8. аггиккхандхопамасуттам̣
72. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарати махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣. аддаса̄ кхо бхагава̄ аддха̄намаггаппат̣ипанно ан̃н̃атарасмим̣ падесе махантам̣ аггиккхандхам̣ а̄диттам̣ сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣ [сан̃джотибхӯтам̣ (сйа̄.)]. дисва̄на магга̄ оккамма ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, амум̣ махантам̣ аггиккхандхам̣ а̄диттам̣ сампаджджалитам̣ саджотибхӯта’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, катамам̣ ну кхо варам̣ – йам̣ амум̣ махантам̣ аггиккхандхам̣ а̄диттам̣ сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣ а̄лин̇гетва̄ упанисӣдеййа ва̄ упанипаджджеййа ва̄, йам̣ ва̄ кхаттийакан̃н̃ам̣ ва̄ бра̄хман̣акан̃н̃ам̣ ва̄ гахапатикан̃н̃ам̣ ва̄ мудуталунахаттхапа̄дам̣ а̄лин̇гетва̄ упанисӣдеййа ва̄ упанипаджджеййа ва̄’’ти? ‘‘етадева, бханте, варам̣ – йам̣ кхаттийакан̃н̃ам̣ ва̄ бра̄хман̣акан̃н̃ам̣ ва̄ гахапатикан̃н̃ам̣ ва̄ мудуталунахаттхапа̄дам̣ а̄лин̇гетва̄ упанисӣдеййа ва̄ упанипаджджеййа ва̄, дуккхан̃хетам̣, бханте, йам̣ амум̣ махантам̣ аггиккхандхам̣ а̄диттам̣ сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣ а̄лин̇гетва̄ упанисӣдеййа ва̄ упанипаджджеййа ва̄’’ти.
‘‘а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве, йатха̄ етадева тасса варам̣ дуссӣласса па̄падхаммасса асучисан̇кассарасама̄ча̄расса пат̣иччханнакаммантасса ассаман̣асса саман̣апат̣ин̃н̃асса абрахмача̄рисса брахмача̄рипат̣ин̃н̃асса антопӯтикасса авассутасса касамбуджа̄тасса йам̣ амум̣ махантам̣ аггиккхандхам̣ а̄диттам̣ сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣ а̄лин̇гетва̄ упанисӣдеййа ва̄ упанипаджджеййа ва̄. там̣ кисса хету? татонида̄нан̃хи со, бхиккхаве, маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣, на твева таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа.
‘‘йан̃ча кхо со, бхиккхаве, дуссӣло па̄падхаммо асучисан̇кассарасама̄ча̄ро…пе… касамбуджа̄то кхаттийакан̃н̃ам̣ ва̄ бра̄хман̣акан̃н̃ам̣ ва̄ гахапатикан̃н̃ам̣ ва̄ мудуталунахаттхапа̄дам̣ а̄лин̇гетва̄ упанисӣдати ва̄ упанипаджджати ва̄, тан̃хи тасса [там̣ хисса (ка.)], бхиккхаве, хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, катамам̣ ну кхо варам̣ – йам̣ балава̄ пурисо дал̣ха̄йа ва̄лараджджуйа̄ убхо джан̇гха̄ вет̣хетва̄ гхам̣сеййа – са̄ чхавим̣ чхиндеййа чхавим̣ чхетва̄ чаммам̣ чхиндеййа чаммам̣ чхетва̄ мам̣сам̣ чхиндеййа мам̣сам̣ чхетва̄ нха̄рум̣ чхиндеййа нха̄рум̣ чхетва̄ ат̣т̣хим̣ чхиндеййа ат̣т̣хим̣ чхетва̄ ат̣т̣химин̃джам̣ а̄хачча тит̣т̣хеййа, йам̣ ва̄ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ абхива̄данам̣ са̄дийеййа̄’’ти? ‘‘етадева, бханте, варам̣ – йам̣ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ абхива̄данам̣ са̄дийеййа, дуккхан̃хетам̣, бханте, йам̣ балава̄ пурисо дал̣ха̄йа ва̄лараджджуйа̄…пе… ат̣т̣химин̃джам̣ а̄хачча тит̣т̣хеййа̄’’ти.
‘‘а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве, йатха̄ етадева тасса варам̣ дуссӣласса…пе… касамбуджа̄тасса йам̣ балава̄ пурисо дал̣ха̄йа ва̄лараджджуйа̄ убхо джан̇гха̄ вет̣хетва̄…пе… ат̣т̣химин̃джам̣ а̄хачча тит̣т̣хеййа. там̣ кисса хету? татонида̄нан̃хи со, бхиккхаве, маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣, на твева таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа. йан̃ча кхо со, бхиккхаве, дуссӣло…пе… касамбуджа̄то кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ абхива̄данам̣ са̄дийати, тан̃хи тасса, бхиккхаве, хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, катамам̣ ну кхо варам̣ – йам̣ балава̄ пурисо тин̣ха̄йа саттийа̄ теладхота̄йа паччорасмим̣ пахареййа, йам̣ ва̄ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ ан̃джаликаммам̣ са̄дийеййа̄’’ти? ‘‘етадева, бханте, варам̣ – йам̣ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ ан̃джаликаммам̣ са̄дийеййа, дуккхан̃хетам̣, бханте, йам̣ балава̄ пурисо тин̣ха̄йа саттийа̄ теладхота̄йа паччорасмим̣ пахареййа̄’’ти.
