ва̄йа гаманопа̄йе. арати йена̄ти ариттам̣, чхада̄дӣхи татран̣а, ика̄ра̄гамо, двиттан̃ча. ке джале нипа̄тийате кенипа̄то, алуттасама̄сойам̣.

двайам̣ нийа̄маке. пото паваханам̣, там̣ ва̄хайатӣти потава̄хо. нийаччхати потанти нийа̄мако, йаму упараме, нипуббо гамане, н̣ву, нийа̄мако, чура̄ди. нийа̄макепи.

йе ва̄н̣иджа̄ на̄ва̄йа ва̄н̣иджакаммам̣ а̄чаранти, те сам̣йаттика̄ на̄ма, сам̣йа̄нам̣ сам̣йа̄тра̄, дӣпантарагаманам̣, тран̣а, са̄ пайоджанаметесам̣ сам̣йаттика̄, н̣ико, ралопо, рассо ча. тапаччайена ва̄ сиддхам̣. потава̄н̣иджа̄пи, пото паваханам̣, тасса ва̄н̣иджа̄.

668. лан̇ка̄ра̄дайо, пхийа̄дайо ча на̄ва̄йа ан̇га̄ авайава̄. ло индо, тасса ка̄ран̣ам̣ лан̇ка̄ро. ват̣о вуччати сиват̣о, тада̄ка̄рата̄йа ват̣а̄ка̄ро. ‘‘ват̣о камадде нигродхе’’ти хи на̄наттхасан̇гахо. пха̄ вуд̣д̣хийам̣, ийо, пхийо.

двайам̣ ‘‘талака’’ити кхйа̄те. пӯ паване, то, вуд̣д̣хи, павахати нийа̄макети паваханам̣. вуттанти крийа̄падам̣. двайам̣ кат̣т̣хамбува̄хинийам̣, дун̣а гатихим̣са̄су, а, нада̄ди, вуд̣д̣хи, дон̣ӣ. амбум̣ нети йена амбан̣ам̣, уссаттам̣, н̣аттан̃ча, амба садде ва̄, йу.

669. тикам̣ гамбхӣре. гаму гамане, ӣро, бхонто ча малопо ча, габхӣро. ма̄лопе ту гамбхӣро, гаччханта̄ бха̄йанти асминти ва̄ габхӣро, гамбхӣро ча. нипуббо мана абхйа̄се, н̣о, масса но. таббипаккхато гамбхӣравипарӣтато утта̄нам̣ на̄ма, уггатам̣ та̄нам̣ пама̄н̣ам̣ асса утта̄нам̣, агамбхӣрам̣.

двайам̣ ага̄дхе. га̄дха патит̣т̣ха̄кан̇кха̄су, гантхе ча, наттхи га̄дхам̣ йатра ага̄дхам̣. на хет̣т̣химаталам̣ пхусати йатра аталампхассам̣.

тикам̣ аппасанне. наттхи аччхабха̄во атра аначчхо. калусам̣ па̄пепи вуттам̣. вила бхедане, н̣о, а̄вило. ава раккхан̣е ва̄, ило.

670. тикам̣ ниммале. чхо чхедане, на чхиндати дассананти аччхо, н̣о, саччхопи, сара висаран̣е, то, анна̄десо. наттхи малам̣ етасмим̣ вимало. габхӣраппабхутӣ габхӣра̄дайо вималанта̄ тӣсу лин̇гесу.

пан̃чакам̣ кеват̣т̣е. дха̄ дха̄ран̣е, ӣваро. маччхе хантва̄ джӣватӣти маччхико, ико. маччхе бандхати джа̄лена̄ти маччхабандхо, маччхе вадхатӣти ва̄ маччхабандхо, ниггахӣта̄гамо, кам̣ джалам̣, тасса ӣлаккхӣ, та̄йа ват̣т̣о ват̣т̣анам̣ ассаттхӣти кеват̣т̣о. кеваттопи, н̣о. джа̄ле нийутто, джа̄лена хантӣти ва̄ джа̄лико, да̄сопйатра, да̄са да̄не, а, ‘‘да̄со кеват̣т̣абхаччесӯ’’ти [чинта̄ман̣ит̣ӣка̄ 10.15] руддо.

671-672. джхаса̄нтам̣ маччхе. маса а̄масане, чхо, марадха̄тувасена ва̄ сиддхо, мара па̄н̣ача̄ге, ино, ралопо. мукхаппадесе путхӯни лома̄ни асса путхуломо. па̄т̣хӣна̄дӣнам̣ маччхатта̄ висесато аломакепйасса вутти. джхаса хим̣саттхо дан̣д̣ако дха̄ту, а, джхасо. ан̣д̣аджо, виса̄ро, сакалӣпи, вичитрам̣ сарати анена виса̄ро, н̣о. рохита̄дӣнам̣ ваккалаппа̄йо [батталаппа̄йо (ка.)] тачо сакалам̣. там̣йога̄, ӣ, сакалӣ.

рохита̄дайо, макара̄дайо ча маччхаппабхеда̄. руха джанане, то, рохито. випа̄ке мадхурасатта̄ маггуро, ван̣н̣авика̄ро, маджджатӣти ва̄ маггуро, ӯро, маджджа суддхийам̣, джджасса ггаттам̣, рассо ча, маггуро, ‘‘н̇а̄ кхӯ’’. син̇гайуттата̄йа син̇гӣ, н̣о, нада̄ди, сан̇гупи, сарати ва̄танти ва̄ син̇гӣ, сара хим̣са̄йам̣, а, расса го, асси, ниггахӣта̄гамо, нада̄ди, син̇гӣ, ‘‘н̇а чве’’. бала сам̣варан̣е, ало, ласса джо, баладжо,’’н̇а па̄’’. мун̃джа саддаттхо, мун̃джо. пӯ паване, усо, вуддхйа̄ва̄деса̄, па̄вусо, маха̄мукхамаччхо, ‘‘н̇а т̣а̄’’.

саттаккхаттум̣ ван̇катӣти саттаван̇ко, ‘‘н̇а се’’. саха ван̇кена, сам̣виджджама̄но ва̄ ван̇ко йасса саван̇ко, ‘‘н̇а мве’’. нал̣асан̣т̣ха̄но мӣно нал̣амӣно, ‘‘н̇а пхौ-йо’’. кад̣и санничайаваданекадесесу, н̣ву, ган̣д̣ако, ‘‘н̇а ма̄’’. сасу хим̣са̄йам̣, у, ассу, сусука̄, сакаттхеко, ‘‘н̇а-пौ-т̣айе’’. сайанато пассена пхаратӣти сапхарӣ, нада̄ди, пхара пхаран̣е, сапхарӣ двӣсу, ‘‘н̇а кхӯ-ма̄’’. па̄н̣иггахан̣е мукхам̣ киратӣти макаро, йада̄ди.

673. тимиа̄дайо сатта маха̄маччха̄ на̄ма. тима аддабха̄ве, тиматӣти тими, и, тими маччхаматтепи. гира ниггиран̣е, н̣о, латтам̣, иссаттам̣. тимино гало тимин̇гало, ниггахӣта̄гамо. ван̣н̣ена пин̇галатимирасадисата̄йа тимирапин̇гало. а̄ бхусо нандатӣти а̄нандо, нанда самиддхийам̣. тимино маччхе нандайатӣти тиминандо. ‘‘тиминдо’’типи па̄т̣хо, тимӣнам̣ маччха̄нам̣ индо тиминдо. адхико а̄рохо йасса аджджха̄рохо. маханто тими маччхо маха̄тими.

674. двайам̣ ‘‘н̇а пхе’’ити кхйа̄те. па̄са̄н̣асадисасан̣т̣ха̄но маччхо па̄са̄н̣амаччхо. пат̣ха вийаттийам̣ ва̄ча̄йам̣, ино, убхайатра дӣгхо, па̄т̣хӣно, ‘‘н̇а-пौ’’ти ча ваданти. двайам̣ бал̣исе. ван̇катӣти ван̇ко, ван̇ка кот̣илйе. бала сам̣варан̣е, исо, л̣аттам̣. маччхаведханампи, видха видха̄не, бхедане ча, анекаттхатта̄, йу.

тикам̣ кумбхӣле. ‘‘сум̣сума̄ро’’ти самудитана̄мам̣, сасатӣти сусу. сусу ева сум̣су, ма̄ретӣти ма̄ро, сум̣су ева ма̄ро сум̣сума̄ро. кена убхати пӯретӣти кумбхо, джала̄сайо, татра улати гаччхатӣти кумбхӣло, кумбхӣ ва̄ гхат̣о, там̣ ла̄тӣти кумбхӣло. на каматӣти накко, кви, сан̃н̃а̄саддатта̄ насса пакати, накка на̄сане ва̄, чура̄ди.