‘‘а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве, йатха̄ етадева тасса варам̣ дуссӣласса…пе… касамбуджа̄тасса йам̣ балава̄ пурисо тин̣ха̄йа саттийа̄ теладхота̄йа паччорасмим̣ пахареййа. там̣ кисса хету? татонида̄нан̃хи со, бхиккхаве, маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣, на твева таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа. йан̃ча кхо со, бхиккхаве, дуссӣло па̄падхаммо…пе… касамбуджа̄то кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ ан̃джаликаммам̣ са̄дийати, тан̃хи тасса, бхиккхаве, хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, катамам̣ ну кхо варам̣ – йам̣ балава̄ пурисо таттена айопат̣т̣ена а̄диттена сампаджджалитена саджотибхӯтена ка̄йам̣ сампаливет̣хеййа, йам̣ ва̄ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ саддха̄деййам̣ чӣварам̣ парибхун̃джеййа̄’’ти? ‘‘етадева, бханте, варам̣ – йам̣ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄…пе… саддха̄деййам̣ чӣварам̣ парибхун̃джеййа, дуккхан̃хетам̣, бханте, йам̣ балава̄ пурисо таттена айопат̣т̣ена а̄диттена сампаджджалитена саджотибхӯтена ка̄йам̣ сампаливет̣хеййа̄’’ти.
‘‘а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве, йатха̄ етадева тасса варам̣ дуссӣласса…пе… касамбуджа̄тасса йам̣ балава̄ пурисо таттена айопат̣т̣ена а̄диттена сампаджджалитена саджотибхӯтена ка̄йам̣ сампаливет̣хеййа. там̣ кисса хету? татонида̄нан̃хи со, бхиккхаве, маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣, на твева таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа. йан̃ча кхо со, бхиккхаве, дуссӣло…пе… касамбуджа̄то кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ саддха̄деййам̣ чӣварам̣ парибхун̃джати, тан̃хи тасса, бхиккхаве, хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, катамам̣ ну кхо варам̣ – йам̣ балава̄ пурисо таттена айосан̇куна̄ мукхам̣ виваритва̄ таттам̣ лохагул̣ам̣ а̄диттам̣ сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣ мукхе паккхипеййа – там̣ тасса от̣т̣хампи дахеййа [д̣ахеййа (каттхачи)] мукхампи дахеййа дживхампи дахеййа кан̣т̣хампи дахеййа урампи [ма. ни. 3.270 девадӯтасутте пана ‘‘ударампи’’ ити видесапа̄т̣хо диссати] дахеййа антампи антагун̣ампи а̄да̄йа адхобха̄га̄ [адхобха̄гам̣ (ка.)] никкхамеййа, йам̣ ва̄ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ саддха̄деййам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джеййа̄’’ти? ‘‘етадева, бханте, варам̣ – йам̣ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ саддха̄деййам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джеййа, дуккхан̃хетам̣, бханте, йам̣ балава̄ пурисо таттена айосан̇куна̄ мукхам̣ виваритва̄ таттам̣ лохагул̣ам̣ а̄диттам̣ сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣ мукхе паккхипеййа – там̣ тасса от̣т̣хампи дахеййа мукхампи дахеййа дживхампи дахеййа кан̣т̣хампи дахеййа урампи дахеййа антампи антагун̣ампи а̄да̄йа адхобха̄гам̣ никкхамеййа̄’’ти.
‘‘а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве, йатха̄ етадева тасса варам̣ дуссӣласса…пе… касамбуджа̄тасса йам̣ балава̄ пурисо таттена айосан̇куна̄ мукхам̣ виваритва̄ таттам̣ лохагул̣ам̣ а̄диттам̣ сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣ мукхе паккхипеййа – там̣ тасса от̣т̣хампи дахеййа мукхампи дахеййа дживхампи дахеййа кан̣т̣хампи дахеййа урампи дахеййа антампи антагун̣ампи а̄да̄йа адхобха̄гам̣ никкхамеййа. там̣ кисса хету? татонида̄нан̃хи со, бхиккхаве, маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣, на твева таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа. йан̃ча кхо со, бхиккхаве, дуссӣло па̄падхаммо…пе… касамбуджа̄то кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ саддха̄деййам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джати, тан̃хи тасса хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, катамам̣ ну кхо варам̣ – йам̣ балава̄ пурисо сӣсе ва̄ гахетва̄ кхандхе ва̄ гахетва̄ таттам̣ айоман̃чам̣ ва̄ айопӣт̣хам̣ ва̄ абхинисӣда̄пеййа ва̄ абхинипаджджа̄пеййа ва̄, йам̣ ва̄ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ саддха̄деййам̣ ман̃чапӣт̣хам̣ [ман̃чам̣ ва̄ пӣт̣хам̣ ва̄ (ка.)] парибхуджджеййа̄’’ти? ‘‘етадева, бханте, варам̣ – йам̣ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ саддха̄деййам̣ ман̃чапӣт̣хам̣ парибхун̃джеййа, дуккхан̃хетам̣, бханте, йам̣ балава̄ пурисо сӣсе ва̄ гахетва̄ кхандхе ва̄ гахетва̄ таттам̣ айоман̃чам̣ ва̄ айопӣт̣хам̣ ва̄ абхинисӣда̄пеййа ва̄ абхинипаджджа̄пеййа ва̄’’ти.