двайам̣ каччхапе. куччхито ӯми вего асса куммо, ‘‘пака̄се вегабхан̇гесу, таран̇ге ӯми пум̣тхийа’’нти [чинта̄ман̣ит̣ӣка̄ 10.21] рабхасо, ‘‘веге бхан̇гаппака̄сесу, била̄йам̣ ӯми вӣчийа’’нти на̄наттхасан̇гахо. каччхена пиватӣти каччхапо, н̣о, камат̣хопйатра, каму иччха̄йам̣, ат̣хо.

675. двайам̣ каккат̣е. какатӣти каккат̣ако. сакаттхе ко, кука а̄да̄не ва̄, ат̣о, уссаттам̣. кула санта̄не, бандхумхи ча, ӣро, кум̣ ва̄ патхавим̣ луна̄тӣти кул̣ӣро, ӣро. двайам̣ раттапе. джаласса ӯка̄ кимивисесо джалӯка̄, джалам̣ окам̣ гехам̣ етисса̄ти ва̄ джалӯка̄, оссӯ, уча самава̄йе, н̣о, окам̣. раттам̣ рудхирам̣ пиватӣти раттапа̄.

тикам̣ ман̣д̣ӯке. ман̣д̣а бхӯсане, уко, дӣгхо. дада да̄не, уро, двиттам̣. бхӣ бхайе, саппато бха̄йатӣти бхеко, ико, ӣссе. васса̄бхӯ, са̄луро, плавопи. двайам̣ ‘‘тӣ’’ити кхйа̄те. ган̣д̣ам̣ ваччасанничайам̣ уппа̄детӣти ган̣д̣уппа̄до. махийа̄ лата̄ махӣлата̄, кин̃чулукопи. кин̃ча чулатӣти кин̃чулуко, уко.

676. двайам̣ мутта̄пхот̣е. саппа гамане, и, асси, сиппи, тхӣ. су абхисаве, тти, сутти. двайам̣ сан̇кхе. кхану авада̄ран̣е, кви, сан̇кхо. саму упасаме ва̄, кхо, сан̇кхо. кам̣ ва̄ти гаччхатӣти кумбу, у, двепйаниттхийам̣.

двайам̣ кхуддасан̇кхаджа̄тийам̣. сан̇кхасса накхо ива сан̇кханакхо. двайам̣ ‘‘кхару’’ити кхйа̄те. джале саватӣти джаласутти, су пасаве, тти. саматӣти самбуко, уко, бонто ча, ‘‘самбуко джаласутти’ттхӣ’’ти [чинта̄ман̣ит̣ӣка̄ 10.23] пум̣кан̣д̣е вопа̄лито.

677. двайам̣ джала̄сайе. джала̄нам̣ а̄сайо патит̣т̣хитат̣т̣ха̄нам̣ джала̄сайо. тесу джала̄сайесу маджджхе йо гамбхӣро ага̄дхо, со рахада̄кхйо, хара харан̣е, бхӯва̄ди, до, ван̣н̣авипарийайо, рахадо.

двайам̣ удапа̄не. удакам̣ пиванти асмим̣, йу, калопо. пиванти асмим̣ па̄но, со ева кӯпо па̄накӯпо, ку садде, по, дӣгха̄ди, кӯпо, кена убхатӣти ва̄ кӯпо, бхасса по. андхупи, андха дассанупасан̇гха̄те, чура̄ди, у. двайам̣ самачатурассапоккхаран̣ийам̣. кхану авада̄ран̣е, камме то, налопо, дӣгха̄ди. поккхарам̣ джалам̣, там̣йога̄ ано, нада̄ди, поккхаран̣ӣ.

678. типа̄дена махато сада̄ ага̄дхаджаласса падмат̣т̣ха̄насса ча падмасун̃н̃асса ча йогйата̄йа на̄мам̣ [амара 10.28 га̄тха̄йам̣ пасситаббам̣]. тал̣а а̄гха̄те, тала патит̣т̣ха̄йам̣ ва̄, а̄ко, апарапаккхе л̣аттам̣. сара гамане, а, саро. вапа бӣджаниккхепе, вапанти йа̄йа ва̄пӣ, а̄йатачатурасса̄йампи. саратисма̄ асо, нада̄ди, сарасӣ. даха бхасмӣкаран̣е, а, дадха дха̄ран̣е ва̄, дхасса хо. амбуджа̄нам̣ паддха̄нам̣ а̄каро уппаттит̣т̣ха̄нам̣.

кхуддако саро ‘‘паллала’’нтйуччате. йатра васса̄су адхикам̣ джалам̣, гимхесу джа̄н̣уматтам̣, суккхатйева ва̄, палла раккхан̣е, чура̄ди, ало, паллалам̣.

679-680. анотатта̄дайо ете сатта маха̄сара̄ на̄ма. татра сӯрийарам̣сисампхут̣т̣ха̄бха̄вена на аватапати удакаметтха̄ти анотатто. кан̣н̣амун̣д̣апаббатасамӣпатта̄ кан̣н̣амун̣д̣о. ратхам̣ каротӣти ратхака̄рако, йатха̄катхан̃чи айам̣ бйуппатти на̄ма, сан̃н̃а̄ пана локатойева̄вагантабба̄. чхаббан̣н̣адантавантата̄йа чхадданто, на̄гара̄джа̄, тасса нива̄санат̣т̣ха̄насамӣпатта̄ чхадданто, саро. кун̣а̄ласакун̣а̄ бахаво йаттха санти кун̣а̄ло. манда̄кинӣ а̄ка̄саган̇га̄йампи вутта̄. бахаво сӣха̄ папатанти асмим̣ сӣхаппапа̄то.

двайам̣ джалаппа̄йе десе кӯпаникат̣е пасупа̄наттхам̣ паттха̄ра̄дирачите джала̄сайе. а̄хӯйанте пасаво атра па̄на̄йа̄ти а̄ха̄во, н̣о, вуд̣д̣ха̄ва̄десо. нипиванти асмим̣ нипа̄нам̣, йу. двайам̣ суракха̄те, апорисе деваниммитети бха̄во, сон̣д̣еиччан̃н̃е. ‘‘акха̄то девакха̄тако’’ти [амара 10.27] хи амарама̄ла̄йам̣ пум̣сакан̣д̣ам̣.

681. надйантам̣ надӣйам̣. саватӣти, анто, нада̄ди, савантӣ. ниннат̣т̣ха̄нам̣ гаччхатӣти ниннага̄, кви. санда пасаване, у, асситтам̣, ван̣н̣авика̄ро, синдху. сара гамане, то, ика̄ра̄гамо, сарита̄. а̄па̄нам̣ нива̄со а̄по, самуддо, н̣о, там̣ гаччхатӣти а̄пага̄. нада абйаттасадде, надатӣти надӣ, нада̄ди, таран̇ганӣпйатра.

двайам̣ ган̇га̄йам̣. бхагӣратхена ран̃н̃а̄ ниббаттита̄ бха̄гӣратхӣти локийа̄, асма̄канту матена на̄маматтамеветам̣ тасса̄ти саннит̣т̣ха̄нам̣, евам̣ саббатра. гаччхатӣти ган̇га̄, гамито го, типатхагата̄пи, тайо саггамаччапа̄та̄лапатхе гата̄ типатхагата̄. синдхӯнам̣ надӣнам̣ сан̇гамо мелако самбхедо. самма̄ бхиджджанти асмим̣ самбхедо, сам̣пуббо бхиди мелане, н̣о.

682. ган̇га̄дика̄ има̄ пан̃ча надийо маха̄надӣ на̄ма. ачирам̣ сӣгхагаманам̣ етиссаматтхӣти ачираватӣ. йаму упараме, уно, йамасса бхагинӣ ва̄ йамуна̄, бхагинйаттхе уно. сара̄ни бхаванти йа̄йа авадхибхӯта̄йа̄ти сарабхӯ, сара гатихим̣са̄чинта̄су ва̄, ӯ, абхонто ча, сарабхӯ. маха пӯджа̄йам̣, а, нада̄ди.

чандабха̄га̄дика̄ ниннага̄ пан̃ча маха̄надито ан̃н̃а̄сам̣ надӣнам̣ бхеда̄. чандабха̄го на̄ма паббато, тато пабхаватӣти чандабха̄га̄. сарайога̄ ванту, маджджхе сака̄ра̄гамо, нада̄ди, сарасватӣ. вантуратра̄тисайе.