‘‘а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве, йатха̄ етадева тасса варам̣ дуссӣласса…пе… касамбуджа̄тасса йам̣ балава̄ пурисо сӣсе ва̄ гахетва̄ кхандхе ва̄ гахетва̄ таттам̣ айоман̃чам̣ ва̄ айопӣт̣хам̣ ва̄ абхинисӣда̄пеййа ва̄ абхинипаджджа̄пеййа ва̄. там̣ кисса хету? татонида̄нан̃хи со, бхиккхаве, маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣, на твева таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа. йан̃ча кхо со, бхиккхаве, дуссӣло па̄падхаммо…пе… касамбуджа̄то кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ саддха̄деййам̣ ман̃чапӣт̣хам̣ парибхун̃джати. тан̃хи тасса, бхиккхаве, хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, катамам̣ ну кхо варам̣ – йам̣ балава̄ пурисо уддхам̣па̄дам̣ адхосирам̣ гахетва̄ татта̄йа лохакумбхийа̄ паккхипеййа а̄дитта̄йа сампаджджалита̄йа саджотибхӯта̄йа – со таттха пхен̣уддехакам̣ паччама̄но сакимпи уддхам̣ гаччхеййа сакимпи адхо гаччхеййа сакимпи тирийам̣ гаччхеййа, йам̣ ва̄ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ саддха̄деййам̣ виха̄рам̣ парибхун̃джеййа̄’’ти? ‘‘етадева, бханте, варам̣ – йам̣ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ саддха̄деййам̣ виха̄рам̣ парибхун̃джеййа, дуккхан̃хетам̣, бханте, йам̣ балава̄ пурисо уддхам̣па̄дам̣ адхосирам̣ гахетва̄ татта̄йа лохакумбхийа̄ паккхипеййа а̄дитта̄йа сампаджджалита̄йа саджотибхӯта̄йа – со таттха пхен̣уддехакам̣ паччама̄но сакимпи уддхам̣ гаччхеййа сакимпи адхо гаччхеййа сакимпи тирийам̣ гаччхеййа̄’’ти.
‘‘а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве, йатха̄ етадева тасса варам̣ дуссӣласса па̄падхаммасса…пе… касамбуджа̄тасса йам̣ балава̄ пурисо уддхам̣па̄дам̣ адхосирам̣ гахетва̄…пе… сакимпи тирийам̣ гаччхеййа. там̣ кисса хету? татонида̄нан̃хи со, бхиккхаве, маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣, на твева таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа. йан̃ча кхо со, бхиккхаве, дуссӣло па̄падхаммо…пе… касамбуджа̄то кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ ва̄ саддха̄деййам̣ виха̄рам̣ парибхун̃джати. тан̃хи тасса, бхиккхаве, хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘йесан̃ча [йесам̣ (?)] майам̣ парибхун̃джа̄ма чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ [… париккха̄ра̄нам̣ (сӣ. сйа̄. ка.)] тесам̣ те ка̄ра̄ махаппхала̄ бхависсанти маха̄нисам̣са̄, амха̄кан̃чева̄йам̣ паббаджджа̄ аван̃джха̄ бхависсати сапхала̄ саудрайа̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣ – ‘аттаттхам̣ ва̄, бхиккхаве, сампассама̄нена аламева аппама̄дена сампа̄детум̣; параттхам̣ ва̄, бхиккхаве, сампассама̄нена аламева аппама̄дена сампа̄детум̣; убхайаттхам̣ ва̄, бхиккхаве, сампассама̄нена аламева аппама̄дена сампа̄дету’’’нти.
идамавоча бхагава̄ [идамавоча бхагава̄…пе… (ка.)]. имасмин̃ча пана веййа̄каран̣асмим̣ бхан̃н̃ама̄не сат̣т̣химатта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ун̣хам̣ лохитам̣ мукхато угган̃чхи [уггаччхи (ка.)]. сат̣т̣химатта̄ бхиккхӯ сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттим̣су – ‘‘судуккарам̣ бхагава̄, судуккарам̣ бхагава̄’’ти. сат̣т̣химатта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ анупа̄да̄йа а̄савехи читта̄ни вимуччим̣сӯти. ат̣т̣хамам̣.