683. ниддосам̣ джалам̣ ассам̣ неран̃джара̄, йада̄ди, атха ва̄ неран̃джара̄ на̄ма тӯрийависесо, там̣сама̄насаддата̄йа айам̣ надӣ неран̃джара̄ на̄ма. на̄на̄га̄ха̄кулӣбхӯтата̄йа куччхитам̣ верам̣ асса̄ ка̄верӣ, нада̄ди. наммам̣ сукхам̣ дада̄тӣти наммада̄, н̣о. а̄дина̄ сара̄ватӣ веттаватӣ кан̣т̣акӣ косикӣа̄дика̄ анека̄ надӣбхеда̄ сан̇гахита̄.

двайам̣ хаммийадева̄лайа̄дӣсу джаламагге. ва̄рино никкхаманамагго ва̄римагго. нала гандхе, а, нада̄ди, л̣аттам̣, пана̄л̣и, айам̣ иттхийам̣, пуме ча.

тикам̣ га̄мадва̄рамхи асучипӯтипан̇касампун̣н̣а̄йам̣ ка̄суйам̣. читтам̣ дунотӣти чанданика̄, йада̄ди.

684-685. джаму адане, ало, нада̄ди, бонто ча, л̣аттам̣, джамба̄л̣ӣ. авалагганти асмим̣ ол̣игалло, лагга сан̇ге, ало, л̣аттам̣, асси, галопо, двиттан̃ча. са̄ддхападжджена падумасса на̄мам̣. сараси рухатӣти сарорухам̣, ро. сатам̣ патта̄ни асса, падмависесаттхепйасса падматта̄ висесато абхедо. арам̣ виндатӣти аравиндам̣. пада гамане, умо. падумам̣, аниттхӣ. пан̇ке каддаме рухатӣти пан̇керухам̣, алуттасама̄сойам̣. нала гандхе, ино, л̣аттам̣. пуса вуд̣д̣химхи, кхаро, вуд̣д̣хи, сасса ко, поккхаре джале джа̄танти ва̄ поккхарам̣. мул̣а̄латопи уггантва̄ пуппхати мул̣а̄лапуппхам̣. кам̣ джалам̣ алайати бхӯсайатӣти камалам̣, ала бхӯсане. бхисатопи уггантва̄ пуппхатӣти бхисапуппхам̣. кусе джале сети тит̣т̣хатӣти кусесайам̣, ро, алуттасама̄со. та̄марасампи, та̄марам̣ джалам̣, ‘‘та̄марам̣ гхатаман̣н̣о че’’ти тантатантарам̣, татра сети тит̣т̣хатӣти та̄марасам̣, ро.

686. ситам̣ сетам̣ камалам̣ ‘‘пун̣д̣арӣка’’нтйуччате, пуд̣и кхан̣д̣ане, муд̣иритйеке, ико, ара̄гамо ча, масса по, иссӣка̄ро ча, пун̣д̣арӣкам̣. раттам̣ ту камалам̣ ‘‘коканадам̣, кока̄сако’’ти чоччате. коке на̄дайатӣти кокана̄дам̣, н̣о. раттуппале ча, ‘‘коканадам̣, кокануда’’нтипи па̄т̣хо, ке канати диббатӣти ва̄ коканадам̣, бхӯва̄ди, до, ассо. кана диттикантигатӣсу, ке ка̄сатӣти кока̄сако, н̣ву, ка̄са диттийам̣.

двайам̣ кесаре, ке джа̄йатӣти ки, камала̄ди, тасмим̣ джа̄йати, джалатӣти ва̄ кин̃джаккхо, кхо, насса, ласса ва̄ ко, ниггахӣта̄гамо, ке саратӣти, а, саттамийа̄ алопо, двайаманиттхӣ. двайам̣ падма̄дидан̣д̣е. дан̣д̣асадисата̄йа дан̣д̣о. нала гандхе, н̣о.

687. двайам̣ мул̣а̄ле. виса перан̣е, васса бхо, бхисам̣, бха̄са диттийам̣ ва̄, а̄ка̄расси. мӯле джа̄йатӣти мул̣а̄ло, ан̃н̃аттхе ало, расса̄ди, л̣аттан̃ча, мӯла патит̣т̣ха̄йам̣ ва̄, ало, сесам̣ пуббасадисам̣, двайам̣пйаниттхӣ.

двайам̣ кан̣н̣ика̄йам̣. бӣджасса косо а̄каро бӣджакосо. кан̣н̣е карӣйатӣти кан̣н̣ика̄, кан̣н̣а̄лан̇ка̄ро, там̣садисасан̣т̣ха̄ната̄йа кан̣н̣ика̄, падума̄дӣнам̣ самӯхе гахане ванетйаттхо. сан̣а да̄не, д̣о, сан̣д̣ам̣, ‘‘сан̣д̣ам̣ паддха̄дисан̇гха̄те, гопатимхи пуме бхаве’’ти на̄наттхасан̇гахо.

688. двайам̣ падмакумуда̄диса̄ман̃н̃е, татха̄ хи падмам̣ махоппалам̣ ситоппаламуччате, ‘‘кувалайам̣ уппалан̃ча, нӣламиндӣваранти хи’’ити бйа̄д̣и, ‘‘уппалан̃ча кувалайам̣, нӣламиндӣварам̣ мата’’нти бха̄гури ча, ‘‘ромо сити ча нӣло, кувалайаминдӣваран̃ча нӣламбуджа’’нти ту вараручи. ‘‘кувалайадаласа̄мопйан̇гададхити паридхӯ сара’’нти ма̄ладхи, ма̄дхаво ча, татра пуббакаматамиха ниссӣйате. йадйевам̣ катхамуппаласаддена нӣлуппала̄дӣсвева буддхи, на пана махоппала̄димхӣти? вуччате – са̄ман̃н̃епи дхан̃н̃атте йатха̄ дхан̃н̃асаддена калама̄дӣсвева буддхи, на пана мугга̄дӣсу, евамиха̄пи. упуббо па̄ па̄не, ало, двиттам̣, удаке плаватӣти ва̄ уппалам̣, йада̄ди. куйа̄ патхавийа̄ валайам̣ ива собха̄каратта̄ кувалайам̣.

двайам̣ нӣлуппале. нӣлаван̣н̣е, а, нӣлам̣, индатӣти индӣ, нада̄ди, индӣ лаккхӣ, тасса̄ варам̣ индӣварам̣, инда парамиссарийе ва̄, ӣро.

асмим̣ нӣлуппале сете кумудам̣ на̄ма. куйам̣ модате кумудам̣, н̣о. асса падума̄дино кандо са̄лӯкамуччате. кам̣ сукхам̣ дада̄тӣти кандо, канда авха̄не ва̄ родане ча. сала гаманаттхо дан̣д̣ако дха̄ту, уко, дӣгхо, са̄лӯкам̣.

689. тикам̣ ратта̄раттаса̄ман̃н̃е. камалато ан̃н̃атарасмим̣ джалакусуме, на ту раттейева, сугандхена йуттам̣ согандхикам̣. касса ха̄рам̣ ива собха̄каратта̄ каллаха̄рам̣, ла̄гамо, двиттан̃ча. дакам̣ сӣталам̣ каротӣти дакасӣталикам̣.

двайам̣ сева̄ле. удакам̣ севатӣти сева̄ло, ало, вака̄ра̄гамо, иссе ча. нӣлатӣти нӣлика̄, нӣла ван̣н̣е, ико, нӣлаван̣н̣айогато ва̄ нӣлика̄, севалопи, двайам̣ падмайутте десе, падмасамӯхе ча. нал̣инӣ ча пан̇каджинӣ висинӣ ча сароджинӣ падминӣти парийа̄йа̄. ‘‘падмасан̣д̣ам̣ тада̄каре’’ти хи парийа̄йам̣ ратанама̄ла̄йам̣ ма̄дхаво, висам̣ самам̣, таббантата̄йа висинӣ, ино, нада̄ди. амбуджайогато, амбуджа̄нам̣ самӯхато ва̄ амбуджинӣ.

690. тилабӣджа̄дайо сева̄ло на̄ма. татра тилабӣджаппама̄н̣ам̣ джаласан̣т̣хитам̣ нӣла̄диван̣н̣айуттам̣ тилабӣджам̣ на̄ма. сан̇кхо на̄ма сапатто аппакан̣д̣о укха̄пидха̄на̄диппама̄н̣о самӯло еко сева̄лависесо. пан̣ако на̄ма бхамарасан̣т̣ха̄но нӣлаван̣н̣о еко сева̄лависесо, пан̣а сан̇кха̄те, н̣ву, пан̣ако.

па̄та̄лаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ити сакалабйа̄каран̣амаха̄вана̄сан̇ган̃а̄н̣ача̄рина̄ кавикун̃джаракесарина̄ дхӣмата̄ сиримаха̄чатуран̇габалена маха̄маччена вирачита̄йам̣ абхидха̄наппадӣпика̄ван̣н̣ана̄йам̣ бхӯкан̣д̣аван̣н̣ана̄ саматта̄.